[:gj]બેટ દ્વારકા સિગ્નેચર પુલની ખુબી અને ખામી[:en]Bet Dwarka’s signature bridge, pros and cons[:hn]बेट द्वारका का सिग्नेचर ब्रिज, खुबी और खामी[:]

[:gj]Bet Dwarka’s signature bridge, pros and cons बेट द्वारका का सिग्नेचर ब्रिज, खुबी और खामी

દિલીપ પટેલ

અમદાવાદ, 12 ફેબ્રુઆરી 2024

2017-18થી ઓખા અને બેટ દ્વારકા વચ્ચે સિગ્નેચર બ્રિજ બન્યો હતો.  દ્વારકાથી 33 કિ.મી. દૂર બેટ દ્વારકા ભગવાન દ્વારકાધીશનાં રાણીવાસ માનવામાં આવે છે. બેટ દ્વારકા ટાપુનો વિસ્તાર 25-30 ચોરસ કિલોમિટર છે. વિશ્વ હિંદુ પરિષદના મંત્રી અને ઇતિહાસ વીદ્દ કે કા શાસ્ત્રીની 100 વર્ષની ઉંમર થઈ ત્યારે તેમણે અમદાવાદના ટાગોર હોલમાં જાહેરમાં દ્વારકામાં વિકાસ કરવા માટે 2002માં નરેન્દ્ર મોદીની સરકારને પ્લાન આપ્યો હતો. 20 વર્ષ સુધી કંઈ ન થયું. વડાપ્રધાને સપ્ટેમ્બર 2017માં ઓખાથી બેટદ્વારકા સુધીનો સમુદ્રનો માર્ગ રસ્તા માર્ગે જોડવાની જાહેરાત કરી હતી.

દ્વારકા સિગ્નેચર પુલ, EPC મોડલ હેઠળ NHAI ખાનગી કંપનીઓને રસ્તા બનાવવા માટે ચૂકવણી કરે છે. એન્જિનિયરિંગ, પ્રોક્યોરમેન્ટ અને કન્સ્ટ્રક્શન છે. રસ્તાની માલિકી, ટોલ વસૂલાત અથવા જાળવણી કંપની કરતી નથી. સોલાર પેનલ અને દોઢ મીટર ચાલવા માટે વ્યવસ્થા છે.

દ્વારકા સિગ્નેચર બ્રિજ પ્રોજેક્ટના કોન્ટ્રાક્ટર SP સિંગલા કન્સ્ટ્રક્શન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ હતી. હંગ્રેરી, તાઇવાન અને ભારતના એન્જીનીયરો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા ડિઝાઇન છે. બનાવવા 600 મજૂરો અને 150 ઇજનેરી કર્માચારી કામ કરતા રહ્યાં હતા. બેટ દ્વારકા ટાપુ અને ઓખાને જોડતો રૂ. 962 કરોડનો ફોર-લેન કેબલ-સ્ટેડ સિગ્નેચર બ્રિજ છે. પુલમાં 15000 ટન સ્ટીલ, 19000 ટી એમ ટી અને લગભગ 43 હજાર ટન સિમેન્ટનો ઉપયોગ થયો છે.

બે વર્ષનો વિલંબ

આ પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા 7 ઓક્ટોબર 2017માં ગુજરાત રાજ્યની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા કરવામાં આવ્યો હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દ્વારકા મંદિરમાં પૂજા-અર્ચના કર્યા બાદ દ્વારકાના ક્રિકેટ મેદાનમાં જાહેર સભા સંબોધી. પુલનું ખાતમુહૂર્ત કર્યું. આ બ્રિજની કામગીરી 30 મહિનામાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય હતું. તે સપ્ટેમ્બર 2021 સુધીમાં પૂર્ણ થવાનો હતો. 53 મહિના પછી કામ પુરું થયું હતું. પુલને બનાવતાં 6 વર્ષ અને 5 મહિના થયા હતા. ભારે વિલંબ થયો છે. માર્ચ 2018માં મુખ્ય કામ શરૂ થયું હતું. તે ઓક્ટોબર, 2021 સુધીમાં તૈયાર થવાની અપેક્ષા હતી. પણ તે ફેબ્રુઆરી 2024માં પુરો થયો ન હતો. 6 વર્ષ પહેલા ઓખા-બેટ દ્વારકા વચ્ચે કેબલ સ્ટેઇડ ઝૂલતા પુલને કેન્દ્ર સરકારે મંજૂરી આપી હતી. કેન્દ્ર સરકાર 962 કરોડ રૂપિયા મંજૂર કર્યા હતા. વર્ષ 2017માં રૂ. 962 કરોડના કેબલ-સ્ટેડ સિગ્નેચર પુલ યોજનાને મંજૂરી આપી હતી.

કેન્દ્ર સરકારની સત્તાવાર વિગતો પ્રમાણે પ્રોજેક્ટ ખર્ચ રૂ. 962.43 કરોડ છે. 07 ઓક્ટોબર 2017 ના રોજ વડાપ્રધાન દ્વારા શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. કામ પરું થવાનું હતું 19 સપ્ટેમ્બર 2021ના રોજ. 4 વર્ષમાં પુલનું કામ પુરું કરવાનું હતું. તેના બદલે પુલ શરૂ થયો ફેબ્રુઆરી 2024માં. અઢી વર્ષનો વિલંબ થયો છે.

કેવો છે પુલ

આ પુલ પર 38 થાંભલા, જેને હોક ક્રેન્સનો ઉપયોગ કરીને સમુદ્રમાં ઉભા કરવામાં આવ્યા છે. પુલ 2320 મીટર લાંબો છે, જેમાંથી 900 મીટર કેબલ-સ્ટેડ ભાગ છે. 2452 મીટર લાંબો એપ્રોચ રોડ બનાવવામાં આવ્યો છે. પુલનો મુખ્ય સ્પાન 500 મીટર લાંબો છે, જે ભારતમાં સૌથી લાંબો સ્પાન છે.

કંપની મુખ્ય ભૂમિ પર બેટ દ્વારકા ટાપુ અને ઓખાને જોડતો સમુદ્ર પર પુલ છે. તેના તોરણો 150 મીટરની ઊંચાઈ, 4 વાહનોની લેન અને વોકવે છે. આ પુલ નવા નેશનલ હાઈવે-51ના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યો છે.

દેશનો સૌથી મોટો કેબલ પુલ છે. 3.75 કિ.મી. લાંબો પુલ 27.20 મીટર પહોળો ચાર માર્ગીય બન્યો હતો. 2.5 મીટરની પહો‌ળી ફૂટપાથ પર સૂર્ય ઉર્જાની પેનલ છે. જેના પરથી પહલાં વર્ષે 20 લાખ લોકો પસાર થવાના હતા. જેમાં સ્થાનિક 8 હજાર લોકો દરિયો પાર કરીને રોજ જતાં હતા.  તારથી બાંધીને 150 મીટર  ઊંચા બે ટાવરો ( પાયલોન ) છે.  બે પાયલોનની વચ્ચે અડધો કિ.મી. અંતર છે.

ઓખા અને બેટ દ્વારકાને જોડતો 3.73 કિમીનો ફોર-લેન 27.20 મીટર પહોળો કેબલ સ્ટેડ સિગ્નેચર પુલ બને છે. 2.5 મીટર ફૂટપાથ. 1 મેગાવોટની સોલર પેનલલ છે. ઓખા બાજુના આ પુલની લંબાઇ 209 મીટર, જ્યારે બેટ દ્વારકા બાજુએ 1101 મીટરની છે. પુલની લંબાઈ 2.32 કિમી છે. ભારતમાં સૌથી મોટી પુલ છે. 150 મીટર ટોલ અને બે તોરણ હશે. બે બાજુઓ પરના અન્ય 13 સ્પાનની લંબાઈ 50 મીટર છે.

4 લેન સિગ્નેચર બ્રિજ નવા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં. NH-51 પર બાંધકામ થયું છે. ફૂટપાથ ઉપર લગાવેલ સોલાર પેનલ થી 1  મેગાવોટ વિજળીનું ઉત્પાદન થશે, જેનો ઉપયોગ બ્રીજ પરની લાઇટીંગ માટે કરવામાં આવશે. વધારાની વીજળી ઓખા ગામની જરૂરિયાત માટે આપવામાં આવશે. બ્રીજ પર કુલ 12 લોકેશન પર પ્રવાસીઓ માટે  વ્યુ ગેલેરી છે. સંલગ્ન ગ્રાહક MORTH હતો.

કેગનો અહેવાલ

29 માર્ચે ગુજરાત વિધાનસભામાં ભારતના કોમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) એ જણાવ્યું હતું કે સિગ્નેચર બ્રિજ પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં બાંધવામાં આવ્યો હોવા છતાં તેને પર્યાવરણીય મંજૂરી નથી.

6 જૂન 2023માં દ્વારકાના દરિયા પર ઓખા અને બેટદ્વારકાને જોડતો કેબલ – સિગ્નેચર પુલ 2017થી બની રહ્યો છે. સંવેદનશીલ મરીન નેશનલ પાર્ક વિસ્તારમાં બની રહેલાં આ પુલનો વિવાદ એટલે છે કે તેની પર્યાવરણીય મંજૂરી લેવામાં આવી નથી. મોદી સરકાર એવું માનતી હતી કે, કપાસિયે કોઠી ફાટી ન જાય.

બેટ દ્વારકાના પુલનું વગર મંજૂરીએ કામ શરૂ કરી દેવાયું હતું. ગુજરાત કોસ્ટલ ઝોન મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી  અને સ્ટેટ એન્વાયર્નમેન્ટલ ઈમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટ ઓથોરિટીની મંજુરી લેવામાં આવી ન હતી. સિગ્નેચર પ્રોજેક્ટ પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ વિસ્તારની અંદર બનાવી દેવાયો હતો. ઈકોલોજિકલ સેન્સિટીવ વિસ્તાર જાહેર થયેલો છે. કમ્પોઝિટ ક્લિયરન્સ મંજૂરી મેળવાઈ ન હતી. જામનગરના માર્ગ અને મકાન વિભાગ દ્વારા પર્યાવરણીય મોનિટરીંગ અને મેનેજમેન્ટ માટે કવોલિફાઈડ અધિકારીનાં નેતૃત્વ હેઠળ એક સ્વતંત્ર પર્યાવરણીય મેનેજમેન્ટ સેલ રચવું ફરજિયાત હતું.  સેલે બ્રિજ નિર્માણ દરમિયાન પર્યાવરણીય અસરોનો અભ્યાસ કરવાનો હોય છે. સેલની રચના કરવામાં આવી નથી. બ્રિજનું નિર્માણ જામનગરની માર્ગ અને મકાન કચેરી હસ્તક છે.

ભારતના કોમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) એ અહેવાલ આપ્યો છે કે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના બેટ દ્વારકા અને ઓખા શહેર વચ્ચે નિર્માણાધીન “સિગ્નેચર બ્રિજ” ને પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં બાંધવામાં આવ્યો હોવા છતાં પર્યાવરણીય મંજૂરી મેળવી નથી.

ખાડી દ્વારકા – અરબી સમુદ્રમાં ઓખા કિનારે ત્રણ કિલોમીટર દૂર આવેલું એક ટાપુ – ભગવાન કૃષ્ણનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે. હાલમાં, મુખ્ય ભૂમિથી ફેરી બોટ દ્વારા જઈ શકાય છે. જૂન 2017માં CRZ ક્લિયરન્સ માટે અરજી કરી હતી અને તેને ઓગસ્ટ 2017માં મંજૂર કરવામાં આવી હતી.

રાજ્ય સરકારે પ્રોજેક્ટની તપાસ કરતી વખતે પ્રોજેક્ટના ESA સ્ટેટસ પર ભાર મૂક્યો ન હતો.

CAG એ જણાવ્યું હતું કે EC ખૂટે છે તે ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટને CRZ ક્લિયરન્સની શરતોનું પણ પાલન કરવામાં આવતું નથી. પ્રોજેક્ટના બાંધકામ અને કામગીરીના તબક્કા દરમિયાન પર્યાવરણની દેખરેખ અને સંચાલન કરવા માટે એક અલગ પર્યાવરણ વ્યવસ્થાપન સેલની સ્થાપના કરવામાં આવી ન હતી, જે CRZ ની શરત 55નું ઉલ્લંઘન હતું.

ખેતીની જમીન પર બાંધકામ કેમ્પ લગાવવામાં આવ્યા હતા. જમીનના બિનખેતી ઉપયોગ માટે પરવાનગી લેવામાં આવી ન હતી. આ બાંધકામ શિબિર માત્ર CRZ વિસ્તારની અંદર જ નહોતું, તેમાં દરિયાઈ પાણી અને કોરિડોરની સાથેના અન્ય સપાટીના જળાશયોમાં બળતણ અને અન્ય દૂષણોમાંથી સપાટી પરના વહેણના પ્રવેશને રોકવા માટે સ્થાયી તળાવો અને તેલ રીસેપ્ટર્સ પણ નહોતા. પ્રોજેક્ટ સાઇટ પર વપરાયેલ તેલ રજિસ્ટર્ડ રિસાયકલર્સને બદલે સ્થાનિક વિક્રેતાઓને વેચવામાં આવી રહ્યું હતું જે મંજૂર કરાયેલ CRZ ક્લિયરન્સમાં ઉલ્લેખિત શરતોનું ઉલ્લંઘન હતું.

ઘટના બને છે ત્યારે કેટલાક લોકોના જીવ જોખમમાં મુકાય છે. જેની ગંભીરતાથી નોંધ લેવી જોઈએ. કામગીરીની તટસ્થ રીતે તપાસ કરવામાં આવે ગુજરાતમાં આ કંપનીની કામગીરી ચાલી રહી છે. તો તેનું માલ સામાન ચેક થવું જોઈએ ક્યાંય ભ્રષ્ટાચાર થયો છે કે નહીં તેનું પણ ધ્યાન લેવું જોઈએ.

દરિયાઈ કરંટ અને વાવાઝોડું તેમજ દરિયાઈ તોફાન જેવી સ્થિતિઓ વખતે, આ પુલની હાલત શું થશે ?! એ પ્રશ્ન હવે ચર્ચામાં છે કેમ કે, આ પુલનું બાંધકામ કરી રહેલી કંપની સારી છાપ ધરાવતી નથી.

10 જાન્યુઆરી 2024માં પુલનું 48 હેવી ટ્રક સાથે લોડ ટેસ્ટિંગ કરાયું હતું. હેવી લોડેડ ટ્રકોને બ્રિજ ઉપર એક દિવસ ઊભી રાખવામાં આવી હતી. જ્યારે ટ્રકો પુલ પર મૂકવામાં આવી ત્યારે તેમાં 44,700 કિલોનો ભાર હતો.

બાયત દ્વારકાની મુલાકાત ઉપરાંત, પ્રવાસીઓ દ્વારકા, શિવરાજપુર, પોશિત્રા મરીન અભ્યારણ, નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, ચરકલા પક્ષી અભયારણ્ય અને ગોપી તલાવ તીર્થમની પણ મુલાકાત લઈ શકે છે.

બીપરજોય વાવાઝોડું

મીઠાપુરના આરંભડા ગામમાં એસ.પી. સિંગલા કંપનીની સાઈટ પર બિંબ ઉચકવા માટેના લોખંડના 77 નંગ સ્ક્રુજેક રૂપિયા 75,000 જેટલી કિંમતના આશરે 1400 કિલો ચોરી કરીને લઈ ગયા હતા. રજનીશકુમાર વિશ્વામિત્ર શર્માએ મીઠાપુર પોલીસ મથકમાં ધોરણસર ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

21 જુન 2023માં બીપરજોય વાવાઝોડાના પવનમાં ગુમ થયેલ બાર્જ ક્રિષ્ના પાંચ દિવસ બાદ પણ લાપતા હતું. બેટ દ્વારકાના સિગ્નેચર બ્રિજ માટે કામ કરતી લોર્ડ્‌સ ઓફ શોર સર્વિસ નામની કંપનીનું બાર્જ ક્રિષ્ના  તથા  એસ.પી.સિંગલાના ત્રણ મળી કુલ ચાર બાર્જ તણાઈ ગયા હતા.

બિહાર પછી તપાસ

બિહારમાં આ કંપનીનો પુલ ગંગા નદી પર તૂટી પડતાં દ્વારકા પુલનું ઇન્સપેક્શન કરવામાં આવ્યું હતું. 7 સ્પેક્ટ્રમને તપાસવામાં આવ્યા હતા. ત્રણ ટ્રાયલ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ જ વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા 2024ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા આ બ્રિજનું ઉદ્ઘાટન થાય તેવી સંભાવના છે.

ગુજરાતમાં બનનારા સિગ્નેચર બ્રિજને લઇને સરકાર સ્પષ્ટ રીતે માની રહી છે કે તેમાં કોઇપણ પ્રકારની ક્ષતિ નથી. બ્રિજનું મોનિટરિંગ સતત અધિકારીઓ દ્વારા મંત્રી દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યુ છે. જેથી આ કામગીરી પર કોઇપણ પ્રકારની રોક લગાવવાની કોઇ પણ તૈયારી નથી. જો કે કામગીરીનું નિરીક્ષણ સતત વધારવામાં આવશે.

ભાજપાની બંને કેન્દ્રીય અને રાજ્ય ગવર્નમેન્ટ તેને ગુજરાતમાં ઘણાં કામ આપેલા છે. પરબત્તા ધારાસભ્ય ડોક્ટર સંજીવ કુમારે પુલની ગુણવત્તા અંગે બિહાર વિધાનસભામાં સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. પણ ગુજરાતમાં ધારાસભ્યો મૌન છે. ભાજપની ગુજરાત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે, ઓખા સિગ્નેચર પુલના કામ અંગે પુન: ક્વોલિટી ચકાસણી કરાઇ છે અને કામ સંતોષકારક જણાયું છે.

બુલડોઝર

સીગ્નેચર પુલ બની જતાં અહીં જમીનોના ભાવો આસમાને પહોંચી ગયા હતા. કારણ કે અહીં પ્રવાસન ધામ બનાવવામાં આવી રહ્યું છે, નહીં કે ધાર્મિક ધામ. ટાપુ પર ત્રણ ગામ આવેલાં છે. બેટ દ્વારકામાં 7,600 મુસ્લિમ અને 1350 હિંદુઓ રહે છે. બેટ દ્વારકામાં 22 દિવસ સુધી 10 લાખ ચોરસ ફૂટમા ઉભા કરાયેલા 520 ગેરકાયદેસર બાંધકામોને બુલડોઝરથી તોડી પાડવામાં આવ્યાં હતાં. 10 લાખ ફૂટ જમીન ખાલી કરી હતી. પ્રથમ દિવસે 2 ડઝન જેટલા કોમર્શિયલ સહિતના બાંધકામો હટાવી અને આશરે 80 હજાર ફૂટથી વધુ જમીન ખુલ્લી કરી હતી. ફેરીબોટ સર્વિસ બંધ રાખવામાં આવી હતી.

છઠ્ઠા દિવસે બુલડોઝરથી રૂ.7 કરોડની જમીન પર 2 લાખ 40 હજાર ફૂટ ગામતળ, ગોચર અને મરીન વિસ્તારની જમીન પરના ગેરકાયદેસરના દબાણો તોડી પડવામાં આવેલા હતા. ત્રણ જિલ્લાની 1000 પોલીસ સ્ટાફને અશ્રુ સેલ, હથિયાર તથા લાકડી સાથે સુરક્ષા બંદોબસ્ત પર ગોઠવી દેવામાં આવ્યા હતા. કામગીરી અતિગુપ્તતા તેમજ સાવચેતીપૂર્વક હાથ ધરવામાં આવી હતી. 10 લાખ સ્કવેર ફૂટમાં ફેલાયેલા ગેરકાયદેસર બાંધકામો હોવાનો દાવો કરાયો હતો.

ભાજપના નિષ્ફળ વહિવટનો નમૂનો બેટ દ્વારકા છે.

હિંદુ મરાઠા ગાયકવાડ દ્વારા આઝાદી પહેલાં વાઘેરો દ્વારા સંચાલન થયું હતું. મરાઠા હિંદુ રાજાએ અહીં મસ્જિદ બનાવવાની મંજૂરી 1945માં આપી હતી. ગાયકવાડ સમયે 2030માં 500 મતદારો મુસ્લિમ અને 2786 મતદારો હિંદુ હોવાનો દાવો હતો. 1996થી અહીં ભાજપનું રાજ છે અને ધર્મ પ્રમાણે હિંદુ લઘુમતીમાં અને મુસ્લિમ વધારે છે.

ભાજપના રાજમાં જખૌ નજીક નારાયણ કોટેશ્વર પાસે પકડાયેલા 1500 કરોડના ડ્રગ્સનો મુખ્ય આરોપી રમજાન પલાણી બેટ દ્વારકાનો છે. ગાંજો અને ચરસનો ધંધો તાલબ જાડેજા કરે છે. રમજાન પલાણી બેટ દ્વારકાનો છે.11 વર્ષ પહેલાં મોદી મુખ્ય પ્રધાન હતા ત્યારે ગેરકાયદે તોડેલા તે ફરી ગૌચરની જમીન પર બની ગયા હતા. આ બધું ભાજપના રાજમાં બનેલું હતું. ખારા ચુસણા અને મીઠા ચુસણા ટાપુ પર દરગાહો 10 વર્ષમાં બનાવવામાં આવેલી છે અને ગેરકાયદે રીતે જેટી પણ બનાવેલી છે. પાકિસ્તાન સાથેના સંબંધો છે.

મુસ્લિમ અને હિંદુ વચ્ચે 5 વર્ષમાં 20 ફોજદારી ફરીયાદ નોંધાયેલી છે. ઓખાથી બેટ જવા માટે 90 ટકા બોટો મુસ્લિમ સમુદાયની છે. સેટેલાઈટ મેપ પ્રમાણે 2005માં 6 દરગાહ 2022માં વધીને 78 થઈ ગઈ હોવાનો દાવો કરાય છે. આ બધુ થયું ભાજપના રાજમાં.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદના સ્થાપક નેતા અને ઇતિહાસ વીદ કેકા શાસ્ત્રીએ અમદાવાદ ટાગોર હોલમાં નરેન્દ્ર મોદીની સંબોધીને કહ્યું હતું કે, બેટ દ્વારકામાં લશ્કરી થણું નાંખો અને વસતી વધારો મોદીએ 20 વર્ષ સુધી કંઈ ન કર્યું. જે થતું હતું તેની સામે આંખ આડા હાથ કરી દીધા હતા.

ટ્વીટમાં પ્રવાસન પ્રધાન પૂર્ણેશ મોદી લખ્યું હતું કે, “બેટ દ્વારકાના મોટા ભાગના મુસ્લિમ પરિવારોના સંબંધ પાકિસ્તાન સાથે છે. મોટા ભાગના પરિવારોની દીકરીઓ પાકિસ્તાનમાં સાસરે છે. તથા પાકિસ્તાનના મુસ્લિમોની અનેક દીકરીઓનું સાસરું બેટ દ્વારકામાં છે. 6 દરગાહ 78 થઈ ગઈ.”

પુલ બનવાની સાથે બેટ દ્વારકામાં જમીનના ભાવ એક એકરના 4 લાખ રૂપિયા હતો તે હવે એક કરોડ થઈ ગયો છે. હવે ટેન્ટ સાઇટ થઈ છે. હોટેલો થશે. હવે લોકો પોતાનાં વાહનો લઈને બેટ દ્વારકા પહોંચી શકશે. બેટ દ્વારકાને એક પ્રવાસનસ્થળ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. ત્યાં રહેણાંક માટે પ્લોટિંગ અને હોટલ તથા અન્ય પ્રવાસન સુવિધા થશે. અહીં જમીનોના સોદો કોણે અને કોના નામે થયાં છે તેની તપાસ દ્વારકા કલેક્ટરે કરવા જોઈએ. 5 વર્ષથી બેટમાં મોટા પ્રમાણમાં રહેણાંક, વાણિજય અને ધાર્મિક બાંધકામો મોટા પ્રમાણમાં થઈ રહ્યા છે.

દ્વારકામાં જમીનના ભાવ ચોરસ ફૂટના રૂ. 2 હજાર હતા ત્યાં અત્યારે 4000 થયા છે. 1થી 15 એપ્રિલ 2023માં રૂ. 27.31 કરોડના 333 દસ્તાવેજ નોંધાયા હતા. જે અગાઉના વર્ષ કરતાં બે ગણાં હતા.

યાત્રાધામ માટેનો પુલ, પ્રવાસન ધામ માટે થયો

યાત્રાધામ બેટ દ્વારકાને પ્રવાસન ધામ બનાવવા સરકાર દ્વારા ખાસ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. ત્રણ તબક્કામાં સરકારી અને ખાનગી માલિકીની મળી 100થી વધુ મિલકતોનો સરવે પ્રવાસન વિભાગે કર્યો હતો. યાત્રાધામ બેટ દ્વારકાના વિકાસ માટે ટુરીઝમ વિભાગ દ્વારા જમીન સંપાદનની કાર્યવાહી શરું કરવામાં આવી છે. આથી ટુરીઝમની કપાતમાં આવતી મિલકતોના વેચાણ માટે પ્રયાસો થયા હતા. દ્વારકામાં 125 હોટેલ, ગેસ્ટહાઉસ, ધર્મશાળા, રીસોર્ટ આવેલા છે. હવે બેટ પર થશે. અહીં બ્લુ સમુદ્રની મજા માણશે. રૂ.100 કરોડના કામો 2011થી અહીં થયા છે. 2011માં દ્વારકામાં 50 લાખ દર્શનાર્થીઓ આવતાં હતા. 75 હજાર વિદેશી પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે. શાળાના વેકેશનમાં અહીં રોજના એક લાખ દર્શનાર્થીઓ આવે છે. જે પુલ બની જતાં આખું વર્ષ સરેરાશ રોજના 1 લાખ લોકો દર્શન અને પ્રવાસન માટે આવે એવી શક્યયા છે.

પુલ માટે સમુદ્ર જોખમી

બેટ દ્વારકાનો કિનારો સમુદ્રના કારણે ધોવાઈ રહ્યો છે. અહીં દરિયો ઊંચો આવી રહ્યો છે અને વિસ્તારો ડૂબી રહ્યાં છે. ગુજરાતના જાણિતા ઇતિહાસ વીદ કેકા શાસ્ત્રીએ અમદાવાદના ટાઉનહોલમાં કહ્યું હતું કે, ઓટ વખતે અમે ચાલીને બેટદ્વારકા જતાં હતા. 100 વર્ષમાં અહીં સમુદ્ર ઘણો પુરાઈ ગયો છે.

હવે, બેટ દ્વારકામાં સમુદ્ર આગળ વધી રહ્યો છે. બેટના પદ્દમતીર્થ પાસે 20 વર્ષ પહેલા કિનારે રહેલા પાંચ કૂવા આજે સમુદ્રમાં ગરકાવ થઇ ગયા છે. સમુદ્રની રેતીચોરી થઈ રહી છે.

બેટ-દ્વારકાની ઉત્તર દિશા અને ઈશાનકોણ તરફથી સમુદ્ર જમીનને ગળી રહ્યો છે. રેતાળ કાંઠા ઉપર ગાંડા બાવળનાં તળીયે સમુદ્ર પાણી ફરી વળતા બાવળોનાં થળ દેખાઈ રહી છે. સમુદ્રને જમીન તરફ આગળ વધતો અટકાવવા કિનારે સંરક્ષણ દિવાલ બનાવવી પડશે.

બેટ દ્રારકામાં હનુમાનજી અને તેમના પુત્ર મકરધ્વજજીનું મંદિર છે. ભારતમાં પિતા અને પુત્રનું મંદિર બીજે ક્યાંય નથી. બેટની પશ્ચિમ દિશાએ શ્રી દ્વારકાધીશ મંદિર છે અને પૂર્વેમાં આ પિતા-પુત્રનું મંદિર છે. હનુમાન દાંડી વચ્ચે સમુદ્રી પાણી ફરી વળશે. આવું ચાલશે તો પુલ સામે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.[:en]Dilip Patel

Ahmedabad, 12 February 2024
Signature bridge was built between Okha and Bet Dwarka. 33 km from Dwarka. Sudur Bet Dwarka is considered to be the abode of Lord Dwarkadhish. Bet Dwarka Island has an area of 25-30 square kilometres. When Vishva Hindu Parishad minister and history keeper Ka Shastri turned 100, he publicly presented a plan to develop Dwarka to the Narendra Modi government at the Tagore Hall in Ahmedabad in 2002. Nothing happened for 20 years. In September 2017, the Prime Minister had announced to connect the sea route from Okha to Betdwarka by road.

15,000 tonnes of steel, 19,000 tonnes of MT and about 43,000 tonnes of cement have been used in the bridge.
Dwarka Signature Bridge, NHAI pays private companies to build the road under the EPC model. There are engineering, procurement and construction. The company does not own, collect or maintain the road. It has a provision for solar panels and one and a half meter walk.

The contractor of the Dwarka Signature Bridge project was SP Singla Construction Private Limited. In this, designs have been prepared by engineers from Hungary, Taiwan and India. 600 laborers and 150 engineering personnel were working in the construction work. The stake connecting Dwarka Island and Okha is worth Rs. The four-lane half bridge, costing Rs 962 crore, is a cable-stayed signature bridge.

Two years delay
The foundation stone of this project was laid by Prime Minister Narendra Modi on 7 October 2017, ahead of the Gujarat state assembly elections. After offering prayers at the Dwarka temple, Prime Minister Narendra Modi addressed a public meeting at the cricket ground in Dwarka. The bridge was deeded. The target was to complete the work of this bridge in 30 months. It was to be completed by September 2021. The work was completed after 53 months. It took 6 years and 5 months to build the bridge. It’s too late. Main work started in March 2018. It was expected to be ready by October, 2021. But it was not completed in February 2024. Six years ago the Central Government had approved the cable stay suspension bridge between Okha-Bet Dwarka. The Central Government had sanctioned Rs 962 crore. In the year 2017 Rs. Cable stay signature bridge project worth Rs 962 crore was approved.
According to the official details of the central government, the project will cost Rs. 962.43 crores. Its foundation stone was laid by the Prime Minister on 07 October 2017. The work was to be completed on 19 September 2021. The bridge work was to be completed in 4 years. Instead the bridge opened in February 2024. There has been a delay of two and a half years. In the first year 20 lakh people had to pass through it. In which 8 thousand local people used to cross the sea every day.
How is the bridge?
The bridge has 38 pillars, which are lifted into the sea using a hawk crane. The bridge is 2320 meters long, of which 900 meters is cable-stayed. A 2452 meter long approach road has been built. The main span of the bridge is 500 meters long, the longest span in India.
Company Bat is a bridge over the sea connecting Dwarka Island and Okha on the mainland. Its pylons are 150 meters high, 4 vehicle lanes and pedestrian walkways. This bridge has been built as part of the new National Highway-51.
This is the largest cable bridge in the country. 3.75 Km. The long bridge was made a 27.20 meter wide four lane. Solar energy panels are installed on the 2.5 meter wide footpath. There are two towers (Toran) 150 meters high, which are tied with wire. Half a kilometer between the two pylons. There is a distance.
The 3.73 km four-lane, 27.20 m wide cable-stayed Signature Bridge connects Okha and Bet Dwarka. 2.5 meter footpath. There is a 1 MW solar panel. The length of this bridge on the Okha side is 209 meters, while on the Bet Dwarka side it is 1101 meters. The length of the bridge is 2.32 km. This is the largest bridge in India. There will be a 150 meter toll and two pylons. The other 13 spans on either side are 50 meters long.
4 Lane Signature Bridge New National Highway No. Construction work has been done on NH-51. Solar panels installed on footpaths will generate 1 MW of electricity, which will be used for lighting the bridge. Additional power will be provided for the requirement of Okha village. There are viewing galleries for tourists at a total of 12 places on the bridge. The associated customer was MORTH.


CAG report
On March 29, in the Gujarat Assembly, the Comptroller and Auditor General of India (CAG) said that the Signature Bridge does not have environmental clearance despite being built in an environmentally sensitive area.
6 June 2023 A cable-stayed bridge connecting Okha and Betdwarka over the Dwarka Sea has been under construction since 2017. The controversy over the bridge being built in a sensitive marine national park area means environmental clearance has not been obtained. Modi government believed that cotton should not be torn.
The work of Bet Dwarka bridge was started without permission. Approval of Gujarat Coastal Zone Management Authority and State Environment Impact Assessment Authority was not taken. The signature project was built in an ecologically sensitive area. Has been declared an ecologically sensitive area. Overall clearance approval not obtained. An independent environment management cell was ordered to be set up by the Roads and Buildings Department of Jamnagar under the leadership of a qualified officer for environmental monitoring and management. Environmental impacts are to be studied during the construction of the Celle Bridge. Cell is not formed.

The responsibility of construction of the bridge is of the Roads and Buildings Office of Jamnagar.
The Comptroller and Auditor General of India (CAG) reported that the “Signature Bridge” under construction between Bet Dwarka and Okha town in Devbhumdwarka district has not received environmental clearance despite being built in an ecologically sensitive area.
Dwarka Bay – an island three kilometers off the coast of Okha in the Arabian Sea – is believed to be the abode of Lord Krishna. Currently, the mainland can be reached by ferry boat. CRZ clearance applied for in June 2017 and approved in August 2017.
The state government did not insist on the ESA status of the project while examining the project.
The CAG said that apart from the EC being missing, the project is also not complying with the CRZ clearance conditions. A separate environment management cell was not set up to monitor and manage the environment during the construction and operation phase of the project, which was in violation of condition 55 of the CRZ.
Construction camps were set up on agricultural land. Permission was not taken for non-agricultural use of the land. Not only was this construction camp within the CRZ area, but it also lacked permanent ponds and oil receptors to prevent infiltration of surface runoff from fuel and other contaminants into seawater and other surface water bodies along the corridor. The used oil at the project site was being sold to local sellers instead of registered recyclers in violation of the conditions specified in the CRZ clearance.
When an incident occurs, the lives of some people are in danger. Which should be taken seriously. The functioning of this company running in Gujarat will be investigated impartially. Therefore, his belongings should be examined and it should also be kept in mind that there is no corruption involved.
What will happen to this bridge during conditions like sea waves and storm and sea storm?! This question is now in discussion because the reputation of the company that constructed this bridge is not good.
The bridge was tested with 48 heavy trucks on 10 January 2024. Heavy trucks remained parked on the bridge throughout the day. When the trucks were parked on the bridge, they had a load of 44,700 kg.
Apart from visiting Bayat Dwarka, tourists can also visit Dwarka, Shivrajpur, Poshitra Marine Sanctuary, Nageshwar Jyotirlinga, Charkala Bird Sanctuary and Gopi Lake Theertham.
Storm
SP Mohd. in Arambhada village of Mithapur. Singla had stolen goods weighing about 1400 kg and 77 iron ball lifting screw jacks worth Rs 75,000 from the company’s site. Rajneeshkumar Vishwamitra Sharma lodged a standard complaint at Mithapur police station.
On 21 June 2023, Barge Krishna, who had gone missing in the winds of Cyclone Bipperjoy, was still missing five days later. A total of four barges, including barges Krishna of Lords of Shore Service, the company working for the Signature Bridge of Bet Dwarka, and three of S.P. Singla were stranded.
investigation after bihar
The Dwarka bridge was inspected after the collapse of this company’s bridge on the Ganga river in Bihar. Parbatta MLA Dr. Sanjeev Kumar had raised questions in the Bihar Assembly regarding the quality of the bridge. But MLAs in Gujarat are silent. The BJP government of Gujarat has made it clear that the quality of the work on Okha Signature Bridge has been checked and the work has been found satisfactory. 7 spectra were examined. Three tests will be conducted. Prime Minister Modi will inaugurate this bridge before the 2024 Lok Sabha elections.
Regarding the Signature Bridge built in Gujarat, the government clearly believes that there is no flaw in it. From ministers to officials are continuously monitoring the bridge. Therefore, there is no preparation to impose any kind of ban on this operation. However, performance monitoring will be continuously enhanced.

The bridge will become a destination for pilgrimage, tourism
A special plan has been made by the government to make the pilgrimage site Bet Dwarka a tourist destination. The tourism department surveyed more than 100 government and private properties in three phases. The process of land acquisition has been started by the Tourism Department for the development of the pilgrimage site Bet Dwarka. Therefore, an attempt was made to sell the properties falling under tourism curtailment. There are 125 hotels, guesthouses, inns, resorts in Dwarka. Now the focus will be on batting. You will enjoy the blue sea here. Since 2011 till now, works worth Rs 100 crore have been done here. 50 lakh pilgrims visited Dwarka in 2011. 75 thousand foreign tourists come here. One lakh tourists visit here every day during school holidays. After the construction of the bridge, an average of 1 lakh people have been able to come for darshan and tourism every day in a year.

Bulldozer
As soon as the Signature Bridge was built, the prices of land here started skyrocketing. Because not a religious place but a tourist place is being built here. There are three villages on the island. Bet Dwarka is home to 7,600 Muslims and 1,350 Hindus. In Bet Dwarka, 520 illegal structures built in 10 lakh square feet were demolished with bulldozers in 22 days. 10 lakh feet land was cleared. On the first day, about two dozen commercial structures were removed and more than 80 thousand feet of land was exposed. Ferry service was suspended.
On the sixth day, illegal occupation of 2 lakh 40 thousand feet of rural, pasture and marine land worth Rs 7 crore was demolished with bulldozers. 1000 policemen from three districts were deployed in security arrangements with tear gas, weapons and sticks. The operation was carried out with utmost secrecy and caution went. It was claimed that illegal construction was spread over 10 lakh square feet.
BAT Dwarka is an example of failed administration of BJP.
Before independence, the Hindu Maratha Gaekwad was administered by the Vaghers. In 1945, a Maratha Hindu king gave permission to build a mosque here. At the time of Gaikwad, in 2030, 500 voters were claimed to be Muslims and 2786 Hindus. BJP is ruling here since 1996 and according to religion, there is Hindu minority and Muslim majority.
Ramjan Palani Bet Dwarka is the main accused in the drugs case worth Rs 1500 crore seized from Narayan Koteshwar near Jakhau during BJP rule. Talab Jadeja deals in ganja and hashish. Ramjan Palani is from Dwarka. It was illegally demolished 11 years ago when Modi was the chief minister. Built on the land of Ray Gauchar. All this happened during BJP rule. Dargahs on Khara Chusna and Meetha Chusna islands have been built over 10 years and ghats have also been built illegally. It has relations with Pakistan.
20 criminal complaints have been filed between Muslims and Hindus in 5 years. 90 percent of the boats going from Okha to Bet belong to the Muslim community. According to the satellite map, the number of dargahs from 6 in 2005 is claimed to increase to 78 in 2022. All this happened during BJP rule.
Vishva Hindu Parishad’s founding leader and historian KK Shastri, addressed Narendra Modi at Tagore Hall in Ahmedabad and said that Modi did nothing for 20 years to build a military base in Bat Dwarka and increase the population. They turned a blind eye to what was happening.
Tourism Minister Purnesh Modi wrote in a X-tweet, “Most of the Muslim families of Bet Dwarka belong to Pakistan. The daughters of most of the families have father-in-laws in Pakistan. And many Pakistani Muslim daughters have father-in-laws in Pakistan.” Bet in Dwarka. 6 Dargahs became 78.”
Due to the construction of the bridge, the price of land in Bet Dwarka was Rs 4 lakh per acre, which has now increased to Rs 1 crore. Now the tent place is ready. There will be hotels. Now people will be able to reach BAT Dwarka with their vehicles. Bet Dwarka is being developed as a tourist destination. There will be residential plotting and hotel along with other tourism facilities. Dwarka Collector should investigate who has done the land deals here and in whose name. For the last 5 years, large scale residential, commercial and religious construction is taking place in BAT.
Land prices per square foot in Dwarka are Rs. There were 2 thousand, now there are 4000. 1 to 15 April 2023 Rs. 333 documents worth Rs 27.31 crore were registered. Which was double from last year.
Sea dangerous for bridge
The coast of Bet Dwarka is being washed away by the sea. Here the seas are rising and areas are sinking. “We were going to Betdwarka on foot at that time,” KK Shastri, a well-known historian of Gujarat, said in the Tagor hall of Ahmedabad. The sea here has dried up a lot in 100 years.
Now the ocean is drowning Bet Dwarka again. Five wells built 20 years ago on the coast near Padmatirtha in Bet have drowned in the sea today. Sea sand is being stolen.
The sea is swallowing the land from the north and north-east corner of Bet-Dwarka. As the sea water recedes, beds of acacia can be seen under the trees on the sandy shores. To stop the sea from moving towards the land, a defense wall will have to be built along the coast.
Bet Draraka has a temple of Hanumanji and his son Makardhwaj. There is no other father-son temple in India. In the west is the Dwarkadhish temple and in the east is the father-son temple.

If the sea continues like this then the bridge may be in danger. (GOOGLE TRANSLATION, from the original Gujarati report of AGN)[:hn]दिलीप पटेल

अहमदाबाद, 12 फरवरी 2024
ओखा और बेट द्वारका के बीच सिग्नेचर ब्रिज बनाया गया. द्वारका से 33 कि.मी. सुदूर बेट द्वारका को भगवान द्वारकाधीश का निवास स्थान माना जाता है। बेट द्वारका द्वीप का क्षेत्रफल 25-30 वर्ग किलोमीटर है। जब विश्व हिंदू परिषद के मंत्री और इतिहास वीड के का शास्त्री 100 वर्ष के हुए, तो उन्होंने 2002 में अहमदाबाद के टैगोर हॉल में सार्वजनिक रूप से नरेंद्र मोदी सरकार के सामने द्वारका को विकसित करने की योजना प्रस्तुत की। 20 साल तक कुछ नहीं हुआ. प्रधानमंत्री ने सितंबर 2017 में ओखा से बेटद्वारका तक समुद्री मार्ग को सड़क मार्ग से जोड़ने की घोषणा की थी.

पुल में 15,000 टन स्टील, 19,000 टन एमटी और लगभग 43,000 टन सीमेंट का इस्तेमाल किया गया है।
द्वारका सिग्नेचर ब्रिज, एनएचएआई ईपीसी मॉडल के तहत सड़क बनाने के लिए निजी कंपनियों को भुगतान करता है। इंजीनियरिंग, खरीद और निर्माण हैं। कंपनी सड़क का स्वामित्व, संग्रहण या रखरखाव नहीं करती है। इसमें सोलर पैनल और डेढ़ मीटर वॉक का प्रावधान है.

द्वारका सिग्नेचर ब्रिज परियोजना का ठेकेदार एसपी सिंगला कंस्ट्रक्शन प्राइवेट लिमिटेड था। इसमें हंगरी, ताइवान और भारत के इंजीनियरों द्वारा डिजाइन तैयार किए गए हैं। निर्माण कार्य में 600 मजदूर और 150 इंजीनियरिंग कर्मी काम कर रहे थे। द्वारका द्वीप और ओखा को जोड़ने वाला दांव रु. 962 करोड़ रुपये की लागत वाला चार लेन का आधा पुल केबल आधारित सिग्नेचर ब्रिज है।

दो साल की देरी
इस परियोजना की आधारशिला प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने 7 अक्टूबर 2017 को गुजरात राज्य विधानसभा चुनाव से पहले रखी थी। प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने द्वारका मंदिर में पूजा-अर्चना करने के बाद द्वारका के क्रिकेट मैदान में एक जनसभा को संबोधित किया. पुल का बैनामा कर दिया। इस पुल का काम 30 महीने में पूरा करने का लक्ष्य था. इसे सितंबर 2021 तक पूरा किया जाना था। 53 महीने बाद काम पूरा हुआ. पुल को बनाने में 6 साल 5 महीने का समय लगा। बहुत देरी हो गई है. मुख्य कार्य मार्च 2018 में शुरू हुआ। इसके अक्टूबर, 2021 तक तैयार होने की उम्मीद थी। लेकिन फरवरी 2024 में यह पूरा नहीं हुआ. 6 साल पहले केंद्र सरकार ने ओखा-बेट द्वारका के बीच केबल स्टे सस्पेंशन ब्रिज को मंजूरी दी थी। केंद्र सरकार ने 962 करोड़ रुपये मंजूर किये थे. वर्ष 2017 में रु. 962 करोड़ के केबल स्टे सिग्नेचर ब्रिज प्रोजेक्ट को मंजूरी दी गई.
केंद्र सरकार के आधिकारिक विवरण के अनुसार, परियोजना की लागत रु। 962.43 करोड़. इसका शिलान्यास 07 अक्टूबर 2017 को प्रधानमंत्री द्वारा किया गया था। काम 19 सितंबर 2021 को पूरा होना था. पुल का काम 4 साल में पूरा होना था. इसके बजाय पुल फरवरी 2024 में खोला गया। ढाई साल की देरी हो चुकी है. पहले साल 20 लाख लोगों को इससे होकर गुजरना था। जिसमें 8 हजार स्थानीय लोग प्रतिदिन समुद्र पार करते थे।
पुल कैसा है?
पुल में 38 खंभे हैं, जिन्हें हॉक क्रेन का उपयोग करके समुद्र में उठाया जाता है। पुल 2320 मीटर लंबा है, जिसमें से 900 मीटर केबल-रुका हुआ हिस्सा है। 2452 मीटर लंबी एप्रोच रोड बनाई गई है। पुल का मुख्य विस्तार 500 मीटर लंबा है, जो भारत में सबसे लंबा विस्तार है।
कंपनी बैट द्वारका द्वीप और मुख्य भूमि पर ओखा को जोड़ने वाला समुद्र पर एक पुल है। इसके तोरण 150 मीटर ऊंचे, 4 वाहन लेन और पैदल मार्ग हैं। यह पुल नए राष्ट्रीय राजमार्ग-51 के हिस्से के रूप में बनाया गया है।
यह देश का सबसे बड़ा केबल ब्रिज है। 3.75 कि.मी. लंबे पुल को 27.20 मीटर चौड़ा फोरलेन बनाया गया। 2.5 मीटर चौड़े फुटपाथ पर सौर ऊर्जा पैनल लगे हैं। यहां 150 मीटर ऊंचे दो टावर (तोरण) हैं, जो तार से बंधे हुए हैं। दोनों तोरणों के बीच आधा किमी. एक दूरी है.
3.73 किलोमीटर का चार लेन वाला 27.20 मीटर चौड़ा केबल आधारित सिग्नेचर ब्रिज ओखा और बेट द्वारका को जोड़ता है। 2.5 मीटर फुटपाथ. 1 मेगावाट का सोलर पैनल है. ओखा की तरफ इस पुल की लंबाई 209 मीटर है, जबकि बेट द्वारका की तरफ 1101 मीटर है। पुल की लंबाई 2.32 किमी है. यह भारत का सबसे बड़ा पुल है। 150 मीटर का टोल और दो तोरण होंगे। दोनों तरफ अन्य 13 स्पैन 50 मीटर लंबे हैं।
4 लेन सिग्नेचर ब्रिज नया राष्ट्रीय राजमार्ग सं. एनएच-51 पर निर्माण कार्य हुआ है. फुटपाथों पर लगाए गए सोलर पैनल से 1 मेगावाट बिजली पैदा होगी, जिसका इस्तेमाल पुल पर रोशनी के लिए किया जाएगा। ओखा गांव की आवश्यकता के लिए अतिरिक्त बिजली उपलब्ध कराई जाएगी। पुल पर कुल 12 स्थानों पर पर्यटकों के लिए दर्शक दीर्घाएँ हैं। संबद्ध ग्राहक MORTH था।


केग की रिपोर्ट
29 मार्च को गुजरात विधानसभा में भारत के नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक (CAG) ने कहा कि पर्यावरण की दृष्टि से संवेदनशील क्षेत्र में बनने के बावजूद सिग्नेचर ब्रिज के पास पर्यावरणीय मंजूरी नहीं है।
6 जून 2023 द्वारका समुद्र पर ओखा और बेटद्वारका को जोड़ने वाला एक केबल-आधारित पुल 2017 से निर्माणाधीन है। संवेदनशील समुद्री राष्ट्रीय उद्यान क्षेत्र में बनाए जा रहे पुल को लेकर विवाद का मतलब है कि पर्यावरणीय मंजूरी नहीं ली गई है। मोदी सरकार का मानना ​​था कि कपास को फाड़ना नहीं चाहिए.
बेट द्वारका पुल का काम बिना अनुमति के शुरू कर दिया गया। गुजरात तटीय क्षेत्र प्रबंधन प्राधिकरण और राज्य पर्यावरण प्रभाव आकलन प्राधिकरण की मंजूरी नहीं ली गई। हस्ताक्षर परियोजना पारिस्थितिक रूप से संवेदनशील क्षेत्र में बनाई गई थी। पारिस्थितिक रूप से संवेदनशील क्षेत्र घोषित किया गया है। समग्र क्लीयरेंस अनुमोदन प्राप्त नहीं किया गया। जामनगर के सड़क और भवन विभाग द्वारा पर्यावरण निगरानी और प्रबंधन के लिए एक योग्य अधिकारी के नेतृत्व में एक स्वतंत्र पर्यावरण प्रबंधन सेल स्थापित करने का आदेश दिया गया था। सेले ब्रिज के निर्माण के दौरान पर्यावरणीय प्रभावों का अध्ययन किया जाना है। कोशिका नहीं बनती. पुल के निर्माण की जिम्मेदारी जामनगर के सड़क एवं भवन कार्यालय की है.
भारत के नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक (CAG) ने बताया कि देवभूमद्वारका जिले में बेट द्वारका और ओखा शहर के बीच निर्माणाधीन “सिग्नेचर ब्रिज” को पारिस्थितिक रूप से संवेदनशील क्षेत्र में निर्मित होने के बावजूद पर्यावरणीय मंजूरी नहीं मिली है।
द्वारका खाड़ी – अरब सागर में ओखा के तट से तीन किलोमीटर दूर एक द्वीप – भगवान कृष्ण का निवास स्थान माना जाता है। वर्तमान में, मुख्य भूमि तक नौका नाव द्वारा पहुंचा जा सकता है। जून 2017 में सीआरजेड मंजूरी के लिए आवेदन किया गया और अगस्त 2017 में मंजूरी दे दी गई।
राज्य सरकार ने परियोजना की जांच करते समय परियोजना की ईएसए स्थिति पर जोर नहीं दिया।
कैग ने कहा कि ईसी गायब होने के अलावा, परियोजना सीआरजेड मंजूरी शर्तों का भी पालन नहीं कर रही है। परियोजना के निर्माण और संचालन चरण के दौरान पर्यावरण की निगरानी और प्रबंधन के लिए एक अलग पर्यावरण प्रबंधन कक्ष स्थापित नहीं किया गया था, जो सीआरजेड की शर्त 55 का उल्लंघन था।
कृषि भूमि पर निर्माण शिविर स्थापित किये गये। जमीन के गैर-कृषि उपयोग के लिए अनुमति नहीं ली गई थी. न केवल यह निर्माण शिविर सीआरजेड क्षेत्र के भीतर था, बल्कि इसमें समुद्री जल और गलियारे के साथ अन्य सतही जल निकायों में ईंधन और अन्य दूषित पदार्थों से सतही अपवाह की घुसपैठ को रोकने के लिए स्थायी तालाबों और तेल रिसेप्टर्स का भी अभाव था। परियोजना स्थल पर प्रयुक्त तेल को सीआरजेड मंजूरी में निर्दिष्ट शर्तों का उल्लंघन करते हुए पंजीकृत रिसाइक्लर्स के बजाय स्थानीय विक्रेताओं को बेचा जा रहा था।
घटना होने पर कुछ लोगों की जान खतरे में पड़ जाती है। जिसे गंभीरता से लिया जाना चाहिए. गुजरात में चल रहे इस कंपनी के कामकाज की निष्पक्षता से जांच की जाएगी. इसलिए उसके सामान की जांच होनी चाहिए और यह भी ध्यान में रखना चाहिए कि कहीं कोई भ्रष्टाचार तो नहीं है.
समुद्री लहरों और तूफ़ान तथा समुद्री तूफ़ान जैसी स्थितियों के दौरान इस पुल का क्या होगा?! यह सवाल अब चर्चा में है क्योंकि इस पुल का निर्माण करने वाली कंपनी की प्रतिष्ठा अच्छी नहीं है।
10 जनवरी 2024 को 48 भारी ट्रकों के साथ पुल का परीक्षण किया गया। पुल पर दिनभर भारी ट्रक खड़े रहे। जब ट्रकों को पुल पर खड़ा किया गया तो उन पर 44,700 किलोग्राम का भार था.
बयात द्वारका घूमने के अलावा पर्यटक द्वारका, शिवराजपुर, पोशित्रा समुद्री अभयारण्य, नागेश्वर ज्योतिर्लिंग, चारकला पक्षी अभयारण्य और गोपी झील थीर्थम भी देख सकते हैं।
बीपरजॉय तूफ़ान
मीठापुर के आरामभड़ा गांव में एसपी मो. सिंगला ने कंपनी की साइट से 75,000 रुपये कीमत का करीब 1400 किलोग्राम वजनी सामान और बॉल उठाने वाले 77 लोहे के स्क्रू जैक चुरा लिए थे। रजनीशकुमार विश्वामित्र शर्मा ने मीठापुर थाने में मानक शिकायत दर्ज करायी.
21 जून 2023 को, बर्गे कृष्णा, जो चक्रवात बीपरजॉय की हवाओं में लापता हो गया था, पांच दिन बाद भी लापता था। बेट द्वारका के सिग्नेचर ब्रिज के लिए काम कर रही कंपनी लॉर्ड्स ऑफ शोर सर्विस के बार्ज कृष्णा और एस.पी.सिंगला के तीन सहित कुल चार बजरे फंसे हुए थे।
बिहार के बाद जांच
बिहार में गंगा नदी पर इस कंपनी का पुल ढहने के बाद द्वारका पुल का निरीक्षण किया गया था. पुल की गुणवत्ता को लेकर परबत्ता विधायक डॉ. संजीव कुमार ने बिहार विधानसभा में सवाल उठाया था. लेकिन गुजरात में विधायक चुप हैं. गुजरात की बीजेपी सरकार ने साफ किया है कि ओखा सिग्नेचर ब्रिज के काम को लेकर गुणवत्ता की जांच की गई है और काम संतोषजनक पाया गया है. 7 स्पेक्ट्रा की जांच की गई। तीन परीक्षण आयोजित किए जाएंगे।  2024 के लोकसभा चुनाव से पहले इस पुल का उद्घाटन प्रधानमंत्री मोदी करेंगे.
गुजरात में बने सिग्नेचर ब्रिज को लेकर सरकार का साफ मानना ​​है कि इसमें कोई खामी नहीं है. मंत्री से लेकर अधिकारी लगातार पुल की निगरानी कर रहे हैं. इसलिए इस ऑपरेशन पर किसी भी तरह की रोक लगाने की कोई तैयारी नहीं है. हालाँकि, प्रदर्शन निगरानी को लगातार बढ़ाया जाएगा।

तीर्थयात्रा के लिए पुल, पर्यटन के लिए एक गंतव्य बनेगा
तीर्थस्थल बेट द्वारका को पर्यटन स्थल बनाने के लिए सरकार की ओर से विशेष योजना बनाई गई है। पर्यटन विभाग ने तीन चरणों में 100 से अधिक सरकारी और निजी संपत्तियों का सर्वेक्षण किया। तीर्थस्थल बेट द्वारका के विकास के लिए पर्यटन विभाग द्वारा भूमि अधिग्रहण की प्रक्रिया शुरू कर दी गई है। इसलिए पर्यटन कटौती के अंतर्गत आने वाली संपत्तियों को बेचने का प्रयास किया गया। द्वारका में 125 होटल, गेस्टहाउस, सराय, रिसॉर्ट हैं। अब बल्लेबाजी पर होंगे नजर. यहां नीले समुद्र का आनंद मिलेगा। 2011 से अब तक यहां 100 करोड़ रुपये के काम हो चुके हैं। 2011 में 50 लाख तीर्थयात्रियों ने द्वारका का दौरा किया। यहां 75 हजार विदेशी पर्यटक आते हैं। स्कूल की छुट्टियों के दौरान यहां प्रतिदिन एक लाख पर्यटक आते हैं। पुल बनने के बाद साल भर में प्रतिदिन औसतन 1 लाख लोग दर्शन और पर्यटन के लिए आ सके हैं।

बुलडोज़र
सिग्नेचर ब्रिज बनते ही यहां जमीन की कीमतें आसमान छूने लगीं। क्योंकि यहां कोई धार्मिक स्थल नहीं बल्कि पर्यटन स्थल बनाया जा रहा है. द्वीप पर तीन गाँव हैं। बेट द्वारका 7,600 मुसलमानों और 1,350 हिंदुओं का घर है। बेट द्वारका में 22 दिनों में 10 लाख वर्ग फीट में बने 520 अवैध ढांचों को बुलडोजर से ढहा दिया गया। 10 लाख फीट ज़मीन साफ़ की गई. पहले दिन करीब 2 दर्जन व्यावसायिक ढांचे हटाए गए और 80 हजार फीट से ज्यादा जमीन उजागर हुई. नौका सेवा निलंबित कर दी गई।
छठे दिन 7 करोड़ रुपये की 2 लाख 40 हजार फीट ग्रामीण, चारागाह और समुद्री जमीन पर अवैध कब्जे को बुलडोजर से ध्वस्त कर दिया गया. तीन जिलों के 1000 पुलिसकर्मी आंसू गैस, हथियार और लाठियों के साथ सुरक्षा व्यवस्था में तैनात किये गये थे. ऑपरेशन को बेहद गोपनीयता और सावधानी के साथ अंजाम दिया गया। दावा किया गया था कि 10 लाख वर्ग फीट में अवैध निर्माण फैला हुआ है.
बैट द्वारका भाजपा के विफल प्रशासन का उदाहरण है।
आजादी से पहले हिंदू मराठा गायकवाड़ का प्रशासन वाघेरो द्वारा किया जाता था। 1945 में एक मराठा हिंदू राजा ने यहां मस्जिद बनाने की इजाजत दी थी। गायकवाड़ के समय 2030 में 500 मतदाता मुस्लिम और 2786 हिंदू होने का दावा किया गया था। यहां 1996 से बीजेपी का शासन है और धर्म के हिसाब से यहां हिंदू अल्पसंख्यक और मुस्लिम बहुसंख्यक हैं।
भाजपा राज में जखौ के पास नारायण कोटेश्वर से पकड़ी गई 1500 करोड़ की ड्रग्स मामले में रामजन पलानी बेट द्वारका मुख्य आरोपी है। तालाब जड़ेजा गांजा और चरस का कारोबार करता है। रामजन पलानी बेट द्वारका का है। इसे 11 साल पहले अवैध रूप से ध्वस्त कर दिया गया था जब मोदी मुख्यमंत्री थे।रे गौचर की भूमि पर बनाया गया था। यह सब भाजपा शासन में हुआ। खारा चुस्ना और मीठा चुस्ना द्वीपों पर दरगाहें 10 वर्षों में बनाई गई हैं और घाट भी अवैध रूप से बनाए गए हैं। इसके पाकिस्तान से रिश्ते हैं.
5 साल में मुस्लिमों और हिंदुओं के बीच 20 आपराधिक शिकायतें दर्ज की गई हैं। ओखा से बेट जाने वाली 90 फीसदी नावें मुस्लिम समुदाय की होती हैं. सैटेलाइट मानचित्र के अनुसार, 2005 में 6 दरगाहों की संख्या 2022 में बढ़कर 78 होने का दावा किया गया है। ये सब बीजेपी राज में हुआ.
विश्व हिंदू परिषद के संस्थापक नेता और इतिहासकार वीड केका शास्त्री ने अहमदाबाद के टैगोर हॉल में नरेंद्र मोदी को संबोधित किया और कहा कि मोदी ने बैट द्वारका में सैन्य अड्डा बनाने और आबादी बढ़ाने के लिए 20 साल तक कुछ नहीं किया. जो कुछ हो रहा था उस पर उन्होंने आंखें मूंद लीं।
पर्यटन मंत्री पूर्णेश मोदी ने एक ट्वीट में लिखा, “बेट द्वारका के अधिकांश मुस्लिम परिवार पाकिस्तान से संबंधित हैं। अधिकांश परिवारों की बेटियों के ससुर पाकिस्तान में हैं। और कई पाकिस्तानी मुस्लिम बेटियों के ससुर पाकिस्तान में हैं।” बेट द्वारका में। 6 दरगाहें 78 हो गईं।”
पुल बनने से बेट द्वारका में जमीन की कीमत 4 लाख रुपये प्रति एकड़ थी, जो अब बढ़कर 1 करोड़ रुपये तक हो गई है. अब टेंट की जगह तैयार हो गई है. होटल होंगे. अब लोग अपने वाहन लेकर बैट द्वारका तक पहुंच सकेंगे। बेट द्वारका को पर्यटन स्थल के रूप में विकसित किया जा रहा है। यहां आवासीय प्लाटिंग और होटल समेत अन्य पर्यटन सुविधाएं होंगी। द्वारका कलेक्टर को इसकी जांच करनी चाहिए कि यहां जमीन के सौदे किसने और किसके नाम पर किए हैं। पिछले 5 वर्षों से बैट में बड़े पैमाने पर आवासीय, व्यावसायिक और धार्मिक निर्माण हो रहे हैं।
द्वारका में जमीन की कीमतें प्रति वर्ग फुट रु. 2 हजार थे, अब 4000 हैं. 1 से 15 अप्रैल 2023 रु. 27.31 करोड़ के 333 दस्तावेजों का पंजीयन हुआ। जो पिछले साल से दो गुना था.
पुल के लिए समुद्र खतरनाक
बेट द्वारका का तट समुद्र से धुलता जा रहा है। यहां समुद्र बढ़ रहे हैं और इलाके डूब रहे हैं. गुजरात के जाने-माने इतिहासकार वीड केका शास्त्री ने अहमदाबाद के टाउन हॉल में कहा, ”हम उस समय पैदल बेटद्वारका जा रहे थे.” 100 साल में यहां का समुद्र काफी सूख गया है।
अब बेट द्वारिका को समुद्र फीर से डूबा रहा है. 20 साल पहले बेट में पद्मतीर्थ के पास तट पर बने पांच कुएं आज समुद्र में डूब गए हैं। समुद्री रेत की चोरी हो रही है.
बेट-द्वारका के उत्तर दिशा और उत्तर-पूर्व कोने से समुद्र जमीन को निगल रहा है। समुद्र का पानी घटते ही रेतीले तटों पर  बबूलों के नीचे बबूल की क्यारियाँ देखी जा सकती हैं। समुद्र को ज़मीन की ओर बढ़ने से रोकने के लिए तट के किनारे  रक्षा दीवार बनानी होगी।
बेट द्राराका में हनुमानजी और उनके पुत्र मकरध्वज का मंदिर है। भारत में पिता-पुत्र का कोई दूसरा मंदिर नहीं है। पश्चिम में द्वारकाधीश मंदिर है और पूर्व में पिता-पुत्र का मंदिर है।

समुद्र का अगर ऐसा ही चलता रहा तो पुल को खतरा हो सकता है। (गूगल अनुवाद, एजीएन की मूल गुजराती रिपोर्ट से)[:]