[:gj]લશ્કરના જવાનોને વડોદરાથી 55 હજાર રાખડી મોકલી, રક્ષાબંધનનો રૂ.6 હજાર કરોડનો ધંધો[:en]55 thousand rakhis sent from Vadodara to army soldiers, turnover of 6 thousand crores on Raksha Bandhan[:hn]वडोदरा से सेना के जवानों के लिए भेजी गई 55 हजार राखी, रक्षाबंधन पर 6 हजार करोड़ रुपए का कारोबार[:]

[:gj]55 thousand rakhis sent from Vadodara to army soldiers, turnover of 6 thousand crores on Raksha Bandhan, वडोदरा से सेना के जवानों के लिए भेजी गई 55 हजार राखी, रक्षाबंधन पर 6 हजार करोड़ रुपए का कारोबार

અમદાવાદ, 10 ઓગસ્ટ 2023
11 ઓગસ્ટના રોજ રક્ષા બંધ છે. વડોદરા શહેરના શિક્ષકે લશ્કરના જવાનોને રક્ષાબંધન પર્વમાં શરુ કરેલું રાખડીઓ મોકલવાનુ અભિયાન. 9મા વર્ષે શિક્ષક સંજય બચ્છાવ અને 100 પૂર્વ વિદ્યાર્થીઓએ 55 હજાર રાખડીઓ મોકલી છે. બહેનો દ્વારા તૈયાર દેશની કાશ્મીર અને અરુણાચલ પ્રદેશની સરહદ પર , સીયાચીન અને ગલવાન ખીણમાં ફરજ બજાવતા જવાનો અને અધિકારીઓને મોકલવામાં આવી છે. રાખડીઓ તહેવાના 4 દિવસ પહેલા જ જવાનો ને મળી જાય છે.

વડોદરાએ રાખડી સેવામાં નામ કાઢ્યું છે પણ રાખડી માટેની કોઈ બ્રાંડમાં નામ કાઢ્યું નથી. ગુજરાતમાં રાખડીનો મોટો ધંધો છે અને 50 હજાર લોકોને રોજગારી આપે છે છતાં કલકત્તાની જેમ ગુજરાતમાં રાખડીની કોઈ એક જાણીતી બ્રાંડ નથી. ભારતમાં રૂ.5થી 6 હજાર કરોડ અને ગુજરાતમાં 250થી 300 કરોડની રાખડી વપરાય છે. અને 500થી 600 કરોડનો બિજનેશ થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

2023માં વડોદરા ઉપરાંત 14 રાજ્યોના 40 શહેરો અને ઓસ્ટ્રેલિયા, દુબઈ, અમેરિકા , કેનેડા સહિતના 14 દેશોમાંથી આ રાખડીઓ મળી છે. પોસ્ટ થકી રવાના કરી છે. અભિયાન હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બની ગયો છે. બહેન પોતાના ભાઈની સુરક્ષા માટે તેને રાખડી બાંધતી હોય છે.અને ભાઈ પોતાની બહેનને રક્ષાનું વચન આપે છે.

અભિયાન
રક્ષા બંધન, હિન્દુઓનો પવિત્ર તહેવાર છે જે લગભગ 6,000 વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો જ્યારે આર્યોએ વિશ્વની પ્રથમ સંસ્કૃતિની રચના કરી હતી. બહેનો સાથે “રક્ષાબંધન વિથ ધ ઇન્ડિયા આર્મી” નામનું અભિયાન શરુ કર્યું હતું. અભીયાનમાં બહેનો દેશના ખૂણે ખૂણે થી રાખડી મોકલે છે. ઉપરાંત આ અભિયાનમાં અન્ય દેશની બહેનો પણ રાખડી મોકલાવે છે.

75થી 75 હજાર
9 વર્ષ પહેલા હાથે બનાવેલી 75 રાખડીઓથી આ અભિયાનની શરુઆત કરી હતી. જેની જાણ લોકોએ આ વર્ષે 55 હજાર રાખડી શિક્ષકને આપી છે. હવે તે આવતા વષે વધીને 75 હજાર રાખડી થઈ શકે છે. આમ 75 રાખડીથી શરૂ કરેલું અભિયાન 75 હજાર સુધી પહોંજી જશે.

દરેક બહેનનું નામ
દરેક રાખડીના કવરની પાછળ રાખડી મોકલનાર બહેનોના નામ અને મોબાઈલ નંબર હોય છે . જેથી સૈનિકોને પણ જાણકારી થાય કે હજારો કિલોમીટર દુર તેમની રક્ષા માટે કોઈ સતત પ્રાર્થના કરી રહ્યુ છે. રાખડીના કવર પર મોબાઈલ નંબર હોવાથી કેટલાક કિસ્સામાં તો રાખડી મોકલનાર મહિલાઓને જવાનોના આભાર માનતા ફોન પણ આવે છે.

જવાબ
ઘણી મહિલાઓ રાખડીની સાથે તેમની સલામતીની પ્રાર્થના કરતા સંદેશા સાથેના ગ્રિટિંગ કાર્ડ પણ મોકલે છે. અમુક કિસ્સામાં બહેન માટે કોઈ આર્મી અફસર કે જવાને ભેટ મોકલે છે. આ ઘણી ભાવુક પળો હોય છે.

કોણ છે શિક્ષક
સંજય બચ્છાવની ઉંમર 57 છે. સિવિલ એન્જિનિયર(ડિપ્લોમા), બી વિથ ઇંગ્લિશ બરોડા હાઇસ્કૂલ બગીખાનામાં શિક્ષક છે. સિંગાપોરમાં યોજાયેલ વિશ્વ મરાઠી સાહિત્ય સંમેલનના પરિસંવાદમાં ભાગ લીધો હતો. સ્વતંત્ર દિવસ ઉજવવાના ઉપલક્ષ્ય પર સૈનિકોને રાખડી મોકલવાની એક નવી પહેલ કરવામાં આવી હતી.

2015
વર્ષ 2015માં સૌ પ્રથમ 75 રાખડી સરહદની રક્ષા કરતા જવાન ભાઈઓ માટે પોતે વ્યક્તિગત રીતે મોકલી હતી.

2016
શિક્ષક સંજવ બછાવએ આ અભિયાન સમગ્ર વડોદરા શહેર પૂરતું શરુ કર્યું હતું. 2200 રાખી એકત્રિત થઇ હતી.

2017
5500 રાખી એકત્રિત થઇ હતી.

2018
10 હાજર રાખડી મોકલી હતી.

2019
29-7-2019માં વડોદરામાં અનેક ગ્રૂપો પાસેથી 12 હજાર રાખડીઓ એકઠી કરીને સૈનિકોને સરહદ પર મોકલી હતી.

2020
કોરોનાકાળમાં 12 હાજર રાખડી હતી.

2021
આ વર્ષે 25 હજારથી વધુ રાખડી એકત્રિત થઇ હતી.
ગલવાનમાં ભારતના વીર જવાનો શાહિદ થયા હતા. તેથી ગલવાન સરહદે રાખડીઓ મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું. ભારતની ત્રણ મુખ્ય ગણાતી શરહદ કારગિલ, ગલવાન અને સિયાચીન છે.

2022
50 હજાર રાખડીઓ તૈયાર કરી ભારત પાકિસ્તાન અને ભારત ચીન બોર્ટર પર દેશની રક્ષા કરતા જવાનોની સુરક્ષા માટે મોકલી હતી. વડોદરા વાસીઓ તથા સ્કૂલના બાળકો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. દેશના 14 રાજ્ય સહિત વિશ્વના 5 દેશો ઓસ્ટ્રેલિયા, અમેરિકા, રશિયા, જર્મની, જાપાનથી માંથી બહેનોએ રાખડી મોકલાવી છે. બાળકો દ્વારા તેમાંબેન્ડેડ પણ મોકલાવવામાં આવી હતી.

રાખડી એક બિજનેશ

દેશમાં 2022માં રાખડીનો બિઝનેસ રૂ.5થી 6 હજાર કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો. કિંમતમાં 20 થી 25 ટકાનો વધારો થયો હતો. CAITના અહેવાલ અનુસાર લગભગ 6 હજાર કરોડનો રૂપિયાનો રાખડીનો વેપાર થાય છે. 2021માં કોરોનામાં રાખીનું 3,500 થી 4,500 કરોડ રૂપિયાનું ટર્નઓવર થયું હતું. તે હિસાબે ગુજરાતમાં 5 ટકા વસતી પ્રમાણે રૂ.250 કરોડનો ધંધો હોઈ શકે છે. અંધશાળાઓની રાખડી લોકો વધારે પસંદ કરે છે.

અમદાવાદ
અમદાવાદમાં 22 મોટા હોલસેલ રાખડીના વેપારી છે. ગુજરાત અને તેમાંય અમદાવાદ દેશભરમાં રાખડી બજારનું હબ માનવામાં આવે છે. માત્ર ગુજરાત જ નહિ પરંતુ દેશભરમાં અને વિદેશમાં પણ રાખડીઓ મોકલવામાં આવે છે.
રાજ્યભરમાં અંદાજે 100 જેટલા મોટા હોલસેલ રાખડીના વેપારી છે. કોરોનામાં 50-60% રાખડીનું ઉત્પાદન રૂ. 10 કરોડનું હતું. 2021માં વેપાર રૂ. 15 કરોડ સુધી પહોંચી ગયો હતો. સારા વર્ષમાં રૂ.20થી 25 કરોડનું ટર્નઓવર થતુ હોય છે.

દેશ
રૂ.5થી 6 હજાર કરોડના ધંધામાં દિલ્હીનું સદર બજાર દેશમાં રાખડીના બિઝનેસનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. પશ્ચિમ બંગાળ પણ દેશમાં રાખી ઉત્પાદનનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર છે. દેશના કુલ બિઝનેસમાં બંગાળનો હિસ્સો 50 થી 60 ટકા છે. આ પછી ગુજરાત, મુંબઈ, દિલ્હી, રાજસ્થાનમાં મોટા પાયે રાખડીઓ બનાવવામાં આવે છે. મુંબઈની ધારાવીમાં 200 કરોડ રૂપિયાનું ટર્નઓવર રાખડીનું થાય છે.

ચીન
રાખી સીધી ચીનથી આયાત કરવામાં આવતી નથી. રાખડી બનાવવા માટે વપરાતી સામગ્રી જેમ કે ફેન્સી પાર્ટ્સ, ફોઈલ, ફોમ, ડેકોરેટિવ વસ્તુઓ, પત્થરો વગેરે ચીનથી આવે છે. રાખડી બનાવવા માટે વપરાતો કાચો માલ ચીનથી આયાત કરવામાં આવે છે, જેની કિંમત 1,000 થી 1,500 કરોડ રૂપિયા છે. જે 2020માં ચીનથી રૂ.4 હજાર કરોડની રાખડી સામગ્રી આવતી હતી. CAITના અહેવાલ અનુસાર લગભગ 6 હજાર કરોડનો રૂપિયાનો રાખડીનો વેપાર થાય છે. ચીનનું યોગદાન લગભગ 4,000 કરોડ રૂપિયા હતું. ચીનથી આ પહેલા ફોમ, કાગળ વરખ, રાખડીનો દોરો, મોતી, ડ્રોપ, સુશોભન વસ્તુઓ વગેરે આયાત કરવામાં આવે છે.

50 હજાર રોજી
રાખડી બનાવતા અંદાજે 50 હજારથી વધુ લોકોને રોજગારી મળે છે. માર્ચથી રાખડીનો જથ્થાબંધ વેપાર શરૂ થતો હોય છે. જીએસટીના કારણે 30 ટકા ધંધો ઘટ્યો હતો. ઉત્તરાયણની પતંગ, દિવાળીના ફટાકડા, રક્ષાબંધનની રાખડીઓ, હોળીના રંગ-પિચકારીમાં મોટી રોજગારી છે. આ બધા ધંધા મળીને 5 લાખ લોકોને રોજગારી મળતી હોવાનો અંદાજ છે.

સુરત
સુરતમાં રાખડીનો ધંધો 5થી 10 કરોડનો 2021માં હતો. 1 મહિનામાં આ વેપાર થતો હોય છે. નોંધનીય છે કે સુરતમાં 100 ઉત્પાદકો અને 450થી વધુ હોલસેલ વેપારીઓ છે. સુરતથી યુ.પી. ઓરિસ્સા સહિતના રાજ્યોમાં વધુ માલ જાય છે.

રાજકોટ
2022માં રાજકોટની બજારમાં 1 હજાર દુકાનો હતી. રૂ.1થી રૂ.200 સુધીની રાખડીઓ બજારમાં છે. ચાંદીની અને સોનાની રાખડી પણ છે. ચંદનની તથા ભાઇ અને ભાભી બન્નેને બાંધી શકાય તેવી લુંબા રાખડી છે.
દ્રાક્ષના પારાની રાખડીની વધુ ડિમાન્ડ હોય છે. કસબ- જશદોશી, કલકત્તી બુટ્ટી, બાળકોની કાર્ટુન રાખડી હોય છે. કાર્ટુનો જેમાં હનુમાન, ગણેશ, ક્રિષ્ના , મોટુ પતલુ સહીતના વિવિધ કાર્ટુનો વાળી સાદી તથા લાઇટ વાળી રાખડી છે. રાજકોટની રાખડી બજારમાં 2 હજારથી વધુ ડિઝાઇન હોય છે. 1500 જાતના દોરા વાળી રાખડીઓ હોય છે. ચાંદી, જડતલ, મોતી, સુખડ, અમેરિકન ડાયમંડ, રૂદ્રાક્ષ, ઓમકાર છે. સ્પાઇડરમેન, ડોરેમોન, મિકી માઉસ

મોરબી – ટેકારા
મોરબીના ટંકારા તાલુકામાં 5 હાજરથી વધુ શ્રમિકો આ રાખડી ઉદ્યોગમાં જોડાયેલા છે. કલકતા મહારાષ્ટ્ર ઓરિસ્સા રાજસ્થાન સહિતના ભારત ભરમાં મોકલવામાં આવે છે. 50 થી 60 લાખ રાખડીઓની નિકાસ ટંકારાથી ભારતના અન્ય રાજ્યોમાં કરવામાં આવતી હતી. વેરાએ લઘુ ઉદ્યોગની કમર તોડી નાખી છે. 2018માં મોરબીમાં 250 દુકાનોમાં 1 હજાર પ્રકારની રાખડીનું અંદાજે રૂ.30 લાખનું બજાર. રૂ.5થી 500 સુધીની રાખડી મળતી હતી. ડાયમંડ, ક્રિષ્ટલ મોતી, ચાંદી સહિતની રાખડીઓ વધારે લોકપ્રિય હતી. બાળકો માટે છોટા ભીમ, સુપર હીરોસ સહિતની કાર્ટૂન વાળી રાખડીઓ હતી.
જીએસટીના કારણે 30 ટકા ધંધો ઘટ્યો હતો.

2020
2020માં કોરોનામાં હોલસેલ માર્કેટનો ધંધો પણ 20 ટકાથી વધુ થયો નથી.

2021
કોરોનાના કારણે મંદી હતી. ગયા વર્ષે 2.5 થી 3 કરોડ રૂપિયાની રાખડીઓનું વેચાણ થયું હતું . 1 ડઝન રાખડીઓનું પેકેટ જે 175 રૂપિયામાં હતું. 60-70% રાખડીનું ઉત્પાદન થયુ

2022માં ધંધો
ઓગસ્ટ 2022માં રાખડીની છપાઈ 25 ટકા મોંઘી થઈ હતી. મોતીના દોરા, મોતીની ગુણવત્તાના આધારે 300 થી 2500 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતો. પેકીંગ બોક્સની કિંમત 50 રૂપિયાથી વધીને 70 રૂપિયા થઈ હતી. વરખ 300થી 400 રૂપિયા વધીને 400 થી 450 રૂપિયા થઈ હતી. રાખડી પર કાસ્ટિંગનો ખર્ચ પણ 3 થી 5 રૂપિયા વધી ગયો હતો. 4 થી 5 કરોડ રૂપિયા થયું હતું. 175નું પેકેટ 240 રૂપિયા થઈ ગયું હતું. ખર્ચમાં લગભગ 30 ટકાનો વધારો થયો હતો.

ગાયના છાણની રાખડી
ગાયના છાણમાંથી બનેલી કુદરતી રાખડીનો ઉપયોગ 2022થી શરૂ થયો હતો. ખૂબ માંગ છે. કિંમત ઘણી ઓછી છે. તેનો ધંધો વધી રહ્યો છે.

વૈદિક રાખડી
રાખડીઓ મશીન દ્વારા આર્ટિફિશિયલી બનાવવામાં આવતી હોય છે. તેમાં કોઇ વૈદિક પુજન કે વૈદિક ગુણ હોતો નથી. તે માત્ર દેખાવ માટે જ બનાવાયેલી હોય છે. રેશનમાં કપડામાં ચોખા, દૂર્વા, સરસવના દાણા, ચંદન, કેસર અને સોના કે ચાંદીનો નાનકડો સિક્કો મુકી શકાય. સોના ચાંદીનો સિક્કો ન હોય તો સોનું કે ચાંદીનું નાનકડો ટુકડો પણ મુકી શકાય. આ તમામ વસ્તુઓની પોટલી બનાવી સુતરના દોરામાં આ પોટલીને સારી રીતે વણી લેવી. આ રાખડીનું સામાન્ય પુજન કરવું. પુજા કરતા હો ત્યારે રાખડીને ભગવાનના ચરણોમાં મુકીને પુજન કરવું. બાદ કંકુ, અબીલ ગુલાલ ચોખા સહિતના દ્રવ્યો ચડાવીને તે રાખડી લઇને ભાઇને બાંધવી જોઇએ.
રાખડી કવર – ડિઝાઇનીગ પૂજા ડીશ રક્ષા બાંધતી વખતે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.

અંધ વિદ્યાર્થીઓ
25 વર્ષથી સંજય બચ્છાવ દર મહિને અંધ કન્યા વિદ્યાર્થીઓના જન્મદિનની ઉજવણી કરતાં હતા. અંધ અને અપંગ વિદ્યાર્થીઓની શાળામાં જઇને વિદ્યાર્થીઓની સાથે તેમના જન્મદિન કે તહેવારની ઉજવણી કરે છે. નક્કી કરેલા દિવસે ગોયાગેટ વિસ્તારમાં આવેલી અંધ કન્યાઓના જન્મદિનની સામૂહિક ઉજવણી કરે છે. ફતેગંજ વિસ્તારમાં આવેલી અપંગ અને અંધ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ સાથે રક્ષાબંધનનો પણ તહેવાર ઉજવ્યો હતો. સામાન્ય વિદ્યાર્થીઓને સાથે લઇ જાય છે. અંધ વિદ્યાર્થીઓ માનસિક રીતે ખૂબ મજબૂત હોય છે. અંધ છાત્રો પાસેથી જીવનમાં હકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ મળે છે. જીવન જીવવાનો ઉત્સાહ મળે છે

ખાદીની રાખડી
અમદાવાદની આશાવલી સાડી, પાટણના પટોળા, સુરેન્દ્રનગરની તંગાલિયા શાલ, માંડવીનું મશરૂ કાપડ તેમજ કચ્છના ભુજોડી વણાટ દુનિયાભરમાં ખ્યાતિ મેળવી છે. તેના કાપડમાંથી રાખડી બનાવી શકાય તેમ છે. 2019-20માં હેન્ડલૂમ કારીગર ગણતરી કરી ત્યારે અમદાવાદમાં હાથશાળના વ્યવસાય સાથે 10,601 કારીગરો હતા. હાલ 2થી અઢી હજાર કારીગરો પરિવાર છે. કૃષિ ક્ષેત્ર પછી હેન્ડલૂમ દેશમાં સૌથી વધુ રોજગાર પૂરૂ પાડે છે. જેમાં 70 ટકા મહિલાઓ છે. 2009-10માં દેશમાં 43 લાખ 32 હજાર હાથશાળના કારીગરો હતા. જે 10 વર્ષમાં 18 ટકા ઘટીને 2019-20માં 35 લાખ 23 હજાર થઈ હતી. 10 વર્ષમાં 8 લાખ જેટલા લોકોએે આ વ્યવસાયને છોડી દીધો હતો. ગુજરાત રાજ્યમાં દર વર્ષે 408 કુટુંબો હાશથાળ છોડે છે. ફંડને પણ અડધું કરી દેવાયું છે. હાથશાળ પર 10 મીટર કાપડ તૈયાર કરે ત્યારે રૂ.300થી 400 વેતન માંડ મળે છે. પાવરલૂમ પર એક માણસને રૂ.200થી 400 મળે છે. જો રાખડી હાથશાળના કાપડ કે તારામાંથી બને તો કારીગરોને બચાવી શકાય તેમ છે.

શ્રી રાખી બ્રાંડ
કલકત્તામાં 1962 થી, શ્રી રાખી કંપની સમગ્ર ભારતમાં રાખડીના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાંની એક બની ગઈ છે. શ્રી રાખી વાર્ષિક 2.5 કરોડ રાખડીઓ વેચે છે. 2019-20માં રૂ. 33 કરોડથી વધુની આવક મેળવી હતી. હવે તે રૂ.100 કરોડ જેવી મોટી બ્રાંડ થઈ ગઈ છે. ત્રીજી પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિક, કમલ કિશોર સોની છે.

શ્રી રાખીની સફર 1962માં મુરલી ધરજી મોહતા કોલકાતામાં એક એકાઉન્ટિંગ ફર્મમા

ં ક્લાર્ક તરીકે કામ કરતા હતા. તેમની પત્ની પુસી દેવી મોહતાએ સાદી રાખડી બનાવવાનું નક્કી કર્યું. બે વર્ષ પછી તેમનું અવસાન થયું અને ધંધો પણ બંધ થઈ ગયો. પત્નીની યાદમાં મુરલીએ ફરીથી કામ શરૂ કર્યું. પુત્ર જીવન દાસ મોહતાએ બિઝનેસને આગળ વધાર્યો.

42 દેશોમાં નિકાસ કરી રહ્યું છે. 1979 માં, કમલ તેના કાકા સાથે બિઝનેસમાં જોડાયો અને શ્રી રાખીને દેશમાં જાણીતું નામ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. રાખડીઓની બ્રાન્ડ બનાવી. દેશભરના 700 જિલ્લાઓમાં ધંધો છે. ભારતમાં 500 જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ અને 2,000 રિટેલર્સના નેટવર્ક છે. દર વર્ષે દિલ્હી અને હૈદરાબાદમાં ડીલર મીટનું આયોજન કરે છે, જ્યાં તેઓ આખા વર્ષ માટે બે લાખથી વધુ હોલસેલર્સ અને રિટેલર્સ માટે રાખડીઓનું પ્રી-બુક કરે છે.

સાદી રાખડીઓ, જરદોસી રાખડીઓ, મોતી જડેલી રાખડીઓ, કુંદન રાખડીઓ અને બીજી ઘણી બધી રાખડીઓનો સમાવેશ થાય છે. યુકે, યુએસ, ઑસ્ટ્રેલિયા, ફિજી, મોરેશિયસ અને અન્ય સ્થળોએ પણ રાખડીઓની નિકાસ કરે છે. મોર અને ઇઝીડે જેવી સુપરમાર્કેટ ચેઇનને પણ વેચે છે.

કલકત્તામાં 20 લાખથી વધુ લોકો આ વ્યવસાયમાં જોડાયેલા છે.

રક્ષાબંધન સાથે જોડાયેલો મીઠાઈ, ચોકલેટ, વસ્ત્રો, ભેટની ચીજો, જવેરાત, ટ્રાન્સપોર્ટ છે. જેનો ધંધો અબજો રૂપિયામાં છે. વેલેન્ટાઈન ડે અને મધર્સ ડે પછીનો ઉદ્યોગ રક્ષા બંધન છે.

ફળો, સૂકા ફળો, રાખડી અને ફૂલો હોય છે. કોમ્બો પેક 499 રૂપિયાથી શરૂ થાય છે અને 4,000 રૂપિયા સુધી જાય છે. સૌથી વધુ વેચાતી કિંમત રૂ.599 થી રૂ.699 છે.[:en]Ahmedabad, 10 August 2023
Raksha is closed on 11th August. A teacher from Vadodara city has started a campaign to send rakhis to army personnel on Rakshabandhan festival. In the 9th year, teacher Sanjay Bachav and 100 former students have sent 55 thousand rakhis. Soldiers and officers have been deployed on duty in Siachen and Galwan valleys on the border of Kashmir and Arunachal Pradesh. The jawans get it 4 days before laying the rakhis.

Vadodara has earned a name for Rakhi service, but no brand for Rakhi. There is a big business of Rakhi in Gujarat and 50 thousand people get employment, but there is no famous brand of Rakhi like Calcutta in Gujarat. Rakhi worth 5 to 6 thousand crore rupees is used in India and 250 to 300 crore rupees in Gujarat. And the business of 500 to 600 crores is being considered.

In 2023, apart from Vadodara, these ashes have come from 40 cities of 14 states and 14 countries including Australia, Dubai, America, Canada. Sent by post. This campaign has now become international. A sister ties a rakhi to her brother for her protection and the brother promises to protect his sister.

Campaign
Raksha Bandhan is a sacred festival of the Hindus that came into existence about 6,000 years ago when the Aryans created the world’s first civilization. A campaign called “Rakshabandhan with the Indian Army” was launched with the sisters. In the campaign, sisters send Rakhi from every corner of the country. Along with this, sisters from other countries also send Rakhi in this campaign.

75 to 75 thousand
This campaign started 9 years ago with 75 handmade rakhis. People have told that this year 55 thousand rakhis have been given to teachers. Now it can increase to 75 thousand rakhis next year. In this way, the campaign started with 75 rakhis will reach 75 thousand.

Name of each sister
Behind the cover of each rakhi is the name and mobile number of the sister sending the rakhi. So that the soldiers also know that thousands of kilometers away, someone is constantly praying for their safety. Since there is a mobile number on the cover of the rakhi, in some cases the women sending the rakhi also receive phone calls to thank the jawana.

Answer
Many women also send greeting cards with messages praying for their safety along with the rakhi. In some cases, an army officer or jawan sends a gift for the sister. These are very emotional moments.

Who is the teacher?
Sanjay Bachhav is 57 years old. Civil Engineer (Diploma), B with English, is a teacher at Baroda High School Bagikhana. Participated in the World Marathi Literature Conference held in Singapore. On the occasion of Independence Day, a new initiative was taken to send Rakhi to the soldiers.

2015
In the year 2015, he himself had sent 75 rakhis to the jawan brothers guarding the border.

2016
Teacher Sanjeev Bachav started this campaign in the entire Vadodara city. Rakhis worth 2200 were collected.

2017
5500 rupees were collected.

2018
10 thousand Rakhi sent.

2019
On 29-7-2019, 12 thousand rakhis were collected from different groups of Vadodara and sent by soldiers to the border.

2020
12 were present during the Corona period.

2021
This year more than 25 thousand ashes were collected.
The brave soldiers of India were martyred in Galvan. That’s why Galvan started sending rakhis across the border. The three main borders of India are Kargil, Galwan and Siachen.

2022
For the safety of the soldiers protecting the country, 50 thousand rakhis were prepared and sent to India-Pakistan and India-China border. It was prepared by Vadodara residents and school children. Rakhi has been sent by sisters from 14 states of the country, Australia, America, Russia, Germany, Japan and 5 countries of the world. The children had also sent him bandaged.

Rakhi is a BIG business

In 2022, the business of Rakhi in the country reached 5 to 6 thousand crores. The price was increased by 20 to 25 percent. According to the report of CAIT, there is a business of rakhi worth about 6 thousand crore rupees. In 2021, Rakhi did a business of Rs 3,500 to 4,500 crores in Corona. According to that calculation, a business of Rs 250 crore can be done from 5 percent of the population in Gujarat. The rakhi of blinds is the choice of the people.

Ahmedabad
There are 22 leading Wholesale Rakhi dealers in Ahmedabad. Especially Gujarat and Ahmedabad are considered to be the center of Rakhi market in the country. Rakhis are sent not only in Gujarat but also in India and abroad.
There are around 100 big wholesale rakhi sellers across the state. 50-60% Rakhi production in Corona Rs. 100 million. In 2021, the business would be of Rs 2 crores, had reached 15 crores. In a good year, there is a turnover of 20 to 25 crores.

Country
Delhi’s Sadar Bazar is the main center of Rakhi business in the country with a turnover of 5 to 6 thousand crores. West Bengal is also the largest center of Rakhi production in the country. Bengal’s share in the total business of the country is 50 to 60 percent. After this, rakhis are made on a large scale in Gujarat, Mumbai, Delhi, Rajasthan. Rakhi has a business of Rs 200 crores in Dharavi, Mumbai.

China
Rakhi is not directly imported from China. The materials used in making Rakhi like fancy parts, foil, foam, decorative items, stones etc. come from China. The raw material used to make Rakhi is imported from China, which costs Rs 1,000 to 1,500 crore. In 2020, gray material worth Rs 4 thousand crore was coming from China. According to the report of CAIT, do about 6 thousand

There is a business of Rakhi worth Rs. China did work worth about Rs 4,000 crore. First, foam, paper foil, gray thread, pearls, drops, decorative items, etc. are imported from China.

Work for 50 thousand
More than 50 thousand people get employment by making Rakhi. The wholesale business of Rakhi starts from March. Due to GST, the business has reduced by 30 percent. Kites of Uttarayan, crackers of Diwali, rakhis of Raksha Bandhan, Holi colors are the main employment. All these businesses are estimated to provide employment to 5 lakh people.

Surat
In 2021, the business of Rakhi in Surat was 5 to 10 crores. This business is done in 1 month. Significantly, there are 100 manufacturers and more than 450 wholesalers in Surat. Surat to U.P. More goods go to other states including Odisha.

Rajkot
In 2022 there were 1000 shops in Rajkot market. Rakhis ranging from Rs 1 to Rs 200 are available in the market. There are also silver and gold rakhis. Lumba Rakhi has been tied to Chandanani and brother-in-law.
Angoor Rakhi is most in demand. Kasab-Jashdoshi, Calcutta Booty, Kids Cartoon Rakhi. Simple and light Rakhi with various cartoon characters including Hanuman, Ganesh, Krishna, Motu Patlu. There are more than 2 thousand designs in the Rakhi market of Rajkot. There are 1500 types of thread rakhis. Silver, Jattal, Moti, Sukhad, American Diamond, Rudraksh, Omkar. spiderman, doraemon, mickey mouse

Morbi – Tankara
More than 5 present workers are engaged in this rakhi industry in Tankara taluk of Morbi. It is sent all over India including Calcutta, Maharashtra, Odisha, Rajasthan. 50 to 60 lakh rakhis were exported from Tankara to other states of India. Taxes have broken the back of small scale industries. In 2018, 1,000 types of rakhis worth about Rs 30 lakh were sold in 250 shops in Morbi. Rakhi was available from five rupees to five hundred rupees. Rakhis including diamonds, crystal beads, silver remained more popular. There were cartoon rakhis including Chhota Bheem, Super Hero for the kids.
Due to GST, the business has reduced by 30 percent.

2020
In 2020, the business of the wholesale market amid Corona has also not been able to increase by more than 20 percent.

2021
There was recession due to Corona. Last year, rakhis worth Rs 2.5 to 3 crore were sold. A packet of 1 dozen rakhis which cost Rs 175. 60-70 percent rakhi produced

Business in 2022
In August 2022, the printing of Rakhi became 25 percent costlier. The string of pearls ranged from Rs 300 to Rs 2500 per kg depending on the quality of the pearl. The price of packing box was increased from Rs 50 to Rs 70. The foil increased from 300 to 400 to 400 to 450 rupees. The cost of molding on Rakhi has also increased from Rs.3 to Rs.5. 4 to 5 crores. A packet of 175 reduced to Rs 240. The cost had increased by about 30 per cent.

Cow dung rakhi
The use of natural rakhi made from cow dung started from 2022. There is a lot of demand. Price is very less. His business is growing.

Vedic Rakhi
Rakhis are artificially made by machine. There is no Vedic worship or Vedic virtues in it. These are made for show only. The ration may include rice, durva, mustard seeds, sandalwood, saffron and a small gold or silver coin in a cloth. If there is no gold or silver coin, then a small piece of gold or silver can also be kept. Make a bundle of all these things and weave this bundle well in cotton thread. Worship this Rakhi normally. While worshiping, worship by keeping Rakhi at the feet of God. Take that rakhi after adding kanku, bill gulal rice and other things and tie it to the brother.
Rakhi Cover – Design Pooja Dish used while tying Raksha.

Blind student
For 25 years, Sanjay Bachhav used to celebrate the birthday of visually impaired girl students every month. Visit the school of blind and differently abled students and celebrate their birthdays or festivals with the students. On a certain day, a group celebrates the birthday of blind girls in the Goyagate area. The festival of Raksha Bandhan was also celebrated with the students of Divyang and Blind School located in Fateganj area. Ordinary students are taken along. Blind students are very strong mentally. Visually impaired students get a positive outlook in life. get the spirit of living

Khadi Rakhi
The Ashavali saree of Ahmedabad, Patola of Patan, Tangaliya shawl of Surendranagar, Mashru cloth of Mandvi and Bhujodi weave of Kutch have achieved world fame. Rakhi can be made from its cloth. When handloom artisans were counted in 2019-20, there were 10,601 artisans in handloom business in Ahmedabad. At present there are 2 to 2500 artisan families. Handloom is the largest employment provider in the country after agriculture. Of which 70 percent are women. In 2009-10, there were 43 lakh 32 thousand artisans in the country. Which decreased by 18 percent in 10 years to 35 lakh 23 thousand in 2019-20. In 10 years, 8 lakh people left this profession. Every year 408 families leave the handicrafts in the state of Gujarat. The fund has also been halved. Hardly 300 to 400 rupees are paid for preparing 10 meters of cloth on handloom. A man earns 200 to 400 rupees on a powerloom. If the rakhi is made of handloom cloth or stars, then the lives of the artisans can be saved.

Shree Rakhi Brand
Based in Calcutta since 1962, Shree Rakhi Company has grown to be one of the largest producers of Rakhi in all of India. Shree Rakhi sells 2.5 crore Rakhis annually. In 2019-20 Rs. Earned more than 33 crores. Now it has become a big Rs 100 crore brand. the third

Generation Entrepreneur, Kamal Kishore Soni.

Journey of Shri Rakhi In 1962, Murli Dharji Mohta joined an accounting firm in Kolkata.

Worked as a clerk. His wife Pushi Devi Mohta decided to make a simple rakhi. He died two years later and the business also closed. Murali resumes work in memory of his wife. Son Jeevan Das Mohta continued the business.

Export to 42 countries. In 1979, Kamal joined his uncle in business and decided to make Mr. Rakhi a household name in the country. Created the brand of rakhis. There are businesses in 700 districts across the country. It has a network of 500 wholesalers and 2,000 retailers in India. Every year they organize dealer meets in Delhi and Hyderabad where they take pre-booking of rakhis for more than two lakh wholesalers and retailers for the entire year.

These include plain rakhis, zardozi rakhis, pearl studded rakhis, kundan rakhis and many more. Also exports rakhis to UK, US, Australia, Fiji, Mauritius and elsewhere. Also sells to supermarket chains such as Peacock and Easyday.

More than 20 lakh people are engaged in this profession in Calcutta.

Rakshabandhan is related to sweets, chocolates, clothes, gift items, jewellery, transport. Whose business is in billions of rupees. Industry patronage takes place after Valentine’s Day and Mother’s Day.

There are fruits, there are dry fruits, there are Rakhi, there are flowers. Combo packs start at Rs 499 and go up to Rs 4,000. The maximum selling price is Rs.599 to Rs.699.[:hn]अहमदाबाद, 10 अगस्त 2023
11 अगस्त को रक्षा बंद है. वडोदरा शहर की एक शिक्षिका ने रक्षाबंधन पर्व पर सेना के जवानों को राखी भेजने का अभियान शुरू किया है। 9वें वर्ष में शिक्षक संजय बच्चाव और 100 पूर्व विद्यार्थियों ने 55 हजार राखियां भेजी हैं। बहनों द्वारा तैयार देश कश्मीर और अरुणाचल प्रदेश की सीमा पर सियाचिन और गलवान घाटियों में जवानों और अधिकारियों को ड्यूटी पर तैनात किया गया है. राखियां बिछाने से 4 दिन पहले जवानों को मिल जाती है.

वडोदरा ने राखी सेवा के लिए नाम कमाया है, लेकिन राखी के लिए कोई ब्रांड नहीं। गुजरात में राखी का बड़ा कारोबार है और 50 हजार लोगों को रोजगार मिलता है, लेकिन गुजरात में कलकत्ता जैसा राखी का कोई मशहूर ब्रांड नहीं है। भारत में 5 से 6 हजार करोड़ रुपए और गुजरात में 250 से 300 करोड़ रुपए की राखी का इस्तेमाल होता है। और 500 से 600 करोड़ का कारोबार माना जा रहा है.

2023 में वडोदरा के अलावा 14 राज्यों के 40 शहरों और ऑस्ट्रेलिया, दुबई, अमेरिका, कनाडा समेत 14 देशों से ये राखियां आई हैं। डाक द्वारा भेजा गया. यह अभियान अब अंतरराष्ट्रीय हो गया है. एक बहन अपनी रक्षा के लिए अपने भाई को राखी बांधती है और भाई अपनी बहन की रक्षा करने का वादा करता है।

अभियान
रक्षा बंधन हिंदुओं का एक पवित्र त्योहार है जो लगभग 6,000 साल पहले अस्तित्व में आया था जब आर्यों ने दुनिया की पहली सभ्यता बनाई थी। बहनों के साथ “रक्षाबंधन भारतीय सेना के साथ” नामक एक अभियान शुरू किया गया। अभियान में देश के कोने-कोने से बहनें राखी भेजती हैं। साथ ही दूसरे देशों से भी बहनें इस मुहिम में राखी भेजती हैं.

75 से 75 हजार
इस अभियान की शुरुआत 9 साल पहले 75 हस्तनिर्मित राखियों से हुई थी. लोगों ने बताया है कि इस वर्ष 55 हजार राखी शिक्षकों को दी गयी है. अब यह अगले साल बढ़कर 75 हजार राखी तक पहुंच सकती है। इस प्रकार 75 राखियों से शुरू हुआ अभियान 75 हजार तक पहुंच जाएगा।

प्रत्येक बहन का नाम
हर राखी के कवर के पीछे राखी भेजने वाली बहनों का नाम और मोबाइल नंबर है। ताकि जवानों को भी पता चले कि हजारों किलोमीटर दूर कोई उनकी सुरक्षा के लिए लगातार प्रार्थना कर रहा है. चूँकि राखी के कवर पर एक मोबाइल नंबर होता है, कुछ मामलों में राखी भेजने वाली महिलाओं को जवना को धन्यवाद देने के लिए फोन भी आते हैं।

उत्तर
कई महिलाएं राखी के साथ अपनी सुरक्षा के लिए प्रार्थना करने वाले संदेशों वाले ग्रीटिंग कार्ड भी भेजती हैं। कुछ मामलों में सेना का कोई अधिकारी या जवान बहन के लिए उपहार भेजता है। ये बेहद भावुक पल हैं.

शिक्षक कौन है?
संजय बच्चव की उम्र 57 साल है. सिविल इंजीनियर (डिप्लोमा), अंग्रेजी के साथ बी, बड़ौदा हाई स्कूल बागीखाना में शिक्षक हैं। सिंगापुर में आयोजित विश्व मराठी साहित्य सम्मेलन में भाग लिया। स्वतंत्रता दिवस के मौके पर सैनिकों को राखी भेजने की नई पहल की गई.

2015
साल 2015 में उन्होंने खुद सीमा की रक्षा कर रहे जवान भाइयों के लिए 75 राखियां भेजी थीं.

2016
शिक्षक संजीव बाचाव ने पूरे वडोदरा शहर में यह अभियान शुरू किया। 2200 की राखी एकत्र हुई।

2017
5500 रुपए एकत्र हुए।

2018
10 उपहार राखी भेजी गई।

2019
29-7-2019 को वडोदरा के विभिन्न समूहों से 12 हजार राखियाँ एकत्र कर सैनिकों द्वारा सीमा पर भेजी गईं।

2020
कोरोना काल में 12 उपस्थित रहे।

2021
इस वर्ष 25 हजार से अधिक राखियां एकत्र हुईं।
गलवान में भारत के वीर जवान शहीद हुए। इसलिए गलवान ने सीमा पार राखियां भेजना शुरू कर दिया। भारत की तीन मुख्य सीमाएँ कारगिल, गलवान और सियाचिन हैं।

2022
देश की रक्षा कर रहे जवानों की सुरक्षा के लिए 50 हजार राखियां तैयार कर भारत पाकिस्तान और भारत चीन सीमा पर भेजी गईं। इसे वडोदरा निवासियों और स्कूली बच्चों ने तैयार किया था. देश के 14 राज्यों, ऑस्ट्रेलिया, अमेरिका, रूस, जर्मनी, जापान समेत दुनिया के 5 देशों से बहनों ने राखी भेजी है। इसे भी बच्चों ने पट्टी बांधकर भेजा था।

राखी एक व्यवसाय है

2022 में देश में राखी का कारोबार 5 से 6 हजार करोड़ रुपये तक पहुंच गया. कीमत में 20 से 25 फीसदी की बढ़ोतरी की गई. CAIT की रिपोर्ट के मुताबिक, करीब 6 हजार करोड़ रुपये का राखी का कारोबार होता है. 2021 में राखी ने कोरोना में 3,500 से 4,500 करोड़ रुपये का कारोबार किया. उस हिसाब के मुताबिक गुजरात में 5 फीसदी आबादी से 250 करोड़ रुपये का कारोबार हो सकता है. अंधशालाओं की राखी लोगों की पसंद है.

अहमदाबाद
अहमदाबाद में 22 प्रमुख थोक राखी डीलर हैं। खासतौर पर गुजरात और अहमदाबाद को देश में राखी बाजार का केंद्र माना जाता है। राखियां न केवल गुजरात बल्कि देश-विदेश में भी भेजी जाती हैं।
राज्य भर में लगभग 100 बड़े थोक राखी विक्रेता हैं। कोरोना में 50-60% राखी उत्पादन रु. 10 करोड़. 2021 में 2 करोड़ रुपये का होगा कारोबार 15 करोड़ पहुंच गए थे. एक अच्छे साल में 20 से 25 करोड़ रुपये का कारोबार होता है.

देश
5 से 6 हजार करोड़ रुपए के कारोबार वाला दिल्ली का सदर बाजार देश में राखी कारोबार का प्रमुख केंद्र है। पश्चिम बंगाल देश में राखी उत्पादन का सबसे बड़ा केंद्र भी है। देश के कुल कारोबार में बंगाल की हिस्सेदारी 50 से 60 फीसदी है. इसके बाद गुजरात, मुंबई, दिल्ली, राजस्थान में बड़े पैमाने पर राखियां बनाई जाती हैं। राखी का मुंबई के धारावी में 200 करोड़ रुपए का कारोबार है।

चीन
राखी सीधे चीन से आयात नहीं की जाती है। राखी बनाने में इस्तेमाल होने वाली सामग्री जैसे फैंसी पार्ट्स, पन्नी, फोम, सजावटी सामान, पत्थर आदि चीन से आते हैं। राखी बनाने में इस्तेमाल होने वाला कच्चा माल चीन से आयात किया जाता है, जिसकी कीमत 1,000 से 1,500 करोड़ रुपये है। 2020 में चीन से 4 हजार करोड़ रुपये का ग्रे मटेरियल आ रहा था. CAIT की रिपोर्ट के मुताबिक, करीब 6 हजार करोड़ रुपये का राखी का कारोबार होता है. चीन ने लगभग 4,000 करोड़ रुपये का काम था. पहले चीन से फोम, पेपर फ़ॉइल, ग्रे धागा, मोती, बूंदें, सजावटी सामान आदि आयात किया जाता है।

50 हजार को काम
राखी बनाने से 50 हजार से ज्यादा लोगों को रोजगार मिलता है. मार्च से राखी का थोक व्यापार शुरू हो जाता है। जीएसटी के कारण कारोबार 30 फीसदी कम हो गया है. उत्तरायण की पतंगें, दिवाली के पटाखे, रक्षाबंधन की राखियाँ, होली के रंग-रोगन प्रमुख रोजगार हैं। इन सभी व्यवसायों से 5 लाख लोगों को रोजगार मिलने का अनुमान है।

सूरत
2021 में सूरत में राखी का कारोबार 5 से 10 करोड़ रहा. यह व्यापार 1 महीने में हो जाता है. गौरतलब है कि सूरत में 100 निर्माता और 450 से अधिक थोक व्यापारी हैं। सूरत से यू.पी. उड़ीसा सहित अन्य राज्यों में अधिक माल जाता है।

राजकोट
2022 में राजकोट बाजार में 1 हजार दुकानें थीं। बाजार में 1 रुपये से लेकर 200 रुपये तक की राखियां उपलब्ध हैं। चांदी और सोने की भी राखियां हैं। चंदनानी और भाई-भाभी को लुंबा राखी बांधी गई है.
अंगूर की राखी की सबसे अधिक मांग है। कसाब-जश्दोशी, कलकत्ता बुटी, बच्चों के कार्टून राखी हैं। हनुमान, गणेश, कृष्ण, मोटू पतलू समेत कई कार्टून वाली सरल और हल्की राखी। राजकोट के राखी बाजार में 2 हजार से ज्यादा डिजाइन हैं। 1500 प्रकार की धागों वाली राखियां हैं। सिल्वर, जट्टल, मोती, सुखद, अमेरिकन डायमंड, रुद्राक्ष, ओंकार हैं। स्पाइडरमैन, डोरेमोन, मिकी माउस

मोरबी – टंकारा
मोरबी के टंकारा तालुक में इस राखी उद्योग में 5 से अधिक वर्तमान श्रमिक लगे हुए हैं। इसे कलकत्ता, महाराष्ट्र, उड़ीसा, राजस्थान सहित पूरे भारत में भेजा जाता है। टंकारा से भारत के अन्य राज्यों में 50 से 60 लाख राखियां निर्यात की गईं। करों ने लघु उद्योगों की कमर तोड़ दी है। 2018 में मोरबी की 250 दुकानों में करीब 30 लाख रुपये की 1 हजार तरह की राखियां बिकीं. राखी पांच रुपये से लेकर पांच सौ रुपये तक उपलब्ध थी. हीरे, क्रिस्टल मोती, चांदी सहित राखियां अधिक लोकप्रिय रहीं। बच्चों के लिए छोटा भीम, सुपर हीरो समेत कार्टून वाली राखियां थीं।
जीएसटी के कारण कारोबार 30 फीसदी कम हो गया है.

2020
2020 में कोरोना के बीच थोक बाजार का कारोबार भी 20 फीसदी से ज्यादा नहीं बढ़ सका है.

2021
कोरोना के कारण मंदी थी. पिछले साल ढाई से तीन करोड़ रुपये की राखियां बिकी थीं। 1 दर्जन राखियों का एक पैकेट जिसकी कीमत 175 रुपये थी. 60-70 प्रतिशत राखी का उत्पादन हुआ

2022 में बिजनेस
अगस्त 2022 में राखी की छपाई 25 फीसदी महंगी हो गई. मोती की गुणवत्ता के आधार पर मोती का धागा 300 से 2500 रुपये प्रति किलोग्राम था। पैकिंग बॉक्स की कीमत 50 रुपये से बढ़ाकर 70 रुपये कर दी गई. पन्नी 300 से 400 से बढ़कर 400 से 450 रुपये हो गई। राखी पर ढलाई की लागत भी तीन से पांच रुपये बढ़ गयी है. 4 से 5 करोड़ रुपए. 175 का एक पैकेट घटकर 240 रुपये का हो गया. लागत करीब 30 फीसदी बढ़ गई थी.

गाय के गोबर से बनी राखी
गाय के गोबर से बनी प्राकृतिक राखी का उपयोग 2022 से शुरू हुआ। बहुत डिमांड है. कीमत बहुत कम है. उनका बिजनेस बढ़ रहा है.

वैदिक राखी
राखियाँ कृत्रिम रूप से मशीन द्वारा बनाई जाती हैं। इसमें कोई वैदिक पूजा या वैदिक गुण नहीं हैं। ये सिर्फ दिखावे के लिए बनाए गए हैं. राशन में चावल, दूर्वा, सरसों के बीज, चंदन, केसर और एक कपड़े में एक छोटा सोने या चांदी का सिक्का शामिल हो सकता है। यदि सोने या चांदी का सिक्का न हो तो सोने या चांदी का एक छोटा सा टुकड़ा भी रख सकते हैं। इन सभी चीजों की एक पोटली बना लें और इस पोटली को सूती धागे में अच्छे से बुन लें। इस राखी का सामान्य पूजन करें. पूजा करते समय भगवान के चरणों में राखी रखकर पूजा करें। कंकू, बिल गुलाल चावल और अन्य पदार्थ डालकर उस राखी को ले जाएं और भाई को बांध दें।
राखी कवर – रक्षा बांधते समय उपयोग की जाने वाली डिज़ाइन पूजा डिश।

अंधे छात्र
25 साल तक संजय बच्छाव हर महीने दृष्टिबाधित छात्राओं का जन्मदिन मनाते थे। नेत्रहीन और विकलांग छात्रों के स्कूल में जाएँ और छात्रों के साथ उनके जन्मदिन या त्यौहार मनाएँ। एक निश्चित दिन पर, एक समूह गोयागेट क्षेत्र में नेत्रहीन लड़कियों का जन्मदिन मनाता है। फतेगंज क्षेत्र स्थित दिव्यांग एवं अंध विद्यालय के छात्र-छात्राओं के साथ भी रक्षाबंधन का त्योहार मनाया गया। आम छात्रों को साथ लिया जाता है. दृष्टिहीन छात्र मानसिक रूप से बहुत मजबूत होते हैं। दृष्टिहीन विद्यार्थियों को जीवन में सकारात्मक दृष्टिकोण मिलता है। जीने का उत्साह मिलता है

खादी राखी
अहमदाबाद की आशावली साड़ी, पाटन की पटोला, सुरेंद्रनगर की तंगालिया शॉल, मांडवी का मशरू कपड़ा और कच्छ की भुजौड़ी बुनाई ने विश्व प्रसिद्धि हासिल की है। इसके कपड़े से राखी बनाई जा सकती है. 2019-20 में जब हथकरघा कारीगरों की गिनती की गई तो अहमदाबाद में हथकरघा व्यवसाय वाले 10,601 कारीगर थे। वर्तमान में यहां 2 से 2500 कारीगर परिवार हैं। कृषि क्षेत्र के बाद हथकरघा देश में सबसे अधिक रोजगार उपलब्ध कराता है। जिनमें 70 फीसदी महिलाएं हैं. 2009-10 में देश में 43 लाख 32 हजार हस्तशिल्पी थे। जो 10 साल में 18 फीसदी घटकर 2019-20 में 35 लाख 23 हजार हो गई. 10 साल में 8 लाख लोगों ने यह पेशा छोड़ा। गुजरात राज्य में हर साल 408 परिवार हस्तल छोड़ देते हैं। फंड भी आधा कर दिया गया है. हैंडलूम पर 10 मीटर कपड़ा तैयार करने में मुश्किल से 300 से 400 रुपये का भुगतान होता है। पावरलूम पर एक आदमी 200 से 400 रुपये कमाता है. यदि राखी हथकरघा कपड़े या सितारों से बनी हो तो कारीगरों की जान बच सकती है।

श्री राखी ब्रांड
1962 से कलकत्ता में, श्री राखी कंपनी पूरे भारत में राखी के सबसे बड़े उत्पादकों में से एक बन गई है। श्री राखी सालाना 2.5 करोड़ राखियां बेचती है। 2019-20 में रु. 33 करोड़ से ज्यादा की कमाई. अब यह 100 करोड़ रुपए का बड़ा ब्रांड बन गया है। तीसरी पीढ़ी के उद्यमी, कमल किशोर सोनी।

श्री राखी की यात्रा 1962 में, मुरली धारजी मोहता कोलकाता में एक अकाउंटिंग फर्म में शामिल हो गए।

क्लर्क के तौर पर काम किया. उनकी पत्नी पूसी देवी मोहता ने साधारण राखी बनाने का फैसला किया। दो साल बाद उनकी मृत्यु हो गई और कारोबार भी बंद हो गया। मुरली ने अपनी पत्नी की याद में फिर से काम शुरू किया। पुत्र जीवन दास मोहता ने व्यवसाय जारी रखा।

42 देशों को निर्यात। 1979 में, कमल अपने चाचा के साथ व्यवसाय में शामिल हो गए और श्री राखी के साथ देश में एक घरेलू नाम बनाने का फैसला किया। राखियों का ब्रांड बनाया. देशभर के 700 जिलों में कारोबार हैं. इसका भारत में 500 थोक विक्रेताओं और 2,000 खुदरा विक्रेताओं का नेटवर्क है। हर साल दिल्ली और हैदराबाद में डीलर मीट आयोजित करते हैं, जहां वे पूरे साल के लिए दो लाख से अधिक थोक विक्रेताओं और खुदरा विक्रेताओं के लिए राखियों की प्री-बुकिंग करते हैं।

इनमें सादी राखियां, जरदोजी राखियां, मोती जड़ी राखियां, कुंदन राखियां और कई अन्य राखियां शामिल हैं। यूके, यूएस, ऑस्ट्रेलिया, फिजी, मॉरीशस और अन्य जगहों पर भी राखियां निर्यात करता है। मोर और ईज़ीडे जैसी सुपरमार्केट श्रृंखलाओं को भी बेचता है।

कलकत्ता में 20 लाख से अधिक लोग इस पेशे से जुड़े हुए हैं।

रक्षाबंधन से संबंधित हैं मिठाइयाँ, चॉकलेट, कपड़े, उपहार वस्तुएँ, आभूषण, परिवहन। जिनका कारोबार अरबों रुपये में है. वेलेंटाइन डे और मदर्स डे के बाद उद्योग संरक्षण होता है।

फल हैं, सूखे मेवे हैं, राखी हैं, फूल हैं. कॉम्बो पैक 499 रुपये से शुरू होते हैं और 4,000 रुपये तक जाते हैं। अधिकतम बिक्री मूल्य 599 रुपये से 699 रुपये है।[:]