[:gj]મક્કા બની રહેલાં મુસ્લિમ દેશ ઉઝબેકિસ્તાન સાથે સંઘ અને ગુજરાતના સંબંધો કેમ વધ્યા?[:en]Why, Sangh and Gujarat BJP grow relationship with the Muslim country Uzbekistan that becames Mecca?[:hn]मक्का बनने वाले मुस्लिम देश उज्बेकिस्तान से क्यों बढ़े संघ और गुजरात के रिश्ते?[:]

[:gj]Why, Sangh and Gujarat BJP grow relationship with the Muslim country Uzbekistan that becames Mecca? मक्का बनने वाले मुस्लिम देश उज्बेकिस्तान से क्यों बढ़े संघ और गुजरात के रिश्ते?

દિલીપ પટેલ

ગાંધીનગર, 15 જુલાઈ 2023

મુખ્ય પ્રધાન ભૂપેન્‍દ્ર પટેલની સૌજન્‍ય મુલાકાત 14 જુલાઈ 2023માં ઉઝબેકિસ્તાન રાષ્ટ્રનાં ભારત ખાતેના રાજદૂત દિલશોદ અખાતો સાથે ગાંધીનગરમાં થઈ હતી. ઉઝબેકિસ્તાન-ગુજરાતના સંબંધોનો સેતુ વધુ સુદૃઢ કરવા ચર્ચા કરી હતી. આવી અનેક મુલાકાતો 2018થી ગુજરાતમાં થઈ છે. મક્કા બનવા ાટે તમામ તૈયારી કરી રહેલાં આ દેશ સાથે આખરે, આવું ભાજપ કેમ કરી રહ્યો છે.

ઉઝબેકિસ્તાનની રાજધાની તાશકંદ છે. જ્યાં ભારતના વડાપ્રધાન લાલબહાદુર શાસ્ત્રીનું શંકાસ્પદ મોત થયું હતું. વિશ્વનું મક્કા બનવાની મહત્વકાંક્ષા ઉઝબેકિસ્તાનની છે, જેને ગુજરાતની હિંદુ વાદી ભાજપ સરકાર અને કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર સારી એવી મદદ કરી રહ્યા છે. રાજકીય સંબંધો વિકસાવ્યા છે. ગુજરાત, ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે વારંવાર સમજૂતી કરારો થયા છે. ખાસ કરીને સંઘની હિંદુ લેબ ગુજરાતની સાથે ઉઝબેકિસ્તાનને સૌથી સારા સંબંધો છે. વેપાર, ઉદ્યોગ, ખેતી અને શિક્ષણ માટે કરારો થયા છે. બન્ને દેશોના રાજકીય નેતાઓની અવરજવર વધી છે. ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાનો તેમને ભારે મહત્વ આપતાં રહ્યાં છે. વડાપ્રધાન મોદી, સંઘ, અને ગુજરાત દ્વારા મુસ્લિમ લોકશાહી દેશને તમામ મદદ કરી રહ્યાં છે. ભારતમાં મુસ્લિમો માટે નફરત ફેલાવે છે અને વિદેશમાં મુસ્લિમ દેશોને મદદ કરે છે. ભાજપની અને સંઘની બેવડી નીતિ એટલે ઉઝબેકિસ્તાન સાથેના સંબંધો છે. જેનાથી ગુજરાતની પ્રજાને કોઈ ફાયદો 5 વર્ષમાં થયો નથી.

બેઠકમાં ગુજરાત અને ઉઝબેકિસ્તાનના અંદિજાન પ્રદેશ વચ્ચે સહકારના કરાર 2018માં સંઘના કાર્યકર અને મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી સાથે થયા હતા. તેને આગળ વધારવા માટે ફરી મુલાકાત થઈ હતી.

ગુજરાત તથા ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે ટુરિઝમ, આઈ.ટી, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, રિન્યુએબલ એનર્જી સહિતના સેક્ટર્સમાં રોકાણો અને વ્યાપાર ઉદ્યોગ સહયોગ માટેની બાબતો સંદર્ભમાં વિચાર-વિમર્શ કર્યા હતા.

જાન્યુઆરી- 2024માં વાઈબ્રન્‍ટ સમિટમાં ઉઝબેકિસ્તાન આવશે. મુખ્ય પ્રધાને ઉઝબેકિસ્તાનની મુલાકાત માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. ઉઝબેકિસ્તાનની 3 કરોડની વસ્તી આસામ જેટલી નાની છે.

ગુજરાતની ફેક્ટરીઓ જતી રહી

રાજદૂત દિલશોદ અખાતોએ કહ્યું હતું કે, ઉઝબેકિસ્તાનના અંદિજાન પ્રદેશના ફાર્માસ્યુટીકલ ઝોનમાં ગુજરાતની પ્રતિષ્ઠિત ફાર્મા કંપનીઓના મોટી ફેક્ટરી છે. રાહતો અને ઉદાર સહાય તેને અપાઈ છે. ગુજરાતી સમુદાયના લોકો ફાર્માસ્યુટીકલ, હોસ્પિટાલીટી, મેડીકલ સેક્ટર અને ઓઈલ એન્‍ડ ગેસ સેક્ટરમાં કામકાજ કરે છે.

ગુજરાતને ફટકો

ગુજરાતના પગ પર ઘા મારીને દવા કંપનીઓ હવે ઉઝબેકિસ્તાન જઈ રહી છે. 2018થી ઉઝબેકિસ્તાન ભારતીય કંપનીઓને મફત જમીન, 10 વર્ષ સુધી કર મુક્તિ, પ્રોત્સાહનો, ઝડપી મંજૂરી, ઝડપી પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને સબસિડીવાળી વીજળી અને પાણી આપે છે. ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા જથ્થાબંધ દવાઓનું ઉત્પાદન ત્યાં કરવામાં આવી રહ્યું છે. ભારત ેની ઉત્પાદન ક્ષમતાનો મોટો હિસ્સો ઉઝબેકિસ્તાનમાં શિફ્ટ કરી રહ્યું છે.

વિશ્વની જેનરિક દવાઓના પાંચમા ભાગનું ઉત્પાદન ભારત કરતું હોવા છતાં, ભારત તેની જથ્થાબંધ દવાઓની જરૂરિયાતના 60 ટકાથી વધુ કાચો માલ ચીનમાંથી આયાત કરે છે. પેરાસિટામોલ, ક્રોસિન એ કાચો માલ છે. ભારત 12 હજાર કરોડની આયાત ચીનથી દવાના કાચા માલની કરી હતી. ભારતમાં 1,150 થી વધુ બલ્ક ડ્રગ યુનિટ્સ છે જે લગભગ 350 જથ્થાબંધ દવાઓનું ઉત્પાદન કરે છે.

ઉઝબેક સરકારે 8 ફાર્મા પાર્ક બનાવ્યા છે.

ભારતીય દવા ઉત્પાદક સંઘના ગુજરાત ચેપ્ટરના પ્રમુખ વિરાંચી શાહે છે. વેપારીઓએ માર્ચમાં ઉઝબેકિસ્તાનની મુલાકાત લીધી હતી. ઉદ્યોગનો પાંચમો ભાગ અથવા લગભગ 200 એકમો ઉઝબેકિસ્તાન જવાના છે. કેટલાંક જતાં રહ્યાં છે. તે પણ ભારતની મોદી સરકાની મદદથી. મોદી પોતે ગુજરાતમાં આવા પાર્ક બનાવવામાં નિષ્ફળ ગયા છે જ્યાં મુસ્લિમ દેશ સફળ થયો છે. ઉઝ્બેક સરકાર અપેક્ષા રાખે છે કે ભારત દવાઓના ઉત્પાદન અંગેની જાણકારી શેર કરે.  ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા આયાત પર નિર્ભર છે.

11 મેના રોજ, રસાયણ અને ખાતર રાજ્ય મંત્રી અને ગુજરાત ભાજપના શક્તિશાળી નેતા અને સંઘના કાર્યકર મનસુખ માંડવિયાએ ઉઝબેક પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરવા માટે બલ્ક ડ્રગ ઉત્પાદકો માટે પ્રોત્સાહન આપે છે.

25 નવેમ્બર 2019માં મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી સાથે ઉઝબેકિસ્તાનના હેડ ઓફ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ધ એડમીનીસ્ટ્રેશન ઓફ ધ પ્રેસિડેન્ટ ઓફ ઉઝબેકિસ્તાન એસ. ગોરડીવે સાથે ગાંધીનગરમાં મૂલાકાત બેઠક યોજી હતી.

મુસ્લિમ દેશોના લોકો ભારતને કેમ પસંદ કરે છે? એના વિષે ગુજરાતના હિંદુવાદી નેતાઓ ક્યારેય બોલતા નથી. ઉઝબેકિસ્તાનમા ઇસ્લામ 1300 વર્ષ પહેલાં આવ્યો. 26 વર્ષના નિરંકુશ શાસનમાં હજારો સ્વતંત્ર મુસલમાનોને જેલભેગા કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષે લગભગ 90 લાખ ઉઝબેક નાગરીકોએ તીર્થયાત્રા કરી અને આ મકબરાઓ ઉપર જઈને પ્રાર્થના કરી.

ગુજરાતમાં ફોરેન્સીક સાયન્સ યુનિવર્સિટી, ફોરેન્સીક સાયન્સ લેબોરેટરી, સાઇબર ક્રાઇમ સિસ્ટમ, પોલીસ અકાદમી કરાઇ અને રક્ષાશકિત યુનિવર્સિટી તથા વિશ્વાસ-કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ જેવી સુરક્ષા વિષયક બાબતોમાં ચર્ચા કરી હતી.

ઓકટોબર-2019માં ગુજરાત-ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે સુરક્ષા-સિકયોરિટી સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આપસી આદાન-પ્રદાન સમજૂતિ અંગે ફ્રેમવર્ક તૈયાર કરેલું હતું.

લો-એન્સફોર્સમેન્ટ એજન્સીઝ, સ્પેશ્યલાઇઝડ એજ્યુકેશનલ અને ફોરેન્સીક ઇન્સ્ટીટયુશન્સ, વિશ્વાસ કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર વગેરેની મૂલાકાત લઇ ગૂના નિવારણ ક્ષેત્રમાં માનવસંશાધનના કેપેસિટી બિલ્ડીંગ અંગે કામ કરવાના હતા.

ગુજરાતમાં ક્રાઇમ ડિટેકશન રેઇટ દેશમાં સૌથી ઊંચો છે. ફોરેન્સીક સાયન્સ યુનિવર્સિટીએ સાયબર ક્રાઇમ પ્રિવેન્શન અને આઇ.ટી. ઇન્ટેલીજન્સ વિકસાવી છે.

સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા અને સોવિયત યુનિયને યુદ્ધને આગળ વધતું રોકવા મોટા પ્રમાણમાં રાજદ્વારી પ્રયત્નો કર્યા. સોવિયત યુનિયનના તત્કાલીન નેતા એલેક્સી કોસીજીનના વડપણ હેઠળ તાશ્કંદ (હાલમાં ઉઝબેકિસ્તાનમાં) ખાતે ભારતના પ્રધાનમંત્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી અને પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ અયુબ ખાન વચ્ચે શાંતિ મંત્રણા યોજાઈ. જેમાં નક્કી કરાયું કે ઓગષ્ટ 1965ની સ્થિતિમાં બંને દેશોએ ૨૫ ફેબ્રુઆરી 1966 પહેલાં આવી જવું.

2019માં મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ તેમના ઉઝબેકિસ્તાન પ્રવાસના ચોથા દિવસે ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપ્રમુખ યુત શવકત મિરઝીયોયેવ સાથે બે કલાક સુધી લંબાણપૂર્વક બેઠક યોજીને ગુજરાત-ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે વ્યાપાર-ઊદ્યોગના સંબંધો વધુ સુદ્રઢ બનાવવા વાત કરી હતી.

પીપલ ટુ પીપલ કોન્ટેકટ વધારવાનો નિર્ધાર બેઠકમાં વ્યકત કર્યો હતો.

મુખ્યમંત્રી સાથે રહેલા ઉદ્યોગપતિઓ ઉઝબેકિસ્તાન સાથેનાં વિવિધ કરાર હેઠળ ત્યાં રોકાણ કરવા અને ઉદ્યોગો સ્થાપવા માટેનાં કરાર કરશે.

ગુજરાતના ઊદ્યોગકારો ઉઝબેકિસ્તાનમાં વેપાર-ઊદ્યોગ શરૂ કરવા તત્પર છે પરંતુ તેમને આ હેતુસર જરૂરી પરવાનગીઓ અને સહયોગ ત્વરાએ મળે તે અપેક્ષિત છે.

19થી 23 ઓક્ટોબર 2019ના દિવસે  ઉઝબેકિસ્તાન-ગુજરાત વચ્ચે પરસ્પર સહયોગના વિવિધ 11 MoU કરવામાં આવેલા. જેના અમલ માટે તાશ્કંદ સ્થિત ભારતીય રાજદૂત સાથે બેઠક કરવા સુચવ્યું હતું. MoU સાકાર કરવા ત્રણ એકશન પ્લાન ઘડી કાઢવામાં આવ્યા હતા.

નવેમ્બરમાં  ઉઝબેકિસ્તાનના મિનિસ્ટર ઓફ ઇનોવેશન, ડેપ્યુટી મિનીસ્ટર ઓફ એગ્રીકલ્ચર અને ચેમ્બર ઓફ કોમર્સના વડાનું આ ડેલિગેશન એગ્રીકલ્ચર યુનિવર્સિટી, GFSU, PDPU, આઇ-ક્રિયેટ જેવી તજ્જ્ઞ સંસ્થાઓ અને કચ્છ વગેરે પ્રદેશમાં નેચરલ – ઓર્ગેનિક ફાર્મીંગ સેન્ટર્સની મૂલાકાત કરવાના હતા. ડાયરેકટર ઓફ ટેકનોલોજી પાર્કના નેતૃત્વમાં તાશ્કંદ આઇ.ટી. પાર્કનું એક ગૃપ 20 નવેમ્બરે ગુજરાત આવવાના હતા.

શવકત મિરઝીયોયેવએ જાહેર કર્યું કે, ગુજરાતના વેપાર-ઊદ્યોગકારોને તમામ સહયોગ આપશે અને જરૂર જણાયે પોતાના ખાસ સત્તાધિકારોનો ઉપયોગ કરીને નિયમોમાં છૂટછાટ મૂકીને વધુ પ્રોત્સાહક છૂટછાટો પણ આપશે. અન્ય કોઇ પણ રાષ્ટ્રને ઉઝબેકિસ્તાનમાં મળી ન હોય તેવી સુવિધા અને રાહતો મલશે.

ઉઝબેકિસ્તાનના ત્રણ પ્રધાનઓ દર ત્રણ માસે ગુજરાત આવશે તેમજ ગુજરાતમાં બે-ત્રણ દિવસ રોકાણ કરીને રાજ્ય સરકારના અધિકારીઓ અને ઊદ્યોગ-વેપારના પ્રતિનિધિઓ સાથે બેસીને જો કોઇ પ્રશ્નો-સમસ્યા હશે તો તેનું નિવારણ લાવશે.

ભારતની ઉઝબેકિસ્તાન સ્થિત એમ્બેસી સાથે પણ દર મહિને સંકલન બેઠક યોજીને સમીક્ષા કરશે. યુત શવકત મિરઝીયોયેવએ ખાસ કરીને એગ્રીકલ્ચર, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કેમિકલ્સ, એન્જીનીયરીંગ તેમજ જેમ્સ એન્ડ જવેલરી ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહયોગ અને વેપાર-રોકાણ વધારવાની ઉત્સુકતા દર્શાવી હતી.

જૈવિક ખેતી માટે પ્રતિનિધિઓ આવવાના હતા. ગુજરાતમાં વૈશ્વિક કક્ષાના ઉચ્ચશિક્ષણ ક્ષેત્રે ફોરેન્સીક સાયન્સ યુનિવર્સિટી, પેટ્રોલિયમ યુનિવર્સિટી, રક્ષાશકિત યુનિવર્સિટી તેમજ આઇક્રિયેટ સંસ્થાઓની વિશદ છણાવટ આ બેઠકમાં કરી હતી.

ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિએ આ યુનિવર્સિટીઓ સાથે પોતાના રાષ્ટ્રનું ટાઇ-અપ કરીને ઉઝબેકિસ્તાન યુવાઓને તેનો લાભ મળી રહે તે માટે ઉઝબેકિસ્તાનના શિક્ષણ અને ઇનોવેશન પ્રધાનને ગુજરાત મુલાકાતે મોકલશે તેમ જણાવ્યું હતું.

મુખ્ય પ્રધાનએ ઉઝબેકિસ્તાનમાં અન્ડીજાન શહેરમાં એક સ્ટ્રીટનું નામ ગુજરાતના સપૂત રાષ્ટ્રનેતા સરદાર સાહેબના નામ સાથે જોડવા તેમજ સરદાર પ્રતિમા મૂકવાના સરાહનીય અભિગમ માટે પણ રાષ્ટ્રપ્રમુખનો આભાર વ્યકત કર્યો હતો.

2021માં ભારત ખાતેના ઉઝબેકિસ્તાનના એમ્બેસેડર યુત ડિશોલ્ડ આખતોવે ગુજરાતના મુખ્ય પ્રદાનની સૌજન્ય સાથે મુલાકાત કરી હતી.

ઉઝબેકિસ્તાન કેવો દેશ છે.

ભારતમાં 30 સપ્ટેમ્બર થી 1 ઓક્ટોબર, 2018 દરમિયાન ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવેલા રાષ્ટ્રપતિ મિર્ઝિયોયેવ અને  ગુજરાત અને ઉઝબેકિસ્તાનનાં એન્ડિજાન પ્રાંત વચ્ચે સહકાર સ્થાપિત કરવા પર થયેલા સમજૂતી કરારનાં સંદર્ભમાં ચર્ચા થઈ હતી.

કેવો છે દેશ

ઉઝબેકિસ્તાન દુનિયાનું ‘બીજું મક્કા’ બનવા ઇચ્છે છે કે જ્યાં દર વર્ષે તમામ દેશોના તીર્થયાત્રાળુઓ દર્શનાર્થે આવે.

મધ્ય એશિયાના આ સૌથી વધુ વસતી ધરાવતા આ દેશમાં ઘણી પ્રાચીન સંરક્ષિત મસ્જિદો અને ઘણાં પ્રખ્યાત તીર્થસ્થાનો આવેલાં છે.

જે સિલ્ક રૂટ ઉપર આવતા સમરકંદ અને બુખારા જેવાં શહેરોમાં સ્થિત છે.

લાખો ઉઝબેક નાગરીકો માટે આ એક પવિત્ર સ્થળ છે.

બીજી તરફ ઉઝબેક સરકાર માટે આ પર્યટન ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો એક અગત્યનો અવસર પણ છે.

એ પણ ત્યારે, જયારે દશકાઓના અલગાવવાદી અને સત્તાવાદી શાસન પછી આ દેશ આઝાદ થયો છે.

મધ્ય એશિયામાંના રશિયાથી અલગ થયેલું પ્રજાસત્તાક રાજ્ય. દેશનો કુલ વિસ્તાર 4,47,400 ચોકિમી. 3 કરોડ વસતી છે.

ઑક્ટોબર 1917માં રશિયન ક્રાંતિના સમયે ત્યાં તાશ્કંદ સોવિયેતે સત્તા ધારણ કરી.

1980માં સોવિયેત નેતા મિખાઇલ ગૉર્બાચૉવે ગ્લાસનૉસ્ટ-(ખુલાવટ)ની નીતિ સ્વીકારી ત્યારે મુખ્યત્વે સુન્ની મુસ્લિમોની વ્યાપક બહુમતી ધરાવતા ઉઝબેકિસ્તાનની પ્રજાની ઇસ્લામિક જાગૃતિમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો. 1989માં ‘એકતા’ની રાષ્ટ્રીય લડત શરૂ થતાં   લઘુમતીઓએ હિંસક હુમલા આરંભ્યા. 1990માં તેણે માત્ર રાજકીય અને આર્થિક સ્વતંત્રતા ઘોષિત કરી જેનો સોવિયેત સંઘે અસ્વીકાર કર્યો. ઑગસ્ટ 1991માં નિષ્ફળ બળવા પછી પૂર્ણ સ્વતંત્રતાની ઘોષણા કરવામાં આવી, 1991માં તે ‘રિપબ્લિક ઑવ્ ઉઝબેકિસ્તાન’ જાહેર થયું. ડિસેમ્બર 1991માં કૉમનવેલ્થ ઑવ્ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ નેશન્સ રશિયાના સ્વતંત્ર રાજ્યોની બનેલી સંસ્થા)નું સભ્ય બન્યું.

8 ડિસેમ્બર 1992માં તેણે નવા બંધારણનો સ્વીકાર કર્યો અને આ દેશને બહુત્વવાદી લોકશાહી દેશ ઘોષિત કરવામાં આવ્યો. આ જ અરસામાં ખાદ્યાન્નની ભારે અછતને કારણે રાજધાની તાશ્કંદમાં હિંસક હુલ્લડો ફાટી નીકળ્યાં હતાં, અને અર્થતંત્ર નબળું પડવા લાગ્યું. આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને કારણે દેશમાં ભંગાણ પડવા લાગ્યું. 1994માં કઝાકિસ્તાન અને કિર્ગીઝિસ્તાન સાથે મળીને નવું સામાજિક સંગઠન રચ્યું અને ’96માં સંયુક્ત આર્થિક બજારની રચનાનો નિર્ણય લીધો. રશિયા સાથે આર્થિક ઐક્યના કરાર કર્યા. 1995માં અને ત્યારબાદ 1999માં ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. ‘ઓલી (હોલી) મજલિસ’ તરીકે ઓળખાતી સંસદ તેની ધારાસભા છે જે 250 સભ્યોની બનેલી છે.

ઉત્તરે અને વાયવ્યે કઝાકિસ્તાન, પૂર્વમાં અને અગ્નિએ કિર્ગીઝિસ્તાન અને તાઝીકિસ્તાન જ્યારે દક્ષિણ અને નૈર્ઋત્યે અફઘાનિસ્તાન તેમજ તુર્કમેનિસ્તાન સરહદરૂપે આવેલાં છે.

અરલ સમુદ્રની આસપાસનો વિસ્તાર તુરાનપ્રદેશ તરીકે ઓળખાય છે. સમુદ્રની સપાટીથી તે 60થી 90 મીટર ઊંચાઈ ધરાવે છે. દક્ષિણે કિઝિલ્કુમનો ઉજ્જડ વિસ્તાર આવેલો છે. પશ્ચિમે ઉશીઉટ ઉચ્ચપ્રદેશ આવેલો છે. તે સમુદ્રની સપાટીથી લગભગ 200 મીટરની ઊંચાઈ ધરાવે છે.

તળેટીના વિસ્તારો કાદવ-કીચડવાળા છે, તેમાં ક્ષારનું પ્રમાણ વધુ છે. મીનબુલ્કનો વિસ્તાર સમુદ્રસપાટીથી લગભગ 12 મીટર જેટલો નીચો છે.

ઉઝબેકિસ્તાનની પશ્ચિમે આવેલી પર્વતીય હારમાળા ખીણ અને મેદાની વિસ્તારોને જુદાં પાડે છે.  ઝેરાવશાન અને ગીશારની પર્વતીય હારમાળા વચ્ચે આવેલો વિસ્તાર સમતલ અને રેતાળ છે, તે લોએસના પ્રદેશો તરીકે ઓળખાય છે.

ઉઝબેકિસ્તાનની જમીન રાખોડી ને રેતાળ હોવાથી લગભગ રણપ્રકારની કહી શકાય. કોઈક સ્થળે કથ્થઈ રંગની કાદવ-કીચડવાળી અને નદીકિનારે ક્ષારીય જમીન આવેલી છે.

પશ્ચિમે નીચાણવાળા પ્રદેશોમાં ટૂંકા ઘાસનાં બીડ આવેલાં છે. તળેટીના વિસ્તારો અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં ઘાસ વિશેષ જોવા મળે છે. 12 % જેટલો વિસ્તાર જંગલનો છે.

પ્રાણીજીવન ઉપર રણપ્રદેશની વધુ ગાઢ અસર રહેલી છે.  પાલતુ પ્રાણીઓમાં ખાસ કરીને સાઇબેરિયન બકરીઓ વધુ છે. અરલ સમુદ્ર અને નદીઓ મત્સ્યના ભંડાર ગણાય છે. જળબિલાડી વધુ જોવા મળે છે. તેનું વજન  લગભગ 130-170 કિગ્રા. જેટલું હોય છે.

આબોહવા અત્યંત સૂકી, ઉનાળો ગરમ અને સૂકો.

આમુદરિયા મધ્ય એશિયાની સૌથી મોટી નદી છે. આ વિસ્તારમાં નાની નદીઓની સંખ્યા લગભગ 600 જેટલી છે. આ નદીઓનું પાણી રણના વિસ્તાર સુધી પહોંચે તે પહેલાં તેને સિંચાઈ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. નહેરોની કુલ લંબાઈ 1,50,000 કિમી. છે.

વસ્તી ઉઝબેક પ્રજાની છે, બાકીની રશિયન, તાર્તાર અને કઝાક પ્રજા છે. કુલ વસ્તીમાં સુન્ની મુસલમાનોનું પ્રમાણ મોટું છે.

તાશ્કંદ (પથ્થરનું શહેર) મધ્ય એશિયાનું સૌથી મોટું મેટ્રોપોલિટન નગર છે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑવ્ ઓરિયોન્ટલ સ્ટડીઝમાં 80,000 જેટલી પ્રાચીન હસ્તપ્રતો છે. સમરકંદ 2,500 વર્ષ જૂનું શહેર છે જે તેના મહેલો, મસ્જિદો અને મદ્રેસાઓ માટે પ્રખ્યાત છે. બુખારા, કીવા, કોકન્ડ શહેરો સિંચાઈને કારણે અથવા વણઝારોના માર્ગમાં આવતાં હોવાથી તેમનો વિકાસ વધુ જોવા મળે છે.

બુખારા, કિપા, સમરકંદ, તાશ્કંદ અને ફરઘાના સાથે 200 શૈક્ષણિક મથકો છે. પુરુષો ભરતગૂંથણવાળાં વસ્ત્રો ધારણ કરે છે. સ્ત્રીઓ રેશમી ને રંગબેરંગી વસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરે છે. માથા ઉપર સફેદ શાલ ઓઢે છે. ચોખા, માંસ, ગાજર અને ડુંગળી વધુ ખાય છે. લીલી ચા અને દારૂનો ઉપયોગ સામાન્ય છે.

વિશ્વમાં કપાસનું ઉત્પાદન કરતા પ્રદેશોમાં ઉઝબેકિસ્તાન ત્રીજો ક્રમ ધરાવે છે. દેશનો 66 % કપાસ અહીં થાય છે. કપાસ, આલુ, સફરજન, પીચ અને અંજીરની ખેતી કરવામાં આવે છે. કારકુલ ઘેટાંનું સુંદર ઊન મુખ્ય પેદાશ ગણાય છે. મસ્કરેટ્સ અને શિયાળના ચામડામાંથી વિવિધ પોશાક બનાવવામાં આવે છે.ત્રીજા ભાગનું ઊન અને અડધાથી વધારે રેશમ અહીં પેદા થાય છે.

43,463 કિમી. લંબાઈના રસ્તા અને 3,483 કિમી. લંબાઈ ધરાવતા રેલ માર્ગો આવેલા છે. આમુદરિયાનો જળમાર્ગ સ્થાનિક પ્રદેશના લોકો માટે ઉપયોગી છે. તાશ્કંદ અને પીટાલ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ-મથક તરીકે જાણીતાં છે.

વ્યાપાર :

કુદરતી વાયુ, ખનિજ તેલ અને કોલસાનો અનામત જથ્થો સૌથી વધુ રહેલો છે. ખનિજો અશુદ્ધ સ્વરૂપે પ્રાપ્ત થાય છે; તેમાં લોખંડ, તાંબું, જસત, સીસું, ટંગસ્ટન, મોલીબ્ડિનમ, ઍલ્યુમિનિયમ અને સોનું મુખ્ય છે. ફરઘાના, નોવાઈ, કોકન્ડ રસાયણ-ઉદ્યોગોનાં મુખ્ય કેન્દ્ર છે. ગઝાનના આરસપહાણ ટકાઉ અને સુંદર હોવાથી તેનો વધુ ઉપયોગ થાય છે.  અહીંથી યાંત્રિક સાધનો, રાસાયણિક ખાતર, કોલસો, ખનિજ તેલ, કુદરતી વાયુ, બિનલોહ ધાતુ અને કપાસની નિકાસ કરવામાં આવે છે. ઉઝબેકિસ્તાનમાં 1,400 જેટલાં કારખાનાં છે, જેમાં કાપડથી માંડીને વીજળીનાં સાધનો, કાચી ધાતુઓ અને તૈયાર ખાદ્ય સામગ્રીની આયાત કરે છે. વિવિધ ઓજારો, ટ્રૅક્ટર, એરોપ્લેન તથા ઇલેક્ટ્રૉનિક્સનાં સાધનોનો સમાવેશ થાય છે.

ધર્મ

વિશ્વનું મક્કા બનવાની મહત્વકાંક્ષા ઉઝબેકિસ્તાનની છે જેને ગુજરાતની હિંદુ વાદી ભાજપ સરકાર અને કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર સારી એવી મદદ કરી રહ્યા છે.

સમરકંદમાં ડઝનો ભવ્ય મકબરા અને ચગતાઈ મોગલોના ખાન, તૈમૂરલંગની કબર છે.

ખગોળ વિજ્ઞાની અલુધબેક અને પયગંબર મોહમ્મદના પિતરાઈ ભાઈ કુસમ ઇબ્ન અબ્બાસને પણ સમરકંદમા જ દફનાવવામાં આવ્યા હતા. કુસમ ઇબ્ન અબ્બાસ જ સાતમી શતાબ્દીમાં ઇસ્લામને આ દેશમાં લઈને આવ્યા હતા.

દુનિયાના અનેક ધર્મ ગુરૂ સમરકંદમાં જ દફન કરાયા છે. ઉઝબેકિસ્તાન મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો દેશ છે. ઈસાઈઓની સંખ્યા છે કેમકે આ જગ્યાનો ઉલ્લેખ બાઇબલમાં સેંટ ડૈનિયલ (એક પયગંબર)ના અંતિમ વિશ્રામ સ્થળ તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. દાનિયારની કબર, જ્યાં પહોંચવા માટે દરેક સવારમાં સૈંકડો લોકો શહેરની બહારના વિસ્તારમાં સ્થિત એક પહાડની ટોચ ઉપર ચઢે છે. ઉઝબેક લોકો પયગંબર ડૈનિયલને દનિયાર કહે છે.

મકબરાની અંદર 18 મીટર લાંબી શબપેટી મૂકેલી છે. જેની ઉપર લીલા રંગનું એક મખમલનું કાપડ બીછાવેલું છે. એની ઉપર કુરાનની પવિત્ર આયતો લખેલી છે.

પ્રાચીન શહેરના ખંડેરો છે. વિશાળકાય મકબરા છે.

પિસ્તા અને જરદાળુ અહીં સારા પાકે છે. મકબરાની બહાર પિસ્તાનું એક ઝાડ છે જેને અડકીને લોકો દુવા માંગે છે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ માટે પણ અહિયાં આવીને પ્રાર્થના કરે છે.

સૈંકડો ઐતિહાસિક મકબરા છે. જેમાંથી ઘણાને સોવિયત સંઘના સમયમાં બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા.

સિલ્ક રુટ સિટી નામથી જાણીતા બુખારા શહેરમાં અનેક જાણીતી મસ્જિદ અને મકબરા છે

14મી શતાબ્દીનાં સુફી નેતા બહાઉદ્દીન નક્શબંદ લોકપ્રિય નેતા થઈ ગયા જેમના વિષયમાં કહેવાય છે કે દુનિયાભરમાં આજે પણ તેમના દસ કરોડ અનુયાયી છે. સુફી નેતા બહાઉદ્દીન નક્શબંદનો મકબરો ઉઝબેકિસ્તાનના બુખારા શહેરમાં આવેલો છે જ્યાં હજુ ફક્ત ઉઝબેક નાગરીકો જ જઈ શકે છે.

https://allgujaratnews.in/gj/25235-2/ [:en]Dilip Patel

Gandhinagar, 15 July 2023

CM Bhupendra Patel paid a courtesy call on Dilshod Akhato, Ambassador of Uzbekistan to India in Gandhinagar on 14 July 2023. Further strengthening of Uzbekistan-Gujarat relations was discussed. Since 2018, many such yatras-discussions have taken place in Gujarat. When this country is ready to become Mecca, why is BJP doing this?

The capital of Uzbekistan is Tashkent. Where Indian Prime Minister Lal Bahadur Shastri died suspiciously. Uzbekistan’s ambition to become the Mecca of the world is well supported by the BJP government in Gujarat, which believes in Hindu ideology, and the BJP government at the Center. Political relations have developed. There have been several MoUs between Gujarat, India and Uzbekistan. The Hindu Lab of Uzbekistan especially the Sangh has the best of relations with Gujarat. Agreements have been made for trade, industry, agriculture and education. The movement of political leaders of both the countries has increased. The Chief Minister of Gujarat is giving a lot of importance to him. PM Modi, Sangh and Gujarat are all helping Muslim democratic country. Spreads hatred towards Muslims in India and helps Muslim countries abroad. Dual policy of BJP and Sangh means relations with Uzbekistan. The people of Gujarat did not get any benefit from this relationship in 5 years. Gujarat’s pharma industry is suffering.

A cooperation agreement was signed between Gujarat and Uzbekistan’s Andijan region in 2018 with union activist, foreign-born, Chief Minister Vijay Rupani. It was revisited to take it forward.

On 15 July 2023, Gujarat and Uzbekistan also discussed investment and trade industry cooperation in sectors including tourism, IT, food processing, renewable energy.

Vibrant Summit will come to Uzbekistan in January-2024. The Chief Minister extended an invitation to visit Uzbekistan. Uzbekistan’s population of 30 million is as small as that of Assam.

Gujarat’s factories are ending

Ambassador Dilshod Akhato said that Gujarat’s reputed pharma companies have big factories in the pharmaceutical zone of Andijan region of Uzbekistan. He is given concessions and generous assistance. People from Gujarati community work in pharmaceutical, hospitality, medical sector and oil and gas sector.

Blow to Gujarat

Pharmaceutical companies are now going to Uzbekistan by hitting the feet of Gujarat. Since 2018, Uzbekistan offers Indian companies free land, tax exemptions for up to 10 years, incentives, accelerated clearances, accelerated environmental clearances and subsidized electricity and water. There bulk drugs are being manufactured by Indian companies. India is shifting a major part of its manufacturing capacity to Uzbekistan.

Although India produces a fifth of the world’s generic drugs, India imports more than 60 percent of its bulk drug requirements from raw materials from China. Paracetamol, Crocin are the Raw Materials. India imported raw material worth Rs 12 thousand crore for medicines from China. There are over 1,150 bulk drug units in India that manufacture around 350 bulk drugs.

The Uzbek government has created 8 Pharma Parks.

Viranchi Shahe is the president of the Gujarat chapter of the Indian Drug Manufacturers Association. Businessmen visited Uzbekistan in March. A fifth of the industry, or about 200 units, is planned to move to Uzbekistan. Some are leaving. That too with the help of Modi Government of India. Modi himself has failed to build such a park in Gujarat where a Muslim country has succeeded. The Uzbek government expects India to share information on drug production. Pharmaceuticals are dependent on imports to meet the requirements.

On 11 May, Minister of State for Chemicals and Fertilizers and powerful Gujarat BJP leader and union activist Mansukh Mandaviya offered incentives to bulk drug manufacturers to discuss the Uzbek proposal.

On 25 November 2019, with Chief Minister Vijay Rupani, Head of the Administration Department of the President of Uzbekistan, S. A visiting meeting was held with Gordeev in Gandhinagar.

Why do people of Muslim countries like India? Hindu leaders of Gujarat never speak about this. Islam came to Uzbekistan 1300 years ago. Thousands of independent Muslims were jailed during 26 years of autocratic rule. About 9 million Uzbek citizens make pilgrimages and pray at these mausoleums annually.

Discussed security issues like Forensic Science University, Forensic Science Laboratory, Cyber Crime System, Police Academy and Protected University and Trust-Command and Control System in Gujarat.

In October-2019, a framework was prepared for mutual exchange agreement between Gujarat-Uzbekistan in various fields including security.

For capacity building of human resources in the area of crime prevention, work was to be done on law-enforcement agencies, specialized educational and forensic institutions, Vishwas Command and Control Center etc.

Gujarat has one of the highest crime detection rates in the country. Forensic Science University Cyber Crime Prevention and I.T. Intelligence develops.

The United States and the Soviet Union made a major diplomatic effort to prevent the war from escalating. element

The Indian Prime Minister Lal Bahadur Shastri and the Pakistani Prime Minister were in Tashkent (now in Uzbekistan) led by Alexei Kosygin, leader of the erstwhile Soviet Union.

Peace talks were held between President Ayub Khan. In which it was decided that before 25 February 1966, both the countries should come to the position of August 1965.

In 2019, Chief Minister Vijay Rupani held a two-hour long meeting with Uzbekistan President Yut Shaukat Mirziyoyev on the fourth day of his visit to Uzbekistan and talked about strengthening business-industry ties between Gujarat and Uzbekistan.

In the meeting, it was decided to increase people-to-people contact.

The businessmen accompanying the Chief Minister will sign various agreements with Uzbekistan for investment and setting up industries there.

Entrepreneurs from Gujarat are keen to start business in Uzbekistan but they are hopeful of getting necessary permissions and cooperation for the purpose soon.

From 19 to 23 October 2019, Uzbekistan-Gujarat signed various 11 MoUs on mutual cooperation. For the implementation of which a meeting with the Indian Ambassador in Tashkent was suggested. Three action plans were prepared to implement the MoU.

In November, this delegation consisting of Uzbekistan’s Minister of Innovation, Deputy Minister of Agriculture and Head of the Chamber of Commerce was to visit specialized institutions like Agricultural University, GFSU, PDPU, I-CREATE and Natural-Organic Farming Centers in Kutch region etc. , Under the leadership of the director of the technology park Tashkent IT. A group of parks was scheduled to visit Gujarat on 20 November.

Shavkat Mirziyoyev announced that he would provide all possible assistance to the businessmen of Gujarat and would also give more incentive concessions by relaxing the rules using his special powers if necessary. Uzbekistan will get facilities and concessions that no other country has.

Three ministers from Uzbekistan will come to Gujarat every three months and spend two-three days in Gujarat and sit with state government officials and industry and trade representatives and sort out any issues.

It will also review and hold monthly coordination meetings with the Indian Embassy in Uzbekistan. Yut Shaukat Mirziyoyev expressed keenness to enhance mutual cooperation and trade-investment, especially in agriculture, pharmaceuticals, chemical, engineering and gems and jewelery sectors.

Representatives had to come for organic farming. In this meeting, Gujarat was told in detail about the world-class higher education sector, Forensic Science University, Petroleum University, Rakshak University and iCreative Institutes.

The President of Uzbekistan said that he would send the Minister of Education and Innovation of Uzbekistan to visit Gujarat so that the youth of Uzbekistan could benefit from their country’s agreement with these universities.

The Chief Minister also thanked the President for the laudable vision of naming a road in Uzbekistan’s Andijan city after the late Gujarat leader Sardar Saheb and installing a statue of the Sardar.

In 2021, Yut Dishold Akhmatov, Ambassador of Uzbekistan to India, paid a courtesy call on the Chief Minister of Gujarat.

What country is Uzbekistan?

President Mirziyoyev, who was on an official visit to India from September 30 to October 1, 2018, discussed the MoU between Gujarat and Andijan Province of Uzbekistan on the establishment of cooperation.

How is the country

Uzbekistan wants to become the ‘second Mecca’ of the world where pilgrims from all countries come every year.

This most populous country in Central Asia is home to many ancient well-preserved mosques and many famous pilgrimage sites.

Which are located along the Silk Road in cities like Samarkand and Bukhara.

It is a sacred place for millions of Uzbek citizens.

On the other hand, it is also an important opportunity for the Uzbek government to promote the tourism industry.

That too, when this country has become independent after decades of separatist and authoritarian rule.

A republic in Central Asia that broke away from Russia. The total area of the country is 4,47,400 km. 3 crore population.

At the time of the Russian Revolution in October 1917, the Tashkent Soviet took power there.

In 1980, when Soviet leader Mikhail Gorbachev adopted a policy of glasnost (openness), there was a major surge in Islamic awareness among Uzbekistan’s predominantly Sunni Muslim population. As soon as the national struggle for ‘unity’ started in 1989, the minorities started violent attacks. In 1990 it only declared political and economic independence, which the Soviet Union rejected. Declaring full independence after a failed coup in August 1991, it was proclaimed the ‘Republic of Uzbekistan’ in 1991. In December 1991, Russia became a member of the Commonwealth of Independent States.

On 8 December 1992, it adopted a new constitution and declared the country a pluralistic democracy. Around the same time, severe food shortages led to violent riots in the capital, Tashkent, and the economy began to falter. The country started disintegrating due to terrorist activities. In 1994 Kazakhstan and Kyrgyzstan created a new social organization and in 1996 decided to create a common economic market. Signed an agreement on economic union with Russia. Elections were held in 1995 and again in 1999. Parliament is known as ‘Oli (Holy) Majlis’, its legislative

It is a body consisting of 250 members.

It is bordered by Kazakhstan to the north and northwest, Kyrgyzstan and Tajikistan to the east and west, while in the south a

In the southwest it is bordered by Afghanistan and Turkmenistan.

The region around the Aral Sea is known as the Turan region. Its height is 60 to 90 meters above sea level. To the south is the barren region of Kizylkum. The Ushiut plateau is situated in the west. It is about 200 meters above sea level.

The foothills are clayey, with high salinity. The area of Minbulk is about 12 meters below sea level.

A mountain range separates the valleys and plains in the west of Uzbekistan. The area between the Zervshan and Gishar mountain ranges is flat and sandy, known as the LOS region.

Due to the brown and sandy land of Uzbekistan, it can almost be called a desert. At some places, there is brown mud-muddy and saline soil on the banks of the river.

The western lowlands have short grass beds. The grass is found especially in the foothill areas and hilly areas. About 12% of the area is forest.

Deserts have a more profound effect on animal life. Siberian goats are especially common among domestic animals. The Aral Sea and rivers are considered to be the storehouse of fish. Water cats are more common. Its weight is about 130-170 kg. As much

Climate extremely dry, summers hot and dry.

The Amu Darya is the largest river in Central Asia. The number of small rivers in this area is about 600. The water of these rivers is used for irrigation before reaching the desert area. The total length of canals is 1,50,000 km. Is

The population is Uzbek, the rest being Russian, Tatar and Kazakh. Sunni Muslims form a major part of the total population.

Tashkent (Stone City) is the largest metropolitan city in Central Asia. The Institute of Oriental Studies houses about 80,000 ancient manuscripts. Samarkand is a 2,500-year-old city famous for its palaces, mosques and madrassas. The cities of Bukhara, Kiva, Kokand are more developed due to irrigation or coming in the way of Vanzaro.

There are 200 educational institutions including Bukhara, Kipa, Samarkand, Tashkent and Ferghana. Men wear embroidered clothes. Women wear silk and colorful clothes. White shawl is covered on the head. Eat more rice, meat, carrots and onions. Consumption of green tea and alcohol is common.

Uzbekistan is the third largest cotton producing region in the world. 66% of the country’s cotton is produced here. Cotton, plums, apples, peaches and figs are cultivated. Fine wool of Karakul sheep is the main product. Various types of clothes are made from the skins of musk and foxes. One-third of wool and more than half of silk is produced here.

43,463 km Length Roads and 3,483 Km. There are long train lines. The Amu Darya waterway is useful for the people of the local area. Tashkent and Pital are famous international airports.

Business:

The reserves of natural gas, mineral oil and coal are the largest. Minerals are obtained in impure form; These include iron, copper, zinc, lead, tungsten, molybdenum, aluminum and gold. Fergana, Novy, Kokand are major centers of chemical industries. Ghazan marble is widely used because it is durable and beautiful. Mechanical equipment, chemical fertilizers, coal, mineral oil, natural gas, non-ferrous metals and cotton are exported from here. Uzbekistan has about 1,400 factories, importing everything from textiles to electrical equipment, raw metals and processed food. This includes various equipment, tractors, airplanes and electronics equipment.

Religion

Uzbekistan’s ambition to become the Mecca of the world is well supported by the Hindu BJP government in Gujarat and the BJP government at the Centre.

Samarkand includes the grand Mausoleum of Duz and Chagatai, the tomb of Timurlung, Khan of the Mughals.

The astronomer Aludbek and Qusum ibn Abbas, a cousin of the Prophet Muhammad, were also buried in Samarkand. It was Qusum ibn Abbas who brought Islam to this country in the seventh century.

Many religious leaders of the world are buried in Samarkand. Uzbekistan is a Muslim majority country. There are many Christians here as this place is mentioned in the Bible as the final resting place of Saint Daniel (a prophet). Daniyar’s tomb, to reach which hundreds of people climb a hill on the outskirts of the city every morning. Prophet Daniel is called Daniyar by the Uzbeks.

An 18 meter long coffin is placed inside the mausoleum. A green velvet cloth is spread over it. The holy verses of the Quran are written on it.

Here are the ruins of an ancient city. There is a huge mausoleum.

Pistachios and apricots grow well here. There is a pistachio tree outside the tomb which people pray by touching. People also come here to pray for health related problems.

There are hundreds of historical tombs here. Many of which were closed during the Soviet Union.

The city of Bukhara, also known as the Silk Route City, has many famous mosques and mausoleums.

The 14th-century Sufi leader Bahauddin Naqshbanda became a popular leader who is said to have millions of followers around the world today. The mausoleum of the Sufi leader Bahauddin Naqshbanda is located in the city of Bukhara in Uzbekistan and is still accessible only to Uzbek citizens. (website tranelate from Gujarati to Google)[:hn]दिलीप पटेल

गांधीनगर, 15 जुलाई 2023

प्रधानमंत्री भूपेन्द्र पटेल ने 14 जुलाई 2023 को गांधीनगर में भारत में उज्बेकिस्तान के राजदूत दिलशोद अखातो से शिष्टाचार मुलाकात की। उज्बेकिस्तान-गुजरात संबंधों को और मजबूत करने पर चर्चा की गई। 2018 के बाद से गुजरात में ऐसी कई यात्राएं – चर्चा हो चुकी हैं। जब यह देश मक्का बनने को तैयार है, तो भाजपा ऐसा क्यों कर रही है?

उज़्बेकिस्तान की राजधानी ताशकंद है। जहां भारतीय प्रधानमंत्री लाल बहादुर शास्त्री की संदिग्ध मौत हो गई। उज्बेकिस्तान की दुनिया का मक्का बनने की महत्वाकांक्षा को गुजरात में हिंदू विचारधारा मानने वाली भाजपा सरकार और केंद्र में भाजपा सरकार का अच्छा समर्थन प्राप्त है। राजनीतिक संबंध विकसित हो गए हैं। गुजरात, भारत और उज्बेकिस्तान के बीच कई समझौता ज्ञापन हुए हैं। उज्बेकिस्तान के विशेष रूप से संघ की हिंदू लैब गुजरात के साथ सबसे अच्छे संबंध हैं। व्यापार, उद्योग, कृषि और शिक्षा के लिए समझौते किये गये हैं। दोनों देशों के राजनीतिक नेताओं की आवाजाही बढ़ गई है। गुजरात के मुख्यमंत्री उन्हें काफी महत्व दे रहे हैं। प्रधानमंत्री मोदी, संघ और गुजरात सभी मुस्लिम लोकतांत्रिक देश की मदद कर रहे हैं। भारत में मुसलमानों के प्रति नफरत फैलाता है और विदेशों में मुस्लिम देशों की मदद करता है। बीजेपी और संघ की दोहरी नीति का मतलब है उज्बेकिस्तान से रिश्ते। इस संबंध से 5 साल में गुजरात की जनता को कोई फायदा नहीं हुआ। गुजरात का फार्मा उद्योग को नुकसान हो रहा है।

संघ कार्यकर्ता, विदेश में जन्मे, मुख्यमंत्री विजय रूपानी के साथ 2018 में गुजरात और उज्बेकिस्तान के अंदिजान क्षेत्र के बीच एक सहयोग समझौते पर हस्ताक्षर किए गए थे। इसे आगे बढ़ाने के लिए इस पर दोबारा गौर किया गया।

15 जूलाई 2023 में भी गुजरात और उज्बेकिस्तान के बीच पर्यटन, आईटी, खाद्य प्रसंस्करण, नवीकरणीय ऊर्जा सहित क्षेत्रों में निवेश और व्यापार उद्योग सहयोग के संबंध में चर्चा हुई।

वाइब्रेंट समिट जनवरी-2024 में उज्बेकिस्तान आएगा। मुख्यमंत्री ने उज्बेकिस्तान आने का निमंत्रण दिया। उज्बेकिस्तान की 3 करोड़ आबादी असम जितनी ही छोटी है।

गुजरात की फ़ैक्टरियाँ ख़त्म हो रही है।

राजदूत दिलशोद अखातो ने कहा कि उज्बेकिस्तान के अंदिजान क्षेत्र के फार्मास्युटिकल जोन में गुजरात की प्रतिष्ठित फार्मा कंपनियों की बड़ी फैक्ट्री है। उसे रियायतें और उदार सहायता दी जाती है। गुजराती समुदाय के लोग फार्मास्युटिकल, आतिथ्य, चिकित्सा क्षेत्र और तेल एवं गैस क्षेत्र में काम करते हैं।

गुजरात को झटका

दवा कंपनियाँ अब गुजरात के पैरों पर कुल्हाड़ी मारकर उज्बेकिस्तान जा रही हैं। 2018 से, उज्बेकिस्तान भारतीय कंपनियों को मुफ्त जमीन, 10 साल तक कर छूट, प्रोत्साहन, त्वरित मंजूरी, त्वरित पर्यावरण मंजूरी और रियायती बिजली और पानी की पेशकश करता है। वहां भारतीय कंपनियों द्वारा थोक दवाओं का निर्माण किया जा रहा है। भारत अपनी विनिर्माण क्षमता का एक बड़ा हिस्सा उज्बेकिस्तान में स्थानांतरित कर रहा है।

हालाँकि भारत दुनिया की पाँचवीं जेनेरिक दवाओं का उत्पादन करता है, भारत अपनी थोक दवा आवश्यकताओं का 60 प्रतिशत से अधिक कच्चे माल चीन से आयात करता है। पेरासिटामोल, क्रोसिन कच्चे माल हैं। भारत ने चीन से दवाओं के लिए 12 हजार करोड़ रुपये का कच्चा माल आयात किया। भारत में 1,150 से अधिक थोक दवा इकाइयाँ हैं जो लगभग 350 थोक दवाओं का निर्माण करती हैं।

उज़्बेक सरकार ने 8 फार्मा पार्क बनाए हैं।

विरंची शाहे इंडियन ड्रग मैन्युफैक्चरर्स एसोसिएशन के गुजरात चैप्टर के अध्यक्ष हैं। मार्च में व्यवसायियों ने उज़्बेकिस्तान का दौरा किया। उद्योग का पाँचवाँ हिस्सा, या लगभग 200 इकाइयाँ, उज्बेकिस्तान जाने की योजना है। कुछ जा रहे हैं. वो भी भारत की मोदी सरकार की मदद से. मोदी खुद गुजरात में ऐसा पार्क बनाने में असफल रहे हैं जहां एक मुस्लिम देश सफल हो गया है।’ उज़्बेक सरकार को उम्मीद है कि भारत दवा उत्पादन पर जानकारी साझा करेगा। फार्मास्यूटिकल्स आवश्यकताओं को पूरा करने के लिए आयात पर निर्भर हैं।

11 मई को, रसायन और उर्वरक राज्य मंत्री और गुजरात भाजपा के शक्तिशाली नेता और संघ कार्यकर्ता मनसुख मंडाविया ने उज़्बेक प्रस्ताव पर चर्चा करने के लिए थोक दवा निर्माताओं को प्रोत्साहन की पेशकश की।

25 नवंबर 2019 को मुख्यमंत्री विजय रूपाणी के साथ उज्बेकिस्तान के राष्ट्रपति के प्रशासन विभाग के प्रमुख एस. गांधीनगर में गोर्डिव के साथ विजिटिंग मीटिंग हुई।

मुस्लिम देशों के लोग भारत को क्यों पसंद करते हैं? गुजरात के हिंदू नेता इस बारे में कभी नहीं बोलते. उज़्बेकिस्तान में इस्लाम 1300 साल पहले आया था। 26 साल के निरंकुश शासन के दौरान हजारों स्वतंत्र मुसलमानों को जेल में डाल दिया गया। लगभग 9 मिलियन उज़्बेक नागरिक प्रतिवर्ष तीर्थयात्रा करते हैं और इन मकबरों पर प्रार्थना करते हैं।

गुजरात में फॉरेंसिक साइंस यूनिवर्सिटी, फॉरेंसिक साइंस लेबोरेटरी, साइबर क्राइम सिस्टम, पुलिस अकादमी और संरक्षित यूनिवर्सिटी और ट्रस्ट-कमांड और कंट्रोल सिस्टम जैसे सुरक्षा मुद्दों पर चर्चा की।

अक्टूबर-2019 में गुजरात-उज्बेकिस्तान के बीच सुरक्षा समेत विभिन्न क्षेत्रों में आपसी आदान-प्रदान समझौते को लेकर रूपरेखा तैयार की गई थी।

अपराध की रोकथाम के क्षेत्र में मानव संसाधनों की क्षमता निर्माण के लिए कानून-प्रवर्तन एजेंसियों, विशेष शैक्षिक और फोरेंसिक संस्थानों, विश्वास कमांड और कंट्रोल सेंटर आदि पर काम किया जाना था।

गुजरात में अपराध का पता लगाने की दर देश में सबसे ज्यादा है। फोरेंसिक विज्ञान विश्वविद्यालय साइबर अपराध रोकथाम और आई.टी. बुद्धि का विकास होता है.

संयुक्त राज्य अमेरिका और सोवियत संघ ने युद्ध को आगे बढ़ने से रोकने के लिए एक बड़ा कूटनीतिक प्रयास किया। तत्कालीन सोवियत संघ के नेता अलेक्सी कोश्यिन के नेतृत्व में भारतीय प्रधान मंत्री लाल बहादुर शास्त्री और पाकिस्तानी प्रधान मंत्री ताशकंद (अब उज्बेकिस्तान में) में थे।

राष्ट्रपति अयूब खान के बीच शांति वार्ता हुई. जिसमें तय हुआ कि दोनों देश 25 फरवरी 1966 से पहले अगस्त 1965 की स्थिति में आ जाएं.

2019 में मुख्यमंत्री विजय रूपाणी ने अपने उज्बेकिस्तान दौरे के चौथे दिन उज्बेकिस्तान के राष्ट्रपति युत शौकत मिर्जियोयेव के साथ दो घंटे तक लंबी बैठक की और गुजरात और उज्बेकिस्तान के बीच व्यापार-उद्योग संबंधों को मजबूत करने पर बात की.

बैठक में लोगों से लोगों के बीच संपर्क बढ़ाने का निर्णय लिया गया.

मुख्यमंत्री के साथ आये व्यवसायी उज्बेकिस्तान के साथ वहां निवेश और उद्योग स्थापित करने के लिए विभिन्न समझौतों पर हस्ताक्षर करेंगे.

गुजरात के उद्यमी उज्बेकिस्तान में व्यवसाय शुरू करने के इच्छुक हैं लेकिन उन्हें इस उद्देश्य के लिए आवश्यक अनुमति और सहयोग जल्द ही मिलने की उम्मीद है।

19 से 23 अक्टूबर 2019 तक उज्बेकिस्तान-गुजरात ने आपसी सहयोग पर विभिन्न 11 समझौता ज्ञापनों पर हस्ताक्षर किए। जिसके कार्यान्वयन के लिए ताशकंद स्थित भारतीय राजदूत के साथ एक बैठक का सुझाव दिया गया था। एमओयू को लागू करने के लिए तीन कार्य योजनाएं तैयार की गईं।

नवंबर में, उज़्बेकिस्तान के नवाचार मंत्री, उप कृषि मंत्री और चैंबर ऑफ कॉमर्स के प्रमुख के इस प्रतिनिधिमंडल को कृषि विश्वविद्यालय, जीएफएसयू, पीडीपीयू, आई-क्रिएट जैसे विशिष्ट संस्थानों और कच्छ क्षेत्र में प्राकृतिक-जैविक खेती केंद्रों आदि का दौरा करना था। . प्रौद्योगिकी पार्क के निदेशक के नेतृत्व में ताशकंद आईटी। पार्कों का एक समूह 20 नवंबर को गुजरात आने वाला था।

शौकत मिर्जियोयेव ने घोषणा की कि वह गुजरात के व्यापारियों को हर संभव सहायता प्रदान करेंगे और यदि आवश्यक हो तो अपनी विशेष शक्तियों का उपयोग करके नियमों में ढील देकर अधिक प्रोत्साहन रियायतें भी देंगे। उज्बेकिस्तान को ऐसी सुविधाएं और रियायतें मिलेंगी जो किसी अन्य देश को नहीं हैं।

उज्बेकिस्तान से तीन मंत्री हर तीन महीने में गुजरात आएंगे और दो-तीन दिन गुजरात में बिताएंगे और राज्य सरकार के अधिकारियों और उद्योग और व्यापार प्रतिनिधियों के साथ बैठेंगे और किसी भी मुद्दे का समाधान करेंगे।

यह उज्बेकिस्तान में भारतीय दूतावास के साथ मासिक समन्वय बैठकें भी करेगा और समीक्षा करेगा। युत शौकत मिर्जियोयेव ने विशेष रूप से कृषि, फार्मास्यूटिकल्स, रसायन, इंजीनियरिंग और रत्न और आभूषण क्षेत्रों में आपसी सहयोग और व्यापार-निवेश बढ़ाने की उत्सुकता व्यक्त की।

जैविक खेती के लिए प्रतिनिधियों को आना था. इस बैठक में गुजरात में वैश्विक स्तर के उच्च शिक्षा क्षेत्र, फॉरेंसिक साइंस यूनिवर्सिटी, पेट्रोलियम यूनिवर्सिटी, रक्षक यूनिवर्सिटी और आईक्रिएटिव इंस्टीट्यूट्स के बारे में विस्तार से बताया गया।

उज्बेकिस्तान के राष्ट्रपति ने कहा कि वह उज्बेकिस्तान के शिक्षा और नवाचार मंत्री को गुजरात का दौरा करने के लिए भेजेंगे ताकि उज्बेकिस्तान के युवा इन विश्वविद्यालयों के साथ उनके देश के समझौते से लाभान्वित हो सकें।

मुख्यमंत्री ने उज्बेकिस्तान के अंडीजान शहर में एक सड़क का नाम गुजरात के दिवंगत नेता सरदार साहब के नाम पर रखने और सरदार की एक प्रतिमा लगाने के प्रशंसनीय दृष्टिकोण के लिए भी राष्ट्रपति को धन्यवाद दिया।

2021 में, भारत में उज़्बेकिस्तान के राजदूत युत दिशोल्ड अख्तोव ने गुजरात के मुख्यमंत्री से शिष्टाचार भेंट की।

उज़्बेकिस्तान कैसा देश है?

राष्ट्रपति मिर्जियोयेव, जो 30 सितंबर से 1 अक्टूबर, 2018 तक भारत की आधिकारिक यात्रा पर थे, के बीच सहयोग की स्थापना पर गुजरात और उज्बेकिस्तान के अंदिजान प्रांत के बीच समझौता ज्ञापन के संबंध में चर्चा हुई।

देश कैसा है

उज्बेकिस्तान दुनिया का ‘दूसरा मक्का’ बनना चाहता है जहां हर साल सभी देशों के तीर्थयात्री आते हैं।

मध्य एशिया का यह सबसे अधिक आबादी वाला देश कई प्राचीन अच्छी तरह से संरक्षित मस्जिदों और कई प्रसिद्ध तीर्थ स्थलों का घर है।

जो रेशम मार्ग के किनारे समरकंद और बुखारा जैसे शहरों में स्थित हैं।

यह लाखों उज़्बेक नागरिकों के लिए एक पवित्र स्थान है।

दूसरी ओर, उज़्बेक सरकार के लिए पर्यटन उद्योग को बढ़ावा देने का भी यह एक महत्वपूर्ण अवसर है।

वह भी तब, जब यह देश दशकों के अलगाववादी और सत्तावादी शासन के बाद आज़ाद हुआ है.

मध्य एशिया में रूस से अलग हुआ एक गणतंत्र। देश का कुल क्षेत्रफल 4,47,400 किमी है। 3 करोड़ आबादी.

अक्टूबर 1917 में रूसी क्रांति के समय ताशकंद सोवियत ने वहां सत्ता संभाली।

1980 में, जब सोवियत नेता मिखाइल गोर्बाचेव ने ग्लासनोस्ट (खुलेपन) की नीति अपनाई, तो उज्बेकिस्तान की मुख्य रूप से सुन्नी मुस्लिम आबादी के बीच इस्लामी जागरूकता में एक बड़ा उछाल आया। 1989 में जैसे ही ‘एकता’ के लिए राष्ट्रीय संघर्ष शुरू हुआ, अल्पसंख्यकों ने हिंसक हमले शुरू कर दिये। 1990 में इसने केवल राजनीतिक और आर्थिक स्वतंत्रता की घोषणा की, जिसे सोवियत संघ ने अस्वीकार कर दिया। अगस्त 1991 में एक असफल तख्तापलट के बाद पूर्ण स्वतंत्रता की घोषणा की गई, 1991 में इसे ‘रिपब्लिक ऑफ उज़्बेकिस्तान’ घोषित किया गया। दिसंबर 1991 में, रूस स्वतंत्र राष्ट्रों के राष्ट्रमंडल का सदस्य बन गया।

8 दिसंबर 1992 को इसने एक नया संविधान अपनाया और देश को बहुलवादी लोकतंत्र घोषित किया। लगभग उसी समय, भोजन की गंभीर कमी के कारण राजधानी ताशकंद में हिंसक दंगे हुए और अर्थव्यवस्था लड़खड़ाने लगी। आतंकवादी गतिविधियों के कारण देश टूटने लगा। 1994 में कजाकिस्तान और किर्गिस्तान ने एक नया सामाजिक संगठन बनाया और 1996 में एक साझा आर्थिक बाजार बनाने का फैसला किया। रूस के साथ आर्थिक संघ के समझौते पर हस्ताक्षर किये। 1995 और फिर 1999 में चुनाव हुए। संसद को ‘ओली (पवित्र) मजलिस’ के नाम से जाना जाता है, इसका विधायी निकाय है जिसमें 250 सदस्य होते हैं।

इसकी सीमा उत्तर और उत्तर-पश्चिम में कजाकिस्तान, पूर्व और पश्चिम में किर्गिस्तान और ताजिकिस्तान से लगती है, जबकि दक्षिण में ए

दक्षिण पश्चिम में इसकी सीमा अफगानिस्तान और तुर्कमेनिस्तान से लगती है।

अरल सागर के आसपास का क्षेत्र तुरान क्षेत्र के नाम से जाना जाता है। इसकी समुद्र तल से ऊंचाई 60 से 90 मीटर है। दक्षिण में किज़िलकुम का बंजर क्षेत्र है। पश्चिम में उशीउत पठार स्थित है। यह समुद्र तल से लगभग 200 मीटर ऊपर है।

तलहटी मिट्टी-कीचड़ वाली है, जिसमें लवणता अधिक है। मिनबुल्क का क्षेत्र समुद्र तल से लगभग 12 मीटर नीचे है।

उज्बेकिस्तान के पश्चिम में एक पर्वत श्रृंखला घाटियों और मैदानों को अलग करती है। ज़ेरवशान और गिशर पर्वत श्रृंखलाओं के बीच का क्षेत्र समतल और रेतीला है, जिसे एलओएस क्षेत्र के रूप में जाना जाता है।

उज्बेकिस्तान की भूमि भूरी और रेतीली होने के कारण इसे लगभग रेगिस्तान ही कहा जा सकता है। कुछ स्थानों पर नदी के किनारे भूरी कीचड़-कीचड़युक्त एवं लवणीय मिट्टी है।

पश्चिमी तराई क्षेत्रों में छोटी घास की क्यारियाँ हैं। घास विशेषकर तलहटी क्षेत्रों और पहाड़ी क्षेत्रों में पाई जाती है। लगभग 12% क्षेत्र वन है।

रेगिस्तानों का पशु जीवन पर अधिक गहरा प्रभाव पड़ता है। घरेलू पशुओं में साइबेरियाई बकरियाँ विशेष रूप से आम हैं। अरल सागर और नदियों को मछलियों का भंडार माना जाता है। जल बिल्लियाँ अधिक आम हैं। इसका वजन लगभग 130-170 किलोग्राम है। जितना

जलवायु अत्यंत शुष्क, ग्रीष्मकाल गर्म और शुष्क।

अमु दरिया मध्य एशिया की सबसे बड़ी नदी है। इस क्षेत्र में छोटी नदियों की संख्या लगभग 600 है। इन नदियों का पानी रेगिस्तानी क्षेत्र में पहुँचने से पहले सिंचाई के लिए उपयोग किया जाता है। नहरों की कुल लम्बाई 1,50,000 कि.मी. है

जनसंख्या उज़्बेक है, बाकी रूसी, तातार और कज़ाख हैं। सुन्नी मुसलमान कुल जनसंख्या का एक बड़ा हिस्सा हैं।

ताशकंद (स्टोन सिटी) मध्य एशिया का सबसे बड़ा महानगरीय शहर है। इंस्टीट्यूट ऑफ ओरिएंटल स्टडीज में लगभग 80,000 प्राचीन पांडुलिपियाँ हैं। समरकंद 2,500 साल पुराना शहर है जो अपने महलों, मस्जिदों और मदरसों के लिए प्रसिद्ध है। बुखारा, किवा, कोकंद शहर सिंचाई या वनज़ारो के रास्ते में आने के कारण अधिक विकसित हैं।

बुखारा, किपा, समरकंद, ताशकंद और फ़रगना सहित 200 शैक्षणिक संस्थान हैं। पुरुष कढ़ाई वाले कपड़े पहनते हैं। महिलाएं रेशम और रंग-बिरंगे कपड़े पहनती हैं। सिर पर सफेद शॉल ओढ़ा हुआ है. चावल, मांस, गाजर और प्याज अधिक खाएं। ग्रीन टी और शराब का सेवन आम बात है।

उज्बेकिस्तान विश्व का तीसरा सबसे बड़ा कपास उत्पादक क्षेत्र है। देश का 66% कपास यहीं पैदा होता है। कपास, प्लम, सेब, आड़ू और अंजीर की खेती की जाती है। कारकुल भेड़ का बढ़िया ऊन मुख्य उत्पाद है। कस्तूरी और लोमड़ियों की खाल से विभिन्न प्रकार के कपड़े बनाए जाते हैं। एक तिहाई ऊन और आधे से अधिक रेशम का उत्पादन यहीं किया जाता है।

43,463 किमी. लंबाई सड़कें और 3,483 कि.मी. लंबी रेल लाइनें हैं. अमु दरिया जलमार्ग स्थानीय क्षेत्र के लोगों के लिए उपयोगी है। ताशकंद और पिटल प्रसिद्ध अंतरराष्ट्रीय हवाई अड्डे हैं।

व्यवसाय:

प्राकृतिक गैस, खनिज तेल और कोयले के भंडार सबसे बड़े हैं। खनिज अशुद्ध रूप में प्राप्त होते हैं; इनमें लोहा, तांबा, जस्ता, सीसा, टंगस्टन, मोलिब्डेनम, एल्यूमीनियम और सोना शामिल हैं। फ़रगना, नोवाई, कोकंद रासायनिक उद्योगों के प्रमुख केंद्र हैं। गज़ान संगमरमर का व्यापक रूप से उपयोग किया जाता है क्योंकि यह टिकाऊ और सुंदर है। यहाँ से यांत्रिक उपकरण, रासायनिक उर्वरक, कोयला, खनिज तेल, प्राकृतिक गैस, अलौह धातुएँ और कपास का निर्यात किया जाता है। उज़्बेकिस्तान में लगभग 1,400 कारखाने हैं, जो कपड़ा से लेकर बिजली के उपकरण, कच्ची धातु और प्रसंस्कृत भोजन तक सब कुछ आयात करते हैं। इसमें विभिन्न उपकरण, ट्रैक्टर, हवाई जहाज और इलेक्ट्रॉनिक्स उपकरण शामिल हैं।

धर्म

दुनिया का मक्का बनने की उज्बेकिस्तान की महत्वाकांक्षा को गुजरात की हिंदू बीजेपी सरकार और केंद्र की बीजेपी सरकार का भरपूर समर्थन प्राप्त है।

समरकंद में दुज़ का भव्य मकबरा और चगताई मुगलों के खान, तिमुरलुंग की कब्र शामिल है।

खगोलशास्त्री अलुदबेक और पैगंबर मुहम्मद के चचेरे भाई कुसम इब्न अब्बास को भी समरकंद में दफनाया गया था। कुसम इब्न अब्बास ही थे जो सातवीं शताब्दी में इस देश में इस्लाम लाए थे।

समरकंद में दुनिया के कई धार्मिक गुरुओं को दफनाया गया है। उज़्बेकिस्तान एक मुस्लिम बहुल देश है। यहां बहुत से ईसाई हैं क्योंकि इस स्थान का उल्लेख बाइबिल में संत डैनियल (एक पैगंबर) के अंतिम विश्राम स्थल के रूप में किया गया है। दानियार का मकबरा, जिस तक पहुंचने के लिए हर सुबह सैकड़ों लोग शहर के बाहरी इलाके में एक पहाड़ी पर चढ़ते हैं। उज़्बेक लोग पैगम्बर डेनियल को दानियार कहते हैं।

मकबरे के अंदर 18 मीटर लंबा ताबूत रखा गया है। इसके ऊपर हरा मखमली कपड़ा बिछा हुआ है. इस पर कुरान की पवित्र आयतें लिखी हुई हैं।

यहां एक प्राचीन शहर के खंडहर हैं. वहाँ एक विशाल समाधि है।

यहां पिस्ता और खुबानी अच्छी तरह उगते हैं। मकबरे के बाहर एक पिस्ता का पेड़ है जिसे छूकर लोग प्रार्थना करते हैं। लोग यहां आकर स्वास्थ्य संबंधी समस्याओं के लिए प्रार्थना भी करते हैं।

यहां सैकड़ों ऐतिहासिक कब्रें हैं। जिनमें से कई को सोवियत संघ के दौरान बंद कर दिया गया था।

बुखारा शहर, जिसे सिल्क रूट सिटी के नाम से भी जाना जाता है, में कई प्रसिद्ध मस्जिदें और मकबरे हैं

14वीं शताब्दी के सूफी नेता बहाउद्दीन नक्शबंद एक लोकप्रिय नेता बन गए, जिनके बारे में कहा जाता है कि आज दुनिया भर में उनके लाखों अनुयायी हैं। सूफी नेता बहाउद्दीन नक्शबंद का मकबरा उज्बेकिस्तान के बुखारा शहर में स्थित है और अभी भी केवल उज्बेक नागरिकों के लिए ही सुलभ है। (ईस वेबसाईट के गुजराती से गुगल से ट्रान्सलेट)[:]