[:gj]10 રાજ્યો પછી, વિજાણું ગુજરાત વિધાનસભા બની, પણ લાઈવ નહીં[:en]After 10 states Gujarat Vidhansabha became digital house, but not live[:hn]10 राज्यों के बाद गुजरात विधानसभा डिजिटल सदन तो बनी, लेकिन लाइव नहीं[:]

[:gj]After 10 states Gujarat Vidhansabha became digital house, but not live

10 राज्यों के बाद गुजरात विधानसभा डिजिटल सदन तो बनी, लेकिन लाइव नहीं

દિલીપ પટેલ
અમદાવાદ, 29 ઓગસ્ટ 2023

ઈ-વિધાન એપ્લીકેશન-NeVA પ્રોજેક્ટ હેઠળ 2023માં ચોમાસા સત્ર પહેલા ગુજરાત વિધાનસભા સંપૂર્ણ પેપર લેસ બની જશે. તાલીમ ધારાસભ્યોને આપવામાં આવી રહી છે. 13મી સપ્ટેમ્બરથી યોજાનાર વિધાનસભાનું ચોમાસુ સત્ર સંપૂર્ણપણે પેપરલેસ હશે. ગુજરાત વિધાનસભા પેપરલેસ થઈ છે. જે સંદર્ભમાં નેશનલ ઇ-વિધાન એપ્લિકેશન-NEVAની તાલીમ આપવાની કામગીરી શરૂ થઈ છે. સભ્યો ડિજીટલ હાઉસ – ગૃહની કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવા માટે ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરશે.

નેશનલ ઇ-વિધાન એપ્લિકેશન દ્વારા વિધાનસભાનું ચોમાસુ સત્ર ચાલશે. રાજ્યના તમામ ધારાસભ્યો ટેબલેટની મદદથી ટેકનોલોજી આધારિત કામગીરી કરશે. વિધાનસભા કામગીરી સાથે જોડાયેલી તમામ બાબતોને આ એપ્લિકેશનમાં આવરી લઈ ધારાસભ્યઓ આંગળીના ટેરવે તમામ માહિતી મેળવી શકશે.

લાઈવ નહીં
લાઈવ નહીં બતાવે. લોબીમાં સીસીટીવી પણ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. પહેલાં લાઈવ ફૂટેલ લેવાની છૂટ પત્રકારોને હતી, તે પણ છીનવી દેવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતની પ્રજા વારંવાર માંગણી કરી રહી છે કે ગુજરાત વિધાનસભાની કાર્યવાહી લાઈવ બતાવવામાં આવે. છતાં ગુજરાતની ભાજપ સરકાર 25 વર્ષથી લાઈ વતાવવા તૈયાર નથી. જે અધિકારો પ્રજા પાસે હતા તે પણ છીનવી લેવામાં આવ્યા છે. વિધાનસભા સંકુલમાં પત્રકારોને કે પ્રજાને કેમેરા સાથે જવાની છૂટ નથી.

NeVAમાં AIનો ઉપયોગ
NeVA માત્ર એક રાજ્યમાં વિધાનસભા અને કારોબારી વચ્ચે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યમાં સંકલન, પારદર્શિતા અને જવાબદારી લાવી રહ્યું છે.
તમામ ક્ષેત્રોના કાર્યેામાં સુધારો પણ લાવવામાં આવશે. ડિજિટલ લાઈબ્રેરી, અભિલેખાગાર, ઈ–મત વિસ્તાર, ફરિયાદ નિવારણ કેન્દ્રની મહત્વપૂર્ણ જરૂરિયાત માટે પણ સુધારાઓ કરવામાં આવશે. કેન્દ્ર તેમાં 60 ટકા અને ગુજરાત સરકાર 40ટકા ખર્ચ કર્યું છે. ઈ–વિધાનસભા માટે અંદાજિત 13થી 16 કરોડ રૂપિયાનો પ્રોજેકટ મંજૂર થયેલો છે.
NeVAમાં AI અને IOTનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

પાસવર્ડ
વિધાનસભામાં તમામ ધારાસભ્યોના ટેબલ પર કાગળને બદલે હવે ટેબલેટ મૂકી દેવાયા છે. ટેબલ પર વાયરલેસ સાધનો છે. ધારાસભ્યો ગૃહમાં ઓનલાઈન કામગીરી કરશે. ધારાસભ્યોને એકપણ પેપર આપવામાં આવશે નહિ અને તમામ ડિજિટલ રીતે મેનેજ કરવામાં આવશે. ઉપરાંત તમામ પ્રશ્નોત્તરી, બિલ, ઓર્ડર ઓફ ધ ડે અને તમામ કાર્યવાહી પેપર લેસ કરવામાં આવશે, જ્યારે તમામ ધારાસભ્યોના બેઠક વ્યવસ્થા પર ટેબલેટ મૂકી દેવામાં આવશે. જેમાં એક સિક્યુર આઈ.ડી. અને પાસવર્ડ ધારાસભ્યોને આપવામાં આવશે. જેથી કોઈપણ પ્રકારની અવ્યવસ્થા પણ સર્જાશે નહીં.

તમામ કાગળો
પેપર પર પ્રશ્ન લખીને વિધાનસભામાં આપવામાં આવે છે. નવા બિલ અને મેજ પર મુકવાના કાગળ ઓનલાઇન ટેબલેટ પર જ મળી રહેશે. પેપરલેસ મોડેલ થકી ગુજરાતના તમામ ધારાસભ્યો સરકારને પૂછવા માગતા હશે તો તેને એપ્લિકેશન મારફતે જ મોકલી દેવાના રહેશે. કોઇ પત્રવ્યવહાર કરવાની જરૂર નહીં રહે. કોઈપણ ફાઈલને ઓનલાઇન માધ્યમથી ટેબલેટ મારફતે મૂકવામાં આવશે. આમ ધારાસભ્ય પોતાના મત વિસ્તારના પ્રશ્નો ઓનલાઇન મેળવી શકશે, જ્યારે 116ની નોટિસ, અધ્યક્ષ સાથેનો પત્રવ્યવહાર પણ ટેબ્લેટના માધ્યમથી કરવામાં આવશે.તમામ ડોક્યુમેન્ટ્સ તેમને ડિજિટલ રૂપે પ્રાપ્ત થશે.

લાઈવ જોઈ શકાશે
ગૃહમાં આવેલા પ્રસ્તાવ પર પોતાનો મત તથા તેમની હાજરી પણ એપ્લિકેશનના માધ્યમથી આપી શકશે. સામાન્ય જનતા ગૃહમાં તેમના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની વર્તણૂકને લાઈવ ટ્રેક કરી શકશે. આ માટે વિધાનસભાની તમામ સીટો પર ટેબલેટ લગાવવામાં આવ્યા છે. વિધાનસભામાં જનપ્રતિનિધિઓનો વ્યવહાર અને તેમના દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલો, જવાબ અને સરકારી યોજનાઓ વિશે પણ માહિતી મેળવી શકશે.

ત્રિવેદી અને નીતિન પટેલની પહેલ
ગુજરાતમાં પેપરલેસ બજેટની શરૂઆત રાજ્યના પૂર્વ નાણા પ્રધાન અને નાયબ મુખ્ય પ્રધાન નીતિન પટેલે કરી હતી. પૂર્વ અધ્યક્ષ રાજેન્દ્ર ત્રિવેદીએ વિધાનસભાને પેપરલેસ કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. ત્યારથી ગુજરાત વિધાનસભાને પેપરલેસ વિધાનસભા બનાવવાની તૈયારી ચાલતી હતી. દેશની વિધાનસભાઓને ડીજીટલ કરવા ભારત સરકાર દ્વારા નેશનલ ઈ-વિધાન એપ. NeVA વન નેશન, વન એપ્લીકેશન તૈયાર કરી છે. ભારત સરકારના સંસદીય બાબતોના સચિવ જી. શ્રીનિવાસે બેઠક મળી હતી. જેમાં NeVA પ્રોજેક્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. NIC અધિકારીઓએ મુલાકાત લીધી હતી. ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને પ્રોદ્યોગિકી વિભાગે સોફ્ટવેર અને એપ્લિકેશન ડેવલપ કરતી કંપનીને કોન્ટ્રાક્ટ અપાયો હતો. ઈ વિધાનસભા માટે 15 સભ્યોની કમિટી બનાવવામાં આવી હતી.

80 લાખ ટન કાગળ વચશે
પેપર લેસ બજેટ રજૂ થતા 14 લાખ ટન પેપરની બચત થઈ હતી. કુલ 80 લાખ ટન પેપ ની બચત થશે. એટલો કાગળ વપરાય છે. અમુક દસ્તાવેજો કે જે જાહેર માધ્યમમાં મૂકવાના જરૂરી હશે તેને છાપીને વિતરણ કરવામાં આવશે. જો કે મહત્તમ કિસ્સામાં છાપવાના કાગળ ઓછાં કરવાનું લક્ષ્યાંક રહેશે. જો શક્ય હશે તો જાહેરમાં મૂકવાના કાગળની પણ ડિજિટલ નકલ આપવામાં આવશે. હજારો દસ્તાવેજ પોર્ટલ પર અપલોડ કરવામાં આવ્યા છે. એક રિપોર્ટ માટે 30 હજાર કાગળની જરૂર પડે છે. વિધાનસભામાં સોફટ કોપી અને કાગળ પર પણ દસ્તાવેજો લઈ શકાશે.

લોકસભામાં પણ પેપરલેસ વ્યવસ્થા થઈ શકી નથી.

ગુજરાત પાછળ
વિધાનસભાઓએ સંસદીય બાબતોના મંત્રાલયના હસ્તક્ષેપ ન હતો. 18 રાજ્યોએ આ માટે એમઓયુ કર્યા હતા. પણ ગુજરાતે એમઓયુ કર્યું ન હતું. વિધાનસભાને તેના માટે પૈસા આપવામાં આવ્યા છે. ગુજરાત વિધાનસભાએ રેકર્ડના લાખો પાનાનું ડિજીટલાઈઝેશન કર્યું છે. પણ તેનો ઉપયોગ આજ સુધી કરાયો નથી. જેના પાછળ જંગી ખર્ચ થયું છે.

બિહાર
એક વિશેષ સિદ્ધિમાં, બિહાર વિધાન પરિષદ 25મી નવેમ્બર, 2021ના રોજ NeVA પ્લેટફોર્મ પર સંપૂર્ણ રીતે સ્થળાંતર કરનાર દેશનું પ્રથમ ગૃહ બન્યું હતું.
શિયાળુ સત્ર, 2021 નેવા પ્લેટફોર્મ પર પેપરલેસ મોડમાં આયોજિત કર્યું હતું. તેઓ NeVAplatform પર બજેટ સત્ર, 2022નું સંચાલન કર્યું હતું.

ઓડિશા
ઓડિશા વિધાનસભાએ પણ NeVA નો ઉપયોગ કરીને પેપરલેસ મોડમાં તેનું બજેટ 2021 રજૂ કર્યું.

નાગાલેન્ડ
નાગાલેન્ડ વિધાનસભા આવી વ્યવસ્થા સાથે પેપરલેસ હતી. ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્ય નાગાલેન્ડે નેશનલ ઈ-લેજિસેશન એપ્લિકેશન (NEVA) પ્રોગ્રામને સંપૂર્ણપણે પેપરલેસ લાગુ કરવા માટે સમગ્ર દેશમાં પ્રથમ રાજ્ય વિધાનસભા બનીને 20 માર્ચ 2022માં ઈતિહાસ રચ્યો હતો. 60 ધારાસભ્યોની વિધાનસભામાં દરેક ટેબલ પર ટેબ્લેટ અથવા ઈ-બુક રાખી છે.

ઉત્તર પ્રદેશ
23 મે 2022માં દેશની સૌથી મોટી 403 સભ્યોની ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા હવે પેપરલેસ થઇ ગઇ હતી. ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ઈ-વિધાન હેઠળ કામ કરી રહી છે. વિધાનસભાનું બજેટ સત્ર સંપૂર્ણ રીતે હાઈટેક હતું. શરુઆત લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલા કરી હતી. ઇ- વિધાન એપ દ્વારા વિધાસભાની કાર્યવાહીને ઓનલાઇન જોઇ શકાશે.

નેવા શું છે?
NeVA એ એક યુનિકોડ સુસંગત સોફ્ટવેર છે જેમાં વિવિધ દસ્તાવેજો જેવા કે પ્રશ્નોની યાદી, વ્યવસાયની યાદી, અહેવાલો વગેરે દ્વિભાષી રીતે સરળતાથી ઍક્સેસ કરવાની જોગવાઈ છે. જેમાં અંગ્રેજી અને કોઈપણ પ્રાદેશિક ભાષા છે. આ એપ્લિકેશન સભ્યોને પ્રથમ વર્ગની સેવા પૂરી પાડવા માટે ક્લાઉડ ફર્સ્ટ અને મોબાઈલ ફર્સ્ટ છે.

NeVA હેઠળ સમગ્ર હેરિટેજ ડેટાની ડિજિટલ રિપોઝીટરી બનાવવા અને તેને મોબાઈલ એપ અને વેબસાઈટ દ્વારા સરળતાથી શોધી શકાય તેવા મોડમાં સભ્યો અને નાગરિકો શોધી શકશે.

રાજ્ય સરકારના વિભાગો સાથે ડિજિટલ મોડમાં માહિતીની આપ-લે સહિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર સમગ્ર સરકારી વ્યવસાય કરી શકે. તેનો હેતુ લોકોને સારી રીતે માહિતગાર અને પ્રબુદ્ધ બનાવીને સમગ્ર દેશમાં શાસનમાં દૂરગામી ફેરફારો લાવવાનો છે. નાગરિકો અને આ રીતે દેશમાં લોકશાહીના મૂળ વધુ મજબૂત થઈ રહ્યા છે.

દેશના તમામ વિધાનસભાઓની કામગીરી માટેની પ્રક્રિયા એકસરખી છે. સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા તેનું પાલન કરવામાં સક્ષમ બનાવવા માટે NEVAમાં સક્ષમ જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે.

રાષ્ટ્રીય ઇ-વિધાન એપ્લિકેશન (NEVA) અપનાવવા માટે 18 રાજ્યો સાથે સમજૂતી કરાર (એમઓયુ) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. 18માંથી 13 રાજ્યો દ્વારા વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ સબમિટ કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં (1) પંજાબ (2) ઓડિશા, (3) બિહાર (બંને ગૃહો), (4) નાગાલેન્ડ, (5) મણિપુર, (6) સિક્કિમ, 7) ) તમિલનાડુ, (8) મેઘાલય, (9) હરિયાણા, (10) ત્રિપુરા (11) ઉત્તર પ્રદેશ (બંને ગૃહો), (12) મિઝોરમ, (13) અરુણાચલ પ્રદેશ હતી.

નાગરિકોને જોડાશે
ભવિષ્યમાં આ એપ્લિકેશનનો વ્યાપ વધારીને નાગરિકોને જોડાશે. જેમાં પ્રજાલક્ષી કાર્યો તથા પ્રશ્નોનું ડિજીટલી ત્વરીત નિરાકરણ લાવવામાં આવશે. પણ લોકો ગુજરાત વિધાનસભાનું કામકાજ લાઈવ જોઈ શકશે નહીં.
ગુજરાત સરકારે 31 નવેમ્બર 2021માં ઈ સરકાર એપ લોંચ કરી હતી. ત્યારે બીજા રાજ્યો ઈ વિધાનસભા શરૂ કરી શક્યા હતા.[:en]Dilip Patel
Ahmedabad, 29 August 2023

The Gujarat Legislative Assembly will go completely paperless before the monsoon session in 2023 under the E-Vidhan Application-Neva project. Training is being given to the legislators. The monsoon session of the Vidhansabha to be held from September 13 will be completely paperless. Gujarat Vidhansabha has become paperless. In this series, the training of National e-Vidhan Application-NEVA has started. Digital House – Members will use electronic devices to participate in the proceedings of the House.

The monsoon session of the Vidhansabha will be conducted through the National e-Vidhan Application. All the MLAs of the state will do technology based work with the help of tablets. Legislators will be able to have all the information at their fingertips by including all matters related to legislative functioning in this application.

Not live
Will not show the assembly live. The CCTV installed in the lobby has also been switched off. Earlier journalists were allowed to take live footage, that too has been snatched away. The people of Gujarat have been repeatedly demanding that the proceedings of the Gujarat Assembly be shown live. But, the BJP government of Gujarat is not ready to take live action since 25 years. The rights that the people had, have also been snatched away. Journalists or members of the public with cameras are not allowed inside the assembly premises.

Use of AI in NeVA
NeVA is bringing coordination, transparency and accountability not only between the legislature and the executive in the state, but across the state. Improvement will also be brought in the functioning of all areas. Improvements will also be made for important needs like digital library, gallery, e-voting area, grievance redressal center. The Center has spent 60 percent and the Gujarat government has spent 40 percent. An estimated project of Rs 13 to 16 crore has been approved for e-Vidhan Sabha.
NeVA has made maximum use of AI and IOT.

Password
Tablets have been placed on the tables of all the MLAs in the assembly instead of paper. There are wireless devices on the table. Legislators will work online in the House. No paper will be given to the MLAs and everything will be managed digitally. Also, all questions, bills, order of the day and all proceedings will be paperless, while tablets will be placed on the seating arrangements of all legislators. In which a secure I.D. And the password will be given to the MLAs. So that there is no chaos of any kind.

All papers
A question is given in the assembly by writing it on a paper. The new bill and the paper to be placed on the table will be available on the online tablet only. If all the MLAs of Gujarat want to ask something from the government through the paperless model, then they will have to send it through the application itself. No correspondence will be required. Any file will be kept online through the tablet. In this way, MLAs will be able to receive their constituency questions online, while 116 notices, correspondence with the chairman can also be done through tablets. All documents will be received digitally.

Live VOT
Anyone can give their vote and their presence on the proposal in the house through the application. The general public will be able to keep a live watch on the conduct of their elected representatives in the house. For this, tablets have been installed on all the seats of the assembly. Information about the behavior of people’s representatives in the assembly and the questions raised by them, their answers and government schemes can also be found.

Initiative of Trivedi and Nitin Patel
Paperless budget in Gujarat was started by the former Finance Minister and Deputy Chief Minister of the state, Nitin Patel. Former Assembly Speaker Rajendra Trivedi has expressed his desire to make the Assembly paperless. Since then, preparations were on to make the Gujarat Assembly a paperless assembly. National e-Vidhan App by the Government of India to digitize the Legislatures of the country. NeVA has prepared One Nation, One Application. Parliamentary Affairs Secretary, Government of India. Srinivas had a meeting. In which the NeVA project was announced. NIC officials visited. The Department of Science and Technology, Government of Gujarat awarded the contract to a software and application development company. A committee of 15 members was formed for the e-assembly.

80 lakh tonnes of paper will be saved
By implementing paperless budget, 14 lakh tonnes of paper was saved. A total of 80 lakh tonnes of sin can be saved. So much paper is used. Some documents that are required to be placed in the public media will be printed and distributed. However in the best case the goal would be to reduce the printing paper. If possible a digital copy of the publicly held paper will also be provided. Thousands of documents have been uploaded on the portal. A report requires 30,000 papers. Documents can also be carried in soft copy and hard copy in the Vidhansabha.

Paperless system could not be done in the Lok Sabha also.

Gujarat not MoU
There was no interference of the Ministry of Parliamentary Affairs in the legislatures. For this, 18 states had signed MoUs. But Gujarat did not sign the MoU. Money has been given to the Legislature for this. The Gujarat Legislative Assembly has digitized lakhs of pages of records. But till date it has not been used. For which huge expenditure has been made.

Nagaland

With such arrangement the Nagaland Assembly was paperless. The north-eastern state of Nagaland has on 20 March 2022 become the first state in the country to implement the National e-Legislation Application (NEVA) program completely paperless. Created history by becoming. Tablets or e-books have been placed on every table in the assembly of 60 MLAs.

Bihar
In a special achievement, the Bihar Legislative Council became the first house in the country to completely migrate to the NeVA platform on November 25, 2021.
Winter Session, 2021 conducted in paperless mode on Neva platform. He moderated the Budget Session, 2022 on NeVAplatform.

Odisha
Odisha Legislative Assembly also presented its Budget 2021 in paperless mode using NeVA.

Uttar Pradesh
On 23 May 2022, the country’s largest 403-member Uttar Pradesh Assembly became paperless. Uttar Pradesh Legislative Assembly is working under e-bidding. The budget session of the Vidhan Sabha was completely hi-tech. Lok Sabha Speaker Om Birla started it. The proceedings of the Vidhan Sabha can be viewed online through the e-Vidhan app.

What is Neva?
NeVA is a Unicode compatible software which provides easy access to various documents such as list of questions, business list, reports etc. bilingually. In which English and any regional language. This app is cloud first and mobile first to provide first class service to the members.

NeVA aims to create a digital repository of entire heritage data and make it accessible to members and citizens in an easily searchable mode through mobile apps and websites.

All government business including exchange of information in digital mode with state government departments can be transacted on digital platforms. It aims to bring about far reaching changes in governance across the country by making people well informed and enlightened. Citizens in the country and thus the roots of democracy are getting stronger.

The functioning of all the Legislative Assemblies of the country is the same. Enabling provisions have been incorporated in NEVA to enable compliance by both the Houses of Parliament.

A Memorandum of Understanding (MoU) was signed with 18 states for adoption of National e-Vidhan Application (NEVA). A detailed project report was submitted by 13 out of 18 states. (1) Punjab (2) Odisha, (3) Bihar (Both Houses), (4) Nagaland, (5) Manipur, (6) Sikkim, (7) Tamil Nadu, (8) Meghalaya, (9) Haryana, (10) ) Tripura (11) Uttar Pradesh (Both Houses), (12) Mizoram, (13) Arunachal Pradesh.

Citizens will join
In future this application will expand its reach and engage citizens. In which the works and questions of the public will be solved digitally quickly.
The Government of Gujarat launched the e-Government App on 31 November 2021. Then other states were able to start e-legislature. (Translated from Gujarati, from these website)[:hn]दिलीप पटेल
अहमदाबाद, 29 अगस्त 2023

ई-विधान एप्लिकेशन-नेवीए परियोजना के तहत 2023 में मानसून सत्र से पहले गुजरात विधानसभा पूरी तरह से कागज रहित हो जाएगी। विधायकों को ट्रेनिंग दी जा रही है. 13 सितंबर से होने वाला विधानसभा का मानसून सत्र पूरी तरह पेपरलेस होगा। गुजरात विधानसभा पेपरलेस हो गई है। इसी कड़ी में राष्ट्रीय ई-विधान एप्लीकेशन-एनईवीए का प्रशिक्षण शुरू हो गया है। डिजिटल सदन – सदन की कार्यवाही में भाग लेने के लिए सदस्य इलेक्ट्रॉनिक उपकरणों का उपयोग करेंगे।

विधानसभा का मानसून सत्र राष्ट्रीय ई-विधान एप्लीकेशन के माध्यम से आयोजित किया जाएगा। राज्य के सभी विधायक टैबलेट की मदद से टेक्नोलॉजी आधारित काम करेंगे. विधायक इस एप्लिकेशन में विधायी कामकाज से संबंधित सभी मामलों को शामिल करके अपनी उंगलियों पर सारी जानकारी प्राप्त कर सकेंगे।

लाईव नहीं
विधानसभा को लाइव नहीं दिखाएंगे। लॉबी में लगे सीसीटीवी को भी बंद कर दिया गया है। पहले पत्रकारों को लाइव फूटेल लेने की इजाजत थी, वह भी छीन ली गई है। गुजरात के लोग बार-बार मांग कर रहे हैं कि गुजरात विधानसभा की कार्यवाही को लाइव दिखाया जाए। लेकिन, गुजरात की बीजेपी सरकार 25 साल से लाईव कार्रवाई करने को तैयार नहीं है। लोगों के जो अधिकार थे, वे भी छीन लिये गये हैं. पत्रकारों या जनता के सदस्यों को कैमरे के साथ विधानसभा परिसर के अंदर जाने की अनुमति नहीं है।

NeVA में AI का उपयोग
NeVA न केवल राज्य में विधायिका और कार्यपालिका के बीच, बल्कि पूरे राज्य में समन्वय, पारदर्शिता और जवाबदेही ला रहा है। सभी क्षेत्रों के कामकाज में भी सुधार लाया जाएगा. डिजिटल लाइब्रेरी, गैलरी, ई-वोटिंग एरिया, शिकायत निवारण केंद्र जैसी महत्वपूर्ण आवश्यकता के लिए भी सुधार किए जाएंगे। केंद्र ने 60 फीसदी और गुजरात सरकार ने 40 फीसदी खर्च किया है. ई-विधानसभा के लिए 13 से 16 करोड़ रुपये के अनुमानित प्रोजेक्ट को मंजूरी दी गई है.
NeVA ने AI और IOT का अधिकतम उपयोग किया है।

पासवर्ड
विधानसभा में सभी विधायकों की टेबल पर कागज की जगह टैबलेट रखे गए हैं. मेज पर वायरलेस उपकरण हैं। विधायक सदन में ऑनलाइन काम करेंगे. विधायकों को कोई कागज नहीं दिया जाएगा और सब कुछ डिजिटल तरीके से प्रबंधित किया जाएगा. साथ ही, सभी प्रश्न, बिल, दिन का क्रम और सभी कार्यवाही कागज रहित होगी, जबकि सभी विधायकों के बैठने की व्यवस्था पर टैबलेट रखे जाएंगे। जिसमें एक सिक्योर आई.डी. और विधायकों को पासवर्ड दिया जाएगा. जिससे किसी भी प्रकार की अव्यवस्था उत्पन्न न हो।

सभी कागजात
एक प्रश्न कागज पर लिखकर विधानसभा में दिया जाता है। नया बिल और टेबल पर रखे जाने वाले कागज ऑनलाइन टैबलेट पर ही उपलब्ध होंगे। अगर गुजरात के सभी विधायक पेपरलेस मॉडल के जरिए सरकार से कुछ पूछना चाहते हैं तो उन्हें एप्लीकेशन के जरिए ही भेजना होगा. किसी पत्राचार की आवश्यकता नहीं होगी. कोई भी फाइल टैबलेट के जरिए ऑनलाइन रखी जाएगी। इस प्रकार विधायक अपने क्षेत्र के प्रश्नों को ऑनलाइन प्राप्त कर सकेंगे, जबकि 116 नोटिस, चेयरमैन से पत्राचार भी टैबलेट के माध्यम से किया जा सकेगा। सभी दस्तावेज डिजिटल रूप से प्राप्त होंगे।

लाइव देखा जा सकता है
एप्लीकेशन के जरिए कोई भी अपना वोट और सदन में प्रस्ताव पर अपनी उपस्थिति दे सकता है. आम जनता सदन में अपने चुने हुए प्रतिनिधियों के आचरण पर लाइव नजर रख सकेगी। इसके लिए विधानसभा की सभी सीटों पर टैबलेट लगाए गए हैं. विधानसभा में जन प्रतिनिधियों के व्यवहार और उनके द्वारा उठाए गए सवालों, जवाबों और सरकारी योजनाओं के बारे में भी जानकारी मिल सकती है।

त्रिवेदी और नितिन पटेल की पहल
गुजरात में पेपरलेस बजट की शुरुआत राज्य के पूर्व वित्त मंत्री और उपमुख्यमंत्री नितिन पटेल ने की थी. पूर्व विधानसभा अध्यक्ष राजेंद्र त्रिवेदी ने विधानसभा को पेपरलेस बनाने की इच्छा जताई है. इसके बाद से ही गुजरात विधानसभा को पेपरलेस विधानसभा बनाने की तैयारी चल रही थी. देश की विधानमंडलों को डिजिटल बनाने के लिए भारत सरकार द्वारा राष्ट्रीय ई-विधान ऐप। NeVA ने वन नेशन, वन एप्लीकेशन तैयार किया है. भारत सरकार के संसदीय कार्य सचिव जी. श्रीनिवास ने एक बैठक की थी. जिसमें NeVA प्रोजेक्ट की घोषणा की गई. एनआईसी के अधिकारियों ने दौरा किया। गुजरात सरकार के विज्ञान और प्रौद्योगिकी विभाग ने एक सॉफ्टवेयर और एप्लिकेशन विकसित करने वाली कंपनी को ठेका दिया। ई-असेंबली के लिए 15 सदस्यों की कमेटी बनाई गई।

80 लाख टन कागज बचेगा
पेपर लेस बजट लागू करने से 14 लाख टन कागज की बचत हुई। कुल 80 लाख टन पाप बचाया जा सकेगा। इतना कागज प्रयोग होता है. कुछ दस्तावेज़ जिन्हें सार्वजनिक मीडिया में रखना आवश्यक है, उन्हें मुद्रित और वितरित किया जाएगा। हालाँकि अधिकतम स्थिति में लक्ष्य प्रिंटिंग पेपर को कम करना होगा। यदि संभव हो तो सार्वजनिक रूप से रखे जाने वाले पेपर की एक डिजिटल प्रति भी प्रदान की जाएगी। पोर्टल पर हजारों दस्तावेज अपलोड किए गए हैं। एक रिपोर्ट के लिए 30 हजार कागजात की आवश्यकता होती है। विधानसभा में दस्तावेजों को सॉफ्ट कॉपी और हार्ड कॉपी में भी ले जाया जा सकता है.

लोकसभा में भी पेपरलेस व्यवस्था नहीं हो सकी.

गुजरात पीछे
विधायिकाओं में संसदीय कार्य मंत्रालय का हस्तक्षेप नहीं था। इसके लिए 18 राज्यों ने एमओयू पर हस्ताक्षर किये थे. लेकिन गुजरात ने एमओयू पर हस्ताक्षर नहीं किये. इसके लिए विधानमंडल को पैसा दिया गया है. गुजरात विधानसभा ने लाखों पन्नों के रिकॉर्ड को डिजिटल कर दिया है। लेकिन आज तक इसका उपयोग नहीं किया गया. जिसके लिए भारी भरकम खर्च किया गया है.

नागलेन्ड

ऐसी व्यवस्था से नागालैंड विधानसभा कागज रहित थी। उत्तर-पूर्वी राज्य नागालैंड ने 20 मार्च 2022 को राष्ट्रीय ई-विधान एप्लिकेशन (एनईवीए) कार्यक्रम को पूरी तरह से कागज रहित लागू करने वाला देश भर का पहला राज्य विधानमंडल बनकर इतिहास रच दिया। 60 विधायकों की विधानसभा में हर टेबल पर टैबलेट या ई-बुक रखे गए हैं.

बिहार
एक विशेष उपलब्धि में, बिहार विधान परिषद 25 नवंबर, 2021 को पूरी तरह से NeVA प्लेटफॉर्म पर स्थानांतरित होने वाला देश का पहला सदन बन गया।
शीतकालीन सत्र, 2021 नेवा प्लेटफॉर्म पर पेपरलेस मोड में आयोजित किया गया। उन्होंने NeVAplatform पर बजट सत्र, 2022 का संचालन किया।

ओडिशा
ओडिशा विधानसभा ने भी अपना बजट 2021 NeVA का उपयोग करके पेपरलेस मोड में प्रस्तुत किया।

उतार प्रदेश।
23 मई 2022 को देश की सबसे बड़ी 403 सदस्यीय उत्तर प्रदेश विधानसभा कागज रहित हो गई। उत्तर प्रदेश विधान सभा ई-बिडिंग के तहत कार्य कर रही है। विधानसभा का बजट सत्र पूरी तरह से हाईटेक रहा. लोकसभा अध्यक्ष ओम बिरला ने इसकी शुरुआत की. विधानसभा की कार्यवाही को ई-विधान ऐप के माध्यम से ऑनलाइन देखा जा सकता है।

नेवा क्या है?
NeVA एक यूनिकोड संगत सॉफ़्टवेयर है जो विभिन्न दस्तावेज़ों जैसे प्रश्नों की सूची, व्यवसाय सूची, रिपोर्ट आदि तक द्विभाषी रूप से आसान पहुँच प्रदान करता है। जिसमें अंग्रेजी और कोई भी क्षेत्रीय भाषा हो. यह ऐप सदस्यों को प्रथम श्रेणी सेवा प्रदान करने के लिए क्लाउड फर्स्ट और मोबाइल फर्स्ट है।

NeVA के तहत संपूर्ण विरासत डेटा का एक डिजिटल भंडार बनाना और इसे मोबाइल ऐप और वेबसाइटों के माध्यम से आसानी से खोजने योग्य मोड में सदस्यों और नागरिकों के लिए सुलभ बनाना है।

राज्य सरकार के विभागों के साथ डिजिटल मोड में सूचनाओं के आदान-प्रदान सहित सभी सरकारी व्यवसाय डिजिटल प्लेटफॉर्म पर किए जा सकते हैं। इसका उद्देश्य लोगों को अच्छी तरह से सूचित और प्रबुद्ध बनाकर देश भर में शासन में दूरगामी परिवर्तन लाना है। देश में नागरिक और इस प्रकार लोकतंत्र की जड़ें मजबूत हो रही हैं।

देश की सभी विधान सभाओं की कार्यपद्धति एक समान है। संसद के दोनों सदनों द्वारा अनुपालन को सक्षम करने के लिए एनईवीए में सक्षम प्रावधान शामिल किए गए हैं।

राष्ट्रीय ई-विधान एप्लिकेशन (एनईवीए) को अपनाने के लिए 18 राज्यों के साथ एक समझौता ज्ञापन (एमओयू) पर हस्ताक्षर किए गए। 18 में से 13 राज्यों द्वारा एक विस्तृत परियोजना रिपोर्ट प्रस्तुत की गई थी। (1) पंजाब (2) ओडिशा, (3) बिहार (दोनों सदन), (4) नागालैंड, (5) मणिपुर, (6) सिक्किम, (7) तमिलनाडु, (8) मेघालय, (9) हरियाणा, ( 10) त्रिपुरा (11) उत्तर प्रदेश (दोनों सदन), (12) मिजोरम, (13) अरुणाचल प्रदेश था।

नागरिक जुड़ेंगे
भविष्य में यह एप्लिकेशन अपनी पहुंच का विस्तार करेगा और नागरिकों को जोड़ेगा। जिसमें जनता के कार्यों एवं प्रश्नों का डिजिटली त्वरित समाधान किया जायेगा।
गुजरात सरकार ने 31 नवंबर 2021 को ई-गवर्नमेंट ऐप लॉन्च किया। तब अन्य राज्य ई-विधानमंडल शुरू करने में सक्षम हुए। (गुजराती से अनुवादीत, ईसी वेबसाईट से)[:]