[:gj]ખેડૂતોને રાતા પાણીએ રોવડાવતા લાલ ટામેટા, ભાવ 5 વર્ષને તળિયે [:en]Tomato prices in Gujarat are at a 5-year low[:hn]गुजरात में टमाटर के दाम 5 साल के निचले स्तर पर[:]

[:gj](દિલીપ પટેલ, ગાંધીનગર)
ગુજરાતમાં ટામેટાના ભાવ 5 વર્ષના તળિયે આવીને ઊભા છે. 2020માં 4 રૂપિયા એક કિલોનો ભાવ હતો. હાલ મણના 50 રૂપિયા ખેડૂતોને માંડ મળે છે. જે ખરેખર તો 20 કિલોના રૂ.250 મળે તો મહેનત સાથે નફો મળે છે. તેનો સીધો મતલબ એ થયો કે 20 કિલોએ ખેડૂતોને રૂ.200 ઓછા મળી રહ્યાં છે.

1300 રૂપિયાનું એક પડીકી બિયારણ આવે છે. તેનો ખર્ચ પણ નિકળે તેમ નથી. ઘણાં ખેડૂતો દેવામાં ધકેલાયા છે. ત્રણેય ઋતુમાં 20 લાખ ટન ટામેટા ત થાય છે. શિયાળામાં 15 લાખ ટન ટામેટા થતા હોવાનું અનુમાન છે. એક ટને રૂ.3 હજાર મળે છે. જે ટને રૂ.10 હજાર મળવા જોઈએ. તે હિસાબે ખેડૂતોનો શિયાળુ પાક ઓછા ભાવ સાથે 5 લાખ ટન ગણવામાં આવે તો પણ રૂ.350 કરોડનો ફટકો પડ્યો છે.

ટામેટાની ટેકાના રૂ.250 ભાવે ખરીદી કરવી જોઈએ એવી માંગ ખેડૂતો કરી રહ્યાં છે. ભાવ નિયંત્રણ નથી. વચેટીયાઓ વધારે ભાવ લે છે.

ઉંચા ભાવ
નવેમ્બર 2021માં ટામેટાનો છૂટક ભાવ એક કિલોના રૂ.120 સુધી શહેરોમાં પહોંચ્યો હતો. હવે 3 રૂપિયા કેલો ખેડૂતોને ભાવ મળે છે અને શહેરના લોકોને વેપારીઓ 15થી 20 રૂપિયે કિલો હાલ આપી રહ્યાં છે. 8 મહિના પહેલા આણંદ-ખેડામાં એક કિલો ટામેટાના ભાવ રૂ.100 સુધી થઈ ગયા હતા. હવે ત્યાં 3થી 4 રૂપિયે કિલો ખેડૂતોએ આપી દેવા પડે છે.

વાવેતર
ટામેટાનું વાવેતર 67751 હેક્ટરમાં વાવેતર 2021-22માં થયું હતું. જેમાં સૌથી વધારે આણંદમાં 8355 હેક્ટરમાં હતું. બીજા નંબર પર મહેસાણામાં 5900 હેક્ટર થયું હતું. ત્રીજા નંબર પર ખેડા જિલ્લામાં 4690 હેક્ટર થયું હતું. અમદાવાદ, છોટાઉદેપુર, રાજકોટ, અમેરલી, કચ્છ, દાહોદમાં વાવેતર વધારે થાય છે.

ત્રણેય ઋતુમાં 20 લાખ ટન ટામેટા ત થાય છે. શિયાળામાં 15 લાખ ટન ટામેટા થતા હોવાનું અનુમાન છે. ચોમાસુ, શિયાળા અને ઉનાળા એમ ત્રણે રૂતુમાં ઉગડવામાં આવે છે. સરાસરી 21 ડિગ્રી સે. થી 23 ડિગ્રી સે. જેટલા ઉષ્ણતામાને પાક સારો થાય છે. વધુ વરસાદ વાળા વિસ્તારોમાં ટામેટાનો ચોમાસુ પાક સફળતાપૂર્વક લઈ શકાતો નથી. 8થી 10 વખત સિંચાઈ કરીને પાણી આપે ત્યારે ટામેટાની ખેતી માટે 130થી 150 દિવસ ખેડૂત મહેનત કરે ત્યારે પાકે છે.
છોટાઉદેપુર જિલ્લાના નસવાડી, સંખેડા, કવાંટ તમામ વિસ્તારની અંદર મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો ટામેટાનું ઉત્પાદન કરે છે.

વેપારીઓના કારણે ખેડૂતોને મુળ ભાવ પણ નથી મળતા.
સિઝનનીશરૂઆત થઇ હતી ત્યારે ટામેટાનો ખૂબ સારો ભાવ આવી રહ્યો હતો. 25 કિલો ટામેટા 400 થી 500 રૂપિયાના સુધીનો ભાવ હતો. ટામેટાના ભાવ એકદમ નીચે જતા રહેતા ખેડૂતોની હાલત કફોડી બની ગઈ છે.

છોટા ઉદેપુર જેવા અંતરિયળ જિલ્લામાં ટામેટાના ભાવ કિલોએ માત્ર 1-2 રૂપિયા મળી રહ્યાં છે. પડતર કરતા પણ નીચી કિંમતે ખોટ ખાઈને ખેડૂતોએ શાકભાજી વેચવાનો વારો આવ્યો છે.

મધ્ય ગુજરાતમાં 8.30 લાખટન ટામેટા પાકે છે. જેમાં આણંદમાં 2.75 લાખ ટન ટામેટા પાકે છે. મહેસાણામાં 2 લાખ ટન ટામેટા પાકે છે.
ગુજરાતમાં સરેરાશ 29-30 ટન ટામેટા એક હેક્ટરે પાકે છે. પણ બનાસકાંઠા અને સાબરકાંઠે એવા જિલ્લા છે કે જ્યાં એક હેક્ટરે 37 હજાર ટન એક હેક્ટરે ટામેટા પાકે છે. સુરતમાં સૌથી ઓછી ઉત્પાદકતા આખા રાજ્યમાં છે. જે 20 ટન હેક્ટરે છે.

શિયાળુ શાકભાજીનું વાવેતર ગયા વર્ષે 1 લાખ 58 હજાર હેક્ટર થયું હતું. જે ડિસેમ્બર 2022માં આ વર્ષે 1 લાખ 84 હજાર હેક્ટર થયું છે. છેલ્લા 3 વર્ષની સરેરાશ વાવેતર 2 લાખ હેક્ટર શાકભાજીનું વાવેતર શિયાળામાં થતું હોય છે.
મધ્ય ગુજરાતમાં સૌથી વધારે શાકભાજી ઉગાડાય છે. આણંદ અને સુરજ જિલ્લામાં સૌથી વધારે શાકભાજી પાકે છે.

ત્રણેય ઋતુ થઈને 2021-22માં ગુજરાતમાં 8 લાખ 33 હજાર હેક્ટરમાં શાકભાજી ઉગાડાયા હતા. જેમાં 1.67 લાખ ટન ઉત્પાદનની ધારણા હતી. જે 20 ટન હેક્ટરે ઉત્પાદન બતાવે છે.

બટાકામાં વાવેતર 1.23 લાખ હેક્ટરથી વધીને 1.29 લાખ હેક્ટર થયું છે. તેમાં પણ ખેડૂતોને ભાવો ઓછા મળી શકે છે. ઉત્તર ગુજરાતના 5 જિલ્લાઓમાં બટાકા ઉગાડાય છે. ગુજરાતમાં બીજે બટાકાની ખેતી થતી નથી.

ડૂંગળીનું સરેરાશ વાવેતર 64 હજાર હેક્ટર થયું હોય છે. પણ 2021માં 81 હજાર હેક્ટર થયું હતું અને 2022 ડિસેમ્બર સુધીમાં 69 હજાર હેક્ટર થયું છે. ગયા વર્ષે ભાવ નીચે હતા આ વખતે ડુંગળીના ભાવ વધી શકે છે.

https://allgujaratnews.in/gj/tomato-prices-at-3-year-low-farmers-selling-at-rs-4-10/ [:en](Dilip Patel, Gandhinagar)
Tomato prices in Gujarat are at a 5-year low. In 2020, the price was Rs 4 per kg. At present, farmers barely get Rs 50 a year. Which actually gives profit by hard work on getting 250 rupees for 20 kg. This simply means that farmers are getting Rs 200 less per 20 kg.

The cost of one padki seed is Rs.1300. The cost of this is also unaffordable. Many farmers are in debt. 20 lakh tonnes of tomatoes are grown in all the three seasons. It is estimated that 1.5 million tonnes of tomatoes are produced in winter. Three thousand rupees are available for one ton. Which ton should get Rs 10,000. According to that, farmers have suffered a loss of Rs 350 crore even after considering 5 lakh tonnes of low-cost winter crop.

The farmers are demanding that tomatoes should be bought at the support price of Rs 250. No price control. Middlemen charge higher prices.

high prices
In November 2021, the retail price of tomato in cities reached Rs 120 per kg. Now farmers are being given Rs 3 per kg and traders are giving Rs 15 to 20 per kg to city dwellers. 8 months ago in Anand-Kheda, the price of one kg of tomatoes had reached Rs.100. Now the farmers have to pay Rs 3 to 4 per kg.

Farming
Tomato was planted in 67751 hectares in 2021-22. In which the maximum was 8355 hectares in Anand. Mehsana was second with 5900 hectares. Kheda district has 4690 hectares on the third number. More cultivation is done in Ahmedabad, Chhotaudepur, Rajkot, Amarli, Kutch, Dahod.

Production

20 lakh tonnes of tomatoes are grown in all the three seasons. It is estimated that 1.5 million tonnes of tomatoes are produced in winter. It is grown in three seasons monsoon, winter and summer. Average 21 °C. to 23 degree C. The hotter the harvest, the better. Tomato as a monsoon crop cannot be grown successfully in areas with high rainfall. Tomatoes take 130 to 150 days to ripen while the farmer works hard to irrigate 8 to 10 times.
A large number of farmers produce tomatoes in Naswadi, Sankheda, Kawant areas of Chhotaudepur district.

Due to the traders, the farmers are not even getting the basic price.
Tomato prices were very good when the season started. The price of 25 kg tomatoes was 400 to 500 rupees. The condition of the farmers has become pathetic due to fall in the prices of tomatoes.

In interior districts like Chhota Udepur, the price of tomato is available only at Rs 1-2 per kg. It is the farmers’ turn to sell vegetables at a lower price than the fallow.

Average

8.30 lakh tonnes of tomato is grown in Central Gujarat. In which 2.75 lakh tonnes of tomatoes have ripened in Anand. 2 lakh tonnes of tomatoes are grown in Mehsana. On an average, 29-30 tonnes of tomatoes are grown per hectare in Gujarat. But Banaskantha and Sabarkantha are such districts where 37 thousand tonnes of tomatoes are produced per hectare. Surat has the lowest productivity in the entire state. Which is 20 tonnes per hectare.

Last year, winter vegetables were planted in 1 lakh 58 thousand hectare. Which has become 1 lakh 84 thousand hectare in December 2022 this year. The average planting of the last 3 years is 2 lakh hectares of vegetables planted in winter.
Most of the vegetables are grown in central Gujarat. Anand and Suraj districts grow the maximum number of vegetables.

In Gujarat, vegetables were grown on 8 lakh 33 thousand hectares in all the three seasons in 2021-22. In which 1.67 lakh tonnes production was expected. Which shows production of 20 tonnes per hectare.

potato

Potato sowing has increased from 1.23 lakh hectare to 1.29 lakh hectare. In that too, farmers can get a lower price. Potatoes are grown in 5 districts of North Gujarat. No other potato is cultivated in Gujarat.

Onion

The average cultivation of onion is 64 thousand hectares. But in 2021 it was 81 thousand hectares and by December 2022 it has become 69 thousand hectares. Last year the prices were low, this time onion prices may increase.[:hn](दिलीप पटेल, गांधीनगर)
गुजरात में टमाटर के दाम 5 साल के निचले स्तर पर हैं। 2020 में भाव 4 रुपए किलो था। मौजूदा समय में किसानों को मुश्किल से 50 रुपये सालाना मिलते हैं। जो वास्तव में 20 किलो के 250 रुपये मिलने पर मेहनत से मुनाफा मिलता है। इसका सीधा मतलब है कि किसानों को प्रति 20 किलो 200 रुपये कम मिल रहे हैं।

एक पडि़की बीज की कीमत 1300 रुपए है। इसका खर्चा भी नहीं हो पा रहा है। कई किसान कर्ज में डूबे हुए हैं। तीनों सीजन में 20 लाख टन टमाटर उगाया जाता है। अनुमान है कि सर्दियों में 15 लाख टन टमाटर का उत्पादन होता है। एक टन के तीन हजार रुपए मिलते हैं। किस टन को 10 हजार रुपये मिलने चाहिए। उस हिसाब से किसानों की जाड़े की फसल को कम कीमत वाली 5 लाख टन माने जाने पर भी 350 करोड़ रुपये का नुकसान हुआ है.

किसानों की मांग है कि टमाटर को 250 रुपए समर्थन मूल्य पर खरीदा जाए। कोई मूल्य नियंत्रण नहीं। बिचौलिए अधिक कीमत वसूलते हैं।

ऊंची कीमतें
नवंबर 2021 में शहरों में टमाटर का खुदरा भाव 120 रुपये प्रति किलो तक पहुंच गया। अब किसानों को 3 रुपये किलो और व्यापारी शहरवासियों को 15 से 20 रुपये किलो दे रहे हैं। आणंद-खेड़ा में 8 माह पहले एक किलो टमाटर के दाम 100 रुपये तक पहुंच गए थे। अब किसानों को 3 से 4 रुपए प्रति किलो के हिसाब से देना पड़ रहा है।

खेती
2021-22 में 67751 हेक्टेयर में टमाटर लगाया गया। जिसमें सबसे ज्यादा आणंद में 8355 हेक्टेयर था। मेहसाणा 5900 हेक्टेयर के साथ दूसरे स्थान पर था। तीसरे नंबर पर खेड़ा जिले में 4690 हेक्टेयर है। अहमदाबाद, छोटाउदेपुर, राजकोट, अमरली, कच्छ, दाहोद में अधिक खेती की जाती है।

उत्पादन

तीनों सीजन में 20 लाख टन टमाटर उगाया जाता है। अनुमान है कि सर्दियों में 15 लाख टन टमाटर का उत्पादन होता है। यह मानसून, सर्दी और गर्मी तीन मौसमों में उगाई जाती है। औसत 21 डिग्री सेल्सियस। से 23 डिग्री सी। फसल जितनी गर्म होगी, उतना अच्छा होगा। टमाटर की मानसूनी फसल अधिक वर्षा वाले क्षेत्रों में सफलतापूर्वक नहीं उगाई जा सकती है। टमाटर को पकने में 130 से 150 दिन का समय लगता है जबकि किसान 8 से 10 बार सिंचाई करने में मेहनत करता है।
छोटाउदेपुर जिले के नसवाड़ी, सांखेड़ा, कावंत क्षेत्र में बड़ी संख्या में किसान टमाटर का उत्पादन करते हैं.

व्यापारियों के कारण किसानों को मूल भाव भी नहीं मिल रहा है।
जब सीजन शुरू हुआ था तब टमाटर के दाम काफी अच्छे थे। 25 किलो टमाटर की कीमत 400 से 500 रुपए थी। टमाटर के दाम गिरने से किसानों की हालत दयनीय हो गई है।

छोटा उदेपुर जैसे भीतरी जिलों में टमाटर के दाम 1-2 रुपये प्रति किलो ही मिल रहे हैं। परती से कम कीमत पर सब्जियां बेचने की बारी किसानों की है।

औसतन

मध्य गुजरात में 8.30 लाख टन टमाटर उगाया जाता है। जिसमें आणंद में 2.75 लाख टन टमाटर पक चुका है। मेहसाणा में 2 लाख टन टमाटर उगाए जाते हैं। गुजरात में प्रति हेक्टेयर औसतन 29-30 टन टमाटर उगाया जाता है। लेकिन बनासकांठा और साबरकांठा ऐसे जिले हैं जहां प्रति हेक्टेयर 37 हजार टन टमाटर पैदा होता है। पूरे राज्य में सूरत की उत्पादकता सबसे कम है। जो 20 टन प्रति हेक्टेयर है।

पिछले साल 1 लाख 58 हजार हेक्टेयर में सर्दी की सब्जियां लगाई गई थीं। जो इस साल दिसंबर 2022 में 1 लाख 84 हजार हेक्टेयर हो गया है। पिछले 3 वर्षों का औसत रोपण सर्दियों में 2 लाख हेक्टेयर सब्जियों में लगाया जाता है।
अधिकांश सब्जियां मध्य गुजरात में उगाई जाती हैं। आणंद और सूरज जिले सबसे ज्यादा सब्जियां उगाते हैं।

गुजरात में 2021-22 में तीनों सीजन में 8 लाख 33 हजार हेक्टेयर में सब्जियां उगाई गईं। जिसमें 1.67 लाख टन उत्पादन की उम्मीद थी। जो प्रति हेक्टेयर 20 टन उत्पादन दर्शाता है।

आलू

आलू की बुवाई 1.23 लाख हेक्टेयर से बढ़कर 1.29 लाख हेक्टेयर हो गई है। उसमें भी किसानों को कम कीमत मिल सकती है। आलू उत्तरी गुजरात के 5 जिलों में उगाए जाते हैं। गुजरात में किसी अन्य आलू की खेती नहीं की जाती है।

प्याज

प्याज की औसत खेती 64 हजार हेक्टेयर है। लेकिन 2021 में यह 81 हजार हेक्टेयर था और दिसंबर 2022 तक यह 69 हजार हेक्टेयर हो गया है। पिछले साल दाम कम थे, इस बार प्याज के दाम बढ़ सकते हैं।[:]