[:gj]ઝેરીલી ખેતી કરવામાં ગુજરાત આગળ, સજીવ ખેતીમાં દેશમાં પાછળ [:en]Gujarat leads in toxic farming, lags behind the country in organic farming[:hn]जहरीली खेती में गुजरात सबसे आगे, जैविक खेती में देश से पीछे [:]

[:gj]ઝેરીલી ખેતી કરવામાં ગુજરાત આગળ, સજીવ ખેતીમાં દેશમાં પાછળ

जहरीली खेती में गुजरात सबसे आगे, जैविक खेती में देश से पीछे

Gujarat leads in toxic farming, lags behind the country in organic farming

દિલીપ પટેલ, 29 મે 2022
ખેતીને ઝેરમુક્ત બનાવવા 16 ડિસેમ્બર 2021ના રોજ ગુજરાતમાંથી શરૂ કરાયેલ કુદરતી ખેતી અભિયાન હેઠળ 1.27 લાખ હેક્ટરનો નવો વિસ્તાર દેશમાં ઉમેરાયો છે. જ્યારે 4.09 લાખ હેક્ટર વિસ્તાર પહેલાથી જ કુદરતી ખેતી હેઠળ હતો. આ માહિતી કૃષિ મંત્રાલયમાં પ્રાકૃતિક ખેતી કચેરી દ્વારા આપવામાં આવી છે. આગામી ત્રણ વર્ષમાં કુદરતી ખેતી હેઠળ 6 લાખ હેક્ટર નવો વિસ્તાર આવરી લેવામાં આવશે.

ગુજરાત
અખિલ ગુજરાત વિકાસ ટ્રસ્ટ પાસે 2536 ખેડૂતો અને 12 હજાર એકર જમીન પર ઓર્ગેનિક ખેતી કરતાં નોંધાયેલા છે.
ભાલ
ગુજરાતમાં ભાલ પ્રદેશ 2 લાખ હેક્ટરમાં છે. જેમાં 18 હજાર હેક્ટરમાં ભાલીયા ઘઉં ઉગે છે. જ્યાં સજીવ ખેતીની પૂરી શક્યતા છે. કારણ કે ત્યાં રસાયણો ઓછા વપરાય છે. સિંચાઈ વગર ભાલીયા ઘઉં પાકે છે. કેન્દ્રમાં ગુજરાતના ભાજપના નેતા પરસોત્તમ રૂપાલા રાજ્ય કક્ષાના પ્રધાન હોવા છતાં સજીવખેતીમાં ગુજરાત પાછળ છે.
ડાંગ
ડાંગ જિલ્લાને પ્રાકૃત્તિક ખેતી માટેનો જિલ્લો જાહેર કરાયા પછી જોઈએ એવું કામ થયું નથી. ગુજરાત સજીવ ખેતી નીતિ બનાવીને ઓર્ગેનિક કૃષિ યુનિવર્સિટી તો બનાવી છે પણ તેમની પાસે સ્ટાફ જ નથી.

સજીવ ખેતી
2015માં ગુજરાતમાં 41,950 હેક્ટરમાં સજીવ ખેતી થતી હતી. જે 5 વર્ષમાં બે ગણી વધી હોવાનો અંદાજ કૃષિ વિભાગનો છે. જેમાં ચણા, મકાઈ, મગફળી, કપાસ, જીરૂ, આંબા અને ઘઉંનો સામાવેશ થાય છે.

ગુજરાતમાં ઝેરી ખેતી
ગુજરાતમાં દરેક વ્યક્તિ દીઠ સરેરાશ 3 કિલો રસાણો ખેતીમાં વપરાય છે. કુલ 15.88 કરોડ કિલો રાસાણિક ખાતર ઘઉંમાં વાપરવામાં આવે છે. સૌથી ઓછા રસાયણો ઘઉંમાં વપરાય છે છતાં ગુજરાતમાં એક કિલો ઘઉં બનાવવા 15 ગ્રામ રસાયણ વપરાય છે.

ગુજરાત નીતિ

ગુજરાતની રૂપાણી સરકારે 2015માં સજીવ ખેતી નીતિ બનાવી અને ઓર્ગેનિક યુનિવર્સિટી બનાવી છે. જ્યાં સજીવ ખેતી થાય છે તે ખેડૂતોને બજાર અને પૂરતાં ભાવ મળતા નથી. ગુજરાતમાં ખેતી નીતિ બનાવવા અદાલતે આદેશ કર્યો હોવા છતાં બની નથી.

ભારતમાં રૂ.2 લાખ કરોડ અને ગુજરાતમાં 10 હજાર કરોડનું સજીવ ઉત્પાદન થાય છે. જેમાં ભાલિયા ઘઉંનો સૌથી મોટો હિસ્સો સદીઓથી રહ્યો છે.

ગંગા પ્રોજેક્ટ
હૈદરાબાદ સ્થિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ એક્સટેન્શન મેનેજમેન્ટ (મેનેજ) ને પ્રાકૃતિક ખેતી માટે શ્રેષ્ઠતાનું કેન્દ્ર બનાવવામાં આવ્યું છે. જ્યાં કુદરતી ખેતી માટે માસ્ટર ટ્રેનર્સ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. ગંગાના બંને કિનારે પાંચ-પાંચ કિલોમીટરમાં કુદરતી ખેતી કરવા તાલિમ આપે છે. ગુજરાત માટે તેમની પાસે કોઈ પ્રોજેક્ટ નથી.

સરકાર આર્થિક મદદ કરશે
1.27 લાખ હેક્ટરમાં કુદરતી ખેતી કરવાનું નક્કી કર્યું છે તે ખેડૂતોને હેક્ટરે 12200 રૂપિયા આપશે. મધ્યપ્રદેશ, હિમાચલ પ્રદેશે પ્રાકૃતિક ખેતી બોર્ડ બનાવ્યું છે પણ ગુજરાતે બનાવ્યું નથી.

પ્રાકૃત્તિક ખેતીમાં આંધ્રપ્રદેશ નંબર વન છે. તેની પાસે સૌથી વધુ વાવેતર વિસ્તાર છે. ત્યારબાદ છત્તીસગઢ અને કેરળનો નંબર આવે છે. ગુજરાતનો નંબર 20 રાજ્યો પછી આવે છે.
મધ્ય પ્રદેશ
મધ્યપ્રદેશમાં 8 લાખ ખેડૂતો 17 લાખ હેક્ટરમાં ઓર્ગેનિક ખેતી કરવામાં આવતી હોવાનો દાવો સરકાર કરે છે. મધ્ય પ્રદેશમાં ખેડૂતો કુદરતી ખેતી માટે દેશી ગાયનું પાલન કરે છે તેમને દર મહિને 900 રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવશે. પણ ગુજરાતમાં આવી જ યોજના ગયા વર્ષથી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.[:en]Gujarat leads in toxic farming, lags behind the country in organic farming
Dilip Patel, 29 may 2022
Under the Natural Farming Campaign, which started from Gujarat on 16 December 2021, a new area of ​​1.27 lakh hectares has been added in the country to make agriculture non-toxic. Whereas 4.09 lakh hectare area was already under natural cultivation. This information is given by the Office of Natural Agriculture in the Ministry of Agriculture. In the next three years, 6 lakh hectares of new area will be brought under natural farming.

Gujarat
All Gujarat Development Trust has registered 2536 farmers and 12 thousand acres of land for organic farming.
ferret
Bhal area in Gujarat is in 2 lakh hectares. In which Bhalia wheat grows in 18 thousand hectares. Where organic farming is possible. Because the use of chemicals is less in it. Bhalia harvests wheat without irrigation. Gujarat’s BJP leader at the Center, Purushottam Rupala, despite being a state level minister, is behind Gujarat in subsistence farming.
dang
Not much has been done even after Dang district was declared a district for natural farming. Gujarat has made organic agriculture university by making organic agriculture policy but they do not have staff.

Organic farming
In 2015, organic farming was done in Gujarat in 41,950 hectares. The Department of Agriculture estimates that this has doubled in 5 years. These include gram, maize, groundnut, cotton, cumin, mango and wheat.

Toxic farming in Gujarat
On an average, 3 kg of chemicals are used per person in agriculture in Gujarat. A total of 15.88 crore kg of chemical fertilizers are used in wheat. Although least chemicals are used in wheat, but in Gujarat 15 grams of chemicals are used to make one kg of wheat.

Gujarat Policy

The Rupani government of Gujarat formulated an organic farming policy in 2015 and created an organic university. Farmers who do organic farming do not get market and adequate price. Despite the court’s order to formulate an agricultural policy in Gujarat, this has not happened.

India produces Rs 2 lakh crore and Gujarat Rs 10,000 crore. In which the largest part of Bhalia wheat has been there for centuries.

Ganga Project
National Institute of Agricultural Extension Management at Hyderabad has been made a center of excellence for natural farming. Where master trainers are being prepared for natural farming. Training to do natural farming in five kilometers each on both the banks of the Ganges. He has no project for Gujarat.

government will help financially
The farmers who have decided to do natural farming in 1.27 lakh hectares will get Rs 12200 per hectare. Madhya Pradesh, Himachal Pradesh have created Natural Agriculture Board but Gujarat has not.

Andhra Pradesh is number one in natural agriculture. It is the largest area under cultivation. Then there are Chhattisgarh and Kerala. Gujarat comes after 20 states.
Madhya Pradesh
The government claims that 8 lakh farmers are engaged in organic farming in 17 lakh hectares in Madhya Pradesh. Farmers who keep indigenous cows for natural farming in Madhya Pradesh will be given a subsidy of Rs 900 per month. But a similar scheme has been announced in Gujarat since last year.[:hn]जहरीली खेती में गुजरात सबसे आगे, जैविक खेती में देश से पीछे

Gujarat leads in toxic farming, lags behind the country in organic farming
दिलीप पटेल, 29 मे 2022
16 दिसंबर 2021 को गुजरात से शुरू हुए प्राकृतिक खेती अभियान के तहत कृषि को गैर विषैले बनाने के लिए देश में 1.27 लाख हेक्टेयर का नया क्षेत्र जोड़ा गया है. जबकि 4.09 लाख हेक्टेयर क्षेत्र पहले से ही प्राकृतिक खेती के अधीन था। यह जानकारी कृषि मंत्रालय में प्राकृतिक कृषि कार्यालय द्वारा दी गई है। अगले तीन वर्षों में 6 लाख हेक्टेयर नए क्षेत्र को प्राकृतिक खेती के दायरे में लाया जाएगा।

गुजरात
अखिल गुजरात विकास ट्रस्ट ने जैविक खेती के लिए 2536 किसानों और 12 हजार एकड़ जमीन का पंजीकरण कराया है।
भाल
गुजरात में भाल क्षेत्र 2 लाख हेक्टेयर में है। जिसमें भालिया गेहूं 18 हजार हेक्टेयर में उगता है। जहां जैविक खेती संभव है। क्योंकि इसमें केमिकल का इस्तेमाल कम होता है। भालिया बिना सिंचाई के गेहूं की कटाई करते हैं। केंद्र में गुजरात के भाजपा नेता पुरुषोत्तम रूपाला राज्य स्तर के मंत्री होते हुए भी निर्वाह खेती में गुजरात से पीछे हैं।
डैंग
डांग जिले को प्राकृतिक कृषि के लिए जिला घोषित किए जाने के बाद भी बहुत कुछ नहीं किया गया है। गुजरात ने जैविक कृषि नीति बनाकर जैविक कृषि विश्वविद्यालय बनाया है लेकिन उनके पास स्टाफ नहीं है।

जैविक खेती
2015 में, गुजरात में 41,950 हेक्टेयर में जैविक खेती की गई थी। कृषि विभाग का अनुमान है कि यह 5 साल में दोगुना हो गया है। इनमें चना, मक्का, मूंगफली, कपास, जीरा, आम और गेहूं शामिल हैं।

गुजरात में जहरीली खेती
गुजरात में कृषि में प्रति व्यक्ति औसतन 3 किलो रसायनों का उपयोग किया जाता है। गेहूं में कुल 15.88 करोड़ किलो रासायनिक खाद का इस्तेमाल होता है। हालांकि गेहूं में सबसे कम रसायनों का उपयोग किया जाता है, लेकिन गुजरात में एक किलो गेहूं बनाने के लिए 15 ग्राम रसायनों का उपयोग किया जाता है।

गुजरात नीति

गुजरात की रूपाणी सरकार ने 2015 में एक जैविक खेती नीति तैयार की और एक जैविक विश्वविद्यालय बनाया। जिन किसानों में जैविक खेती होती है उन्हें बाजार और पर्याप्त मूल्य नहीं मिलता है। गुजरात में कृषि नीति बनाने के कोर्ट के आदेश के बावजूद ऐसा नहीं हुआ है.

भारत 2 लाख करोड़ रुपये और गुजरात 10,000 करोड़ रुपये का उत्पादन करता है। जिसमें भालिया गेहूं का सबसे बड़ा हिस्सा सदियों से रहा है।

गंगा परियोजना
हैदराबाद स्थित राष्ट्रीय कृषि विस्तार प्रबंधन संस्थान को प्राकृतिक खेती के लिए उत्कृष्टता का केंद्र बनाया गया है। जहां प्राकृतिक खेती के लिए मास्टर ट्रेनर तैयार किए जा रहे हैं। गंगा के दोनों किनारों पर पांच-पांच किलोमीटर में प्राकृतिक खेती करने का प्रशिक्षण। उनके पास गुजरात के लिए कोई प्रोजेक्ट नहीं है।

आर्थिक मदद करेगी सरकार
जिन किसानों ने 1.27 लाख हेक्टेयर में प्राकृतिक खेती करने का फैसला किया है, उन्हें 12200 रुपये प्रति हेक्टेयर मिलेगा। मध्य प्रदेश, हिमाचल प्रदेश ने प्राकृतिक कृषि बोर्ड बनाया है लेकिन गुजरात ने नहीं बनाया है।

प्राकृतिक कृषि में आंध्र प्रदेश नंबर वन है। यह खेती के तहत सबसे बड़ा क्षेत्र है। फिर छत्तीसगढ़ और केरल हैं। गुजरात 20 राज्यों के बाद आता है।
मध्य प्रदेश
सरकार का दावा है कि मध्य प्रदेश में 17 लाख हेक्टेयर में 8 लाख किसान जैविक खेती में लगे हुए हैं. मध्य प्रदेश में देशी गायों को प्राकृतिक खेती के लिए रखने वाले किसानों को 900 रुपये प्रति माह की सब्सिडी दी जाएगी। लेकिन पिछले साल से गुजरात में इसी तरह की योजना की घोषणा की गई है।[:]