[:gj]લિથિયમ-આયન બેટરીમાં ગુજરાત પ્રથમ કે બેંગલુરુ ? 5 ફેક્ટરીનો ઊભો થતો વિવાદ[:en]Gujarat first or Bengaluru in lithium-ion battery? rising controversy[:hn]लीथियम-आयन बैटरी में गुजरात पहले या बेंगलुरु? उठ रहा विवाद[:]

[:gj]लीथियम-आयन बैटरी में गुजरात पहले या बेंगलुरु? उठ रहा विवाद, Gujarat first or Bengaluru in lithium-ion battery? rising controversy

દિલીપ પટેલ

ગાંધીનગર, 3 જૂન 2023
ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન ભૂપેન્દ્ર પટેલે જાહેર કર્યું કે ભારતમાં લિથિયમ-આયન બેટરીમાં ગુજરાત પ્રથમ પ્રથમ લિથિયમ આયન સેલ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ગુજરાતમાં હશે.  ગુજરાત દેશમાં લિથિયમ આયન સેલ મેન્યૂફેક્ચરીંગનું અગ્રણી રાજ્ય બનવા સજ્જ થયું છે. પ્લાન્ટની સ્થાપનાથી ગુજરાત લિથિયમ આયન સેલ મેન્યૂફેક્ચરીંગમાં અગ્રણી રાજ્ય બનશે. એવો દાવો ગુજરાત સરકારે કર્યો છે. પણ હકીકત અલગ છે.

ગુજરાતમાં આજ સુધીમાં આ પાંચમો પ્લાંટ સ્થાપવાની જાહેરાત કરાઈ છે. પ્રાંતિજમાં તો ઉત્પાદન પણ શરૂ થઈ ગયું છે. ટાટાએ ધોરેલામાં પ્લાંટ સ્થાપવાની જાહેરાત કરી તેને વર્ષો થઈ ગયા. હવે ફરીથી જાહેરાત કરી છે. આવા પ્લાંટના કોઈ ઠેકાણા નથી. ત્યાં નવી જાહેરાત કરી છે.

ગુજરાત આ ક્ષેત્રે પ્રથમ નથી કારણ કે 21 એપ્રિલ 2023માં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે બેટરીનું ઉત્પાદન કરતી લોગ9 કંપનીના સહ-સ્થાપક અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર પંકજ શર્માએ જાહેર કર્યું હતું કે તેણે ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી ઉત્પાદિત લિથિયમ-આયન બેટરી કોશિકાઓ વ્યાવસાયિક રીતે લોન્ચ કરી છે, જે બેંગલુરુમાં બનાવવામાં આવશે.

લોગ9 કંપનીના અક્ષય સિંઘલ, કાર્તિક હજેલા અને શર્મા દ્વારા 2015 માં સ્થપાયેલ, Log9એ બેટરી ટેકનોલોજી સંબંધિત 80 થી વધુ પેટન્ટ ફાઇલ કર્યા છે.

કાશ્મીરમાં વિશ્વમાં 7માં નંબરે 5.9 મિલિયન ટન લિથિયમના ભંડાર મળ્યા બાદ ગુજરાતમાં આ 5મીન ફેક્ટરી લગાવવામાં આવી રહી હોવાની માહિતી જાહેર થઈ છે.
પહેલો કરાર
12 જૂલાઈ 2019માં જાહેર કરાયું હતું કે રૂ.1.7 લાખ કરોડનું રોકાણ ગુજરાતમાં રશિયા અને ટાટા કરશે. જેમાં ગુજરાતના ધોલેરામાં રૂ.4000 કરોડનું રોકાણ કરશે. લિથિયમ-આયન બેટરી બનાવવાનો પ્લાન્ટ નાંખશે. રેડી પઝેશન અને ટાઈટલ ક્લિયર પ્રોપર્ટી 126 એકર જમીન ખરીદી લીધી છે. ઉત્પાદનની કેપેસિટી 10 ગિગા વૉટ્સ જેટલી હશે. 50 ગિગાવૉટ સુધી કેપેસિટી ધરાવતી બેટરી માટે પણ ઈન્સેન્ટિવ આપવામાં આવી શકે છે.

બીજો કરાર
2 સપ્ટેમ્બર 2019માં જાપાનની સુઝુકી મોટર અને તોશીબાએ જાહેર કર્યું હતું કે, ગુજરાતમાં તેમની લિથિયમ આયન બેટરી મેન્યુફેક્ચરિંગ જોઈન્ટ વેન્ચર વર્ષ 2020 થી મોટા પાયે ઉત્પાદન શરૂ કરશે. કેનિચિ આયુકાવા મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને મારુતિ સુઝુકી ઈન્ડિયા લિમિટેડના સીઇઓએ અમદાવાદ મેનેજમેન્ટ એસોસિએશન ખાતે ઇન્ડિયા જાપાન બિઝનેસ એન્ડ ટૂરિઝમ કોનક્લેવમાં કહ્યું હતું કે, ગુજરાતમાં સુઝુકી, તોશીબા અને ડેન્સો વચ્ચેનો લિથિયમ આયન બેટરીનો સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ આગળ વધી રહ્યો છે અને 2020 માં તેની કામગીરી શરૂ કરશે.

ત્રીજો કરાર
15 ઓક્ટોબર 2019મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીનીએ અને જાપાનની AEPPL ઓટોમોટીવ ઇલેકટ્રોનિકસ પાવર પ્રાયવેટ લિમીટેડ વચ્ચે કુલ રૂ.4930 કરોડના રોકાણથી લિથિયમ બેટરી ઉત્પાદન વિસ્તરણ પ્લાન્ટસ કરાર સંપન્ન કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર પર AEPPLના મેનેજીંગ ડિરેકટર ઇસીઝો આયોઆમા- ICHIZO AOYAMA અને ગુજરાત સરકાર ઊદ્યોગ અગ્રસચિવ તથા મુખ્યમંત્રીના અગ્ર સચિવ એમ.કે. દાસ વચ્ચે મુખ્યમંત્રીની ઉપસ્થિતીમાં હસ્તાક્ષર થયા હતા.
આ કરારનું શું થયું તેવો જવાબ આપ્યો નથી.

ચોથો પ્લાંટ ચાલુ
7 મે 2022માં નેક્સચાર્જ, ભારતની એક્સાઈડ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની લેકલાન્ચ SA વચ્ચેના સંયુક્ત સાહસે ગુજરાતના પ્રાંતિજમાં રૂ.250 કરોડનો મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો છે. કંપનીનો નવો પ્લાન્ટ સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટિક અને અદ્યતન ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે. આ પ્લાન્ટ 6,10,098 ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલો છે. નેક્સચાર્જે આ પ્લાન્ટમાં લિથિયમ-આયન બેટરી પેકનું મોટા પાયે ઉત્પાદન શરૂ કર્યું છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે લિથિયમ-આયન બેટરી પેક ઉત્પાદન માટે આ ભારતનો સૌથી મોટો પ્લાન્ટ છે. પ્લાન્ટમાં 1.5 GWhની સ્થાપિત ક્ષમતા સાથે છ સંપૂર્ણ સ્વયંસંચાલિત એસેમ્બલી લાઇન અને પરીક્ષણ પ્રયોગશાળાઓ છે. પ્રોડક્ટ લાઇન વિશાળ છે. હવે આપણે 3V થી 1000V બેટરી પેક બનાવી શકીએ છીએ જેમાં 10 cm થી 2 m ની સાઇઝ હોય છે. અમારું ઉત્પાદન સેટઅપ ત્રણ વિભાગોમાં વહેંચાયેલું છે.

બેટરીના ઉત્પાદન માટે ગુજરાત અને જાપાનની ઓટોમોટીવ ઇલેટ્રોનીકસ પાવર વચ્ચે કરાર

લિથિયમના ભંડાર

વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો લિથિયમ ભંડાર ભારતમાં કાશ્મીરમાં મળી આવ્યો છે. જીઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (GSI) એ પહેલીવાર જમ્મુ અને કાશ્મીરના રિયાસી જિલ્લાના સલાલ-હૈમાના વિસ્તારમાં લગભગ 5.9 મિલિયન ટનના લિથિયમ ભંડારની શોધ કરી છે. આનાથી દેશમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) અને અન્ય ચાર્જિંગ ઉપકરણોમાં વપરાતી લિથિયમ-આયન બેટરીના મુખ્ય ઘટક લિથિયમની અછતને દૂર કરવામાં મદદ મળશે. ભારત પાસે હવે વૈશ્વિક સ્તરે લિથિયમનો સાતમો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે.

ધાતુના મોટા ભંડાર યુએસ, ઓસ્ટ્રેલિયા, ચિલી, ચીન, આર્જેન્ટિના અને બોલિવિયામાં સ્થિત છે.
લિથિયમ નામ ગ્રીક શબ્દ ‘લિથોસ’ પરથી આવ્યું છે. તેનો અર્થ ‘પથ્થર’ થાય છે. તે નોન-ફેરસ મેટલ છે. મોબાઈલ-લેપટોપ, વાહનો સહિત તમામ પ્રકારની ચાર્જેબલ બેટરી બનાવવામાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. તે મૂડ સ્વિંગ અને બાયપોલર ડિસઓર્ડર જેવા રોગોની સારવારમાં પણ મદદરૂપ છે.

લિથિયમ બેટરીઓ અન્ય બેટરીઓ કરતા ઘણી નાની હોય છે, રિચાર્જેબલ હોવાથી, આયુષ્ય પણ લાંબુ છે. 600 કિગ્રા લિથિયમ-આયન બેટરીઅને 4000 કિગ્રા લીડ-એસિડ બેટરીની સમાન ક્ષમતા છે.

વર્ષ 2020 થી, ભારત લિથિયમની આયાતના સંદર્ભમાં વિશ્વમાં ચોથા નંબર પર છે. ભારત તેની લગભગ 80% લિથિયમ-આયન બેટરી ચીનમાંથી મેળવે છે. ભારત આર્જેન્ટિના, ચિલી, ઓસ્ટ્રેલિયા અને બોલિવિયા જેવા લિથિયમ સમૃદ્ધ દેશોનો હિસ્સો ખરીદવા પર કામ કરી રહ્યું છે. દેશમાં જ લિથિયમ મળવાથી બેટરી મેન્યુફેક્ચરિંગને વેગ મળશે.

આયન સેલ મેન્યૂફેક્ચરીંગ ભારત ચીન પર નિર્ભર છે. કેન્દ્ર સરકારે EV બેટરીના સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે રૂ. 18,000 કરોડની પ્રોડક્શન લિંક ઇન્સેન્ટિવ સ્કીમ જાહેર કરી હતી. ઓલા ઇલેક્ટ્રિક, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ જેવી કંપનીઓએ પ્રોત્સાહનો મેળવવા માટે કરારો કર્યા હતા. હવે ટાટા મેદાને પડ્યું છે. પણ Log9 કંપની સેલ મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ઇન્સેન્ટિવ સ્કીમનો ઉપયોગ કરવા માગતી નથી.

સામાન્ય રીતે, ઓટોમેકર્સ ચીન અથવા દક્ષિણ કોરિયામાંથી બેટરી સેલ આયાત કરે છે.  રાજ્યમાં બેટરી મેન્યૂફેક્ચરીંગ ઇકો સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં મદદ મળશે. ટાટા ગૃપની સબસીડીયરી કંપની અગ્રતાસ એનર્જી સ્ટોરેજ સોલ્યુશન પ્રાયવેટ લિમિટેડના CEO અને ગુજરાત સરકારના સાયન્સ ટેક્નોલોજી સચિવ વિજય નહેરાએ આ MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.

2030 સુધીમાં દેશમાં 50 ટકા કાર્બન ઉત્સર્જન રહિત ઊર્જા તથા 100 ટકા ઇલેક્ટ્રીક વાહનો દોડતા થશે. ગુજરાતે આ ગીગા ફેક્ટરીથી નવી દિશા આપી છે.
13 હજાર કરોડ રૂપિયાના પ્રારંભિક રોકાણ સાથે 20 Gwhની ઉત્પાદન ક્ષમતા હશે. પ્રત્યક્ષ તથા પરોક્ષ મળીને 13 હજારને નોકરી મળશે.
રાજ્ય સરકાર ઇલેક્ટ્રીક વાહનોનું ઉત્પાદન વધારીને કાર્બન ઉત્સર્જન રહિત ઊર્જા-ગ્રીન ક્લિન એનર્જી વધારવા અને ફોસિલ ફ્યુઅલ વપરાશ ઘટાડી કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં આવશે.

ઇ.વી નો વપરાશ વધવાની સાથે લિથિયમ-આયન બેટરી પરની નિર્ભરતા નોંધપાત્ર રીતે વધશે.

Log9 કંપનીનો દાવો
Log9 પાસે 50 MWh બેટરી ઉત્પન્ન કરવાની પ્રારંભિક ક્ષમતા હશે, જે 25,000 ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર્સને પાવર પુરો પાડી શકશે. કંપની $5 મિલિયનનું રોકાણ કર્યું છે. Log9 એ EV માં સ્વદેશી બનાવટની બેટરી રજૂ કરનાર ભારતમાં સૌપ્રથમ છે. વર્તમાન ક્વાર્ટરમાં થવાની સંભાવના છે.

કંપનીએ અમરા રાજા બેટરીઝ અને પેટ્રોનાસ વેન્ચર્સ પાસેથી $45 મિલિયન એકત્ર કર્યા હતા. ઈકોનોમિક્સ ટાઈમ્સે 23 જાન્યુઆરીએ અહેવાલ આપ્યો હતો. અમરા રાજા બેટરી પાસે લોગ9ની સેલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બેટરીનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરશે.

Log9 બેટરી સેલ અલગથી વેચશે નહીં, પરંતુ તેના કોર બેટરી પેક બિઝનેસમાં આઉટપુટ ફીડ કરશે. Log9 એ FY23માં રૂ. 100 કરોડની આવક કરી હતી, જે એક વર્ષ અગાઉ કરતાં ચાર ગણી વધારે છે. Hero Electric માં ઇન્સ્ટોલ કરે છે. કંપનીએ એવા ગ્રાહકો વિશે ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો કે જેઓ કંપનીના સ્થાનિક રીતે બનાવેલા સેલનો ઉપયોગ કરશે. કોષો ભારતમાં જમીન ઉપરથી ભારત માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે; ભારતીય ઓપરેટિંગ પરિસ્થિતિઓ, આબોહવા અને ગ્રાહકો માટે યોગ્ય છે.

ઈ વાહનના અન્ય સમાચારો વાંચો

1.7 લાખ કરોડનું ગુજરાતમાં રશિયા અને ટાટાનું રોકાણ

સુઝુકી મોટર્સ ગુજરાતમાં લિથિયમ આયર્ન બેટરીનો પ્લાન્ટ શરૂ કરશે

https://allgujaratnews.in/gj/e-vehicles-on-roads-but-much-awaited-subsidy-policy-still-missing/  

https://allgujaratnews.in/gj/5-%e0%aa%b0%e0%ab%82%e0%aa%aa%e0%aa%bf%e0%aa%af%e0%aa%be%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-75km-%e0%aa%9a%e0%aa%be%e0%aa%b2%e0%aa%a4%e0%ab%81%e0%aa%82-tvs%e0%aa%a8%e0%ab%81%e0%aa%82-%e0%aa%88-%e0%aa%b8/  

https://allgujaratnews.in/gj/%e0%aa%b5%e0%aa%bf%e0%aa%b6%e0%ab%8d%e0%aa%b5%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-%e0%aa%b8%e0%ab%8c%e0%aa%a5%e0%ab%80-%e0%aa%b8%e0%aa%b8%e0%ab%8d%e0%aa%a4%e0%ab%80-%e0%aa%88%e0%aa%b2%e0%ab%87%e0%aa%95/ [:en]DILIP PATEL

Gandhinagar, 3 June 2023
Gujarat Chief Minister Bhupendra Patel announced that Gujarat will have India’s first lithium-ion cell manufacturing plant. Gujarat is poised to become the leading state in lithium ion cell manufacturing in the country. With the setting up of the plant, Gujarat will become a leading state in lithium ion cell manufacturing. This claim has been made by the Gujarat government. But the truth is something else.

This is the fifth plant announced till date to be set up in Gujarat. Production has also started in the state. It has been many years since Tata announced setting up a plant in Dhorela. Now announced again. There is no place for such plants. There is a new announcement.

Gujarat is not the first in this field, as on 21 April 2023, Pankaj Sharma, co-founder and managing director of Log9, a battery maker for electric vehicles, announced that it had commercialized India’s first indigenously manufactured lithium-ion battery cell. Launched from Which will be made in Bangalore.

Founded in 2015 by Akshay Singhal, Kartik Hajela and Sharma of Log9 Company, Log9 has filed over 80 patents related to battery technology.

After the discovery of 5.9 million tonnes of lithium reserves in Kashmir, which ranks 7th in the world, it has been reported that the 5th factory will be set up in Gujarat.
first agreement
On 12 July 2019, it was announced that Russia and Tata would invest Rs 1.7 lakh crore in Gujarat. In which Rs 4000 crore will be invested in Dholera in Gujarat. Will set up a lithium-ion battery manufacturing plant. Bought 126 acres of land in ready possession and title clear property. The production capacity will be 10 GW. Incentives can also be given for batteries with a capacity of up to 50 GW.

another agreement
On 2 September 2019, Japan’s Suzuki Motor and Toshiba announced that their lithium-ion battery manufacturing joint venture in Gujarat will start mass production from 2020. A joint lithium ion battery project between Suzuki, Toshiba and Denso in Gujarat is in progress and will start operations in 2020, said Kenichi Ayukawa, Managing Director and CEO of Maruti Suzuki India Ltd., at the India Japan Business and Tourism Conclave at the Ahmedabad Management Association . ,

third agreement
15 October 2019 Chief Minister Vijay Rupani and AEPPL Automotive Electronics Power Pvt Ltd of Japan signed an agreement for lithium battery manufacturing expansion plants with a total investment of Rs 4930 crore. The agreement was signed by Ichizo Aoyama, Managing Director, AEPPL and M.K. Das signed in the presence of the Chief Minister.
There is no answer as to what happened to this agreement.

4th plant running
7 May 2022 NexCharge, a joint venture between India’s Exide Industries Ltd and Switzerland’s LeLanch SA, has commissioned a Rs 250-crore manufacturing plant in Gujarat province. The company’s new plant is fully automated and equipped with advanced technology. The plant is spread over 6,10,098 sq.ft. NexCharge has started mass production of Lithium-Ion battery packs at this plant. It is claimed to be India’s largest plant for lithium-ion battery pack manufacturing. The plant has six fully automated assembly lines and testing laboratories with an installed capacity of 1.5 GWh. The product line is vast. Now we can make 3V to 1000V battery packs with sizes ranging from 10cm to 2m. Our production setup is divided into three sections.

lithium reserves

The world’s second largest lithium deposit has been discovered in Kashmir, India. The Geological Survey of India (GSI) has discovered lithium deposits of about 5.9 million tonnes in the Salal-Haimana area of Reasi district in Jammu and Kashmir for the first time. This will help address the shortage of lithium, a key component of lithium-ion batteries used in electric vehicles (EVs) and other charging devices in the country. India now has the seventh largest source of lithium worldwide.

Large deposits of the metal are located in the US, Australia, Chile, China, Argentina and Bolivia.
The name lithium is derived from the Greek word ‘lithos’. It means ‘stone’. It is a non-ferrous metal. It is used in making all kinds of rechargeable batteries including mobile-laptops, vehicles. It is also helpful in treating diseases like mood swings and bipolar disorder.

Lithium batteries are much smaller than other batteries, being rechargeable they also have a longer life span. The 600kg lithium-ion battery and the 4000kg lead-acid battery have the same capacity.

As of 2020, India ranks fourth in the world in terms of lithium imports. India sources about 80% of its lithium-ion batteries from China. India is working on buying stake in lithium rich countries like Argentina, Chile, Australia and Bolivia. The availability of lithium in the country will give a boost to battery manufacturing.

India is dependent on China for ion cell manufacturing. The Central Government has allocated Rs. 18,000 crore Production Link Incentive Scheme announced. Companies like Ola Electric, Reliance Industries and Rajesh Exports had tied up to get the incentive. Now Tata has come on the field. But Log9 company does not want to use incentive scheme for cell manufacturing.
Typically, automakers import battery cells from China or South Korea. This will help in establishing battery manufacturing eco system in the state. The MoU was signed by Vijay Nehra, CEO of Agartas Energy Storage Solutions Pvt Ltd, a subsidiary of Tata Group and Secretary, Science & Technology, Government of Gujarat.
By 2030, 50 percent carbon free energy and 100 percent electric vehicles will run in the country. Gujarat has given a new direction with this Giga Factory. Such is the claim of the government. With an initial investment of Rs 13,000 crore, it will have a production capacity of 20 Gwh. 13 thousand people will get direct and indirect employment.
The state government will increase the production of electric vehicles to increase carbon emission free energy-green clean energy and reduce carbon emissions by reducing the consumption of fossil fuels.
As the use of EVs increases, the reliance on lithium-ion batteries will increase significantly.
Log9 company claims
Log9’s initial capacity will be to manufacture 50 MWh of batteries, which will be capable of powering 25,000 electric two-wheelers. The company has invested $5 million. Log9 is the first in India to introduce indigenous batteries in EVs. Likely to happen in the current quarter.
The company raised $45 million from Amara Raja Batteries and Petronas Ventures. The Economic Times reported on 23 January. Amara Raja Batteries will mass-produce the battery using Log9’s cell technology.

[:hn]दिलीप पटेल

गांधीनगर, 3 जून 2023

गुजरात के मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल ने घोषणा की कि भारत का गुजरात में पहला लिथियम-आयन सेल विनिर्माण संयंत्र होगा। गुजरात देश में लिथियम आयन सेल निर्माण का अग्रणी राज्य बनने की ओर है। प्लांट की स्थापना से गुजरात लिथियम आयन सेल निर्माण में अग्रणी राज्य बन जाएगा। ऐसा दावा गुजरात सरकार ने किया है। लेकिन सच्चाई कुछ और ही है।

यह पांचवां प्लांट आज तक गुजरात में लगाने की घोषणा की गई है। सूबे में उत्पादन भी शुरू हो गया है। टाटा को धोरेला में प्लांट लगाने की घोषणा किए कई साल हो गए हैं। अब फिर से ऐलान किया। ऐसे पौधों का कोई स्थान नहीं है। एक नई घोषणा है।

गुजरात इस क्षेत्र में पहला नहीं है, क्योंकि 21 अप्रैल 2023 को इलेक्ट्रिक वाहनों के लिए बैटरी बनाने वाली कंपनी लॉग9 के सह-संस्थापक और प्रबंध निदेशक पंकज शर्मा ने घोषणा की थी कि उसने भारत की पहली स्वदेशी निर्मित लिथियम-आयन बैटरी सेल को व्यावसायिक रूप से लॉन्च किया है। जिसे बेंगलुरू में बनाया जाएगा।

Log9 कंपनी के अक्षय सिंघल, कार्तिक हजेला और शर्मा द्वारा 2015 में स्थापित, Log9 ने बैटरी तकनीक से संबंधित 80 से अधिक पेटेंट दायर किए हैं।

कश्मीर में 59 लाख टन लीथियम के भंडार की खोज के बाद, जो दुनिया में 7वें स्थान पर है, गुजरात में यह 5वीं फैक्ट्री स्थापित होने की जानकारी मिली है।
पहला समझौता
12 जुलाई 2019 को, यह घोषणा की गई कि रूस और टाटा गुजरात में 1.7 लाख करोड़ रुपये का निवेश करेंगे। जिसमें गुजरात के धोलेरा में 4000 करोड़ रुपये का निवेश किया जाएगा। लीथियम-आयन बैटरी मैन्युफैक्चरिंग प्लांट लगाएंगे। रेडी पजेशन और टाइटल क्लीयर प्रॉपर्टी में 126 एकड़ जमीन खरीदी है। उत्पादन क्षमता 10 गीगा वाट होगी। 50 गीगावाट तक की क्षमता वाली बैटरी के लिए भी प्रोत्साहन राशि दी जा सकती है।

एक और समझौता
2 सितंबर 2019 को, जापान की सुजुकी मोटर और तोशिबा ने घोषणा की कि गुजरात में उनका लिथियम-आयन बैटरी निर्माण संयुक्त उद्यम 2020 से बड़े पैमाने पर उत्पादन शुरू करेगा। मारुति सुजुकी इंडिया लिमिटेड के प्रबंध निदेशक और सीईओ केनिची आयुकावा ने अहमदाबाद मैनेजमेंट एसोसिएशन में इंडिया जापान बिजनेस एंड टूरिज्म कॉन्क्लेव में कहा कि गुजरात में सुजुकी, तोशिबा और डेन्सो के बीच एक संयुक्त लिथियम आयन बैटरी परियोजना प्रगति पर है और 2020 में परिचालन शुरू कर देगी। .

तीसरा समझौता
15 अक्टूबर 2019 मुख्यमंत्री विजय रूपानी और जापान की AEPPL ऑटोमोटिव इलेक्ट्रॉनिक्स पावर प्राइवेट लिमिटेड ने कुल 4930 करोड़ रुपये के निवेश के साथ लिथियम बैटरी निर्माण विस्तार संयंत्रों के लिए एक समझौते पर हस्ताक्षर किए। इस समझौते पर एईपीपीएल के प्रबंध निदेशक इचिजो आओयामा और गुजरात सरकार के उद्योग प्रधान सचिव व मुख्यमंत्री के प्रधान सचिव एम.के. दास ने मुख्यमंत्री की उपस्थिति में हस्ताक्षर किए।
इस समझौते का क्या हुआ इसका जवाब नहीं है।

चौथा प्लांट चल रहा है
7 मई 2022 NexCharge, भारत के Exide Industries Ltd और Switzerland के LeLanch SA के बीच एक संयुक्त उद्यम, ने गुजरात प्रांत में 250 करोड़ रुपये का विनिर्माण संयंत्र चालू किया है। कंपनी का नया प्लांट पूरी तरह से स्वचालित है और उन्नत तकनीक से लैस है। यह प्लांट 6,10,098 sq.ft में फैला हुआ है। नेक्सचार्ज ने इस संयंत्र में लिथियम-आयन बैटरी पैक का बड़े पैमाने पर उत्पादन शुरू कर दिया है। यह लिथियम-आयन बैटरी पैक निर्माण के लिए भारत का सबसे बड़ा संयंत्र होने का दावा किया जाता है। संयंत्र में 1.5 GWh की स्थापित क्षमता वाली छह पूरी तरह से स्वचालित असेंबली लाइनें और परीक्षण प्रयोगशालाएं हैं। उत्पाद लाइन विशाल है। अब हम 3V से 1000V बैटरी पैक बना सकते हैं जिनका आकार 10 सेमी से लेकर 2 मीटर तक हो सकता है। हमारा उत्पादन सेटअप तीन वर्गों में बांटा गया है।

लिथियम भंडार

दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा लिथियम जमा कश्मीर, भारत में खोजा गया है। भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (जीएसआई) ने पहली बार जम्मू-कश्मीर में रियासी जिले के सलाल-हैमाना क्षेत्र में लगभग 5.9 मिलियन टन लिथियम जमा की खोज की है। यह लिथियम की कमी को दूर करने में मदद करेगा, जो देश में इलेक्ट्रिक वाहनों (ईवी) और अन्य चार्जिंग उपकरणों में उपयोग की जाने वाली लिथियम-आयन बैटरी का एक प्रमुख घटक है। भारत के पास अब दुनिया भर में लिथियम का सातवां सबसे बड़ा स्रोत है।

धातु के बड़े भंडार अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया, चिली, चीन, अर्जेंटीना और बोलीविया में स्थित हैं।
लिथियम नाम ग्रीक शब्द ‘लिथोस’ से लिया गया है। इसका अर्थ है ‘पत्थर’। यह एक अलौह धातु है। इसका इस्तेमाल मोबाइल-लैपटॉप, वाहन समेत हर तरह की रिचार्जेबल बैटरी बनाने में होता है। यह मूड स्विंग्स और बाइपोलर डिसऑर्डर जैसी बीमारियों के इलाज में भी मददगार है।

लिथियम बैटरी अन्य बैटरियों की तुलना में बहुत छोटी होती हैं, रिचार्जेबल होने के कारण इनका जीवनकाल भी लंबा होता है। 600 किलो लिथियम-आयन बैटरी और 4000 किलो लीड-एसिड बैटरी की क्षमता समान है।

वर्ष 2020 तक, लिथियम आयात के मामले में भारत दुनिया में चौथे स्थान पर है। भारत अपनी लिथियम-आयन बैटरी का लगभग 80% चीन से प्राप्त करता है। भारत अर्जेंटीना, चिली, ऑस्ट्रेलिया और बोलीविया जैसे लिथियम समृद्ध देशों में हिस्सेदारी खरीदने पर काम कर रहा है। देश में लिथियम की उपलब्धता से बैटरी निर्माण को बढ़ावा मिलेगा।

आयन सेल निर्माण के लिए भारत चीन पर निर्भर है। केंद्र सरकार ने रुपये आवंटित किए हैं। 18,000 करोड़ की उत्पादन लिंक प्रोत्साहन योजना की घोषणा। ओला इलेक्ट्रिक, रिलायंस इंडस्ट्रीज और राजेश एक्सपोर्ट्स जैसी कंपनियों ने इंसेंटिव पाने के लिए करार किए थे। अब टाटा मैदान पर उतरे हैं। लेकिन Log9 कंपनी सेल मैन्युफैक्चरिंग के लिए इंसेंटिव स्कीम का इस्तेमाल नहीं करना चाहती है।

आमतौर पर, वाहन निर्माता चीन या दक्षिण कोरिया से बैटरी सेल आयात करते हैं। इससे राज्य में बैटरी मैन्युफैक्चरिंग ईको सिस्टम स्थापित करने में मदद मिलेगी। समझौता ज्ञापन पर विजय नेहरा, टाटा समूह की सहायक कंपनी अग्रतास एनर्जी स्टोरेज सॉल्यूशंस प्राइवेट लिमिटेड के सीईओ और सचिव, विज्ञान प्रौद्योगिकी, गुजरात सरकार द्वारा हस्ताक्षर किए गए थे।

2030 तक देश में 50 फीसदी कार्बन मुक्त ऊर्जा और 100 फीसदी इलेक्ट्रिक वाहन चलेंगे। इस गीगा फैक्ट्री से गुजरात ने एक नई दिशा दी है। ऐसा सरकार का दावा है। 13 हजार करोड़ रुपए के शुरुआती निवेश से इसकी उत्पादन क्षमता 20 Gwh होगी। 13 हजार लोगों को प्रत्यक्ष और अप्रत्यक्ष रूप से रोजगार मिलेगा।

राज्य सरकार कार्बन उत्सर्जन मुक्त ऊर्जा-हरित स्वच्छ ऊर्जा बढ़ाने और जीवाश्म ईंधन की खपत को कम कर कार्बन उत्सर्जन को कम करने के लिए इलेक्ट्रिक वाहनों का उत्पादन बढ़ाएगी।

जैसे-जैसे ईवीएस का उपयोग बढ़ेगा, लिथियम-आयन बैटरी पर निर्भरता काफी बढ़ेगी।

Log9 कंपनी का दावा

लॉग9 की शुरुआती क्षमता 50 मेगावाट घंटे की बैटरी बनाने की होगी, जो 25,000 इलेक्ट्रिक दोपहिया वाहनों को बिजली देने में सक्षम होगी। कंपनी ने 5 मिलियन डॉलर का निवेश किया है। लॉग9 ईवीएस में स्वदेशी बैटरी पेश करने वाला भारत का पहला है। चालू तिमाही में होने की संभावना है।

कंपनी ने अमारा राजा बैटरीज और पेट्रोनास वेंचर्स से 45 मिलियन डॉलर जुटाए। द इकोनॉमिक टाइम्स ने 23 जनवरी को रिपोर्ट किया। अमारा राजा बैटरीज लॉग9 की सेल तकनीक का उपयोग कर बड़े पैमाने पर बैटरी का उत्पादन करेगी।

[:]