[:gj]કેન્દ્ર સરકારની 10 વર્ષની સારી કામગીરી કેવી રહી[:en]How was the good performance of the central government for 10 years?[:hn]10 साल तक केंद्र सरकार का प्रदर्शन कैसा रहा[:]

[:gj]26 જાવ્યુઆરી 2024

ખેતી
10 કરોડ નાના ખેડૂતોને પ્રાથમિકતા આપી છે. ખેડૂતોને અત્યાર સુધીમાં રૂ. 2 લાખ 80,000 કરોડ રકમ આપી છે. 10 વર્ષોમાં, બેંકોમાંથી ખેડૂતોને લોનમાં ત્રણ ગણો વધારો થયો છે.
ખેડૂતોએ રૂપિયા 30 હજાર કરોડનું વીમા પ્રીમિયમ અપાયું હતું. જેમાં 1.5 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ક્લેમ મળ્યો છે.
10 વર્ષમાં ખેડૂતોને ડાંગર અને ઘઉંમાં લઘુતમ ટેકાનાં ભાવ તરીકે રૂ. 18 લાખ કરોડ અપાયા છે. જે, 2014 પહેલાના 10 વર્ષ કરતા 2.5 ગણા વધારે છે. તેલીબિયાં અને કઠોળની એમએસપી માટે રૂ. 1.25 લાખ કરોડ આપી છે.
કૃષિ નિકાસ 4 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ છે.
10 વર્ષોમાં 11 લાખ કરોડ રૂપિયા ખેડૂતોને ખાતર માટે આપ્યા છે.
કિસાન સમૃદ્ધિ કેન્દ્ર 1.75 લાખ છે .
8,000 ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઇઝેશન (એફપીઓ) બનાવી છે.
સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. 2 લાખ સહકારી મંડળીઓ સ્થપાઇ રહી છે.

મત્સ્ય
મત્સ્યઉદ્યોગમાં 38 હજાર કરોડ રૂપિયાની યોજનાઓથી 10 વર્ષમાં માછલીનું ઉત્પાદન 95 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધીને 175 લાખ મેટ્રિક ટન થયું છે. આંતરિક મત્સ્યઉદ્યોગનું ઉત્પાદન 61 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધીને 131 લાખ મેટ્રિક ટન થયું છે. મત્સ્યપાલન નિકાસ 30 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધીને 64 હજાર કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.

દૂધ
10 વર્ષમાં માથાદીઠ દૂધમાં 40 ટકાનો વધારો થયો છે.
ભારત સતત બે ત્રિમાસિક ગાળા માટે 7.5 ટકાથી વધુનો વિકાસ દર છે.
સંપત્તિ સર્જકો અને ખાનગી ક્ષેત્રની ક્ષમતાઓમાં વિશ્વાસ છે.

વેરા – વેપાર – બેંક
ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેંકરપ્સી કોડ ઘડવામાં આવ્યો હતો.
જીએસટીના રૂપમાં એક દેશ એક ટેક્સ કાયદો છે.
10 વર્ષમાં કેપેક્સ 5 ગણું વધીને 10 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું છે.
600 અબજ અમેરિકન ડોલરથી વધારેનો ફોરેક્સ ભંડાર છે.
વિશ્વની સૌથી મજબૂત બેંકિંગ પ્રણાલીઓમાંની એક બની ગઈ છે.
બેંકોની એનપીએ બે આંકડામાં રહેતી હતી તે આજે 4 ટકાની આસપાસ છે.
મેક ઇન ઇન્ડિયા અને અખંડ ભારત અભિયાન.
રમકડાંની આયાતના બદલે ભારત મેડ ઇન ઇન્ડિયા રમકડાંની નિકાસ કરે છે.
ભારતને ટોચના પાંચ અર્થતંત્રમાં પરિવર્તિત થયું.
નિકાસ લગભગ 450 અબજ ડોલરથી વધીને 775 અબજ ડોલરથી થઈ ગઈ છે.
એફડીઆઈનો પ્રવાહ બમણો થઈ ગયો છે.
ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગના ઉત્પાદનોના વેચાણમાં 4 ગણો વધારો થયો છે.
ઈન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ કરનારા લોકોની સંખ્યા લગભગ 3.25 કરોડથી વધીને લગભગ 8.25 કરોડ થઈ ગઈ છે
દેશમાં માત્ર કેટલાક સો સ્ટાર્ટ અપ હતા જે આજે વધીને એક લાખથી થઈ ગયા છે.
94 હજાર કંપનીઓનું રજિસ્ટ્રેશન 1 લાખ 60 હજાર થઈ ગઈ છે.
ડિસેમ્બર 2017માં 98 લાખ લોકો જીએસટી ભરતા હતા, આજે તેમની સંખ્યા 1 કરોડ 40 લાખ છે.

ઉદ્યોગ
ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસમાં સતત સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
40,000થી અનુપાલનને દૂર કરવામાં આવ્યા.
કંપની એક્ટ અને લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ એક્ટની 63 જોગવાઈઓને ફોજદારી ગુનાઓની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવી છે.
જન વિશ્વાસ અધિનિયમ દ્વારા વિવિધ કાયદાઓ હેઠળની 183 જોગવાઈઓને ડીક્રિમિનલાઇઝ કરવામાં આવી છે.
કોર્ટની બહાર વિવાદોના સુખદ સમાધાન માટે મધ્યસ્થતા કાયદો બનાવવામાં આવ્યો છે.
વન અને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓમાં હવે 75 દિવસથી ઓછો સમય લાગે છે જ્યારે તે પહેલાં 600 દિવસનો સમય લેતો હતો.
ફેસલેસ એસેસમેન્ટ સ્કીમથી ટેક્સ એડમિનિસ્ટ્રેશનમાં પારદર્શિતા આવી છે.
આપણા એમએસએમઇ ક્ષેત્રને પણ સુધારાઓથી ઘણો લાભ થઈ રહ્યો છે.

એમએસએમઇ અને નાના ઉદ્યોગસાહસિકો
અત્યારે ઉદ્યોગ અને ઉદ્યાન સહાયક પોર્ટલ પર 3.5 કરોડ એમએસએમઇની નોંધણી થઈ છે.
એમએસએમઈ માટે 5 લાખ કરોડની ગેરન્ટી મંજૂર કરવામાં આવી છે.

ઈન્ટરનેટ – 10 વર્ષમાં
બ્રોડબેન્ડ યુઝર્સની સંખ્યામાં 14 ગણો વધારો થયો છે.
2 લાખ ગ્રામ પંચાયતોને ઓપ્ટિકલ ફાઈબર સાથે જોડવામાં આવી છે.
ગામડાઓમાં 4 લાખ કોમન સર્વિસ સેન્ટર ખોલવામાં આવ્યા.

મોબાઈ ફોન
ભારત મોબાઇલ ફોનનું વિશ્વનું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક દેશ છે.
10 વર્ષમાં મોબાઇલ ફોનના ઉત્પાદનમાં પાંચ ગણો વધારો થયો છે.

ડિજિટલ સિસ્ટમ
દુનિયાના કુલ રિયલ ટાઈમ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાંથી 46 ટકા ટ્રાન્ઝેક્શન ભારતમાં થાય છે.
ગયા મહિને યુપીઆઈ દ્વારા રૂ. 18 લાખ કરોડના 1200 કરોડ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં આવ્યા હતા.
ડીબીટી મારફતે રૂ. 34 લાખ કરોડ ટ્રાન્સફર કર્યા છે.
જનધન આધાર મોબાઇલ (જેએએમ)ના કારણે રૂ.1.75 લાખ કરોડની રકમના 10 કરોડ નકલી લાભાર્થીઓ પકડાયા.
ડિજિલોકરમાં યુઝર્સને અત્યાર સુધીમાં 6 અબજથી દસ્તાવેજો જારી કરવામાં આવ્યા છે.
આયુષ્માન ભારત સ્વાસ્થ્ય ખાતા હેઠળ આશરે 53 કરોડ લોકોની ડિજિટલ હેલ્થ આઇડી ઊભી કરવામાં આવી છે.

માર્ગો બંદરો
10 વર્ષમાં
ભારતને તેનો સૌથી મોટો દરિયાઈ પુલ અટલ સેતુ મળ્યો.
ભારતને તેની પ્રથમ નમો ભારત ટ્રેન અને પ્રથમ અમૃત ભારત ટ્રેન મળી.
ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી 5 જી રોલઆઉટ સાથેનો દેશ બન્યો.
એક ભારતીય એરલાઇન કંપનીએ વિશ્વની સૌથી મોટી વિમાન ડીલને અંજામ આપ્યો હતો.
ગામડાઓમાં 3.75 લાખ કિલોમીટર નવા રસ્તા બનાવવામાં આવ્યા છે.
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોની લંબાઈ 90 હજાર કિલોમીટરથી વધીને 1 લાખ 46 હજાર કિલોમીટર થઈ છે.
ચાર માર્ગીય રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોની લંબાઈમાં 2.5 ગણો વધારો થયો છે.
હાઈ-સ્પીડ કોરિડોરની લંબાઈ 500 કિલોમીટરથી વધીને 4 હજાર કિલોમીટર છે.
એરપોર્ટની સંખ્યા 74થી વધીને 149 થઈ ગઈ છે.
મોટા બંદરો પર કાર્ગો હેન્ડલિંગ ક્ષમતા બમણી થઈ ગઈ છે.
હવાઈ મુસાફરીમાં ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગને 3 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુની બચત થઈ છે.

વાહનો
2014 પહેલાના 10 વર્ષમાં આશરે 13 કરોડ વાહનોનું વેચાણ 10 વર્ષમાં 21 કરોડ થયું.
2014-15માં 2 હજાર ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનું વેચાણ વધીને 2023-24ના ડિસેમ્બરમાં 12 લાખ થયું છે.

રેલવે – 10 વર્ષમાં
મેટ્રો ટ્રેન 5 શહેરોથી વધીને 20 શહેરોમાં આવી.
25 હજાર કિલોમીટર રેલવે ટ્રેક નાખવામાં આવ્યા હતા.
રેલવેનું 100 ટકા વિદ્યુતીકરણ ખૂબ જ નજીક છે.
સેમી હાઈસ્પીડ ટ્રેનો શરૂ કરવામાં આવી છે. વંદે ભારત ટ્રેન 39 રૂટ પર ચાલે છે.
1300 રેલવે સ્ટેશનોની કાયાપલટ કરવામાં આવી રહી છે.
મુસાફરોને 50 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે. વર્ષે 60 હજાર કરોડ રૂપિયા અપાય છે.

ગરીબી
10 વર્ષમાં 25 કરોડ દેશવાસીઓને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે.
4 કરોડ 10 લાખ ગરીબ પરિવારોને રૂ.6 લાખ કરોડ પાકા મકાનો અપાયા.
11 કરોડ ગ્રામીણ પરિવારોને રૂ. 4 લાખ કરોડના ખર્ચે પાઇપ દ્વારા પાણી.
10 કરોડ ઉજ્જવલા ગેસ જોડાણો રૂ.2.5 લાખ કરોડમાં અપાયા.
80 કરોડ દેશવાસીઓને મફત રાશન આપવામાં આવી રહ્યું છે. બીજા 11 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરવામાં આવશે. 20 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કર્યો છે, જેથી ગરીબ લોકોને સબસિડીવાળું રાશન મળતું રહે.
2014 પહેલાના 10 વર્ષમાં ફુગાવાનો દર 8 ટકાથી 10 વર્ષમાં 5 ટકા પર જળવાઈ રહ્યો છે.
રૂપિયા 2 લાખ આવકવેરો વધારીને 7 લાખ સુધીની આવક પર કોઇ ટેક્સ નથી.
કરદાતાઓએ છેલ્લાં 10 વર્ષમાં રૂ. 2.5 લાખ કરોડની બચત કરી છે.

દવાખાનું
હોસ્પિટલોમાં મફત સારવાર સાડા ત્રણ લાખ કરોડ રૂપિયાની આપવામાં આવી છે.
જન ઔષધિ કેન્દ્રોએ દવાઓની ખરીદી પર 28 હજાર કરોડ રૂપિયાની બચત કરી.
કોરોનરી સ્ટેન્ટ, ની ઇમ્પ્લાન્ટ, કેન્સરની દવાઓના ભાવમાં પણ ઘટાડો કરી 27 હજાર કરોડ રૂપિયાની બચત થઇ છે.
વર્ષે કિડનીના 21 લાખ દર્દીઓને નિ:શુલ્ક ડાયાલિસિસ આપવામાં આવે છે. દરેક દર્દીને વર્ષે રૂપિયા 1 લાખની વચત થાય છે.
જીવન જ્યોતિ વીમામાં ગરીબોને રૂ. 16,000 કરોડ દાવાઓ મળ્યા છે.

કાયદા
સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી એક્ટમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આનાથી તેલંગાણામાં સમમક્કા સરક્કા સેન્ટ્રલ ટ્રાઇબલ યુનિવર્સિટીની સ્થાપનાનો માર્ગ મોકળો થયો.
76 જૂના કાયદા પણ રદ કરવામાં આવ્યા હતા.
પડોશી દેશોના લઘુમતીઓને નાગરિકત્વ આપવા માટે કાયદો ઘડ્યો.
વન રેન્ક વન પેન્શનનો પણ અમલ કર્યો છે.
ઓઆરઓપી લાગુ થયા પછી ભૂતપૂર્વ સૈનિકોને અત્યાર સુધીમાં આશરે રૂ. 1 લાખ કરોડ મળ્યાં છે.
ભારતના સંરક્ષણ દળો માટે પ્રથમ વખત ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

લશ્કર – ઈસરો
ભારત ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર પોતાનો ધ્વજ ફરકાવનારો પ્રથમ દેશ બન્યો.
ભારતે આદિત્ય મિશનને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું અને તેનો ઉપગ્રહ પૃથ્વીથી 15 લાખ કિલોમીટર દૂર સુધી પહોંચી ગયો.
સંરક્ષણ ઉત્પાદન એક લાખ કરોડ રૂપિયાને પાર કરી ગયું છે.
સ્વદેશી એરક્રાફ્ટ કેરિયર આઈએનએસ વિક્રાંત છે.
યુદ્ધ વિમાન તેજસ વાયુસેનાની તાકાત બની રહ્યું છે.
સી-295 ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટનું ઉત્પાદન ભારતમાં થશે.
એરક્રાફ્ટ એન્જિન બનાવવામાં આવશે.
ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં ડિફેન્સ કોરિડોરનો વિકાસ થશે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી.
યુવા સ્ટાર્ટ-અપ્સ માટે પણ અંતરિક્ષ ક્ષેત્રને ખુલ્લું મૂક્યું છે.

મહિલાઓ
10 કરોડ મહિલાઓને રૂ. 8 લાખ કરોડની બેંક લોન અને રૂ. 40,000 કરોડની નાણાકીય સહાય આપી છે.
2 કરોડ મહિલાઓને લખપતિ દીદી બનાવવામાં આવશે. 15 હજાર ડ્રોન અપાશે.
મેટરનિટી લીવ 12થી 26 અઠવાડિયા અપાય છે.
સશસ્ત્ર દળોમાં મહિલાઓને કાયમી કમિશન આપ્યું છે.
સૈનિક સ્કૂલ અને નેશનલ ડિફેન્સ એકેડમીમાં મહિલા કેડેટ્સને એડમિશન આપવામાં આવ્યું છે.
નૌકાદળના જહાજોના કેપ્ટન છે.
મુદ્રા યોજનામાં 46 કરોડથી લોનમાંથી 31 કરોડ મહિલાઓને લોન આપવામાં આવી છે.

શૌચાલય
11 કરોડ શૌચાલયોનું નિર્માણ અને ખુલ્લામાં શૌચક્રિયાને નાબૂદ કરવાથી અનેક રોગો થતા અટક્યા છે. શહેરી વિસ્તારમાં દરેક ગરીબ પરિવારને દર વર્ષે મેડિકલ ખર્ચ પર 60 હજાર રૂપિયા સુધીની બચત થઈ રહી છે.

પાણી
પાઇપવાળા પીવાના પાણીના પુરવઠાથી દર વર્ષે લાખો બાળકોનો જીવ બચી રહ્યો છે. 100 ટકા સંસ્થાગત ડિલિવરીના કારણે માતાના મૃત્યુ દરમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.

આદિવાસી
આદિવાસી માટે રૂ. 24,000 કરોડના ખર્ચ સાથે યોજના છે. સિકલ સેલ એનિમિયા એક કરોડ ચાલીસ લાખ લોકોની તપાસ કરવામાં આવી છે.

84 લાખ લોકો વિશ્વકર્મા યોજના સાથે જોડાઈ ચૂક્યા છે.

શેરી વિક્રેતાઓને 10 હજાર કરોડ રૂપિયાની લોન આપી છે.

મેડિકલ
અંડર ગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ કોર્સમાં ઓબીસી માટે સેન્ટ્રલ ક્વોટા હેઠળ 27 ટકા અનામત આપી.
આદિવાસી સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના 10 સંગ્રહાલયો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

14 ક્ષેત્રો માટે પીએલઆઈ યોજનામાં 9 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ઉત્પાદન થયું છે.
૩ બલ્ક ડ્રગ પાર્ક બન્યા છે.

ઇંધણ
10 વર્ષમાં બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત ઊર્જા ક્ષમતા 81 ગિગાવોટથી વધીને 188 ગિગાવોટ થઈ છે. વિશ્વમાં ચોથા સ્થાને છીએ. સૌર ઊર્જાની ક્ષમતામાં 26 ગણો વધારો થયો છે. પવન ઊર્જાની ક્ષમતા બમણી થઈ છે.
વિન્ડ પાવરની ક્ષમતામાં વિશ્વમાં ચોથા ક્રમે છીએ. સૌર ઊર્જાની ક્ષમતામાં પાંચમા સ્થાને છીએ.
એલઇડી બલ્બના કારણે વીજળીનાં બિલમાં રૂ. 20,000 કરોડની બચત થઈ છે.
10 વર્ષમાં 11 નવા સોલાર પાર્ક બનાવવામાં આવ્યા છે. 9 સોલાર પાર્ક બની રહ્યાં છે.

સોલાર રૂફટોપ માટે 1 કરોડ પરિવારોને સહાય આપવામાં આવશે.
10 નવા પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટને મંજૂરી આપી છે.
હાઇડ્રોજન ઊર્જામાં લદ્દાખ અને દમણ-દીવમાં બે પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યા છે.

12 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ થાય છે. 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ હવે થશે. સરકારી કંપનીઓએ એક લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની કિંમતની ઇથેનોલની ખરીદી કરી છે.
બંગાળની ખાડીમાં નવા બ્લોકમાં તેલનું ઉત્પાદન શરૂ થયું છે.
ઊંડા દરિયાઇ ખાણકામ માટે ડીપ ઓશન મિશનની શરૂઆત કરવામાં આવી છે.
10,000 કિલોમીટરની ગેસ પાઇપલાઇન પાથરવામાં આવી છે.

શાળા
શાળામાં 6 હજાર શ્રી વિદ્યાલયો શરૂ થયા છે. ઉચ્ચ શિક્ષણમાં છોકરીઓની નોંધણી અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓની નોંધણીમાં આશરે 44 ટકા, અનુસૂચિત જનજાતિના વિદ્યાર્થીઓની નોંધણીમાં 65 ટકાથી અને ઓબીસીમાં 44 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે.

10,000 અટલ ટિંકરિંગ લેબની સ્થાપના કરી 1 કરોડથી વિદ્યાર્થીઓને ફાયદો થયો છે.
10 વર્ષમાં 16 એઈમ્સ અને 315 મેડિકલ કોલેજોની સ્થાપના થઈ છે. 157 નર્સિંગ કોલેજો થશે. 10 વર્ષમાં એમબીબીએસની બેઠકોની સંખ્યા બમણી થઈ છે.

પ્રવાસન
એક વર્ષમાં 8.5 કરોડ લોકો કાશીમાં આવ્યા હતા. 5 કરોડથી લોકો મહાકાલ આવ્યા હતા. 19 લાખથી લોકો કેદાર ધામ ગયા હતા.

રમત
ભારતે એશિયન ગેમ્સમાં પહેલી વખત 100થી મેડલ્સ જીત્યા હતા.
પેરા એશિયન ગેમ્સમાં પણ 100 થી ચંદ્રકો જીત્યા હતા.[:en]26 JANUARY 2024

Farming
Priority has been given to 10 crore small farmers. Farmers have received the money so far. Rs 2 lakh 80,000 crore has been given. Loans received by farmers from banks have tripled in 10 years.
Insurance premium of Rs 30 thousand crore was given to farmers. In which a claim of Rs 1.5 lakh crore has been received.
In 10 years, the minimum support price of paddy and wheat to the farmers will be Rs. Rs 18 lakh crore has been given. Which is 2.5 times more than the 10 years before 2014. MSP of oilseeds and pulses is Rs. Rs 1.25 lakh crore has been given.
Agricultural exports have reached Rs 4 lakh crore.
Rs 11 lakh crore has been given to farmers for fertilizers in 10 years.
There are 1.75 lakh Kisan Samridhi Kendras.
8,000 Farmer Producer Organizations (FPOs) have been formed.
Ministry of Cooperation was established. 2 lakh cooperative societies are being established.

Fish
Due to schemes worth Rs 38 thousand crore in the fishery industry, fish production has increased from 95 lakh metric tonnes to 175 lakh metric tonnes in 10 years. Inland fisheries production increased from 61 lakh metric tonnes to 131 lakh metric tonnes. Fisheries exports have increased from Rs 30 thousand crore to Rs 64 thousand crore.

Milk
Per capita milk production has increased by 40 percent in 10 years.
India’s growth rate has been more than 7.5 percent for two consecutive quarters.
There is confidence in the capabilities of wealth creators and the private sector.

Taxation – Trade – Bank
Insolvency and Bankruptcy Code was enacted.
One country has one tax law in the form of GST.
Capex has increased 5 times in 10 years to Rs 10 lakh crore.
There are foreign exchange reserves of more than 600 billion US dollars.
It has become one of the strongest banking systems in the world.
The NPA of banks used to be in double digits, today it is around 4 percent.
Make in India and Akhand Bharat campaign.
Instead of importing toys, India exports Made in India toys.
India joined the top five economies.
Exports have increased from approximately $450 billion to $775 billion.
FDI inflows have doubled.
There has been a 4 times increase in the sales of Khadi and village industries products.
The number of people filing income tax returns has increased from about 3.25 crore to about 8.25 crore.
There were only a few hundred start-ups in the country which have grown to over a lakh today.
Registration of 94 thousand companies has increased to 1 lakh 60 thousand.
In December 2017, 98 lakh people were paying GST, today their number is 1 crore 40 lakh.

Industry
The ease of doing business is continuously improving.
40,000 compliances were removed.
63 provisions of the Companies Act and Limited Liability Partnership Act have been removed from the list of criminal offences.
The Public Trust Act has decriminalized 183 provisions under various laws.
The Arbitration Act is designed to provide for amicable resolution of disputes outside the court.
Forest and environment clearance now takes less than 75 days, which earlier took 600 days.
The faceless assessment scheme has brought transparency in tax administration.
Our MSME sector is also benefiting a lot from the reforms.

MSME and small entrepreneurs
Currently 3.5 crore MSMEs are registered on the Udyog aur Udyan Sahchar portal.
A guarantee of Rs 5 lakh crore has been approved for MSMEs.

Internet – in 10 years
The number of broadband users has increased 14 times.
2 lakh gram panchayats have been connected with optical fiber.
4 lakh common service centers were opened in villages.

Mobile phone
India is the world’s second largest mobile phone producer.
The production of mobile phones has increased five times in 10 years.

Digital system
India accounts for 46 percent of the world’s real-time digital transactions.
Last month through UPI Rs. 1200 crore transactions worth Rs 18 lakh crore were done.
Through DBT Rs. Rs 34 lakh crore was transferred.
Jan Dhan Aadhaar Mobile (JAM) caught 10 crore fake beneficiaries worth Rs 1.75 lakh crore.
DigiLocker has so far issued more than 6 billion documents to users.
About 53 crore digital health IDs have been created under Ayushman Bharat Health Account.

Port of passage
in ten years
India got its largest sea bridge, Atal Setu.
India got the first Namo Bharat train and the first Amrit Bharat train.
India became the country with the fastest 5G rollout in the world.
An Indian airline company executed the world’s largest aircraft deal.
3.75 lakh kilometers of new roads have been built in villages.
The length of national highways has increased from 90 thousand kilometers to 1 lakh 46 thousand kilometers.
The length of four-lane national highways has increased by 2.5 times.
The length of the high-speed corridor has increased from 500 km to 4 thousand km.
The number of airports has increased from 74 to 149.
Cargo handling capacity at major ports has doubled.
Air travel has saved the poor and middle class more than Rs 3 thousand crores.

Vehicles
Sales of approximately 13 crore vehicles in the 10 years before 2014 increased to 21 crore in 10 years.
Sales of electric vehicles increased from 2 thousand in 2014-15 to 12 lakh in December 2023-24.

Railways – in 10 years
Metro trains have increased from 5 cities to 20 cities.
25 thousand kilometers of railway tracks were laid.
100 percent electrification of railways is very close.
Semi high speed trains have been started. Vande Bharat train runs on 39 routes.
1300 railway stations are being changed.
traveler

Provides 50 percent discount. 60 Hajj per year Rs 1 crore is given.

Poverty
25 crore citizens have been lifted out of poverty in 10 years.
4 crore 10 lakh poor families were given permanent houses worth Rs 6 lakh crore.
11 crore rural families to get Rs. Piped water at a cost of Rs 4 lakh crore.
10 crore Ujjwala gas connections were given at a cost of Rs 2.5 lakh crore.
80 crore citizens are being given free ration. Rs 11 lakh crore more will be spent. Rs 20 lakh crore has been spent to ensure that poor people continue to get subsidized ration.
The inflation rate has remained at 5 percent in the last 10 years, up from 8 percent in the 10 years prior to 2014.
Income tax was increased from Rs 2 lakh to Rs 7 lakh and there will be no tax on income.
In the last 10 years, taxpayers have paid Rs. Rs 2.5 lakh crore has been saved.

Dispensary
Free treatment worth Rs 3.5 lakh crore has been provided in hospitals.
Jan Aushadhi Kendras saved Rs 28 thousand crore on purchase of medicines.
Rs 27 thousand crores have been saved by reducing the prices of coronary stents, implants and cancer medicines.
Every year 21 lakh kidney patients are provided free dialysis facility. Each patient saves Rs 1 lakh per year.
In Jeevan Jyoti Bima, the poor get Rs. Claims worth Rs 16,000 crore were received.

Law
The Central Universities Act was amended. This paved the way for the establishment of Samamakka Sarakka Central Tribal University in Telangana.
76 old laws were also repealed.
A law was made to grant citizenship to minorities from neighboring countries.
One Rank One Pension has also been implemented.
Since the implementation of OROP, ex-servicemen have received approximately Rs. Rs 1 lakh crore has been received.
For the first time, Chief of Defense Staff has been appointed for the Defense Forces of India.

Army – ISRO
India became the first country to hoist its flag on the south pole of the Moon.
India successfully launched Aditya Mission and its satellite reached a distance of 15 lakh kilometers from the Earth.
Defense production has crossed Rs 1 lakh crore.
The indigenous aircraft carrier is INS Vikrant.
Fighter aircraft Tejas is becoming the strength of the Air Force.
The C-295 transport aircraft will be manufactured in India.
Aircraft engines will be made.
Defense corridors will be developed in Uttar Pradesh and Tamil Nadu.
Private sector participation in defence.
The space sector has also been opened up to young start-ups.

Women
10 crore women to get Rs. 8 lakh crore bank loan and Rs. Financial assistance of Rs 40,000 crore has been given.
2 crore women will be made Lakhpati Didi. 15 thousand drones will be provided.
Maternity leave is given for 12 to 26 weeks.
Women have been given permanent commission in the armed forces.
Women cadets have been admitted to Sainik School and National Defense Academy.
He is the captain of naval ships.
Under Mudra Yojana, out of 46 crore loans, 31 crore loans have been given to women.

Toilet
Construction of 11 crore toilets and eradication of open defecation has prevented many diseases. Every poor family in the urban area is saving up to Rs 60 thousand on treatment expenses every year.

Water
Provision of piped drinking water saves the lives of millions of children every year. There has been a huge reduction in maternal mortality rate due to 100% institutional delivery.

Tribal
For tribals Rs. The scheme has been planned with an outlay of Rs 24,000 crore. Sickle cell anemia has been found in 14 million people.

84 lakh people have already joined the Vishwakarma scheme.

Loans worth Rs 10 thousand crore have been given to street vendors.

Treatment
27 percent reservation under central quota for OBCs in undergraduate and postgraduate medical courses.
10 museums of tribal freedom fighters are being built.

Rs 9 lakh crore has been generated for 14 sectors under the PLI scheme.
3 bulk drug parks have been created.

Fuel
Non-fossil fuel based energy capacity has increased from 81 GW to 188 GW in 10 years. We are at fourth position in the world. Solar energy capacity has increased 26 times. Wind energy capacity has doubled.
We rank fourth in the world in terms of wind energy capacity. We are at fifth position in solar energy capacity.
LED bulb reduces electricity bill by Rs 20. Rs 20,000 crore has been saved.
11 new solar parks have been built in 10 years. 9 solar parks are under construction.

1 crore families will be given assistance for solar rooftop.
10 new nuclear power plants have been approved.
Two projects in hydrogen energy have been started in Ladakh and Daman-Diu.

12 percent ethanol is mixed. Now there will be 20 percent ethanol mix. Government companies have purchased ethanol worth more than Rs 1 lakh crore.
Oil production has started in a new block in the Bay of Bengal.
Deep Ocean Mission has been started for deep sea mining.
10,000 km gas pipeline has been laid.

School
6 thousand Shree Vidyalayas have been started in the schools. Enrollment of girls in higher education has increased by about 44 percent over enrollment of Scheduled Caste students, 65 percent over enrollment of Scheduled Tribe students and over 44 percent over enrollment of OBC students.

More than 1 crore students have benefited from the establishment of 10,000 Atal Tinkering Labs.
16 AIIMS and 315 medical colleges have been established in 10 years. There will be 157 nursing colleges. M in 10 years

BBS seats doubled.

Tourism
8.5 crore people came to Kashi in one year. More than 5 crore people came in Mahakal. More than 19 lakh people went to Kedar Dham.

Game
India won 100 medals for the first time in the Asian Games.
Also won more than 100 medals in Para Asian Games.[:hn]26 झनवरी 2024

खेती
10 करोड़ छोटे किसानों को प्राथमिकता दी गई है. किसानों को अब तक रुपये मिल चुके हैं. 2 लाख 80,000 करोड़ रुपये दिए गए हैं. 10 साल में किसानों को बैंकों से मिलने वाला कर्ज तीन गुना हो गया है.
किसानों को 30 हजार करोड़ रुपये का बीमा प्रीमियम दिया गया। जिसमें 1.5 लाख करोड़ रुपए का क्लेम मिला है.
10 वर्षों में किसानों को धान और गेहूं का न्यूनतम समर्थन मूल्य रु. 18 लाख करोड़ दिया गया है. जो कि 2014 से पहले के 10 साल से 2.5 गुना ज्यादा है. तिलहन और दालों की एमएसपी के लिए रु. 1.25 लाख करोड़ दिया गया है.
कृषि निर्यात 4 लाख करोड़ रुपये तक पहुंच गया है.
10 साल में किसानों को खाद के लिए 11 लाख करोड़ रुपये दिए गए हैं.
किसान समृद्धि केंद्र 1.75 लाख हैं.
8,000 किसान उत्पादक संगठन (एफपीओ) बनाए गए हैं।
सहकारिता मंत्रालय की स्थापना की गई। 2 लाख सहकारी समितियां स्थापित की जा रही हैं।

मछली
मत्स्य उद्योग में 38 हजार करोड़ रुपये की योजनाओं से 10 वर्षों में मछली उत्पादन 95 लाख मीट्रिक टन से बढ़कर 175 लाख मीट्रिक टन हो गया है। अंतर्देशीय मत्स्य पालन का उत्पादन 61 लाख मीट्रिक टन से बढ़कर 131 लाख मीट्रिक टन हो गया। मत्स्य पालन निर्यात 30 हजार करोड़ रुपये से बढ़कर 64 हजार करोड़ रुपये हो गया है।

दूध
10 वर्षों में प्रति व्यक्ति दूध में 40 प्रतिशत की वृद्धि हुई है।
लगातार दो तिमाहियों में भारत की विकास दर 7.5 फीसदी से ज्यादा रही है.
संपत्ति सृजनकर्ताओं और निजी क्षेत्र की क्षमताओं पर भरोसा है।

कराधान – व्यापार – बैंक
दिवाला एवं दिवालियापन संहिता अधिनियमित की गई।
एक देश जीएसटी के रूप में एक कर कानून है।
10 साल में कैपेक्स 5 गुना बढ़कर 10 लाख करोड़ रुपए हो गया है।
600 अरब अमेरिकी डॉलर से ज्यादा का विदेशी मुद्रा भंडार है.
यह दुनिया की सबसे मजबूत बैंकिंग प्रणालियों में से एक बन गई है।
बैंकों का एनपीए डबल डिजिट में होता था, आज 4 फीसदी के आसपास है.
मेक इन इंडिया और अखंड भारत अभियान।
भारत खिलौनों का आयात करने के बजाय मेड इन इंडिया खिलौनों का निर्यात करता है।
भारत शीर्ष पांच अर्थव्यवस्थाओं में शामिल हो गया।
निर्यात लगभग 450 बिलियन डॉलर से बढ़कर 775 बिलियन डॉलर हो गया है।
एफडीआई प्रवाह दोगुना हो गया है।
खादी और ग्रामोद्योग उत्पादों की बिक्री में 4 गुना बढ़ोतरी हुई है।
इनकम टैक्स रिटर्न भरने वालों की संख्या करीब 3.25 करोड़ से बढ़कर करीब 8.25 करोड़ हो गई है.
देश में केवल कुछ सौ स्टार्ट-अप थे जो आज एक लाख से अधिक हो गए हैं।
94 हजार कंपनियों का रजिस्ट्रेशन बढ़कर 1 लाख 60 हजार हो गया है.
दिसंबर 2017 में 98 लाख लोग जीएसटी दे रहे थे, आज इनकी संख्या 1 करोड़ 40 लाख है.

उद्योग
कारोबार करने में आसानी में लगातार सुधार हो रहा है।
40,000 अनुपालन हटा दिए गए।
कंपनी अधिनियम और सीमित देयता भागीदारी अधिनियम के 63 प्रावधानों को आपराधिक अपराधों की सूची से हटा दिया गया है।
जन विश्वास अधिनियम ने विभिन्न कानूनों के तहत 183 प्रावधानों को अपराधमुक्त कर दिया है।
मध्यस्थता अधिनियम अदालत के बाहर विवादों के सौहार्दपूर्ण समाधान के लिए बनाया गया है।
वन और पर्यावरण मंजूरी में अब 75 दिन से भी कम समय लगता है, जो पहले 600 दिन लगता था।
फेसलेस असेसमेंट योजना से कर प्रशासन में पारदर्शिता आई है।
रिफॉर्म्स से हमारे एमएसएमई सेक्टर को भी बहुत लाभ हो रहा है।

एमएसएमई और छोटे उद्यमी
वर्तमान में 3.5 करोड़ एमएसएमई उद्योग और उद्यान सहचर पोर्टल पर पंजीकृत हैं।
एमएसएमई के लिए 5 लाख करोड़ की गारंटी मंजूर की गई है.

इंटरनेट – 10 वर्षों में
ब्रॉडबैंड यूजर्स की संख्या 14 गुना बढ़ गई है.
2 लाख ग्राम पंचायतों को ऑप्टिकल फाइबर से जोड़ा गया है।
गांवों में 4 लाख कॉमन सर्विस सेंटर खोले गए।

चल दूरभाष
भारत दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा मोबाइल फोन उत्पादक है।
10 साल में मोबाइल फोन का उत्पादन पांच गुना बढ़ गया है.

डिजिटल प्रणाली
दुनिया के वास्तविक समय के डिजिटल लेनदेन में भारत का हिस्सा 46 प्रतिशत है।
पिछले महीने यूपीआई के जरिए रु. 18 लाख करोड़ के 1200 करोड़ लेनदेन हुए.
डीबीटी के माध्यम से रु. 34 लाख करोड़ रुपये ट्रांसफर किये गये.
जनधन आधार मोबाइल (JAM) ने 1.75 लाख करोड़ रुपये के 10 करोड़ फर्जी लाभार्थियों को पकड़ा.
डिजिलॉकर ने अब तक यूजर्स को 6 अरब से ज्यादा दस्तावेज जारी किए हैं।
आयुष्मान भारत स्वास्थ्य खाते के तहत लगभग 53 करोड़ डिजिटल स्वास्थ्य आईडी बनाई गई हैं।

मार्ग के बंदरगाह
दस वर्षों में
भारत को अपना सबसे बड़ा समुद्री पुल अटल सेतु मिल गया।
भारत को पहली नमो भारत ट्रेन और पहली अमृत भारत ट्रेन मिली।
भारत दुनिया में सबसे तेज 5जी रोलआउट वाला देश बन गया।
एक भारतीय एयरलाइन कंपनी ने दुनिया की सबसे बड़ी विमान डील को अंजाम दिया.
गांवों में 3.75 लाख किलोमीटर नई सड़कें बनाई गई हैं।
राष्ट्रीय राजमार्गों की लंबाई 90 हजार किलोमीटर से बढ़कर 1 लाख 46 हजार किलोमीटर हो गई है।
चार लेन वाले राष्ट्रीय राजमार्गों की लंबाई 2.5 गुना बढ़ गई है।
हाई-स्पीड कॉरिडोर की लंबाई 500 किमी से बढ़कर 4 हजार किमी हो गई है।
हवाई अड्डों की संख्या 74 से बढ़कर 149 हो गई है।
प्रमुख बंदरगाहों पर कार्गो प्रबंधन क्षमता दोगुनी हो गई है।
हवाई यात्रा से गरीबों और मध्यम वर्ग के 3 हजार करोड़ रुपये से ज्यादा की बचत हुई है।

वाहनों
2014 से पहले के 10 वर्षों में लगभग 13 करोड़ वाहनों की बिक्री 10 वर्षों में बढ़कर 21 करोड़ हो गई।
इलेक्ट्रिक वाहनों की बिक्री 2014-15 में 2 हजार से बढ़कर दिसंबर 2023-24 में 12 लाख हो गई।

रेलवे – 10 वर्षों में
मेट्रो ट्रेनें 5 शहरों से बढ़कर 20 शहरों तक पहुंच गई हैं।
25 हजार किलोमीटर रेल पटरियां बिछाई गईं.
रेलवे का 100 प्रतिशत विद्युतीकरण बहुत करीब है।
सेमी हाई स्पीड ट्रेनें शुरू की गई हैं. वंदे भारत ट्रेन 39 रूटों पर चलती है.
1300 रेलवे स्टेशनों को बदला जा रहा है.
यात्रियों को 50 प्रतिशत की छूट प्रदान करता है। प्रति वर्ष 60 हज

1 करोड़ रुपये दिए जाते हैं.

गरीबी
10 वर्षों में 25 करोड़ नागरिकों को गरीबी से बाहर निकाला गया है।
4 करोड़ 10 लाख गरीब परिवारों को 6 लाख करोड़ रुपये से पक्के घर दिये गये।
11 करोड़ ग्रामीण परिवारों को रु. 4 लाख करोड़ की लागत से पाइप से पानी.
2.5 लाख करोड़ रुपये की लागत से 10 करोड़ उज्ज्वला गैस कनेक्शन दिये गये।
80 करोड़ नागरिकों को मुफ्त राशन दिया जा रहा है. 11 लाख करोड़ रुपए और खर्च होंगे. गरीब लोगों को सब्सिडी वाला राशन मिलता रहे, इसके लिए 20 लाख करोड़ रुपये खर्च किये गये हैं.
मुद्रास्फीति की दर 2014 से पहले के 10 वर्षों में 8 प्रतिशत से बढ़कर 10 वर्षों में 5 प्रतिशत पर बनी हुई है।
इनकम टैक्स 2 लाख रुपये से बढ़ाकर 7 लाख रुपये किया गया और आय पर कोई टैक्स नहीं लगेगा.
पिछले 10 वर्षों में करदाताओं ने रु. 2.5 लाख करोड़ की बचत हुई है.

औषधालय
अस्पतालों में साढ़े तीन लाख करोड़ रुपये का मुफ्त इलाज किया गया है।
जन औषधि केंद्रों ने दवाओं की खरीद पर 28 हजार करोड़ रुपये बचाए।
कोरोनरी स्टेंट, इम्प्लांट, कैंसर की दवाओं की कीमतें कम करके 27 हजार करोड़ रुपये बचाए गए हैं।
हर साल 21 लाख किडनी मरीजों को मुफ्त डायलिसिस की सुविधा दी जाती है। प्रत्येक मरीज को प्रति वर्ष 1 लाख रुपये की बचत होती है।
जीवन ज्योति बीमा में गरीबों को रु. 16,000 करोड़ के दावे मिले.

कानून
केंद्रीय विश्वविद्यालय अधिनियम में संशोधन किया गया। इससे तेलंगाना में समामक्का सरक्का केंद्रीय जनजातीय विश्वविद्यालय की स्थापना का मार्ग प्रशस्त हुआ।
76 पुराने कानून भी निरस्त किये गये।
पड़ोसी देशों के अल्पसंख्यकों को नागरिकता देने के लिए कानून बनाया गया।
वन रैंक वन पेंशन भी लागू किया गया है.
ओआरओपी लागू होने के बाद से पूर्व सैनिकों को अब तक लगभग रु. 1 लाख करोड़ मिले हैं.
भारत के रक्षा बलों के लिए पहली बार चीफ ऑफ डिफेंस स्टाफ की नियुक्ति की गई है।

सेना – इसरो
भारत चंद्रमा के दक्षिणी ध्रुव पर अपना झंडा फहराने वाला पहला देश बन गया।
भारत ने सफलतापूर्वक आदित्य मिशन लॉन्च किया और इसका उपग्रह पृथ्वी से 15 लाख किलोमीटर की दूरी पर पहुंच गया।
रक्षा उत्पादन एक लाख करोड़ रुपये से ज्यादा हो गया है.
स्वदेशी विमानवाहक पोत आईएनएस विक्रांत है।
लड़ाकू विमान तेजस वायुसेना की ताकत बनता जा रहा है।
C-295 परिवहन विमान का निर्माण भारत में किया जाएगा।
विमान के इंजन बनाए जाएंगे.
उत्तर प्रदेश और तमिलनाडु में रक्षा गलियारे विकसित किये जायेंगे।
रक्षा क्षेत्र में निजी क्षेत्र की भागीदारी।
अंतरिक्ष क्षेत्र को भी युवा स्टार्ट-अप के लिए खोल दिया गया है।

औरत
10 करोड़ महिलाओं को रु. 8 लाख करोड़ का बैंक लोन और रु. 40,000 करोड़ की आर्थिक मदद दी गई है.
2 करोड़ महिलाओं को लखपति दीदी बनाया जाएगा. 15 हजार ड्रोन मुहैया कराए जाएंगे.
मातृत्व अवकाश 12 से 26 सप्ताह के लिए दिया जाता है।
सशस्त्र बलों में महिलाओं को स्थायी कमीशन दिया गया है।
महिला कैडेटों को सैनिक स्कूल और राष्ट्रीय रक्षा अकादमी में प्रवेश दिया गया है।
वह नौसैनिक जहाजों का कप्तान है।
मुद्रा योजना के तहत 46 करोड़ ऋण में से 31 करोड़ ऋण महिलाओं को दिए गए हैं।

शौचालय
11 करोड़ शौचालयों के निर्माण और खुले में शौच उन्मूलन से कई बीमारियों पर रोक लगी है। शहरी क्षेत्र का हर गरीब परिवार हर साल इलाज के खर्च पर 60 हजार रुपये तक की बचत कर रहा है।

पानी
पाइप से पीने के पानी का प्रावधान हर साल लाखों बच्चों की जान बचाता है। शत-प्रतिशत संस्थागत प्रसव से मातृ मृत्यु दर में भारी कमी आयी है।

जनजातीय
आदिवासियों के लिए रु. 24,000 करोड़ रुपये के परिव्यय के साथ योजना बनाई गई है। एक करोड़ चालीस लाख लोगों में सिकल सेल एनीमिया पाया गया है।

84 लाख लोग पहले ही विश्वकर्मा योजना से जुड़ चुके हैं.

रेहड़ी-पटरी वालों को 10 हजार करोड़ रुपये का लोन दिया गया है.

चिकित्सा
स्नातक और स्नातकोत्तर चिकित्सा पाठ्यक्रमों में ओबीसी के लिए केंद्रीय कोटा के तहत 27 प्रतिशत आरक्षण।
आदिवासी स्वतंत्रता सेनानियों के 10 संग्रहालय बनाये जा रहे हैं.

पीएलआई योजना के तहत 14 क्षेत्रों के लिए 9 लाख करोड़ रुपये का उत्पादन किया गया है।
3 बल्क ड्रग पार्क बनाए गए हैं।

ईंधन
10 वर्षों में गैर-जीवाश्म ईंधन आधारित ऊर्जा क्षमता 81 गीगावॉट से बढ़कर 188 गीगावॉट हो गई है। हम विश्व में चौथे स्थान पर हैं। सौर ऊर्जा की क्षमता 26 गुना बढ़ गई है। पवन ऊर्जा क्षमता दोगुनी हो गई है.
पवन ऊर्जा क्षमता के मामले में हम विश्व में चौथे स्थान पर हैं। सौर ऊर्जा क्षमता में हम पांचवें स्थान पर हैं।
LED बल्ब से बिजली का बिल 20 रुपये तक कम हो जाता है। 20,000 करोड़ रुपये की बचत हुई है.
10 साल में 11 नए सोलर पार्क बनाए गए हैं। 9 सोलर पार्क निर्माणाधीन हैं।

1 करोड़ परिवारों को सोलर रूफटॉप के लिए सहायता दी जाएगी.
10 नए परमाणु ऊर्जा संयंत्रों को मंजूरी दी गई है।
हाइड्रोजन ऊर्जा में लद्दाख और दमन-दीव में दो परियोजनाएं शुरू की गई हैं।

12 फीसदी इथेनॉल मिलाया जाता है. अब 20 प्रतिशत इथेनॉल मिश्रण होगा। सरकारी कंपनियों ने एक लाख करोड़ रुपये से ज्यादा का इथेनॉल खरीदा है.
बंगाल की खाड़ी में एक नए ब्लॉक में तेल उत्पादन शुरू हो गया है.
गहरे समुद्र में खनन के लिए डीप ओशन मिशन शुरू किया गया है।
10,000 किमी गैस पाइपलाइन बिछाई गई है.

विद्यालय
विद्यालय में 6 हजार श्री विद्यालय प्रारंभ किये गये हैं। उच्च शिक्षा में लड़कियों का नामांकन अनुसूचित जाति के छात्रों के नामांकन से लगभग 44 प्रतिशत, अनुसूचित जनजाति के छात्रों के नामांकन में 65 प्रतिशत और ओबीसी के छात्रों के नामांकन में 44 प्रतिशत से अधिक की वृद्धि हुई है।

10,000 अटल टिंकरिंग लैब्स की स्थापना से 1 करोड़ से अधिक छात्रों को लाभ हुआ है।
10 वर्षों में 16 एम्स और 315 मेडिकल कॉलेज स्थापित किए गए हैं। 157 नर्सिंग कॉलेज होंगे. 10 साल में एमबीबीएस की सीटें दोगुनी हो गईं।

पर्यटन
एक वर्ष में 8.5 करोड़ लोग काशी आए। 5 करोड़ से ज्यादा लोग आए महाकाल में. 19 लाख से ज्यादा लोग केदारधाम गए.

खेल
एशियाई खेलों में भारत ने पहली बार 100 पदक जीते।
पैरा एशियन गेम्स में भी 100 से अधिक पदक जीते।[:]