[:gj]વિશ્વમાં મોદીની ફજેતી, શ્રીલંકાએ ચીનના જાસૂસી જહાજને હંબનટોટા આવવા મંજૂરી આપી [:en]Modi’s failure in the world, Sri Lanka allows Hambantota to Chinese spy ship[:hn]दुनिया में मोदी की विफलता, श्रीलंका ने चीनी जासूसी जहाज को दी हंबनटोटा की इजाजत[:]

[:gj]વિશ્વમાં મોદીની ફજેતી, શ્રીલંકાએ ચીનના જાસૂસી જહાજને હંબનટોટા આવવા મંજૂરી આપી

दुनिया में मोदी की विफलता, श्रीलंका ने चीनी जासूसी जहाज को दी हंबनटोटा की इजाजत

Modi’s failure in the world, Sri Lanka allows Hambantota to Chinese spy ship

14 ઓગષ્ટ 2022

ભારતની સરહદો પર અને સરહદો આસપાસ ચીન દરેક જગ્યાએ પોતાની તાકાત બતાવી રહ્યું છે. ભારતની અંદર રસ્તા બનાવીને અને ગામો વસાવીને ઘુસણખોરી કરી છે. હવે હિંદ મહાસાગર પર કબજો કરીને દક્ષિણ ભારતની સલામતી જોખમમાં મૂકી છે. શ્રીલંકાએ ચીનને ભારતની ચિંતાઓથી વાકેફ કર્યા પરંતુ ડ્રેગન સ્વીકાર્યા નહીં. હિમાલય પછી હવે હિંદ મહાસાગર જોખમમાં આવી ગયો છે. ભારતે ચીનને શ્રીલંકાથી દૂર રાખવા સખત પ્રયાસ કર્યા, પણ આખરે તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ ઘોર નિષ્ફલતા મળી છે. જે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની મોટી નિષ્ફળતા માનવામાં આવે છે.

ચીનના દબાણ સામે ઝૂકીને શ્રીલંકાએ ચીનના ટ્રેકિંગ જહાજ યુઆન વાંગ 5 ને ઈન્ટરનેશનલ પોર્ટ હમ્બનટોટા પર આવવાની મંજૂરી આપી છે. આ જહાજ ભારતની આાઝાદીની 75મી ઉજવણીના દિવસે કે 16 ઓગસ્ટે હંબનટોટા પહોંચશે. ભારત અને અમેરિકા ચીનના ગુપ્તચર જહાજના આગમનનો વિરોધ કરવા માટે નક્કર કારણો આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
આ જહાજ અગાઉ 12 ઓગસ્ટે શ્રીલંકા પહોંચવાનું હતું, પરંતુ મોદીના વાંધાઓને પગલે શ્રીલંકાની સરકારે તારીખ મોકૂફ રાખી હતી. 5-6 દિવસ પછી ફરીથી મંજૂરી આપી છે.
કોલંબોમાં ચીનના રાજદૂતે શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ રાનિલ વિક્રમસિંઘે સાથે બંધ બારણે બેઠક કરી હતી.

15 વર્ષથી હરીફાઈ
હિંદ મહાસાગરમાં દેખરેખ માટે ચીનનું સંશોધન અને સર્વેક્ષણ જહાજ. ચીની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ અને સેટેલાઇટ ટ્રેકિંગ શિપ છે. 2.2 કરોડની વસતી ધરાવતા આ દ્વીપ પર પોતાનો દબદબો ફરી જમાવવાનો મોકો મળ્યો છે. છેલ્લાં 15 વર્ષથી ભારત અને ચીન હિંદ મહાસાગરમાં તેના વ્યૂહાત્મક સ્થાનને કારણે શ્રીલંકા સાથે અનુકૂળ રાજદ્વારી અને વેપાર સંબંધો માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યા હતા. જેમાં ચીનનો વિજય થયો છે. ભારતનો પરાજય થયો છે. શ્રીલંકાને મદદ કરતી વખતે દુનિયામાં મોદીનો ડંકો વાગ્યો હતો. શ્રીલંકાની મદદ બદલ ભારતના વખાણ થયા હતા. હવે બદનામ થયા છે. ભારતની સલામતી જોખમમાં આવી ગઈ છે.

https://twitter.com/FinMinIndia/status/1516173364963909634?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1516173364963909634%7Ctwgr%5E28ef3d5acee2d8b3bb1eabd72ffc77ec9bbe81a1%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.vtvgujarati.com%2Fnews-details%2Findia-help-sri-lanka-in-dealing-with-its-worst-economic-crises-imf-chief-hails 

ચીન કોઈ પણ સંજોગોમાં શ્રીલંકાના દૃષ્ટિકોણને સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ચીનને કહ્યું કે, શ્ર્રીલંકા પર દબાણ કરવું સંપૂર્ણપણે અયોગ્ય છે. ભારતે શુક્રવારે ચીનના વાંધાને ફગાવી દીધો હતો.

અમેરિકા – ભારતને મોટો ફટકો
ભારતે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ટાંકીને મજબૂત ચિંતા વ્યક્ત કર્યા બાદ શ્રીલંકા અને ચીનનો મોદીની નીતિને મોટો ફટકો માર્યો છે. શ્ર્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી અલી સાબરીએ ભારતીય રાજદ્વારીઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં ચીનના જહાજના હંબનટોટા પહોંચવા અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. અમેરિકી રાજદૂત જુલી ચુંગે પણ રાષ્ટ્રપતિ રાનિલ વિક્રમસિંઘે સાથેની બેઠકમાં જહાજ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. જે બાદ ચીનના જાસૂસી જહાજે અચાનક પોતાનો ટ્રેક બદલી નાખ્યો હતો.

શ્રીલંકામાં ચીનના ગુપ્તચર જહાજને એન્કર કરવાની પરવાનગી પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ગોટાબાયા રાજપક્ષેના કાર્યકાળ દરમિયાન આપવામાં આવી હતી. મંજૂરી પ્રક્રિયામાં શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રાલય, સંરક્ષણ મંત્રાલય અને શ્રીલંકા પોર્ટ ઓથોરિટી સામેલ હતી. આ મંજૂરી પ્રક્રિયાને શ્રીલંકા અને ચીન દ્વારા ખૂબ જ ગુપ્ત રાખવામાં આવી હતી. જ્યારે ભારતે આ મામલે શ્રીલંકાની સરકાર પાસે સ્પષ્ટતા માંગી હતી.

ભારતે કોંગ્રેસ સરકારોથી લઈને પરંપરાગત રીતે હિંદ મહાસાગરમાં ચીનના લશ્કરી જહાજો અંગે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. પહેલી વખત ચીને શ્રીલંકા કબજે કર્યું છે. કોલંબોએ ચીનની પરમાણુ સંચાલિત સબમરીનને તેના એક બંદર પર ડોક કરવાની મંજૂરી આપ્યા બાદ 2014માં ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ આવ્યો છે. શ્રીલંકાના અધિકારીએ પણ ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સામે અદાણીને કામ આપવાનું દબાણ કર્યું હોવાના આરોપો મૂક્યા હતા.

શ્રીલંકાએ તેનું બંદર ચીનને લીઝ પર આપ્યું છે. 2017 માં, કોલંબોએ દક્ષિણ બંદર ચાઇના મર્ચન્ટ પોર્ટ હોલ્ડિંગ્સને 99 વર્ષ માટે લીઝ પર આપ્યું હતું. કારણ કે શ્રીલંકાએ ચીન પાસેથી લીધેલું દેવું ચૂકવવામાં અસમર્થતા દર્શાવી હતી.

વિશ્વ બૅન્ક તેને 600 મિલિયન ડૉલરનું ધિરાણ આપવા સંમત થઈ હતી.

ભારતની મદદ
શ્રીલંકાને ભારતે કરોડો રૂપિયાની મદદ કરી છે. ભારતે શ્રીલંકાને અલગઅલગ રૂપમાં 3.5 અબજ ડૉલરની મદદ કરી છે.
ભારતે સમયસર ઈંધણ અને ભોજનસામગ્રી મોકલીને મદદ કરી છે. ભારતની મદદ વગર શ્રીલંકા માટે સમય વધારે મુશ્કેલ બન્યો હોત.
ભારતના અદાણી ગ્રૂપને કોલંબો પોર્ટ પર વેસ્ટર્ન કન્ટેઇનર ટર્મિનલ વિકસાવવા અને તેના સંચાલનમાં મોટી ભાગીદારી આપવામાં આવી હતી.
ભારતે 1.9 અબજ ડૉલરની ખાતરી આપી હતી. આયાત માટે વધારાના 1.5 અબજ ડૉલરનું ધિરાણ આપવાનું નક્કી કરાયું હતું.
ભારતે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની ખરીદી માટે પડોશી દેશને 500 મિલિયન ડોલરની લાઇન ઓફ ક્રેડિટ પ્રદાન કરવા માટે કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ભારતે 65,000 ટન ખાતર અને 4 લાખ ટન ઇંધણ પણ મોકલ્યું હતું. ભારતે તબીબી પુરવઠો મોકલવા નક્કી કર્યું હતું. ભારતમાંથી વાજબી ભાવે ડુંગળી આપવામાં આવી હતી.

બદલામાં ભારતે એક કરાર મેળવ્યો છે, જે અંતર્ગત ઇન્ડિયન ઑઇલ કૉર્પોરેશનને બ્રિટિશનિર્મિત ત્રિંકોમાલી ઓઇલ ટેન્ક ફાર્મમાં પ્રવેશની મંજૂરી મળી છે.
ભારતમાંથી શ્રીલંકાને મદદનો હાથ લંબાવવામાં આવ્યો હતો. વિવિધ સંસ્થાઓ અને હોસ્પિટલો દ્વારા આપવામાં આવેલા દાન પછી, ભારતે 25 ટન તબીબી પુરવઠો પૂરો પાડ્યો હતો.
ભારતની ત્રિંકોમાલી નજીક 100 મેગાવોટ પાવર પ્લાન્ટ વિકસાવવાની નેમ છે. 44,000 ટન યુરિયા ખાતર આપ્યું હતું.
શ્રીલંકાને મદદ કરતી વખતે દુનિયામાં મોદીનો ડંકો વાગ્યો હતો. શ્રીલંકાની મદદ બદલ ભારતના વખાણ થયા હતા. હવે બદનામ થયા છે. ભારતની સલામતી જોખમમાં આવી ગઈ છે.

અગાઉની મદદ
શ્રીલંકામાં મે 2009માં વિદ્રોહીઓની હાર સાથે ગૃહયુદ્ધ પૂરું થયું હતું અને ભારતે ગૃહયુદ્ઘ વખતે શ્રીલંકાની સરકારનો સાથ આપ્યો હતો. 1980માં કેટલાક શ્રીલંકન તામિલ વિદ્રોહીઓએ ભારતમાં શરણ લીધું હતું ત્યાર બંને દેશોના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ખટાશ આવી હતી. રાજીવ ગાંધીએ શ્રીકંલાની મદદે લશ્કર મોકલ્યું હતું. ભારતના 1200 સૈનિકો સહિદ થયા હતા. પછી રાજીવ ગાંધીની હત્યા તમિલ ટાઈગરે કરી હતી. શ્રીલંકમાં તામિલ બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રીલંકન નાગરિકોએ ભારતના તામિલનાડુમાં શરણ લીધું છે. 2009માં ગૃહયુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી ભારતે શ્રીલંકાની સરકારને ટેકો આપ્યો હતો. જોકે શ્રીલંકાએ 1987ની ભારત-શ્રીલંકા શાંતિ સમજૂતીનો અમલ કરવાનું બાકી છે, જેમાં તમિલોની બહુમતી ધરાવતા તમામ પ્રાંતોને સત્તા સોંપવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું.

ચીનની લોન
ચીને શ્રીલંકાને અત્યાર સુધી 6.5 અબજ ડૉલરથી વધુની લૉન આપી છે જે શ્રીલંકા પરના કુલ દેવામાંથી 10 ટકા જેટલી છે.
શ્રીલંકામાં ચીનનું ઘણું રોકાણ છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ સાથે ચીન શ્રીલંકાના મુખ્ય લેણદાર છે. USD 4 બિલિયનની આર્થિક સહાય પૂરી પાડી છે. 2021ની શરૂઆતમાં આર્થિક સંકટ સાથે શ્રીલંકાની સરકારે તેની વિદેશી હૂંડિયામણની અછતને પહોંચી વળવા ચીન પાસેથી લોન લીધી હતી. કરન્સીની સ્વેપ સુવિધા પણ મેળવી હતી.1948 માં સ્વતંત્રતા પછી તેની સૌથી ખરાબ આર્થિક કટોકટીનો સામનો શ્રીલંકા કરી રહ્યું છે.

નાદાર દેશ
નાદાર દેશ ખોરાક, ઇંધણ, દવાઓની તીવ્ર અછતનો સામનો કરી રહ્યો છે. ઘણા દિવસો સુધી લાઈનમાં ઉભા રહેવા છતાં પણ લોકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલ નથી મળી રહ્યું. લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. શ્રીલંકાની જૂની કેબિનેટે રાજીનામું આપવું પડ્યું છે. એક સમયે સત્તાના શિખરે ચમકેલા રાજપક્ષે પરિવારે જનતાના દબાણને કારણે સત્તા છોડવી પડી હતી. તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ ગોટાબાયા રાજપક્ષેને દેશ છોડવો પડ્યો હતો. તાજેતરમાં દેશમાં સર્વપક્ષીય સરકારની રચના કરવામાં આવી હતી. રાનિલ વિક્રમસિંઘે રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા છે. ભારતમાં આવું થઈ શકે છે. કારણ કે બાંગલાદેશને બાદ કરતાં કોઈ પડોશી સાથે ભાજપની મોદી સરકારને સારા સંબંધ નથી.

સંબંધો
મહિંદા રાજપક્ષેએ 2005માં પ્રમુખ તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો તે પછી શ્રીલંકાના ચીન સાથેના વલણને “ઘરેલુ આર્થિક વિકાસને સક્ષમ કરતાં વધુ વિશ્વસનીય ભાગીદાર” તરીકે ગણવામાં આવતું હતું.

વધુ ને વધુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ચીનને આપવામાં આવ્યા હતા. જેમાં અબજો ડૉલરના હમ્બનટોટા બંદર અને કોલંબો-ગાલે એક્સપ્રેસ વેનો સમાવેશ થાય છે.

2014માં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની કોલંબોની પ્રથમ મુલાકાત પણ દિલ્હી માટે સ્પષ્ટ રાજદ્વારી સંકેત હતી.[:en]14 August 2022

China is showing its strength everywhere on and around India’s borders. Infiltrated into India by building roads and settling villages. Now the occupation of the Indian Ocean has threatened the security of South India. Sri Lanka conveyed India’s concerns to China but did not accede to the dragons. After the Himalayas, the Indian Ocean is now in danger. India has tried hard to keep China away from Sri Lanka, but in the end it has failed miserably at the international level. Which is being considered a big failure of Indian Prime Minister Narendra Modi.

Bowing to Chinese pressure, Sri Lanka has allowed Chinese tracking ship Yuan Wang 5 to reach the international port of Hambantota. The ship will reach Hambantota on August 16, the 75th Independence Day of India. India and the US have failed to give concrete reasons to oppose the arrival of the Chinese spy ship.

The ship was earlier scheduled to reach Sri Lanka on August 12, but the Sri Lankan government postponed the date after Modi’s objection. Allowed again after 5-6 days.

The Chinese Ambassador in Colombo held an in-camera meeting with Sri Lankan President Ranil Wickremesinghe.

China-India competition

A Chinese research and survey vessel for surveillance in the Indian Ocean. There are Chinese ballistic missile and satellite tracking ships. This island with a population of 22 million has got a chance to establish its dominance. For the past 15 years, India and China have been competing for favorable diplomatic and trade relations with Sri Lanka because of its strategic position in the Indian Ocean. In which China has won. India has lost. The world surprised Modi while helping Sri Lanka. India was praised for helping Sri Lanka. Now infamous India’s security is at stake.

China is not ready to accept the word of Sri Lanka under any circumstances. China said that it is completely unfair to put pressure on Sri Lanka. India on Friday rejected China’s objection.

America – Big blow to India

Sri Lanka and China dealt a major blow to Modi’s policy after India expressed strong concern citing national security. Sri Lanka’s Foreign Minister Ali Sabri met Indian diplomats. In this meeting, there was a detailed discussion about the arrival of the Chinese ship in Hambantota. US Ambassador Julie Chung also expressed concern about the ship in a meeting with President Ranil Wickremesinghe. After which the Chinese spy ship suddenly changed its track.

A Chinese spy ship was allowed to anchor in Sri Lanka during the tenure of former President Gotabaya Rajapaksa. The approval process involved the Sri Lankan Ministry of Foreign Affairs, the Defense Ministry and the Sri Lanka Port Authority. This approval process was kept very secret by Sri Lanka and China. When India sought clarification from the Sri Lankan government in this matter.

India has traditionally taken a tough stand on Chinese military ships in the Indian Ocean since Congress governments. China occupied Sri Lanka for the first time. Relations between India and Sri Lanka have been strained since Colombo allowed China’s nuclear-powered submarine to dock at one of its ports in 2014. The Sri Lankan official also accused Indian Prime Minister Narendra Modi of forcing Adani to give him work.

Sri Lanka has leased its port to China. In 2017, Colombo leased the southern port to China Merchant Port Holdings for 99 years. Because Sri Lanka showed its inability to repay the loan taken from China.

The World Bank agreed to give him a loan of $600 million.

India’s help

India has helped Sri Lanka with crores of rupees. India has given assistance of $ 3.5 billion to Sri Lanka in various forms.

India has helped by sending fuel and food items on time. Without India’s help, Sri Lanka would have had a tough time.

India’s Adani Group was given a major stake in the development and operation of the Western Container Terminal at Colombo Port.

India had promised $1.9 billion. An additional $1.5 billion loan was decided for imports.

India signed an agreement to provide a $500 million loan to the neighboring country for the purchase of petroleum products. India also sent 65,000 tonnes of fertilizers and 4 lakh tonnes of fuel. India decided to send medical supplies. Onions were supplied from India at reasonable prices.

In return, India entered into an agreement that allowed Indian Oil Corporation access to the British-built Trincomalee oil tank farm.

A helping hand was extended from India to Sri Lanka. After donations by various organizations and hospitals, India provided 25 tonnes of medical supplies.

The name is to develop a 100 MW power plant near Trincomalee, India. 44,000 tonnes of urea fertilizer was given.

The world surprised Modi while helping Sri Lanka. India was praised for helping Sri Lanka. Now infamous India’s security is at stake.

previous help

The civil war in Sri Lanka ended in May 2009 with the defeat of the rebels and India supported the Sri Lankan government during the civil war. Bilateral relations between the two countries soured in 1980 when some Sri Lankan Tamil rebels took refuge in India. Rajiv Gandhi Sent an army to help Srikanala. 1200 soldiers of India were martyred. Then Rajiv Gandhi was killed by a Tamil tiger. A large number of Sri Lankan nationals from Tamil-majority areas in Sri Lanka have taken refuge in Tamil Nadu, India. After the civil war ended in 2009, India supported the Sri Lankan government. However, Sri Lanka is yet to implement the 1987 India-Sri Lanka Peace Accord, which promised to hand over power to all Tamil-majority provinces.

loan from china

China has so far given a loan of more than $ 6.5 billion to Sri Lanka, which is 10 percent of Sri Lanka’s total debt.

China has a lot of investment in Sri Lanka. China is a major creditor to Sri Lanka with investments in infrastructure. Financial assistance of USD 4 billion has been provided. In early 2021, with the economic crisis, the Sri Lankan government took a loan from China to meet its foreign exchange shortfall. A currency exchange facility was also obtained. Sri Lanka is facing its worst economic crisis since independence in 1948.

bankrupt country

The bankrupt country is facing acute shortage of food, fuel, medicine. Even after standing in line for several days, people are not getting petrol and diesel. People have taken to the streets. Sri Lanka’s old cabinet has had to resign. The Rajapaksa family, which once shone at the pinnacle of power, had to give up power due to public pressure. The then President Gotabaya Rajapaksa had to leave the country. Recently all party government has been formed in the country. Ranil Wickremesinghe has been elected President. This can happen in India. Because the Modi government of BJP does not have good relations with any neighbor other than Bangladesh.

relationships

After Mahinda Rajapaksa took office as president in 2005, Sri Lanka’s stance with China was recognized as “a more reliable partner than a promoter of domestic economic growth”.

More and more infrastructure projects were awarded to China. These include the multi-billion dollar Hambantota Port and the Colombo-Galle Expressway.

The first visit of Chinese President Xi Jinping to Colombo in 2014 was also a clear diplomatic signal to Delhi.[:hn]दुनिया में मोदी की विफलता, श्रीलंका ने चीनी जासूसी जहाज को दी हंबनटोटा की इजाजत

Modi’s failure in the world, Sri Lanka allows Hambantota to Chinese spy ship

14 अगस्त 2022

भारत की सीमाओं पर और उसके आसपास हर जगह चीन अपनी ताकत दिखा रहा है। सड़कों का निर्माण और गांवों को बसाकर भारत में घुसपैठ की। अब हिंद महासागर पर कब्जा करने से दक्षिण भारत की सुरक्षा को खतरा पैदा हो गया है। श्रीलंका ने चीन को भारत की चिंताओं से अवगत कराया लेकिन ड्रेगन को स्वीकार नहीं किया। हिमालय के बाद अब हिंद महासागर खतरे में आ गया है। भारत ने चीन को श्रीलंका से दूर रखने की बहुत कोशिश की है, लेकिन अंतत: वह अंतरराष्ट्रीय स्तर पर बुरी तरह विफल रहा है। जिसे भारतीय प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी की एक बड़ी विफलता माना जा रहा है।

चीनी दबाव के आगे झुकते हुए, श्रीलंका ने चीनी ट्रैकिंग जहाज युआन वांग 5 को हंबनटोटा के अंतरराष्ट्रीय बंदरगाह पर पहुंचने की अनुमति दी है। यह जहाज भारत के 75वें स्वतंत्रता दिवस 16 अगस्त को हंबनटोटा पहुंचेगा। भारत और अमेरिका चीनी जासूसी जहाज के आगमन का विरोध करने के लिए ठोस कारण देने में विफल रहे हैं।

जहाज पहले 12 अगस्त को श्रीलंका पहुंचने वाला था, लेकिन मोदी की आपत्ति के बाद श्रीलंका सरकार ने तारीख टाल दी। 5-6 दिनों के बाद फिर से अनुमति दी गई।

कोलंबो में चीनी राजदूत ने श्रीलंका के राष्ट्रपति रानिल विक्रमसिंघे के साथ बंद कमरे में बैठक की।

चीन-भारत की प्रतियोगिता

हिंद महासागर में निगरानी के लिए एक चीनी अनुसंधान और सर्वेक्षण पोत। चीनी बैलिस्टिक मिसाइल और उपग्रह ट्रैकिंग जहाज हैं। 2.2 करोड़ की आबादी वाले इस आइलैंड को अपना दबदबा कायम करने का मौका मिला है. पिछले 15 वर्षों से, भारत और चीन श्रीलंका के साथ हिंद महासागर में अपनी रणनीतिक स्थिति के कारण अनुकूल राजनयिक और व्यापारिक संबंधों के लिए प्रतिस्पर्धा कर रहे हैं। जिसमें चीन को जीत मिली है। भारत की हार हुई है। श्रीलंका की मदद करते हुए मोदी को दुनिया ने चौंका दिया। श्रीलंका की मदद करने के लिए भारत की तारीफ की गई। अब बदनाम। भारत की सुरक्षा दांव पर है।

चीन किसी भी सूरत में श्रीलंका की बात मानने को तैयार नहीं है। चीन ने कहा कि श्रीलंका पर दबाव बनाना पूरी तरह से अनुचित है। भारत ने शुक्रवार को चीन की आपत्ति को खारिज कर दिया।

अमेरिका – भारत को बड़ा झटका

भारत द्वारा राष्ट्रीय सुरक्षा का हवाला देते हुए कड़ी चिंता व्यक्त करने के बाद श्रीलंका और चीन ने मोदी की नीति को एक बड़ा झटका दिया है। श्रीलंका के विदेश मंत्री अली साबरी ने भारतीय राजनयिकों से मुलाकात की। इस बैठक में हंबनटोटा में चीनी जहाज के आगमन को लेकर विस्तृत चर्चा हुई। अमेरिकी राजदूत जूली चुंग ने भी राष्ट्रपति रानिल विक्रमसिंघे के साथ बैठक में जहाज को लेकर चिंता जताई। जिसके बाद चीन के जासूसी जहाज ने अचानक अपना ट्रैक बदल लिया।

पूर्व राष्ट्रपति गोटाबाया राजपक्षे के कार्यकाल के दौरान श्रीलंका में एक चीनी जासूसी जहाज को लंगर डालने की अनुमति दी गई थी। अनुमोदन प्रक्रिया में श्रीलंका के विदेश मंत्रालय, रक्षा मंत्रालय और श्रीलंका बंदरगाह प्राधिकरण शामिल थे। इस अनुमोदन प्रक्रिया को श्रीलंका और चीन ने बेहद गुप्त रखा था। जब भारत ने इस मामले में श्रीलंकाई सरकार से स्पष्टीकरण मांगा।

भारत ने पारंपरिक रूप से कांग्रेस की सरकारों के बाद से हिंद महासागर में चीनी सैन्य जहाजों पर कड़ा रुख अपनाया है। चीन ने पहली बार श्रीलंका पर कब्जा किया है। 2014 में कोलंबो द्वारा चीन की परमाणु शक्ति वाली पनडुब्बी को अपने एक बंदरगाह पर डॉक करने की अनुमति देने के बाद से भारत और श्रीलंका के बीच संबंध तनावपूर्ण हो गए हैं। श्रीलंकाई अधिकारी ने भारतीय प्रधान मंत्री नरेंद्र मोदी पर अडानी को काम देने के लिए मजबूर करने का भी आरोप लगाया।

श्रीलंका ने अपना बंदरगाह चीन को पट्टे पर दिया है। 2017 में, कोलंबो ने दक्षिणी बंदरगाह को 99 साल के लिए चाइना मर्चेंट पोर्ट होल्डिंग्स को पट्टे पर दिया था। क्योंकि श्रीलंका ने चीन से लिए गए कर्ज को चुकाने में असमर्थता दिखाई।

विश्व बैंक ने उन्हें 600 मिलियन डॉलर का ऋण देने पर सहमति व्यक्त की।

भारत की मदद

भारत ने श्रीलंका को करोड़ों रुपये की मदद की है। भारत ने श्रीलंका को विभिन्न रूपों में 3.5 बिलियन डॉलर की सहायता दी है।

भारत ने समय पर ईंधन और खाद्य सामग्री भेजकर मदद की है। भारत की मदद के बिना, श्रीलंका के लिए कठिन समय होता।

कोलंबो बंदरगाह पर पश्चिमी कंटेनर टर्मिनल के विकास और संचालन में भारत के अदानी समूह को एक बड़ी हिस्सेदारी दी गई थी।

भारत ने 1.9 अरब डॉलर देने का वादा किया था। आयात के लिए अतिरिक्त 1.5 बिलियन डॉलर के ऋण का निर्णय लिया गया।

भारत ने पेट्रोलियम उत्पादों की खरीद के लिए पड़ोसी देश को $500 मिलियन का ऋण प्रदान करने के लिए एक समझौते पर हस्ताक्षर किए। भारत ने 65,000 टन उर्वरक और 4 लाख टन ईंधन भी भेजा। भारत ने चिकित्सा आपूर्ति भेजने का फैसला किया। भारत से उचित मूल्य पर प्याज की आपूर्ति की जाती थी।

बदले में, भारत ने एक समझौता किया जिसके तहत इंडियन ऑयल कॉर्पोरेशन को ब्रिटिश-निर्मित त्रिंकोमाली तेल टैंक फार्म तक पहुंच की अनुमति दी गई थी।

भारत की ओर से श्रीलंका की ओर मदद का हाथ बढ़ाया गया। विभिन्न संगठनों और अस्पतालों द्वारा दान के बाद, भारत ने 25 टन चिकित्सा आपूर्ति प्रदान की।

नाम त्रिंकोमाली, भारत के पास 100 मेगावाट बिजली संयंत्र विकसित करना है। 44,000 टन यूरिया उर्वरक दिया गया।

श्रीलंका की मदद करते हुए मोदी को दुनिया ने चौंका दिया। श्रीलंका की मदद करने के लिए भारत की तारीफ की गई। अब बदनाम। भारत की सुरक्षा दांव पर है।

पिछली मदद

श्रीश्रीलंका में गृह युद्ध मई 2009 में विद्रोहियों की हार के साथ समाप्त हो गया और भारत ने गृह युद्ध के दौरान श्रीलंका सरकार का समर्थन किया। 1980 में दोनों देशों के बीच द्विपक्षीय संबंधों में खटास आ गई जब कुछ श्रीलंकाई तमिल विद्रोहियों ने भारत में शरण ली। राजीव गांधी ने श्रीकनला की मदद के लिए एक सेना भेजी। भारत के 1200 जवान शहीद हुए। तब राजीव गांधी को एक तमिल टाइगर ने मार डाला था। श्रीलंका में तमिल-बहुल क्षेत्रों से बड़ी संख्या में श्रीलंकाई नागरिकों ने भारत के तमिलनाडु में शरण ली है। 2009 में गृहयुद्ध समाप्त होने के बाद, भारत ने श्रीलंका सरकार का समर्थन किया। हालाँकि, श्रीलंका ने अभी तक 1987 के भारत-श्रीलंका शांति समझौते को लागू नहीं किया है, जिसमें सभी तमिल-बहुल प्रांतों को सत्ता सौंपने का वादा किया गया था।

चीन से ऋण

चीन अब तक श्रीलंका को 6.5 अरब डॉलर से ज्यादा का कर्ज दे चुका है, जो श्रीलंका के कुल कर्ज का 10 फीसदी है।

श्रीलंका में चीन का काफी निवेश है। बुनियादी ढांचे में निवेश के साथ चीन श्रीलंका का एक प्रमुख लेनदार है। 4 बिलियन अमरीकी डालर की वित्तीय सहायता प्रदान की है। 2021 की शुरुआत में, आर्थिक संकट के साथ, श्रीलंका सरकार ने अपनी विदेशी मुद्रा की कमी को पूरा करने के लिए चीन से ऋण लिया। एक मुद्रा विनिमय सुविधा भी प्राप्त की गई थी। श्रीलंका 1948 में स्वतंत्रता के बाद से सबसे खराब आर्थिक संकट का सामना कर रहा है।

दिवालिया देश

दिवालिया देश भोजन, ईंधन, दवा की भारी कमी का सामना कर रहा है। कई दिनों से लाइन में लगने के बाद भी लोगों को पेट्रोल-डीजल नहीं मिल रहा है। लोग सड़कों पर उतर आए हैं। श्रीलंका के पुराने मंत्रिमंडल को इस्तीफा देना पड़ा है। कभी सत्ता के शिखर पर चमकने वाले राजपक्षे परिवार को जनता के दबाव के कारण सत्ता छोड़नी पड़ी। तत्कालीन राष्ट्रपति गोटबाया राजपक्षे को देश छोड़ना पड़ा था। हाल ही में देश में सर्वदलीय सरकार बनी है। रानिल विक्रमसिंघे राष्ट्रपति चुने गए हैं। भारत में ऐसा हो सकता है। क्योंकि बीजेपी की मोदी सरकार के बांग्लादेश के अलावा किसी पड़ोसी से अच्छे संबंध नहीं हैं.

रिश्तों

2005 में महिंदा राजपक्षे के राष्ट्रपति के रूप में पदभार ग्रहण करने के बाद, चीन के साथ श्रीलंका के रुख को “घरेलू आर्थिक विकास के प्रवर्तक की तुलना में अधिक विश्वसनीय भागीदार” माना गया।

चीन को अधिक से अधिक बुनियादी ढांचा परियोजनाएं प्रदान की गईं। इनमें बहु-अरब डॉलर का हंबनटोटा पोर्ट और कोलंबो-गाले एक्सप्रेसवे शामिल हैं।

2014 में चीनी राष्ट्रपति शी जिनपिंग की कोलंबो की पहली यात्रा भी दिल्ली के लिए एक स्पष्ट राजनयिक संकेत थी।[:]