[:gj]નાગરિકતા સુધારણા બિલ (સીએબી) પર ઘણા રાજ્યોએ કેન્દ્ર વિરુદ્ધ વિરોધનો ધ્વજ ઉઠાવ્યો છે. બંને ગૃહોમાં બિલ પસાર થયા બાદ અસમ, ત્રિપુરા, મેઘાલય વગેરે રાજ્યોમાં હિંસા ફાટી નીકળી છે. આની અવગણના કરીને રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદે 12 ડિસેમ્બરે બિલને મંજૂરી આપી હતી. પરંતુ સાત રાજ્યોએ બિલ લાગુ કરવા માટે સ્પષ્ટ રીતે ઇનકાર કરી દીધો હતો.
તેઓ કહે છે કે તે ધર્મ, બંધારણના આધારે અને ભારતીયતા સામે ભેદભાવકારક છે. આ બિલનો વિરોધ કરનારા રાજ્યોમાં મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન, પંજાબ, પશ્ચિમ બંગાળ, છત્તીસગ અને કેરળનો સમાવેશ થાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ કહે છે કે- સીએબી બંધારણના આર્ટિકલ 14 અને 21 નું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન છે, 23 વર્ષ જુના ચુકાદા આપવામાં આવે છે; સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશે કહ્યું- કેએબી બંધારણના આર્ટિકલ 14 અને 21 નું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન છે, 23 વર્ષ જુનો ચૂકાદો હવાલા ‘તમે લોકો નિરાશ ન થાઓ, માંદા હજી જીવે છે’, લાલુ યાદવ દ્વારા નાગરિકતા અધિનિયમ પર કરેલા ટ્વિટ ‘તમે લોકોને નિરાશ નહીં થાઓ, માંદા હજી જીવંત છે’
ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ સોલી સોરાબી કહે છે કે જ્યારે રાજ્યોને કેન્દ્ર દ્વારા ઘડવામાં આવેલા કાયદાને લાગુ ન કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે, તો તે એક યોગ્ય પગલું નહીં બને. આદર્શ પરિસ્થિતિ એ છે કે સંવાદથી વિવાદ અને સમાધાન તરફ દોરી જવી જોઈએ.
કેટલાક કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, નાગરિકત્વ એ કેન્દ્રના કાર્યક્ષેત્રમાં એક વિષય છે. તેથી, રાજ્ય સરકારો દ્વારા બિલનો અમલ નહીં કરવાનો નિર્ણય કેન્દ્ર દ્વારા વિરુદ્ધ થઈ શકે છે. રાજ્યો વતી તેનો અમલ નહીં કરવાની ઘોષણા યોગ્ય નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ એકે ગાંગુલીએ કહ્યું કે રાજ્ય સરકારો નાગરિકત્વ સંબંધિત કાયદાના અમલીકરણને રોકી શકતી નથી, કારણ કે નાગરિકત્વ સંબંધિત મુદ્દો કેન્દ્ર સરકારના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે. આ દેશનો નાગરિક કોણ હશે અને કોણ નથી તેનો નિર્ણય લેવાનો તેમને જ અધિકાર છે.
બીજી તરફ, મમતા બેનર્જી સોમવારે નાગરિક સુધારણા બિલ વિરુદ્ધ કોલકાતામાં એક મોટી રેલી યોજવા જઈ રહી છે. જો કે, કેન્દ્રનું કહેવું છે કે રાજ્યો બંધારણની સાતમી સૂચિ હેઠળ બિલ લાગુ કરવા માટે ઇનકાર કરી શકતા નથી.[:]
