[:gj]ભાજપે કુપોષિત અને ગરીબ ગુજરાત બનાવ્યું, 22 વર્ષથી નબળા જન્મતા બાળકોના 22 અહેવાલો [:en]BJP created malnourished and poor Gujarat, children born weak for 22 years[:hn]बीजेपी ने बनाया कुपोषित और गरीब गुजरात, 22 साल तक कमजोर पैदा हुए बच्चे[:]

[:gj]ગુજરાતમાં 1.42 લાખ બાળકો કુપોષિત, BJP created malnourished and poor Gujarat, children born weak for 22 years , बीजेपी ने बनाया कुपोषित और गरीब गुजरात, 22 साल तक कमजोर पैदा हुए बच्चे

અમદાવાદ, 9 જૂલાઈ 2022
2022માં કુપોષણના મુદ્દે સમગ્ર રાજ્યની જો વાત કરી તો ગુજરાતમાં 1.42 લાખ બાળકો કુપોષિત હતા. જેમાં સૌથી વધુ 14 હજારની સંખ્યા દાહોદમાં હતા. ગુજરાતમાં હાલમાં 1,42,142 બાળકો કુપોષણનો શિકાર બન્યાં હતા. જેમાં અતિ ઓછા વજન ધરાવતા બાળકોની સંખ્યા 24,101 હતા. જ્યારે ઓછા વજનવાળા બાળકોની સંખ્યા 1,18,041 હતો. રાજ્યમાં સૌથી વધુ દાહોદ જિલ્લામાં કુપોષણથી પીડાતા 14,191 બાળકો હતા.

ગુજરાતમાં 20 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી શાસન કરતી ભાજપ સરકારમાં બાળ અને મહિલા આરોગ્ય ક્ષેત્રે ચિંતાજનક સ્થિતિ હતો.

ગુજરાતમાં દર 100 બાળકોએ સરેરાશ 15 જેટલાં પ્રીમેચ્યોર બેબી જન્મે છે. જે બાળકનો જન્મ ડોક્ટરે આપેલી ડિલિવરી તારીખ પહેલાં થાય છે તેને પ્રીમેચ્યોર બેબી કહેવાય છે. પ્રીબોર્ન બાળકનું વજન ઓછું પણ હોઈ શકે છે અને તેનો વિકાસ પણ મર્યાદિત હોવાની શક્યતા છે તથા તેને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ વધુ રહી શકે છે. બાળકોને સ્વાસ્થ્યની અનેક સમસ્યાઓ સર્જાય તો તેના માટે વધુ કાળજી અને સારવારની આવશ્યકતા ઊભી થાય છે. આવાં પ્રીમેચ્યોર બેબીના જન્મનું પ્રમાણ ૧૦થી ૧પ ટકા રહેતું હતું.

સામાન્ય બેબી માતાના ગર્ભમાં નવ મહિના પૂરા કરીને ૩૭થી ૪૦ અઠવાડિયાંના ગાળામાં જન્મે છે. જો બાળક ૩૭ અઠવાડિયાં કરતાં વહેલું જન્મે તો તેને પ્રીટર્મ અથવા તો પ્રીમેચ્યોર બાળક કહેવામાં આવે છે. ઘણાં બાળકો વહેલાં જન્મી જાય છે, પરંતુ મેચ્યોર બેબી મોટા ભાગે સ્વસ્થ જોવા મળે છે, જે સામાન્ય રૂટિન કેર સાથે સર્વાઇવ થાય છે.

જુન 2023માં રાજ્યમાં બાળ અને મહિલા આરોગ્ય ક્ષેત્રે સ્થિતિ ચિંતાજનક હતો. માત્ર 91 દિવસમાં જ 156 માતા અને 2557 નવજાતનાં મૃત્યુ થયા હતો. ઓછા વજન સાથે 27,138 બાળકોનો જન્મ થયો હતો. ત્રણ મહિનામાં, 20,328 કુપોષિત બાળકોનો જન થયો હતો.

માત્ર 91 દિવસમાં જ 156 માતા અને 2557 નવજાતનાં મૃત્યુ પામ્યા હતો. સરકાર જાહેર આરોગ્ય સેવા પાછળ નજીવો ખર્ચ અને જાહેરાતો પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરે હતો. ગુજરાતમાં આરોગ્ય વિભાગના આંકડા મુજબ 1 એપ્રિલથી 30 જૂન સુધી એનીમિયાની ગંભીર બીમારીથી પીડિત 2132 પ્રસૂતાના કેસ સામે આવ્યા હતો.

જ્યારે ઓછા વજન સાથે 27,138 બાળકોનો જન્મ થયો હતો. ત્રણ મહિનામાં 120328 કુપોષિત બાળકોનો જન્મ થયો હતો. રાજ્યમાં “વધારે પડતું ઓછું વજન-અતિ ઓછું વજન” ધરાવતા અતિ કુપોષિત 25,121 બાળકો હતો. હેલ્થ મેનેજમેન્ટ એપ્લિકેશનના ડેટા મુજબ વીતેલા 91 દિવસમાં સૌથી વધુ અમદાવાદ કોર્પોરેશનમાં 15, કચ્છમાં 11, બનાસકાંઠા અને દાહોદમાં 10, રાજકોટ કોર્પોરેશન 9, વડોદરા 7, ભરૂચ 3 અને નર્મદામાં 1 માતાનું પ્રસૂતા માતાઓનું પ્રસુતિ વેળા મૃત્યુ થયું હતો.

સૌથી વધુ 215 નવજાત શિશુ દાહોદ જિલ્લામાં મૃત્યુ પામ્યા હતો. જે બાદ અમદાવાદ કોર્પોરેશનમાં 199, બનાસકાંઠામાં 1166, કચ્છ 165, મહેસાણામાં 152, આણંદ 113, સાબરકાંઠા 105, વડોદરા 73, વડોદરા કોર્પોરેશનમાં 30, સુરત 56, કોર્પોરેશન 58, ભરૂચ 69, અમદાવાદ 65 નોંધાયા હતો. ગુજરાતમાં સરેરાશ 12 લાખ બાળકોના જન્મ સમયે 30 હજારથી બાળકોના મોત થાય હતો.

આજે પણ વર્ષે 30 હજાર બાળકોના મોત થાય હતો આ વાસ્તવિકતા હતો. હતોલ્લા પાંચ વર્ષમાં 7,15,515 બાળકો કુપોષિત હતો તેમ સરકાર જણાવી રહી હતો જાે સાચી રીતે કુપીષિત બાળકો અને મહિલાઓનો સાચો સર્વે થાય તો આ આંકડો અનેકગણો સામે આવે તેમ હતો. આદિવાસી વિસ્તારમાં કુપોષણની સ્થિતિ ભયાનક હતો.

માત્ર એક વર્ષમાં દાહોદમાં કુપોષિત બાળકોની સંખ્યા 15,191 હતો, જ્યારે નર્મદામાં આ આંકડો 12,673 હતો. આ બંને જિલ્લામાં અતિ ઓછા વજનના બાળકોની સંખ્યા પણ સૌથી વધુ હતો.

2022માં ગુજરાતમાં કુપોષિત શીશુઓને બચાવવા માટે રાજય સરકાર 1.5 કિલોથી ઓછા વજનના જન્મેલા બાળકોના સારવાર માટે રાજય સરકાર તરફથી રોજના 7000 પ્રમાણે 7 દિવસ સારવારના 49000 રૂપિયાની સહાય કરાશે. સાથે જ બાળક સાથેની માતાનો રહેવાનો તેમજ ભોજન ખર્ચ પણ રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઉઠાવામાં આવશે.

નવા જન્મેલા બાળકોમાં કુપોષણ:
રાજ્યમાં બનાસકાંઠા જિલ્લામાં સૌથી વધુ 1535 બાળકો જ્યારે નર્મદા જિલ્લામાં સૌથી ઓછા 80 બાળકો તેનો શિકાર બન્યા હતો. જ્યાં સ્થિતિ ભયાનક હતો એવા જિલ્લામાં અમદાવાદ કોર્પોરેશનમાં 1445, રાજકોટ કોર્પોરેશનમાં 1376, વડોદરા કોર્પોરેશનમાં 1153 એન જુનાગઢ કોર્પોરેશનમાં 1070 બાળકો હતોલ્લા એક મહિનામાં કુપોષિત SAM-severe accurate malnutrition નો શિકાર બની જન્મ્યા હતો.

મહાનગરો ચિંતાજનક :
સરકાર મીડ ડે મીલ જેવા કાર્યક્રમો ચલાવી બાળકોને પૂરતું પોષણ આપવાની વાત કરે હતો સાથે સાથે રાજ્યનાં કુપોષણના આંકડા બહુ ચિંતાજનક હતો. ગામડાઓ કરતા મહાનગરોમાં કુપોષણની સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક હતો જ્યાં અમદાવાદમાં 1,925 બાળકો કુપોષણનો શિકાર હતો જ્યારે સુરતમાં 5318, રાજકોટમાં 3021, વડોદરામાં 6154 બાળકો કુપોષિત બાળકો હતો.

જન્મથી ઓછું વજન
સમગ્ર રાજ્યમાં હતોલ્લા એક મહિનામાં 5881 જેટલા બાળકો જન્મથી જ ઓછું વજન ધરાવતા- low birth weight વાળા જન્મ્યા. આ બાળકોમાં મહેસાણામાં 328 બાળકો, ભરૂચમાં 303 બાળકો અને આણંદમાં 299 બાળકો જન્મથી જ ઓછું વજન ધરાવતા હતો.

ગુજરાતમાં 1.42 લાખ બાળકો કુપોષિત:
2022માં કુપોષણના મુદ્દે સમગ્ર રાજ્યની જો વાત કરી તો ગુજરાતમાં 1.42 લાખ બાળકો કુપોષિત હતો જેમાં સૌથી વધુ 14 હજારની સંખ્યા દાહોદમાં હતો. ગુજરાતમાં હાલમાં 1,42,142 બાળકો કુપોષણનો શિકાર બન્યાં હતો જેમાં અતિ ઓછા વજન ધરાવતા બાળકોની સંખ્યા 24,101 હતો જ્યારે ઓછા વજનવાળા બાળકોની સંખ્યા 1,18,041 હતો. રાજ્યમાં સૌથી વધુ દાહોદ જિલ્લામાં કુપોષણથી પીડાતા 14,191 બાળકો હતો.

સરકારના પ્રયત્ન:
કૂપોષણનું ભારણ ઘટાડવા સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યમાં કુપોષણ મુક્ત ગુજરાત મહા અભિયાન મિશન મોડ પર શરૂ કરવામાં આવેલ હતો. નવજાત શિશુ થી લઈને 6 વર્ષ સુધીના બાળકને અને તમામ અતિગંભીર કુપોષિત બાળકોને આ લાભ આપવામાં આવે હતો. આ યોજનાનો લાભ ગ્રામ્ય કક્ષાએ આંગણવાડી કેન્દ્ર તાલુકા કક્ષાએ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર કે સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર અને જિલ્લા કક્ષાએ જિલ્લા હોસ્પિટલ અને મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં મળશે અને શહેરી વિસ્તારમાં પણ આરોગ્ય મહાનગરના કેન્દ્રોમાં આ યોજનાનો લાભ મળી શકશે.

જિલ્લામાં બાળ જન્મ મૃત્યુદર દર હજાર બાળકે વર્ષ 2015-16માં 34.1, વર્ષ 2016-17માં 31.6 અને વર્ષ 2017-18માં 27.9 હતો. બાળજન્મ મૃત્યુદર નીચે લઇ જવાના ભાગરૂપે બાલસખા- 3 યોજના અમલી બનાવાઈ હતો. જેમાં નવજાત શિશુઓને થતી સમસ્યાના કિસ્સામાં ખાનગી બાળરોગ નિષ્ણાતની હોસ્પિટલમાં સરકારના ખર્ચે સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવાનું ઠરાવવામાં આવ્યું હતો. ઓછા વજન સાથે જન્મેલ બાળકોને ખાનગી હોસ્પિટલના બાળરોગ નિષ્ણાતના એન.આઈ.સી.યુ.માં દાખલ કરી બાળકની સારવારનો ખર્ચ તથા તેની સાથે એક વ્યક્તિને રહેવાની તથા જમવાની વ્યવસ્થા અને આનુસંગીક ખર્ચ માટે બાળરોગ નિષ્ણાતને રૂ. 49 હજાર ચૂકવવામાં આવશે. જેની બજેટમાં નાણાકીય જોગવાઇ કરવામાં આવી હતી.

—————-
2022 પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં 39 ટકા બાળકો ઓછી ઉંચાઇવાળા નોંધાયા હતો. અખિલ ભારતીય સરેરાશ આંકડો 35.5 ટકા હતો જે પોતાની રીતે જ ઘણો ઊંચો હતો- પરંતુ ગુજરાત 39 ટકા સાથે તેના કરતાં પણ ખુબ જ ખરાબ સ્થિતિમાં હતો. ગુજરાતમાં 25 ટકાથી વધારે બાળકો નબળા હતો. ફરીથી આ આંકડો 19.3 ટકાના અખિલ ભારતીય સરેરાશથી ઘણો વધારે હતો. ગુજરાતમાં લગભગ 40 ટકા બાળકો પોતાની ઉંમરના હિસાબથી ઓછું વજન ધરાવે હતો- આની સરખામણી ભારતીય સરેરાશ 32 ટકાથી વધારે હતો. ભારતના સરેરાશ સરખામણીના સૌથી ખરાબ ધોરણોવાળા કેટલાક ગરીબ રાજ્ય સામેલ હતો, પરંતુ તથ્ય તે હતો કે પોતાને ડબલ એન્જિન સરકાર ગણાવતું ગુજરાત પોતાના બાળકોને પર્યાપ્ત પોષણ આપવામાં ગંભીર રૂપથી નિષ્ફળ રહ્યું હતો.

એવું પણ જાણવા મળ્યું હતો કે અખિલ ભારતીય સ્તર પર 11 ટકાથી વધારેની સરખામણીમાં 6થી 23 મહિનાના આયુ વર્ગમાં માત્ર લગભગ 6 ટકા શિશુઓને પર્યાપ્ત આહાર મળી રહ્યો હતો. આ નાના બાળકો માટે પર્યાપ્ત આહારનો અર્થ, સ્તનપાન કરનારા બાળકોને 4 અથવા વધારે ભોજન સમૂહ અને ન્યૂનતમ ભોજનની પ્રાપ્તિથી હતો, બિન-સ્તનપાનવાળા બાળકોને ઓછામાં ઓછા 3 શિશુ અને નાના બાળકોના સમૂહ (જે અન્ય દૂધ અથવા દૂધ ઉત્પાદકો સાથે ખવડાવવામાં આવે હતો)ના રૂપમાં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે હતો, જેને દિવસમાં ઓછામાં ઓછા બે વખત ન્યૂનત્તમ ભોજનના રૂપમાં આપવામાં આવે હતો, આમ 6-8 મહિનાનાન સ્તનપાન કરનારા શિશુને દિવસમાં ઓછામાં ઓછા બે વખત ઠોસ અથવા અર્ધ-ઠોસ ભોજન આપવામાં આવે હતો અને 9-23 મહિનાના સ્તનપાન કરનાર બાળકોને દિવસમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ વખત ઠોસ અથવા અર્ધ-ઠોસ ભોજન આપવામાં આવે હતો, ઓછામાં ઓછા ચાર ખાદ્ય સમૂહોને અર્ધ-ઠોસ ખાદ્ય પદાર્થ કહેવામાં આવે હતો, જેમાં દૂધ અથવા દૂધ ઉત્પાદ ખાદ્ય ચીજ-વસ્તુઓ સામેલ નથી.

જેમ કે ઉપરોક્ત આંકડાઓથી સરળતાથી સમજી શકાય હતો કે ભારતમાં મોટા પ્રમાણમાં બાળકો કુપોષણના શિકાર હતો. કેટલાક રાજ્ય ખુબ જ શાનદાર રીતે કામ કરે હતો, જ્યારે અન્ય ખરાબ સ્થિતિમાં હતો. આશ્ચર્યની વાત તે હતો કે, આપણું ગુજરાત આ બાબતે સૌથી ખરાબ રાજ્યોમાં આવે હતો. પીએમ મોદી ઈચ્હતો હતો કે ગુજરાતી પોતાના રાજ્ય પર ગર્વ કરે અને મોટા ભાગે આરોપ લગાવે હતો કે રાજનીતિથી પ્રેરિત ટીકાકારો ગુજરાતને બદનામ કરવાની કોશિશ કરે હતો. પરંતુ આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે હતો કે ગુજરાતી બાળકોને રાજ્યમાં સત્તાધારી પાર્ટી દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા મોડલની નીતિઓના કારણે ગંભીર રૂપથી કુપોષિત બનાવી દીધા હતો.

મહિલાઓ અને બાળકોમાં એનીમિયા એટલે લોહીની ઉણપ

એક વધુ પેરામીટર જે અધ્યયન લાયક હતો તે એનીમિયા હતો. રક્તમાં આયરનની ઉણપના કારણે બાળકોમાં માનસિક અને શારીરિક બંને રીતની વિકારાત્મક કમીનું કારણ બને હતો. એનએફએચએસ-5ના આંકડાઓથી ખ્યાલ આવે હતો કે પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંરમના 80 ટકા બાળકો એનીમિયાથી પીડિત હતો. આ ભારતીય સરેરાશથી પણ કફોડી સ્થિતિમાં હતો- જેના ગુજરાતના બાળકોના આંકડા ચોંકાવનારા હતો- જે લગભગ 67 ટકા હતો. સર્વેમાં જાણવા મળ્યું હતો કે બાળકોને આ ઉણપ તેમની માતા પાસેથી વારસામાં મળે હતો- લગભગ 63 ટકા ગર્ભવતી મહિલાઓને એનીમિયા હતું, જ્યારે દેશભરમાં આ સરેરાશ લગભગ 52 ટકા હતો. અસલમાં ગુજરાતમાં પ્રજનન આયુ વર્ગ (15-49 વર્ષ)ની બધી મહિલાઓમાંથી 65 ટકા એનીમિયા પીડિત હતી, જે ભારતીય સરેરાશ 57 ટકાની સરખામણીમાં ખુબ જ વધારે હતો.

2021માં દેશનાં છ વર્ષ સુધીના ૯ લાખ બાળકો ગંભીર કુપોષણના શિકાર : સરકાર

નવીદિલ્હી: દેશનાં છ મહિનાથી છ વર્ષની ઉંમરના બાળકોમાંથી ૯ લાખથી વધારે બાળકો અત્યંત ગંભીર રીતે કુપોષિત છે. તેમાંથી ૪૪ ટકા એટલે કે ૩,૯૮,૩૫૯ બાળકો એકમાત્ર ઉત્તરપ્રદેશ રાજ્યના છે. કેન્દ્ર સરકાર વતી મહિલા અને બાળવિકાસ વિભાગના પ્રધાન સ્મૃતિ ઈરાનીએ રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આ હકીકત જણાવી હતી. વધુમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે ૨૦૧૭-૧૮થી ૨૦૨૦-૨૧ દરમિયાન પોષણ માટે ફાળવવામાં આવેલા કુલ ભંડોળમાંથી ૪૦ ટકા (૫,૩૧૨ કરોડ રૃપિયા) રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવ્યા હતા.

છ મહિનાથી છ વર્ષની ઉંમરના બાળકોમાં કુપોષણ નાબૂદ કરવા માટે ચલાવવામાં આવેલા માર્ચ ૨૦૧૮ના પોષણ અભિયાન છતાં ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૧ સુધી તેમાંથી માત્ર ૫૬ ટકા (૨,૯૮૫.૫૬ કરોડ) રૃપિયા ખર્ચ થઈ શક્યા છે. યુનિફાઇડ ચાઇલ્ડ ડેવલપમેન્ટ ર્સિવસના પોષણ અભિયાન હેઠળ છ મહિનાથી છ વર્ષ સુધીના અત્યંત કુપોષિત બાળકોને પૂરતો પોષક આહાર આપવામાં આવે છે.

આ અભિયાનનું ધ્યેય ૨૦૨૨ સુધી દેશમાં ઓછા વજન સાથે જન્મેલા, પંગુ અને કુપોષિત બાળકોની સંખ્યા દર વર્ષે બે ટકા લેખે ઓછી કરવાનું અને છ વર્ષથી મોટા બાળકો અને મહિલાઓમાં કુપોષણ દર વર્ષે ૩ ટકા લેખે ઓછું કરવાનું છે. કોરોના પેન્ડેમિકના કારણે જગતમાં બેરોજગારી પારાવાર વધી જતાં આવક વગર ભૂખે મરતાં લોકોની સંખ્યા વધશે. આ વર્ષે જગતમાં ભૂખમરો ૩૩ ટકા વધી જશે એમ યુએસના ખેતી વિભાગે કરેલા અભ્યાસ પછી જાહેર કર્યું હતું. મધ્યમ અને ઓછી આવકવાળા ૭૬ દેશોમાં ફૂડ સિક્યુરિટીની તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું છે કે આ દેશોમાં ભૂખમરાથી પીડાતા લોકોની સંખ્યામાં ૨૯.૧ કરોડ લોકોનો ઉમેરો થશે.

અમદાવાદમાં 430 ગ્રમા વજનની જન્મેલી દક્ષિતા જન્મ સાથે 54 દિવસથી મોત સામે સંઘર્ષ કરીને જીંદગી જીતી

બાળકો સુધી પ્રદૂષણ
પ્રદૂષણની વધતી જતી માત્રાના લીધે અનેક પ્રકારની બીમારીઓ ફેલાઈ રહી છે. બાળકોના શારિરીક માનસિક વિકાસમાં પ્રદૂષણ અડચણ બની રહ્યું છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (ડબલ્યુએચઓ)ના અહેવાલ મુજબ, પ્રદૂષણની બાળકો પર વિપરીત અસર થઈ રહી છે. આ અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2016મા પ્રદૂષણના કારણે એક લાખથી વધુ (1,01, 788.2) બાળકોના મોત થયા હતા.

ચીનમાં પ્રદૂષણથી વર્ષે 16 લાખ મોત થાય છે

‘ઍર પૉલ્યૂશન ઍન્ડ ચાઇલ્ડ હેલ્થ: પ્રિસ્ક્રાઈબિંગ ક્લિન ઍર’ નામે તૈયાર થયેલા અહેવાલમાં પ્રદૂષણના કારણે વધી રહેલી બીમારીઓ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, બહારની હવામાં રહેલા પર્ટિક્યૂલેટ મેટર (પીએમ) 2.5ના કારણે પાંચ વર્ષની ઉંમરના સૌથી વધુ બાળકોના ભારતમાં મોત થયા છે.

પર્ટિક્યૂલેટ મેટર ધૂળ અને ગંદકીના સુક્ષ્મ કણ છે, જે શ્વાસ વાટે શરીરમાં પ્રવેશે છે.

પ્રદૂષણના કારણે ભારતમાં 60,987, નાઇજીરિયામાં 47,674, પાકિસ્તાનમાં 21,136 અને કોંગોમાં 12.890 બાળકોના મોત થયા છે.

યુનિસેફ
ગુજરાતમાં ગરીબીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે અને આર્થિક વિકાસમાં તે ત્રીજા ક્રમે આવતું હોવા છતાં વિકાસ અસમાન રહ્યો છે. આદિજાતિ, દરિયાઈ, રણ અને પહાડી વિસ્તારમાં ગરીબીનું સ્તર હજુ પણ રાજ્યની સરેરાશ કરતું વધુ છે.

નવજાત શિશુઓના મૃત્યુ અને પ્રસૂતા મૃત્યુદરમાં સુધારો ખૂબ જ ધીમો છે. કુપોષણ, સંપૂર્ણ રસીકરણનો ખરાબ વ્યાપ, ઘટી રહેલો જાતીય ગુણોત્તર અને બાળલગ્નો ગુજરાતમાં દરેક બાળકના માનવ વિકાસ પરિણામોના સુધરને આડે પડકારરૂપ બની રહ્યાં છે.

ગુજરાતે પાંચ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોના મૃત્યુદરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે પરંતુ નવજાત શિશુઓનો મૃત્યુદર હજુ ઘણો વધારે છે. પાંચ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોના મૃત્યુમાં તે 63 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. છોકરાઓ કરતાં છોકરીઓના મૃત્યુ વધુ થાય છે.

સ્પેશિયલ ન્યૂબોર્ન કૅર યુનિટ્સ સુધીની પહોંચ સુધરી રહી છે પરંતુ પ્રસૂતા અને નવજાત શિશુઓની કાળજી સંબંધિત ગુણવત્તા એ મોટી ચિંતાનો વિષય છે.અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં વસતા સમુદાયોમાં સંપૂર્ણ રસીકરણ હજુ પણ ખૂબ જ ઓછું છે, ખાસ કરીને આદિજાતિ, દરિયાકાંઠાના તથા ખારાપાટના વિસ્તારો તેમજ શહેરી ઝૂંપડપટ્ટી અને સ્થળાંતર કરીને આવેલા બાળકોમાં સંપૂર્ણ રસીક્રણ ખૂબજ ઓછુ છે.

ગુજરાતમાં પાંચ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોમાં ઠીંગણાપણાનું સ્તર ઘટ્યુ હોવા છતાં લગભગ 39 ટકા બાળકો હજુ પણ લાંબા સમયથી કુપોષિત છે અથવા તો ઠીંગણા છે. વર્ષ 2006થી 2016ના સમયગાળા દરમિયાન બાળકોમાં ગંભીર કુપોષણમાં થયેલો વધારો બાળકોના અસ્તિત્વ સામે જોખમ પેદા કરી રહ્યાં છે. ફક્ત 50 ટકા બાળકોને જ જન્મના પ્રથમ કલાકમાં માતાનું ધાવણ પ્રાપ્ત થાય છે.

ગુજરાતે વર્ષ 2018-19 દરમિયાન 100 ટકા જાહેરમાં શૌચ મુક્ત (ઓડીએફ-)નો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરી લીધો હતો પરંતુ વિવિધ સમુદાયમાં આ દરજ્જાને જાળવી રાખવો એ પડકારજનક છે. ઉદાહરણ તરીકે, લગભગ 83.2 ટકા શાળાઓ ઉપયોગમાં લઇ શકાય તેવા શૌચાલયો ધરાવે છે પરંતુ તેની જાળવણી હજુ પણ પડકારજનક બની રહી છે. રાજ્યે અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં વસતા સમુદાયો માટે પણ પાણીની વ્યવસ્થા કરવામાં સારી પ્રગતિ સાધી હોવા છતાં જળસ્રોતોનું સૂક્ષ્મજીવો અને રસાયણોથી થતું દૂષણ, ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આ બાબત એક મોટા પડકારનું સર્જન કરે છે.

ગુજરાતે શિક્ષણ અને ખાસ કરીને શિક્ષણની પહોંચ, આંતરમાળખાં અને શાળાપ્રવેશના દરોમાં પ્રભાવશાળી પ્રગતિ સાધી છે. કસ્તુરબા ગાંધી બાલિકા વિદ્યાલય અને એકલવ્ય ટ્રાઇબલ સ્કુલ જેવા કાર્યક્રમોએ વંચિત બાળકો, ખાસ કરીને કન્યાઓ સુધી શિક્ષણ પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કર્યું છે. પ્રાથમિક શિક્ષણની ગુણવત્તા હજુ પણ એક પડકાર છે.

આદિજાતિ, દરિયાકાંઠા, ખારાપાટ અને પહાડી વિસ્તારોમાં બાળકો દ્વારા શાળા છોડી દેવી એ સમસ્યા છે, જ્યારે કેટલાક સમુદાયોમાં બાળલગ્ન બાળકો અને ખાસ કરીને કન્યાઓના શાળા છોડી દેવાની સમસ્યામાં વધારો કરે છે. સંકલિત બાળ વિકાસ સેવા કાર્યકરો અને ખાનગી બાળમંદિરોના શિક્ષકોની અયોગ્ય પાત્રતા, અયોગ્ય નિરીક્ષણ પ્રણાલી અને અને ડેટાની અનુપલબ્ધતાને કારણે દરેક બાળક માટે ગુણવત્તાસભર પ્રારંભિક શિક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવું એ પડકારજનક છે.

ગુજરાતમાં બાળલગ્નો હજુ પણ વ્યાપકપણે પ્રવર્તમાન છે, અતિ ધનાઢ્ય પરિવારોની સરખામણીએ અત્યંત ગરીબ પરિવારની કન્યાઓના લગ્ન વહેલા થઈ જવાની શક્યતા ચાર ગણી વધુ છે. નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સરવે (એનએફએચએસ – 4) મુજબ, 20-24 વર્ષ વચ્ચેની વયની અંદાજે 24.9 ટકા સ્ત્રીઓના લગ્ન 18 વર્ષની કાયદામાન્ય વય કરતાં વહેલાં થઈ જાય છે.

બાળકો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી અન્ય સમસ્યાઓમાં બાળમજૂરી, બાળકો વિરુદ્ધ આચરવામાં આવતી હિંસા અને શહેરી ઝૂંપડપટ્ટીના વિસ્તારોમાં બાળકો માટેની સેવાઓ સુધીની પહોંચના અભાવનો સમાવેશ થાય છે.

બાળઅધિકારો અને સુખાકારીને આગળ વધારવી
બાળકોના અધિકારો અને સુખાકારીને સુનિશ્ચિત કરવા માટે યુનિસેફ ગુજરાત રાજ્ય સરકાર અને અન્ય હિતધારકો સાથે ભેગા મળીને કામ કરી રહ્યું છે.
વર્ષ 2018-2022 માટેના અમારા કાર્યક્રમની વ્યૂહરચના ગુજરાતના એસડીજી વિઝન 2030ને અનુરૂપ છે, જેમાં યુનિસેફ એક મહત્વનું સહભાગી છે અને તેણે યોગદાન પણ આપેલું છે. ગુજરાત કેટલાક એવા રાજ્યો પૈકીનું એક છે, જેણે આયોજનની પ્રક્રિયામાં માનવ વિકાસના મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવાની દિશામાં નક્કર પગલાં લીધાં છે. ગુજરાતમાં યુનિસેફ ખાનગી ક્ષેત્ર, સરકાર અને યુએન એજન્સી જીએવીઆઈ, મેડિકલ કૉલેજો તથા નાગરિક- સમાજિક્ સંગઠનો સાથે ભેગા મળીને કામ કરી રહ્યું છે.

યુનિસેફ બાળકનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે લિંગભેદ અને અન્ય અસમાનતાઓને દૂર કરવાના હસ્તક્ષેપોને પ્રાથમિકતા આપે છે. અમે કૌશલ્યવાન પ્રસૂતિ પરિચારિકાઓની ગુણવત્તા સુધારવાને, જોખમરૂપ ગર્ભાવસ્થા-તેની સાથે સંકળાયેલ જટિલતાઓની ગુણવત્તાયુક્ત સારસંભાળ અને સારવાર, નવજાત શિશુઓ માટેના સ્પેશિયલ કૅર યુનિટ સુધીની પહોંચ અને તેના પરિણામો સુધારવાને સહાયરૂપ થઇએ છીએ.

અમે પ્રમુખ કાર્યક્રમો અને વિકાસ માર્ગદર્શિકા તથા મહત્વના પોષણ હસ્તક્ષેપો અને કાર્યક્રમોના અમલીકરણ માટેની વ્યૂહાત્મક યોજનાને ટેકારૂપ થવા માટે વિવિધ મંત્રાલયો સાથે નિકટતાપૂર્વક કામ કરીએ છીએ. સ્તનપાનના વ્યવહારોને સુધારવા યુનિસેફ મધર્સ એબ્સોલ્યૂટ અફેક્શન (એમએએ) કાર્યક્રમના અસરકારક અમલીકરણ માટે કામ કરે છે. યુનિસેફએ દિવસમાં એકવખત સંપૂર્ણ આહાર યોજનાના નિયમનને સહાય પૂરી પાડી છે, જે ગર્ભવતી મહિલાઓ અને સ્તનપાન કરાવનારી માતાઓમાં પોષણને સુધારવા માટેનો એક હસ્તક્ષેપ છે.

યુનિસેફ અતિગંભીર કુપોષણ ધરાવતા બાળકો માટેની ફેસિલિટી અને સમુદાય-આધારિત વ્યવસ્થાપનના અમલીકરણ માટે સહાયરૂપ થાય છે. અમે કિશોરીઓ અને મહિલાઓ માટેના અઠવાડિક આયર્ન એન્ડ ફોલિક એસિડ સપ્લિમેન્ટેશન (ડબ્લ્યુઆઇએફએસ)ના વ્યાપ અને ગુણવત્તા સુધારવાને પણ સમર્થન પૂરું પાડી રહ્યાં છે.

બાળપણના પ્રારંભિક અભ્યાસક્રમને વિકસાવવા સહિત આંગણવાડી તાલીમ કેન્દ્રોના સંસ્થાગત સુદ્રઢીકરણ કરવા માટે અમે ટેકનિકલ મદદ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યુ છે.

શિક્ષણની પ્રાપ્તિને આડે રહેલા આર્થિક અને સામાજિક અવરોધોને ઘટાડવા માટે યુનિસેફ વાલીઓ અને બાળકો એમ બંનેને સમાવતી સંકલિત સામાજિક સુરક્ષા પ્રણાલીનું નિર્માણ કરવાને પણ પ્રાથમિકતા આપે છે. માધ્યમિક શિક્ષણ સુધીની પહોંચને વધારવા માટે પુરાવા-આધારિત હિમાયત કરવામાં આવે છે. અમે યુવાનોની સંલગ્નતા અને સમુદાય-આધારિત સંગઠનો મારફતે શાળા છોડી ચૂકેલા બાળકો અને શાળાએ અનિયમિત આવતા બાળકોના રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરના મેપિંગને સમર્થન પૂરું પાડીએ છીએ.અમે શાળા છોડી ચૂકેલા બાસ્ળકો સુધી પહોંચવા અને શાળા છોડી દેવાની સંભાવના ધરાવતા બાળકોને શાળામાં જાળવી રાખવા સ્થિતિસ્થાપક, સમાવેશી શિક્ષણ મોડલનો ઉપયોગ કરવા માટે રાજ્યના વિવિધ વિભાગો સાથે સહયોગ સાધીએ છીએ.

પાત્રતા ધરાવતા બાળ સંરક્ષણ કાર્યદળને વિકસાવવા મારફતે અમે બાળકોને સલામત રાખવા માટે તંત્રને સુદ્રઢ બનાવવાની દિશામાં કામ કરીએ છીએ. ન્યાયપાલિકા, નાગરિક સમાજ અને સ્ટેટ કમિશન ફૉર પ્રોટેક્શન ઑફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સની સાથે વકાલત શોષણ, હિંસા અને અત્યાચાર વિરુદ્ધ બાળકોનું સંરક્ષણ કરવા સાથે સંકળાયેલ કાયદાની મહત્વની જોગવાઈઓના કડક અમલીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરે છે.

યુનિસેફ કુટુંબની છત્રછાયા વગરના અને ત્યજી દેવામાં આવેલા બાળકો માટે રાજ્ય દ્વારા સંચાલિત પાલક માતા પિતા (પાલન-પોષણ સંબંધિત સારસંભાળ) સહિતની સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ સાથેના જોડાણને સમર્થન પૂરું પાડે છે. અમારી હિમાયત સારસંભાળ માટે અપનાવવાના ગુણવત્તા માપદંડો પર કેન્દ્રીત છે અને તે આવાસીય કૅર સેટિંગ્સનું પાલન કરે છે.

સમાવેશી સામાજિક નીતિ એ કન્ટ્રી પ્રોગ્રામ 2018-22માં ઓળખી કાઢવામાં આવેલ એક નવું પરિણામ છે. અમારો ઉદ્દેશ્ય સંકલિત સામાજિક નીતિ અને સંરક્ષણ પ્રણાલીઓને સુદ્રઢ બનાવવાનો છે, જે બાળકની જરૂરિયાતો અને ભેદ્યતાને અસરકારક રીતે પ્રતિભાવ આપે છે.

માસિક દરમિયાન સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાપન (એમએચએમ) અંગેનો દરમિયાનગીરી કાર્યક્રમ ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ બ્લૉકના પ્રતાપનગરમાં આવેલ શેઠ શ્રી એસ. આર. અગ્રવાલ વિદ્યાલયમાં ચલાવવામાં આવે છે.
UNICEF/UN0269632/Hajra
માસિક દરમિયાન સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાપન (એમએચએમ) અંગેનો દરમિયાનગીરી કાર્યક્રમ ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ બ્લૉકના પ્રતાપનગરમાં આવેલ શેઠ શ્રી એસ. આર. અગ્રવાલ વિદ્યાલયમાં ચલાવવામાં આવે છે.
યુનિસેફના તમામ કાર્યક્રમ ક્ષેત્રોમાં બાળકો અને મહિલાઓના અધિકારોને સંબોધવા ક્રૉસ-કટિંગ હસ્તક્ષેપોનું નિર્માણ બે જીવનચક્ર તબક્કાઓ (પ્રારંભિક બાળ વિકાસ (0-6 વર્ષ) અને કિશોરારાવસ્થામાં સશક્તિકરણ (10-19 વર્ષ)ની આસપાસ થયેલું છે.

રાષ્ટ્રીય બાળ સુરક્ષા કાર્યક્રમની છત્ર હેઠળ યુનિસેફ સ્પેશિયલ ન્યૂબોર્ન કૅર યુનિટમાંથી ડિસ્ચાર્જ થયેલા પ્રીટર્મ (નિશ્ચિત સમય કરતાં વહેલા જન્મેલા) અને લૉ બર્થ વેઇટ (ઓછું વજન ધરાવતા) શિશુઓના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાનું સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરે છે.તેને ડિસ્ટ્રિક્ટ અર્લી ઇન્ટરવેન્શન ક્લિનિક્સ ખાતે વિકાસ સંબંધિત વિલંબને ઓળખી કાઢવા અને સારસંભાળ લેવા દ્વારા સમર્થન પૂરું પાડવામાં આવે છે.યુનિસેફનો ઉદ્દેશ્ય બાળપણના પ્રારંભિક શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાના મહત્વ અંગે વાલીઓ અને કાળજી લેનારાઓમાં જાગૃતિ વધારવાનો છે.

ગુજરાત ભૂકંપ, પૂર, વાવાઝોડા, સ્વાઇન ફ્લૂ જેવા રોગચાળા અને દુષ્કાળ જેવી હોનારતોથી સંકટગ્રસ્ત છે. યુનિસેફ આવી હોનારતો દરમિયાન બાળકો કેન્દ્રી જોખમોને ઓળખવા માટે મેપીંગ તૈયાર કરવા તેમજ બાળકો-કેન્દ્રી હોનારત જોખમોના મૂલ્યાંકનને સંસ્થાગત બનાવવામાં રાજ્યને સહાયરૂપ થાય છે. હોનારતોના જોખમને ઘટાડવા પર કામગીરી એ અમારું મુખ્ય ક્ષેત્ર છે, જે આગળ ઉપર જાહેર સ્વાસ્થ્ય કટોકટી અને રોગચાળાઓ માટેની કટોકટી સજ્જતા સહિત સ્વાસ્થ્ય પ્રણાલીને સક્ષમ બનાવે છે. અમે સમુદાયોમાં સલામત પાણી, સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય વ્યવહારો જેવી બાબતો પર જાગૃતિ, જ્ઞાન અને કૌશલ્યોને વધારવા મારફતે (ખાસ કરીને તણાવપૂર્ણ સમયમાં) આવા સમુદાયોને વધુ સ્થિતિસ્થાપક બનવા સમર્થન પૂરું પાડીએ છીએ.

22 અહેવાલો બાળકો અંગે સરકારની પોલ ખોલે છે ……

ગ્રામ્ય ગુજરાત ગરીબ બની ગયું છે
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%97%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%ae%e0%ab%8d%e0%aa%af-%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%9c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%a4-%e0%aa%97%e0%aa%b0%e0%ab%80%e0%aa%ac-%e0%aa%ac%e0%aa%a8%e0%ab%80-%e0%aa%97/

ગરીબ મહિલાઓ અને તેના કંગાળ બાળકો રાજનેતાઓનો શિકાર
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%97%e0%aa%b0%e0%ab%80%e0%aa%ac-%e0%aa%ae%e0%aa%b9%e0%aa%bf%e0%aa%b2%e0%aa%be%e0%aa%93-%e0%aa%85%e0%aa%a8%e0%ab%87-%e0%aa%a4%e0%ab%87%e0%aa%a8%e0%aa%be-%e0%aa%95%e0%aa%82%e0%aa%97%e0%aa%be/

ગુજરાતમાં દુબળા બાળકોમાં એક વર્ષમાં 28 ટકાનો વધારો, ગરીબી વધી હોવાનો સંકેત
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%9c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%a4%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-%e0%aa%a6%e0%ab%81%e0%aa%ac%e0%aa%b3%e0%aa%be-%e0%aa%ac%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%aa%95%e0%ab%8b%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82/

ભૂખમરોનો ભોગ બનેલા આદિજાતિ
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%ad%e0%ab%82%e0%aa%96%e0%aa%ae%e0%aa%b0%e0%ab%8b%e0%aa%a8%e0%ab%8b-%e0%aa%ad%e0%ab%8b%e0%aa%97-%e0%aa%ac%e0%aa%a8%e0%ab%87%e0%aa%b2%e0%aa%be-%e0%aa%86%e0%aa%a6%e0%aa%bf%e0%aa%9c%e0%aa%be/

મેળામાં બે કરોડ લોકો ભેળસેળ વાળો ખોરાક ખાય છે
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%ae%e0%ab%87%e0%aa%b3%e0%aa%be%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-%e0%aa%ac%e0%ab%87-%e0%aa%95%e0%aa%b0%e0%ab%8b%e0%aa%a1-%e0%aa%b2%e0%ab%8b%e0%aa%95%e0%ab%8b-%e0%aa%ad%e0%ab%87%e0%aa%b3%e0%aa%b8/

આફ્રિકન દેશની જેમ ગુજરાતના ગરીબ બાળકોને ખાવાનું મળતું નથી
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%86%e0%aa%ab%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%bf%e0%aa%95%e0%aa%a8-%e0%aa%a6%e0%ab%87%e0%aa%b6%e0%aa%a8%e0%ab%80-%e0%aa%9c%e0%ab%87%e0%aa%ae-%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%9c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%a4/

સૌરાષ્ટ્રમાં 30 હજાર બાળકોને પોષણક્ષમ ખાવાનું મળતું નથી
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%b8%e0%ab%8c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%b7%e0%ab%8d%e0%aa%9f%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-30-%e0%aa%b9%e0%aa%9c%e0%aa%be%e0%aa%b0-%e0%aa%ac%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%aa%95%e0%ab%8b/
વાયબ્રંટ ગરીબ ગુજરાત, ખોટી આર્થિક નીતિથી ગરીબી વધી
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%b5%e0%aa%be%e0%aa%af%e0%aa%ac%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%82%e0%aa%9f-%e0%aa%97%e0%aa%b0%e0%ab%80%e0%aa%ac-%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%9c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%a4-%e0%aa%96%e0%ab%8b%e0%aa%9f/

ભારતમાં શ્રીમંતાઈ અને ગરીબાઈ વચ્ચે અંતર વધી રહ્યું છે
https://allgujaratnews.in/gj/in-india-the-gap-between-wealth-and-poverty-is-increasing/

ગરીબ દેશના અમીર વડાપ્રધાન મોદી પાછળ જંગી ખર્ચ
https://allgujaratnews.in/gj/poor-country-spends-huge-money-on-the-rich-prime-minister-modi/

સમૃદ્ધ ગણાતા અમદાવાદમાં કંગાળ બાળકો કેમ? નબળા મુખ્ય પ્રધાન રૂપાણી જવાબદાર
https://allgujaratnews.in/gj/why-poor-people-in-ahmedabad-considered-rich-weak-chief-minister-roopani-responsible/

ભૂખમરામાં ભારતનું 102મું સ્થાન, ભારત સરકારે નગ્નતા સ્વિકારવાના બદલે વિરોધ કર્યો
https://allgujaratnews.in/gj/indias-102nd-position-in-hunger-strike-indian-government-protests-instead-of-accepting-nudity/

ગુજરાતમાં માત્ર 2,78,232 મહિલાઓને મેટર્નિટી લાભ મળ્યા, 6 હજાર બાળકોના મોત
https://allgujaratnews.in/gj/maternity-benefits-6000-children-died/

કુપોષણ મુક્ત બનાવવાના સપનાઓ વચ્ચે મધ્યાહન ભોજનના રસોડામાં બે માસથી ચણા જ નથી
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%95%e0%ab%81%e0%aa%aa%e0%ab%8b%e0%aa%b7%e0%aa%a3-%e0%aa%ae%e0%ab%81%e0%aa%95%e0%ab%8d%e0%aa%a4-%e0%aa%ac%e0%aa%a8%e0%aa%be%e0%aa%b5%e0%aa%b5%e0%aa%be%e0%aa%a8%e0%aa%be-%e0%aa%b8%e0%aa%aa/

કુપોષણ ધરાવતાં 74 ટકા બાળકોને તાવ, પેટમાં દુઃખાવો, ચામડીના રોગો હોય છે
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%95%e0%ab%81%e0%aa%aa%e0%ab%8b%e0%aa%b7%e0%aa%a3-%e0%aa%a7%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%b5%e0%aa%a4%e0%aa%be%e0%aa%82-74-%e0%aa%9f%e0%aa%95%e0%aa%be-%e0%aa%ac%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%aa%95%e0%ab%8b/

લોહતત્વની ગોળીઓ નથી, કુપોષણના નામે રૂપાણી પ્રજાને ગપગોળાની ગોળી પીવડાવે છે
https://allgujaratnews.in/gj/no-iron-pills/

કુપોષણના અઢી લાખ બાળકો વધીને 3.83 લાખ થયા, રૂપાણી નિષ્ફળ
https://allgujaratnews.in/gj/malnutrition-children-increased-to-3-83-lakhs-malnutrition-failed/

ગુજરાતમાં 10 લાખ બાળકો અને મહિલાઓ કોરોના સમયમાં કુપોષણનો ભોગ બની શકે
https://allgujaratnews.in/gj/one-million-children-and-women-in-gujarat-may-suffer-from-malnutrition-in-korona-time/

૧૭,૭૦૧ કિશોરીઓને આયર્નની ગોળી, એક જ દિવસે ગળાવીને ઇન્ડિયા બુક ઑફ રેકોર્ડ્‍સમાં સ્થાન
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%ab%a7%e0%ab%ad%e0%ab%ad%e0%ab%a6%e0%ab%a7-%e0%aa%95%e0%aa%bf%e0%aa%b6%e0%ab%8b%e0%aa%b0%e0%ab%80%e0%aa%93%e0%aa%a8%e0%ab%87-%e0%aa%86%e0%aa%af%e0%aa%b0%e0%ab%8d%e0%aa%a8%e0%aa%a8%e0%ab%80/

42 લાખ કુપોષિત લોકો માટે ટેક હોમ રાશન પ્લાન્ય
https://allgujaratnews.in/gj/42-%e0%aa%b2%e0%aa%be%e0%aa%96-%e0%aa%95%e0%ab%81%e0%aa%aa%e0%ab%8b%e0%aa%b7%e0%aa%bf%e0%aa%a4-%e0%aa%b2%e0%ab%8b%e0%aa%95%e0%ab%8b-%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%9f%e0%ab%87-%e0%aa%9f%e0%ab%87%e0%aa%95/

મુખ્ય પ્રધાન રૂપાણીનાં રાજકોટમાં કુપોષિત 3021 બાળકો
https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%ae%e0%ab%81%e0%aa%96%e0%ab%8d%e0%aa%af-%e0%aa%aa%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%a7%e0%aa%be%e0%aa%a8-%e0%aa%b0%e0%ab%82%e0%aa%aa%e0%aa%be%e0%aa%a3%e0%ab%80%e0%aa%a8%e0%aa%be%e0%aa%82-%e0%aa%b0/

151 કુપોષિત બાળકોને ન્યુટ્રીશનલ રિ-હેબીલીટેશન સેંટરમાં તંદુરસ્ત થયા
https://allgujaratnews.in/gj/151-%e0%aa%95%e0%ab%81%e0%aa%aa%e0%ab%8b%e0%aa%b7%e0%aa%bf%e0%aa%a4-%e0%aa%ac%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%aa%95%e0%ab%8b%e0%aa%a8%e0%ab%87-%e0%aa%a8%e0%ab%8d%e0%aa%af%e0%ab%81%e0%aa%9f%e0%ab%8d%e0%aa%b0/ [:en]1.42 lakh children are malnourished in Gujarat
Talking about malnutrition in the entire state in 2022, 1.42 lakh children were malnourished in Gujarat. In which the maximum number of 14 thousand was in Dahod. At present, 1,42,142 children were victims of malnutrition in Gujarat. In which the number of extremely underweight children was 24,101. While the number of underweight children was 1,18,041. Dahod district had the highest number of malnourished children in the state with 14,191.

There was a worrying situation in the health of children and women in Gujarat under the BJP government which ruled for more than 20 years.

Gujarat has an average of 15 premature births per 100 live births. A baby born before the delivery date given by the doctor is called a premature baby. A premature baby may also have low birth weight and limited growth and may have more health problems. Children who develop multiple health problems require more care and treatment. The birth rate of children born before such time was 10 to 15 percent.

A normal baby is born between 37 and 40 weeks after completing nine months in the mother’s womb. If a baby is born before 37 weeks, it is called a preterm or premature baby. Many babies are born prematurely, but mature babies are usually healthy, surviving with normal routine care.

In June 2023, the condition of the child and women’s health sector in the state was worrisome. In just 91 days, 156 mothers and 2557 newborns died. 27,138 babies were born with low birth weight. In three months, 20,328 malnourished children were born.

In just 91 days, 156 mothers and 2557 newborns died. Government used to spend crores of rupees on public health services nominally and on advertisement. According to the health department data in Gujarat, from April 1 to June 30, 2132 cases of severe anemia were reported.

While 27,138 children were born with low birth weight. In three months, 120328 malnourished children were born. There were 25,121 severely malnourished children in the state who were “extremely underweight-extremely underweight”. According to the health management application data, the maximum number of maternal deaths occurred in the last 91 days in Ahmedabad Corporation at 15, Kutch at 11, Banaskantha and Dahod at 10, Rajkot Corporation at 9, Vadodara at 7, Bharuch at 3 and Narmada at 1.

Maximum 215 newborns died in Dahod district. After which 199 cases were reported in Ahmedabad Corporation, 1166 in Banaskantha, Kutch 165, Mehsana 152, Anand 113, Sabarkantha 105, Vadodara 73, Vadodara Corporation 30, Surat 56, Corporation 58, Bharuch 69, Ahmedabad 65. On an average 12 lakh children were born in Gujarat and 30 thousand children died.

Even today 30 thousand children die every year, this was a reality. The government was saying that 7,15,515 children are malnourished in the last five years, if there was a proper survey of malnourished children and women, this figure would have been many times more. The condition of malnutrition in tribal areas was appalling.

In just one year, the number of malnourished children in Dahod was 15,191, while in Narmada this figure was 12,673. These two districts also had the highest number of very low birth weight children.

To save malnourished children in Gujarat in 2022, the state government will give Rs 49000 for the treatment of children weighing less than 1.5 kg, Rs 7000 per day for 7 days. Along with this, the cost of accommodation and food of the mother along with the child will also be borne by the state government.

Malnutrition in newborns:
Banaskantha district had the maximum number of children in the state at 1535, while Narmada district had the least number of children at 80. In districts where the situation is serious, 1445 children were born with SAM-severe malnutrition in Ahmedabad Corporation, 1376 in Rajkot Corporation, 1153 in Vadodara Corporation and 1070 in Junagadh Corporation in the last one month.

Metropolitan Concerns:
The government had talked about providing adequate nutrition to children by running programs like mid-day meals and the state’s malnutrition figures were extremely worrying. The situation of malnutrition is more worrisome in metros than in villages, 1,925 children in Ahmedabad, 5318 in Surat, 3021 in Rajkot, 6154 in Vadodara are malnourished.

low birth weight
As many as 5881 low birth weight babies were born in the entire state in a month. Among these children, 328 children in Mehsana, 303 children in Bharuch and 299 children in Anand had low birth weight.

1.42 lakh children malnourished in Gujarat:
Talking about malnutrition in the entire state in 2022, 1.42 lakh children were malnourished in Gujarat, out of which the maximum number of 14 thousand was in Dahod. Currently, 1,42,142 children are malnourished in Gujarat, of whom 24,101 are severely underweight while 1,18,041 are underweight. Dahod district had the highest number of malnourished children in the state with 14,191.

Government Efforts:
To reduce the burden of malnutrition, the Kuposhan Mukt Gujarat Maha Abhiyan was launched on a mission mode in the entire Gujarat state. This benefit was given to children from newborn to 6 years and all severely malnourished children. This scheme will benefit Anganwadi Center at village level, Primary Health Center or Group Health Center at Taluka level and District Hospital and Medical College Hospital at District level and

The benefit of this scheme can be availed in the health metropolitan centers in urban areas also.

Infant mortality rate per thousand children in the district was 34.1 in 2015-16, 31.6 in 2016-17 and 2017-

18 had 27.9. To bring down the infant mortality rate, the Balsakha-3 scheme was implemented. In which it was decided to get the new born babies treated at government expense in private paediatrician’s hospitals. Low birth weight babies are admitted to the NICU of a pediatrician in a private hospital and the pediatrician charges Rs. 49 thousand will be paid. Financial provision was made in the budget.

,
In 2022, 39 percent of children under the age of five will be described as stunted. The all-India average figure was 35.5 per cent – the highest ever – but Gujarat fared even worse at 39 per cent. More than 25 percent of children in Gujarat were stunted. Again this figure was much higher than the all India average of 19.3 per cent. Nearly 40 per cent of children in Gujarat were underweight for their age – while the Indian average is higher at 32 per cent. This included some of the poorest states with the worst standards compared to India’s average, but the truth was that Gujarat, which called itself a double engine government, was seriously failing to provide adequate nutrition to its children.

It was also found that only 6 per cent of infants in the age group of 6 to 23 months were getting adequate nutrition, while the all-India figure was over 11 per cent. Adequate diets for these young children were defined as breastfed children receiving 4 or more food groups and minimal meals, defined as non-breastfed children receiving at least 3 Infant and infant groups (fed by other milk or milk producers) were receiving what was given. At least twice a day as a minimum, thus breastfed infants at 6–8 months of age were given solid or semi-solid food at least twice a day and 9–23 months of age Babies were breastfed at least three times a day. When semi-solid foods were served, at least four food groups, called semi-solid foods, did not include foods containing milk or milk products.

As it can be easily understood from the above figures that a large number of children in India are victims of malnutrition. Some states were doing very well while the condition of some was bad. The surprising thing was that our Gujarat was among the worst states in this matter. PM Modi wanted Gujaratis to be proud of their state and often alleged that politically motivated critics were trying to defame Gujarat. But these figures made it clear that Gujarati children were severely malnourished due to the model policies adopted by the ruling party in the state.

Anemia means lack of blood in women and children.

Another parameter worthy of study was anemia. Iron deficiency in the blood causes both mental and physical deformities in children. NFHS-5 data showed that 80 per cent of children under the age of five were anemic. This was worse than the Indian average – which had startling figures for children in Gujarat – of about 67 per cent. The survey found that children inherited the deficiency from their mothers – about 63 per cent of pregnant women were anemic, compared to the national average of about 52 per cent. In fact, 65 percent of all women in the reproductive age group (15-49 years) in Gujarat were anaemic, much higher than the Indian average of 57 percent.

In 2021, 9 lakh children of the country up to six years are victims of severe malnutrition: Government

New Delhi: More than 9 lakh children in the age group of six months to six years are severely malnourished in the country. Out of them 44 percent i.e. 3,98,359 children are from the state of Uttar Pradesh alone. On behalf of the Central Government, Women and Child Development Minister Smriti Irani said this in a written reply to a question in the Rajya Sabha. He further said that from 2017-18 to 2020-21, 40 per cent (Rs 5,312 crore) of the total funds allocated for nutrition was allocated to states and union territories.

Despite the nutrition campaign launched in March 2018 to remove malnutrition in children between six months and six years, only 56 percent (2,985.56 crore) could be spent till March 31, 2021. Adequate nutrition is provided to severely malnourished children in the age group of six months to six years under the Nutrition Campaign of Integrated Child Development Resources.

The campaign aims to reduce the number of low birth weight, stunted and malnourished children by 2 per cent per year and reduce malnutrition among children above six years of age and women by 3 per cent per year in the country by 2022. With the increase in unemployment in the world due to the Corona epidemic, the number of people who die of hunger without income will also increase. The US Department of Agriculture announced after the study that hunger in the world will increase by 33 percent this year. An examination of food security in 76 middle- and low-income countries found that 291 million people in these countries would be affected by hunger.

https://allgujaratnews.in/en/dakshita-born-in-ahmedaba-weighing-430-grams-lived-her-life-fighting-to-the-death-for-54-days/

children pollution

Due to the increasing amount of pollution, many types of diseases are spreading. Pollution is becoming a hindrance in the physical and mental development of children.

According to the World Health Organization (WHO) report, pollution is having a bad effect on children. According to this report, more than one lakh (1,01,788.2) lives were lost due to pollution in the year 2016.

The children died.

1.6 million people die every year due to pollution in China

The report titled ‘Air pollution and child health: Prescribing clean air’ warned about rising diseases due to pollution.

According to the report, Particulate Matter (PM) 2.5 in the outdoor air is responsible for the maximum number of deaths of children under the age of five in India.

Particulate matter is fine particles of dust and soil that enter the body through breathing.

60,987 children have died in India, 47,674 in Nigeria, 21,136 in Pakistan and 12,890 in Congo due to pollution.

unicef
Gujarat has seen a significant reduction in poverty and although it ranks third in economic development, growth has been uneven. Poverty levels in tribal, maritime, desert and hilly areas are still higher than the state average.

Improvement in neonatal mortality and maternal mortality has been very slow. Malnutrition, poor coverage of full immunization, declining sex ratio and child marriage are challenging the improvement of human development outcomes for every child in Gujarat.

The under-five mortality rate in Gujarat has come down significantly but the neonatal mortality rate is still very high. It accounts for 63 percent of deaths of children under the age of five. More girls die than boys.

Access to specialized neonatal care units is improving but the quality of maternal and neonatal care remains a major concern. Full immunization coverage is still very low in communities living in remote areas, especially in tribal, coastal and barren areas as well as urban slums. Migration. Full immunization coverage among children is very low.

Although there has been a decline in stunting levels among children under the age of five in Gujarat, about 39 percent of children are still chronically malnourished or stunted. The increase in severe malnutrition among children during the period 2006 to 2016 poses a threat to the survival of children. Only 50 percent of babies get breast milk within the first hour of birth.

Gujarat achieved 100 per cent public defecation free (ODF-) status during 2018-19, but maintaining this status among different communities is challenging. For example, about 83.2 percent of schools have usable toilets but their maintenance remains a challenge. Although the state has made good progress in providing water to hinterland communities, microbial and chemical contamination of water sources, especially in rural areas, is a major challenge.

Gujarat has made impressive progress in education and especially in access to education, infrastructure and school enrollment rates. Programs such as Kasturba Gandhi Balika Vidyalaya and Eklavya Tribal School have ensured access to education for underprivileged children, especially girls. The quality of primary education is still a challenge.

School dropout is a problem in tribal, coastal, barren and hilly areas, while child marriage in some communities exacerbates the problem of school dropout among children, especially girls. Ensuring quality early education for every child is challenging due to inadequate qualifications of Integrated Child Development Services workers and private kindergarten teachers, inadequate monitoring systems and non-availability of data.

Child marriage is still widespread in Gujarat, with girls from the poorest households four times more likely to marry than girls from the richest households. According to the National Family Health Survey (NFHS-4), about 24.9 percent of women between the ages of 20-24 are married before the legal age of 18.

Other problems children face include child labor, violence against children, and lack of access to services for children in urban slum areas.

Advancing Child Rights and Wellbeing
UNICEF is working closely with the Gujarat state government and other stakeholders to ensure the rights and well-being of children.
Our program strategy for the years 2018-2022 is in line with Gujarat’s SDG Vision 2030, of which UNICEF is an important partner and contributor. Gujarat is one of the few states that has taken concrete steps towards incorporating human development issues into the planning process. In Gujarat, UNICEF is working closely with the private sector, the government and the UN agency GAVI, medical colleges and civil society organisations.

UNICEF prioritizes interventions to address gender and other disparities in child survival. We help improve the quality of skilled maternity nurses, quality care and treatment of complications related to high-risk pregnancies, access to specialized care units for newborns, and improve outcomes.

We work closely with various ministries to support flagship programs and development guidelines and strategic plans for the implementation of key nutrition interventions and programmes.

We work with passion. UNICEF works towards effective implementation of the Mother’s Absolute Affection (MAA) program to improve breastfeeding practices. UNICEF has supported regulation of the One Whole Meal Plan, an intervention to improve nutrition among pregnant women and lactating mothers.

You

NICEF supports the implementation and community-based management of facilities for children with severe malnutrition. We are also supporting improvements in the coverage and quality of Weekly Iron and Folic Acid Supplementation (WIFS) for adolescent girls and women.

We have focused technical support for institutional strengthening of Anganwadi Training Centers including development of early childhood curriculum.

UNICEF also prioritizes the creation of an integrated social protection system that includes both parents and children to reduce economic and social barriers to access to education. Evidence-based advocacy for increasing access to secondary education. We support state and district level mapping of school dropouts and absenteeism through youth engagement and community-based organizations. We develop flexible, inclusive education models to reach out-of-school children and retain children at risk of dropping out. Collaborate with various state departments to implement

We work to strengthen systems to keep children safe by developing a qualified child protection workforce. Advocacy with judiciary, civil society and State Commission for Protection of Child Rights focused on strict implementation of important provisions of law relating to protection of children from exploitation, violence and atrocities.

UNICEF supports linkages with social protection schemes for unaccompanied and abandoned children, including state-run foster parents (foster care). Our advocacy focuses on the adoption of quality standards for care and adherence in residential care settings.

Inclusive social policy is a new outcome identified in the Country Program 2018-22. We aim to strengthen integrated social policy and protection systems that respond effectively to the needs and vulnerabilities of the child.

Intervention Program on Menstrual Hygiene Management (MHM) at Pratapnagar, Nandod Block, Narmada District, Gujarat Seth Shri S. R. Organized at Agarwal Vidyalaya.
UNICEF/UN0269632/Hajra
Intervention Program on Menstrual Hygiene Management (MHM) at Pratapnagar, Nandod Block, Narmada District, Gujarat Seth Shri S. R. Organized at Agarwal Vidyalaya.
Cross-cutting interventions are built around two life cycle stages (early child development (0-6 years) and adolescent empowerment (10-19 years)) to address children’s and women’s rights across all of UNICEF’s program areas.

Under the National Child Protection Programme, UNICEF focuses on ensuring the survival of premature and low birth weight infants discharged from specialized neonatal care units. Assistance is provided in identifying delays and providing care. UNICEF aims to raise awareness among parents and caregivers about the importance of promoting early childhood education.

Gujarat is vulnerable to disasters like earthquakes, floods, cyclones, epidemics like swine flu and drought. UNICEF supports states in developing mapping and institutionalizing child-centred disaster risk assessment to identify child-centred risks during such disasters. A core area of our work is disaster risk reduction, which enables health systems to advance, including emergency preparedness for public health emergencies and pandemics. We help communities become more resilient (especially during stressful times) by increasing their awareness, knowledge and skills on issues such as safe water, sanitation and health practices.(google translation from Gujarati from this web)[:hn]गुजरात में 1.42 लाख बच्चे कुपोषित हैं
2022 में पूरे राज्य में कुपोषण की बात करें तो गुजरात में 1.42 लाख बच्चे कुपोषित थे. जिसमें सबसे ज्यादा 14 हजार की संख्या दाहोद में थी. गुजरात में फिलहाल 1,42,142 बच्चे कुपोषण का शिकार थे. जिसमें बेहद कम वजन वाले बच्चों की संख्या 24,101 थी. जबकि कम वजन वाले बच्चों की संख्या 1,18,041 थी. दाहोद जिले में 14,191 के साथ राज्य में सबसे अधिक कुपोषित बच्चे थे।

गुजरात में 20 वर्षों से अधिक समय तक शासन करने वाली भाजपा सरकार में बच्चों और महिलाओं के स्वास्थ्य के क्षेत्र में चिंताजनक स्थिति थी।

गुजरात में प्रति 100 बच्चों पर औसतन 15 समय से पहले जन्म लेने वाले बच्चे पैदा होते हैं। डॉक्टर द्वारा दी गई डिलीवरी डेट से पहले पैदा हुए बच्चे को प्रीमैच्योर बेबी कहा जाता है। समय से पहले जन्मे बच्चे का वजन भी कम हो सकता है और उसका विकास सीमित हो सकता है और उसे अधिक स्वास्थ्य समस्याएं हो सकती हैं। जिन बच्चों में कई स्वास्थ्य समस्याएं विकसित हो जाती हैं उन्हें अधिक देखभाल और उपचार की आवश्यकता होती है। ऐसे समय से पहले जन्म लेने वाले बच्चों की जन्म दर 10 से 15 प्रतिशत होती थी.

एक सामान्य शिशु का जन्म माँ के गर्भ में नौ महीने पूरे करने के बाद 37 से 40 सप्ताह के बीच होता है। यदि शिशु का जन्म 37 सप्ताह से पहले हो जाए तो उसे प्रीटर्म या प्रीमैच्योर बेबी कहा जाता है। कई बच्चे समय से पहले पैदा होते हैं, लेकिन परिपक्व बच्चे आमतौर पर स्वस्थ होते हैं, सामान्य नियमित देखभाल के साथ जीवित रहते हैं।

जून 2023 में राज्य में शिशु एवं महिला स्वास्थ्य क्षेत्र की स्थिति चिंताजनक थी। केवल 91 दिनों में 156 माताओं और 2557 नवजात शिशुओं की मृत्यु हो गई। 27,138 बच्चे कम वजन के पैदा हुए। तीन माह में 20,328 कुपोषित बच्चों ने जन्म लिया।

केवल 91 दिनों में 156 माताओं और 2557 नवजात शिशुओं की मृत्यु हो गई। सरकार सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवाओं पर नाममात्र और विज्ञापन पर करोड़ों रुपये खर्च करती थी। गुजरात में स्वास्थ्य विभाग के आंकड़ों के मुताबिक, 1 अप्रैल से 30 जून तक गंभीर एनीमिया से पीड़ित प्रसव के 2132 मामले सामने आए.

जबकि 27,138 बच्चे कम वजन के पैदा हुए। तीन माह में 120328 कुपोषित बच्चों ने जन्म लिया। राज्य में “अत्यधिक कम वजन-अत्यधिक कम वजन” वाले 25,121 गंभीर रूप से कुपोषित बच्चे थे। स्वास्थ्य प्रबंधन अनुप्रयोग डेटा के अनुसार, पिछले 91 दिनों में अहमदाबाद निगम में सबसे अधिक 15, कच्छ में 11, बनासकांठा और दाहोद में 10, राजकोट निगम में 9, वडोदरा में 7, भरूच में 3 और नर्मदा में 1 मातृ मृत्यु हुई।

सबसे ज्यादा 215 नवजात शिशुओं की मौत दाहोद जिले में हुई. जिसके बाद अहमदाबाद कॉर्पोरेशन में 199, बनासकांठा में 1166, कच्छ 165, मेहसाणा में 152, आनंद 113, साबरकांठा 105, वडोदरा 73, वडोदरा कॉर्पोरेशन 30, सूरत 56, कॉर्पोरेशन 58, भरूच 69, अहमदाबाद 65 मामले सामने आए। गुजरात में औसतन 12 लाख बच्चे पैदा हुए और 30 हजार बच्चों की मौत हुई.

आज भी हर साल 30 हजार बच्चों की मौत होती है, ये हकीकत थी. सरकार कह रही थी कि पिछले पांच साल में 7,15,515 बच्चे कुपोषित हैं, अगर कुपोषित बच्चों और महिलाओं का सही से सर्वे होता तो यह आंकड़ा कई गुना ज्यादा सामने आता. आदिवासी इलाकों में कुपोषण की स्थिति भयावह थी.

महज एक साल में दाहोद में कुपोषित बच्चों की संख्या 15,191 थी, जबकि नर्मदा में यह आंकड़ा 12,673 था. इन दोनों जिलों में जन्म के समय बेहद कम वजन वाले बच्चों की संख्या भी सबसे अधिक थी।

गुजरात में 2022 में कुपोषित बच्चों को बचाने के लिए राज्य सरकार 1.5 किलोग्राम से कम वजन वाले बच्चों के इलाज के लिए 49000 रुपये देगी, 7 दिनों तक प्रतिदिन 7000 रुपये। साथ ही बच्चे के साथ मां के आवास और भोजन का खर्च भी राज्य सरकार द्वारा वहन किया जाएगा।

नवजात शिशुओं में कुपोषण:
राज्य में बनासकांठा जिले में सबसे अधिक 1535 बच्चे थे, जबकि नर्मदा जिले में सबसे कम 80 बच्चे थे। जिन जिलों में स्थिति गंभीर है, उनमें अहमदाबाद निगम में 1445, राजकोट निगम में 1376, वडोदरा निगम में 1153 और जूनागढ़ निगम में 1070 बच्चे पिछले एक महीने में एसएएम-गंभीर कुपोषण के शिकार पैदा हुए।

महानगरीय चिंताएँ:
सरकार ने मध्याह्न भोजन जैसे कार्यक्रम चलाकर बच्चों को पर्याप्त पोषण उपलब्ध कराने की बात की थी और राज्य के कुपोषण के आंकड़े बेहद चिंताजनक थे. गांवों की तुलना में महानगरों में कुपोषण की स्थिति अधिक चिंताजनक है, अहमदाबाद में 1,925, सूरत में 5318, राजकोट में 3021, वडोदरा में 6154 बच्चे कुपोषण के शिकार हैं।

जन्म के समय कम वजन
पूरे राज्य में एक माह में कम वजन के 5881 बच्चे पैदा हुए। इन बच्चों में मेहसाणा में 328 बच्चे, भरूच में 303 बच्चे और आणंद में 299 बच्चे जन्म के समय कम वजन के थे।

गुजरात में 1.42 लाख बच्चे कुपोषित:
2022 में पूरे राज्य में कुपोषण की बात करें तो गुजरात में 1.42 लाख बच्चे कुपोषित थे, जिसमें सबसे ज्यादा 14 हजार की संख्या दाहोद में थी. वर्तमान में, गुजरात में 1,42,142 बच्चे कुपोषित हैं, जिनमें से 24,101 गंभीर रूप से कम वजन वाले हैं जबकि 1,18,041 बच्चे कम वजन वाले हैं। दाहोद जिले में 14,191 के साथ राज्य में सबसे अधिक कुपोषित बच्चे थे।

सरकारी प्रयास:
कुपोषण के बोझ को कम करने के लिए कुपोषण मुक्त गुजरात महा अभियान पूरे गुजरात राज्य में मिशन मोड पर शुरू किया गया था। यह लाभ नवजात से लेकर 6 वर्ष तक के बच्चों एवं सभी गंभीर कुपोषित बच्चों को दिया गया। इस योजना से ग्राम स्तर पर आंगनवाड़ी केंद्र, तालुका स्तर पर प्राथमिक स्वास्थ्य केंद्र या सामूहिक स्वास्थ्य केंद्र और जिला स्तर पर जिला अस्पताल और मेडिकल कॉलेज अस्पताल को लाभ होगा और

शहरी क्षेत्रों में भी स्वास्थ्य महानगर केंद्रों में इस योजना का लाभ उठाया जा सकता है.

जिले में प्रति हजार बच्चों पर शिशु मृत्यु दर 2015-16 में 34.1, 2016-17 में 31.6 और 2017-18 में 27.9 थी। शिशु मृत्यु दर में कमी लाने के लिए बालसखा-3 योजना लागू की गई थी। जिसमें नवजात शिशुओं को परेशानी होने पर निजी बाल रोग विशेषज्ञ अस्पतालों में सरकारी खर्च पर इलाज कराने का निर्णय लिया गया। कम वजन वाले शिशुओं को एक निजी अस्पताल में बाल रोग विशेषज्ञ के एनआईसीयू में भर्ती किया जाता है और बाल रोग विशेषज्ञ से रु। 49 हजार का भुगतान किया जाएगा। बजट में वित्तीय प्रावधान किया गया.

—————-
2022 में, पांच साल से कम उम्र के 39 प्रतिशत बच्चों का कद छोटा बताया गया। अखिल भारतीय औसत आंकड़ा 35.5 प्रतिशत था – अपने आप में सबसे अधिक – लेकिन गुजरात का प्रदर्शन इससे भी खराब 39 प्रतिशत था। गुजरात में 25 प्रतिशत से अधिक बच्चे अविकसित थे। फिर यह आंकड़ा अखिल भारतीय औसत 19.3 प्रतिशत से कहीं अधिक था. गुजरात में लगभग 40 प्रतिशत बच्चे अपनी उम्र के हिसाब से कम वजन के थे – जबकि भारतीय औसत 32 प्रतिशत से अधिक है। इसमें भारत के औसत तुलना में सबसे खराब मानकों वाले कुछ सबसे गरीब राज्य शामिल थे, लेकिन सच्चाई यह थी कि गुजरात, जो खुद को डबल इंजन सरकार कहता था, अपने बच्चों को पर्याप्त पोषण प्रदान करने में गंभीर रूप से विफल हो रहा था।

यह भी पाया गया कि 6 से 23 महीने के आयु वर्ग के केवल 6 प्रतिशत शिशुओं को ही पर्याप्त पोषण मिल रहा था, जबकि अखिल भारतीय स्तर पर यह आंकड़ा 11 प्रतिशत से अधिक था। इन छोटे बच्चों के लिए पर्याप्त आहार को स्तनपान करने वाले बच्चों के रूप में परिभाषित किया गया था जो 4 या अधिक भोजन समूहों और न्यूनतम भोजन प्राप्त कर रहे थे, गैर-स्तनपान वाले बच्चों के रूप में परिभाषित किया गया था जो कम से कम 3 शिशु और शिशु समूहों (अन्य दूध या दूध उत्पादकों द्वारा खिलाया गया) प्राप्त कर रहे थे, जो दिया गया था। दिन में कम से कम दो बार न्यूनतम भोजन के रूप में, इस प्रकार 6-8 महीने की उम्र के स्तनपान करने वाले शिशुओं को दिन में कम से कम दो बार ठोस या अर्ध-ठोस भोजन दिया जाता था और 9-23 महीने की उम्र के शिशुओं को दिन में कम से कम तीन बार स्तनपान कराया जाता था। अर्ध-ठोस खाद्य पदार्थ परोसे गए, कम से कम चार खाद्य समूह, जिन्हें अर्ध-ठोस खाद्य पदार्थ कहा जाता है, में दूध या दूध उत्पाद वाले खाद्य पदार्थ शामिल नहीं थे।

जैसा कि उपरोक्त आँकड़ों से आसानी से समझा जा सकता है कि भारत में बड़ी संख्या में बच्चे कुपोषण का शिकार हैं। कुछ राज्य बहुत अच्छा कर रहे थे तो कुछ की हालत ख़राब थी। आश्चर्य की बात तो यह थी कि हमारा गुजरात इस मामले में सबसे ख़राब राज्यों में था. पीएम मोदी चाहते थे कि गुजरातियों को अपने राज्य पर गर्व हो और वे अक्सर आरोप लगाते थे कि राजनीति से प्रेरित आलोचक गुजरात को बदनाम करने की कोशिश कर रहे हैं। लेकिन इन आँकड़ों से यह स्पष्ट हो गया कि राज्य में सत्तारूढ़ दल द्वारा अपनाई गई मॉडल नीतियों के कारण गुजराती बच्चे गंभीर रूप से कुपोषित थे।

महिलाओं और बच्चों में एनीमिया का मतलब है खून की कमी

अध्ययन के योग्य एक और पैरामीटर एनीमिया था। रक्त में आयरन की कमी से बच्चों में मानसिक और शारीरिक दोनों तरह की विकृतियाँ होती हैं। एनएफएचएस-5 के आंकड़े बताते हैं कि पांच साल से कम उम्र के 80 प्रतिशत बच्चे एनीमिया से पीड़ित थे। यह भारतीय औसत से भी बदतर था – जिसके गुजरात में बच्चों के आंकड़े चौंकाने वाले थे – लगभग 67 प्रतिशत। सर्वेक्षण में पाया गया कि बच्चों को यह कमी उनकी माताओं से विरासत में मिली है – लगभग 63 प्रतिशत गर्भवती महिलाएँ एनीमिया से पीड़ित थीं, जबकि राष्ट्रीय औसत लगभग 52 प्रतिशत था। वास्तव में, गुजरात में प्रजनन आयु वर्ग (15-49 वर्ष) की सभी महिलाओं में से 65 प्रतिशत एनीमिया से पीड़ित थीं, जो भारतीय औसत 57 प्रतिशत से कहीं अधिक है।

2021 में देश के छह साल तक के 9 लाख बच्चे गंभीर कुपोषण के शिकार: सरकार

नई दिल्ली: देश में छह महीने से छह साल की उम्र के 9 लाख से ज्यादा बच्चे गंभीर रूप से कुपोषित हैं. उनमें से 44 प्रतिशत यानी 3,98,359 बच्चे अकेले उत्तर प्रदेश राज्य से हैं। केंद्र सरकार की ओर से महिला एवं बाल विकास मंत्री स्मृति ईरानी ने राज्यसभा में एक सवाल के लिखित जवाब में यह बात कही. उन्होंने आगे कहा कि 2017-18 से 2020-21 तक पोषण के लिए आवंटित कुल धनराशि का 40 प्रतिशत (5,312 करोड़ रुपये) राज्यों और केंद्र शासित प्रदेशों को आवंटित किया गया था.

छह माह से छह वर्ष तक के बच्चों में कुपोषण दूर करने के लिए मार्च 2018 में चलाये गये पोषण अभियान के बावजूद 31 मार्च 2021 तक मात्र 56 प्रतिशत (2,985.56 करोड़) खर्च किया जा सका है. एकीकृत बाल विकास संसाधन के पोषण अभियान के तहत छह माह से छह वर्ष तक के गंभीर कुपोषित बच्चों को पर्याप्त पोषण उपलब्ध कराया जाता है।

अभियान का लक्ष्य 2022 तक देश में जन्म के समय कम वजन, अविकसित और कुपोषित बच्चों की संख्या में प्रति वर्ष 2 प्रतिशत की कमी लाना और छह वर्ष से अधिक उम्र के बच्चों और महिलाओं में कुपोषण में प्रति वर्ष 3 प्रतिशत की कमी लाना है। कोरोना महामारी के कारण दुनिया में बेरोजगारी बढ़ने के साथ ही बिना आय के भूख से मरने वालों की संख्या भी बढ़ेगी। अमेरिकी कृषि विभाग ने अध्ययन के बाद घोषणा की कि इस साल दुनिया में भुखमरी 33 प्रतिशत बढ़ जाएगी। 76 मध्यम और निम्न आय वाले देशों में खाद्य सुरक्षा की जांच में पाया गया कि इन देशों में 291 मिलियन लोग भूख से प्रभावित होंगे।

https://allgujaratnews.in/gj/dakshita-born-in-ahmedaba-weighing-430-grams-lived-her-life-fighting-to-the-death-for-54-days/

बच्चों को प्रदूषण

प्रदूषण की बढ़ती मात्रा के कारण कई तरह की बीमारियाँ फैल रही हैं। प्रदूषण बच्चों के शारीरिक और मानसिक विकास में बाधक बन रहा है।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) की रिपोर्ट के मुताबिक, प्रदूषण का बच्चों पर बुरा असर पड़ रहा है। इस रिपोर्ट के मुताबिक, साल 2016 में प्रदूषण के कारण एक लाख (1,01,788.2) से ज्यादा बच्चों की मौत हो गई।

चीन में प्रदूषण के कारण हर साल 16 लाख लोगों की मौत हो जाती है

‘एयर पॉल्यूशन एंड चाइल्ड हेल्थ: प्रिस्क्राइबिंग क्लीन एयर’ शीर्षक वाली रिपोर्ट में प्रदूषण के कारण बढ़ती बीमारियों के बारे में चेतावनी दी गई है।

रिपोर्ट के मुताबिक, बाहरी हवा में पार्टिकुलेट मैटर (पीएम) 2.5 के कारण भारत में पांच साल से कम उम्र के सबसे ज्यादा बच्चों की मौत हुई है।

पार्टिकुलेट मैटर धूल और मिट्टी के महीन कण होते हैं, जो सांस के जरिए शरीर में प्रवेश करते हैं।

प्रदूषण के कारण भारत में 60,987, नाइजीरिया में 47,674, पाकिस्तान में 21,136 और कांगो में 12,890 बच्चों की मौत हुई है।

यूनिसेफ
गुजरात में गरीबी में उल्लेखनीय कमी देखी गई है और यद्यपि यह आर्थिक विकास में तीसरे स्थान पर है, लेकिन विकास असमान रहा है। आदिवासी, समुद्री, रेगिस्तानी और पहाड़ी क्षेत्रों में गरीबी का स्तर अभी भी राज्य के औसत से अधिक है।

नवजात मृत्यु दर और मातृ मृत्यु दर में सुधार बहुत धीमा रहा है। कुपोषण, पूर्ण टीकाकरण की खराब कवरेज, घटता लिंगानुपात और बाल विवाह गुजरात में प्रत्येक बच्चे के लिए मानव विकास परिणामों में सुधार को चुनौती दे रहे हैं।

गुजरात में पांच साल से कम उम्र के बच्चों की मृत्यु दर में काफी कमी आई है लेकिन नवजात मृत्यु दर अभी भी बहुत अधिक है। यह पांच वर्ष से कम उम्र के बच्चों की 63 प्रतिशत मौतों का कारण है। लड़कों से ज्यादा लड़कियां मरती हैं.

विशेष नवजात देखभाल इकाइयों तक पहुंच में सुधार हो रहा है लेकिन मातृत्व और नवजात देखभाल की गुणवत्ता एक बड़ी चिंता बनी हुई है। दूरदराज के इलाकों में रहने वाले समुदायों, खासकर आदिवासी, तटीय और बंजर इलाकों के साथ-साथ शहरी मलिन बस्तियों में पूर्ण टीकाकरण कवरेज अभी भी बहुत कम है। प्रवासन। बच्चों में पूर्ण टीकाकरण कवरेज बहुत कम है।

हालाँकि गुजरात में पाँच साल से कम उम्र के बच्चों में बौनेपन के स्तर में गिरावट आई है, फिर भी लगभग 39 प्रतिशत बच्चे अभी भी लंबे समय से कुपोषित या बौनेपन के शिकार हैं। 2006 से 2016 की अवधि के दौरान बच्चों में गंभीर कुपोषण में वृद्धि ने बच्चों के अस्तित्व के लिए खतरा पैदा कर दिया है। केवल 50 प्रतिशत शिशुओं को जन्म के पहले घंटे के भीतर माँ का दूध मिलता है।

गुजरात ने 2018-19 के दौरान 100 प्रतिशत सार्वजनिक शौच मुक्त (ओडीएफ-) का दर्जा हासिल किया, लेकिन विभिन्न समुदायों के बीच इस स्थिति को बनाए रखना चुनौतीपूर्ण है। उदाहरण के लिए, लगभग 83.2 प्रतिशत स्कूलों में उपयोग योग्य शौचालय हैं लेकिन उनका रखरखाव एक चुनौती बनी हुई है। हालाँकि राज्य ने भीतरी इलाकों में रहने वाले समुदायों को पानी उपलब्ध कराने में अच्छी प्रगति की है, लेकिन विशेष रूप से ग्रामीण क्षेत्रों में जल स्रोतों का माइक्रोबियल और रासायनिक संदूषण एक बड़ी चुनौती है।

गुजरात ने शिक्षा और विशेष रूप से शिक्षा तक पहुंच, बुनियादी ढांचे और स्कूल नामांकन दरों में प्रभावशाली प्रगति की है। कस्तूरबा गांधी बालिका विद्यालय और एकलव्य जनजातीय विद्यालय जैसे कार्यक्रमों ने वंचित बच्चों, विशेषकर लड़कियों के लिए शिक्षा तक पहुंच सुनिश्चित की है। प्राथमिक शिक्षा की गुणवत्ता अभी भी एक चुनौती है।

आदिवासी, तटीय, बंजर और पहाड़ी क्षेत्रों में स्कूल छोड़ने की समस्या एक समस्या है, जबकि कुछ समुदायों में बाल विवाह बच्चों, विशेषकर लड़कियों के बीच स्कूल छोड़ने की समस्या को बढ़ा देता है। एकीकृत बाल विकास सेवा कार्यकर्ताओं और निजी किंडरगार्टन के शिक्षकों की अपर्याप्त योग्यता, अपर्याप्त निगरानी प्रणाली और डेटा की अनुपलब्धता के कारण प्रत्येक बच्चे के लिए गुणवत्तापूर्ण प्रारंभिक शिक्षा सुनिश्चित करना चुनौतीपूर्ण है।

गुजरात में बाल विवाह अभी भी व्यापक है, अत्यधिक गरीब घरों की लड़कियों की शादी अत्यधिक अमीर घरों की लड़कियों की तुलना में चार गुना अधिक होती है। राष्ट्रीय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण (एनएफएचएस-4) के अनुसार, 20-24 वर्ष की आयु के बीच की लगभग 24.9 प्रतिशत महिलाओं की शादी 18 वर्ष की कानूनी उम्र से पहले हो जाती है।

बच्चों के सामने आने वाली अन्य समस्याओं में बाल श्रम, बच्चों के खिलाफ हिंसा और शहरी स्लम क्षेत्रों में बच्चों के लिए सेवाओं तक पहुंच की कमी शामिल है।

बाल अधिकारों और कल्याण को आगे बढ़ाना
यूनिसेफ बच्चों के अधिकारों और कल्याण को सुनिश्चित करने के लिए गुजरात राज्य सरकार और अन्य हितधारकों के साथ मिलकर काम कर रहा है।
वर्ष 2018-2022 के लिए हमारी कार्यक्रम रणनीति गुजरात के एसडीजी विजन 2030 के अनुरूप है, जिसमें यूनिसेफ एक महत्वपूर्ण भागीदार और योगदानकर्ता है। गुजरात उन कुछ राज्यों में से एक है जिसने योजना प्रक्रिया में मानव विकास के मुद्दों को शामिल करने की दिशा में ठोस कदम उठाए हैं। गुजरात में, यूनिसेफ निजी क्षेत्र, सरकार और संयुक्त राष्ट्र एजेंसी GAVI, मेडिकल कॉलेजों और नागरिक समाज संगठनों के साथ मिलकर काम कर रहा है।

यूनिसेफ बाल अस्तित्व के लिए लिंग और अन्य असमानताओं को दूर करने के लिए हस्तक्षेप को प्राथमिकता देता है। हम कुशल मातृत्व नर्सों की गुणवत्ता में सुधार, उच्च जोखिम वाली गर्भधारण से संबंधित जटिलताओं की गुणवत्तापूर्ण देखभाल और उपचार, नवजात शिशुओं के लिए विशेष देखभाल इकाइयों तक पहुंच और परिणामों में सुधार करने में मदद करते हैं।

हम प्रमुख कार्यक्रमों और विकास दिशानिर्देशों और प्रमुख पोषण हस्तक्षेपों और कार्यक्रमों के कार्यान्वयन के लिए रणनीतिक योजनाओं का समर्थन करने के लिए विभिन्न मंत्रालयों के साथ मिलकर काम करते हैं।

हम लगन से काम करते हैं. यूनिसेफ स्तनपान प्रथाओं में सुधार के लिए मदर्स एब्सोल्यूट अफेक्शन (एमएए) कार्यक्रम के प्रभावी कार्यान्वयन की दिशा में काम करता है। यूनिसेफ ने दिन में एक बार संपूर्ण भोजन योजना के नियमन का समर्थन किया है, जो गर्भवती महिलाओं और स्तनपान कराने वाली माताओं के बीच पोषण में सुधार के लिए एक हस्तक्षेप है।

यूनिसेफ गंभीर कुपोषण वाले बच्चों के लिए सुविधाओं के कार्यान्वयन और समुदाय-आधारित प्रबंधन का समर्थन करता है। हम किशोर लड़कियों और महिलाओं के लिए साप्ताहिक आयरन और फोलिक एसिड अनुपूरण (डब्ल्यूआईएफएस) की कवरेज और गुणवत्ता में सुधार का भी समर्थन कर रहे हैं।

हमने प्रारंभिक बाल्यावस्था पाठ्यक्रम के विकास सहित आंगनवाड़ी प्रशिक्षण केंद्रों की संस्थागत मजबूती के लिए तकनीकी सहायता पर ध्यान केंद्रित किया है।

यूनिसेफ एक एकीकृत सामाजिक सुरक्षा प्रणाली के निर्माण को भी प्राथमिकता देता है जिसमें शिक्षा तक पहुंच में आर्थिक और सामाजिक बाधाओं को कम करने के लिए माता-पिता और बच्चे दोनों शामिल हों। माध्यमिक शिक्षा तक पहुंच बढ़ाने के लिए साक्ष्य-आधारित वकालत। हम युवा जुड़ाव और समुदाय-आधारित संगठनों के माध्यम से स्कूल छोड़ने वालों और अनुपस्थित रहने वालों की राज्य और जिला स्तर पर मैपिंग का समर्थन करते हैं। हम स्कूल न जाने वाले बच्चों तक पहुंचने और स्कूल छोड़ने के जोखिम वाले बच्चों को बनाए रखने के लिए लचीला, समावेशी शिक्षा मॉडल विकसित करते हैं। विभिन्न राज्य विभागों के साथ सहयोग करना अमल में लाना

हम एक योग्य बाल संरक्षण कार्यबल विकसित करके बच्चों को सुरक्षित रखने के लिए सिस्टम को मजबूत करने के लिए काम करते हैं। न्यायपालिका, नागरिक समाज और राज्य बाल अधिकार संरक्षण आयोग के साथ वकालत बच्चों को शोषण, हिंसा और अत्याचारों से बचाने से संबंधित कानून के महत्वपूर्ण प्रावधानों के सख्ती से कार्यान्वयन पर केंद्रित है।

यूनिसेफ राज्य द्वारा संचालित पालक माता-पिता (पालक देखभाल) सहित, अकेले और छोड़े गए बच्चों के लिए सामाजिक सुरक्षा योजनाओं के साथ जुड़ाव का समर्थन करता है। हमारी वकालत आवासीय देखभाल सेटिंग्स में देखभाल और पालन के लिए गुणवत्ता मानकों को अपनाने पर केंद्रित है।

समावेशी सामाजिक नीति देश कार्यक्रम 2018-22 में पहचाना गया एक नया परिणाम है। हमारा उद्देश्य एकीकृत सामाजिक नीति और सुरक्षा प्रणालियों को मजबूत करना है, जो बच्चे की जरूरतों और कमजोरियों पर प्रभावी ढंग से प्रतिक्रिया दे।

मासिक धर्म स्वच्छता प्रबंधन पर हस्तक्षेप कार्यक्रम (एमएचएम) प्रतापनगर, नांदोद ब्लॉक, नर्मदा जिला, गुजरात में सेठ श्री एस. आर। अग्रवाल विद्यालय में आयोजित किया गया।
यूनिसेफ/यूएन0269632/हाजरा
मासिक धर्म स्वच्छता प्रबंधन पर हस्तक्षेप कार्यक्रम (एमएचएम) प्रतापनगर, नांदोद ब्लॉक, नर्मदा जिला, गुजरात में सेठ श्री एस. आर। अग्रवाल विद्यालय में आयोजित किया गया।
यूनिसेफ के सभी कार्यक्रम क्षेत्रों में बच्चों और महिलाओं के अधिकारों को संबोधित करने के लिए क्रॉस-कटिंग हस्तक्षेप दो जीवन चक्र चरणों (प्रारंभिक बाल विकास (0-6 वर्ष) और किशोर सशक्तिकरण (10-19 वर्ष)) के आसपास बनाए गए हैं।

राष्ट्रीय बाल संरक्षण कार्यक्रम के तहत, यूनिसेफ विशेष नवजात देखभाल इकाइयों से छुट्टी पाने वाले समय से पहले और जन्म के समय कम वजन वाले शिशुओं के अस्तित्व को सुनिश्चित करने पर ध्यान केंद्रित करता है। देरी की पहचान करने और देखभाल प्रदान करने में सहायता प्रदान की जाती है। यूनिसेफ का लक्ष्य माता-पिता और देखभाल करने वालों के बीच जागरूकता बढ़ाना है प्रारंभिक बचपन की शिक्षा को बढ़ावा देने के महत्व के बारे में।

गुजरात भूकंप, बाढ़, चक्रवात, स्वाइन फ्लू जैसी महामारी और सूखे जैसी आपदाओं के प्रति संवेदनशील है। यूनिसेफ ऐसी आपदाओं के दौरान बाल-केंद्रित जोखिमों की पहचान करने के लिए मैपिंग विकसित करने और बाल-केंद्रित आपदा जोखिम मूल्यांकन को संस्थागत बनाने में राज्यों की सहायता करता है। हमारे कार्य का मुख्य क्षेत्र आपदा जोखिम न्यूनीकरण है, जो सार्वजनिक स्वास्थ्य आपात स्थितियों और महामारी के लिए आपातकालीन तैयारियों सहित स्वास्थ्य प्रणालियों को आगे बढ़ाने में सक्षम बनाता है। हम सुरक्षित जल, स्वच्छता और स्वास्थ्य प्रथाओं जैसे मुद्दों पर समुदायों में जागरूकता, ज्ञान और कौशल बढ़ाकर समुदायों को अधिक लचीला (विशेषकर तनावपूर्ण समय के दौरान) बनने में सहायता करते हैं। (google translation from Gujarati from this web)[:]