[:gj]ગાંધીજીની પ્રેરણાથી 1940થી ચાલતી શિશુવિહાર સંસ્થાએ 11 હજાર બહેનોને આત્મનિર્ભર બનાવ્યા[:en]With the inspiration of Gandhiji, Shishu Vihar Sansthan, 1940, made 11 thousand self-reliant.[:hn]गांधी की प्रेरणा से 1940 से चल रही शिशुविहार संस्था ने 11 हजार बहनों को आत्मनिर्भर बनाया[:]

[:gj]માર્ચ 14, 2024

-બાપુ, તમે જે કરી શકતા નથી તે અમે કરીએ છીએ… માનભાઈના એક વ્યંગે શિશુવિહાર સંસ્થાને સ્થાન આપ્યું.

-સ્વરાજ માટે સામાજિક સુધારણા અંતર્ગત બહેનોએ સિલાઈની તાલીમ શરૂ કરી, કેરોસીન કેન પેપર શેડમાં સિલાઈની તાલીમ શરૂ કરી, આજે 45 બહેનો સિલાઈની તાલીમ મેળવી રહી છે.

ભાવનગર: દેશની જનતા જ્યારે આત્મનિર્ભર હોય ત્યારે જ દેશ આત્મનિર્ભર બને છે. સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં સ્વદેશી અપનાવવા અને દેશની જનતાને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે અનેક આંદોલનો થયા. ગાંધીજીએ મહિલાઓને આત્મનિર્ભરતાના શિક્ષણમાં સામેલ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો અને ત્યારથી 1940માં મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી શરૂ થયેલી પ્રવૃત્તિઓ આજે પણ ભાવનગરમાં ચાલુ છે. 1939માં શિશુ વિહાર સંસ્થાનની સ્થાપના થયાના એક વર્ષ પછી, 1940માં, સંસ્થાએ બહેનોને ટેલરિંગની તાલીમ આપવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં જગ્યાના અભાવે કેરોસીનના ડબ્બામાંથી બનાવેલા શેડમાં સિલાઈની તાલીમ શરૂ કરવામાં આવી હતી. એક સરકારી સહાયિત સંસ્થાએ અત્યાર સુધીમાં 11 હજાર બહેનોને આત્મનિર્ભર બનાવ્યા છે.
ભાવનગરની શિશુવિહાર સંસ્થા દ્વારા બહેનોને સ્વનિર્ભરતાના શિક્ષણમાં સામેલ કરવાના ગાંધીજીના આગ્રહને પગલે આનંદ મંગલ મંડળ પરિવારની બહેનોએ સામાજિક સુધારાના ભાગરૂપે સ્વનિર્ભરતા માટે તાલીમ આપવા માટે ટેલરિંગની તાલીમ શરૂ કરી. આનંદ મંગલ મંડળની બહેનો જ્યોતિ મંડળના ઉપક્રમે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ બહેનોના સામાજિક પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કરતી હતી. 1939માં શિશુ વિહાર સંસ્થાનની સ્થાપના થયાના એક વર્ષ પછી, 1940માં, સંસ્થાએ બહેનોને ટેલરિંગની તાલીમ આપવાનું શરૂ કર્યું. સંસ્થામાં શરૂઆતમાં મકાનની સગવડ ન હતી, તેથી કેરોસીન અને તેલના ભંગાર અને વળાંકવાળા લાકડા પર બાંધવામાં આવેલા શેડમાં ટેલરિંગની તાલીમ શરૂ થઈ. શરૂઆતમાં ભાવનગરના કેટલાક શ્રીમંત પરિવારોએ તેમના મકાનો વાપરવા દીધા. લીલીસિસ્ટર, જેણે સિલાઈ કરીને તેના પરિવારને ટેકો આપ્યો, તેણે અન્ય જરૂરિયાતમંદ બહેનોને પણ આત્મનિર્ભર બનવાની તાલીમ આપી. ધીરે ધીરે, ઘણા સેવા ભિખારીઓ આ પ્રવૃત્તિમાં જોડાયા અને બહેનો પછી ભાઈઓને પણ ટેલરિંગની તાલીમ આપવામાં આવી. ભાવનગરમાં રબરના કારખાનામાં મિકેનિક તરીકે કામ કરતા સોંડભાઈ બારડ ફેક્ટરી બંધ થયા પછી તેમના ભાઈઓને ટેલરિંગની તાલીમ આપવા લાગ્યા. તે પછી, ધનંજયભાઈ ત્રિવેદીએ તેમના ભાઈઓને 30 વર્ષ સુધી ટેલરિંગની તાલીમ આપી અને તેઓ વિકલાંગ હોવા છતાં તેમને સારા કારીગરો બનાવ્યા. પ્રથમ નજરે ખૂબ જ સરળ ગણાતા આ સેવા યજ્ઞે અનેક પરિવારોને મુશ્કેલીમાં મુકી દીધા છે. આજે પણ અહીં 45 બહેનો સિલાઈની તાલીમ લે છે. આર્થિક રીતે નબળા 390 તાલીમાર્થીઓને રૂ. 28.15 લાખની સહાય આપી બહેનોને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ સંસ્થાએ અત્યાર સુધીમાં 11 હજાર બહેનોને કોઈપણ સરકારી મદદ વિના આત્મનિર્ભર બનાવ્યા છે.

મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીની પ્રેરણાથી આ પ્રવૃત્તિને વેગ મળ્યો.

ડી.ટી. 11-11-1939ના રોજ ભાવનગરમાં પ્રજા પરિષદનું સંમેલન યોજાયું હતું અને આ પરિષદની વ્યવસ્થા શિશુવિહાર સંસ્થાના આનંદ મંગલ મંડળના ભાઈઓએ સંભાળી હતી. કોન્ફરન્સ પૂરી થયા પછી મહારાજાએ યુવાનોના વખાણ કર્યા અને પૂછ્યું, “છોકરાઓ, તમે અહીં શું કરી રહ્યા છો?” માનભાઈએ કહ્યું, “બાપુ, તમે જે કરી શકતા નથી, તે અમે કરી રહ્યા છીએ.” માનભાઈએ મહારાજાના કટાક્ષનો જવાબ આપતાં કહ્યું. કહ્યું, તમે અમને કહો કે અમે શું કરી શકતા નથી અને પછી માનભાઈએ કહ્યું, અમે એક એવી જગ્યા બનાવવા માંગીએ છીએ જ્યાં ગરીબ જરૂરિયાતમંદ બહેનો અને બાળકોને ખવડાવી શકાય અને તેમની સંભાળ રાખી શકાય. તે પછી ભાવનગર રાજ્યએ આનંદ મંગલ મંડળને જગ્યા આપી જ્યાં હવે શિશુવિહાર સંસ્થા કાર્યરત છે.[:en]The organization, which has been running without any government assistance since 1940, has made 11 thousand self-reliant.
March 14, 2024

-Bapu, we do what you cannot do… A satire of Manbhai gave a place to Shishu Vihar Sansthan.

-Sisters started sewing training under social reform for Swaraj, sewing training started in kerosene cans paper shed, today 45 sisters are getting sewing training.

Bhavnagar: A country becomes self-reliant only when the people of the country are self-reliant. In the freedom struggle, many movements took place to adopt Swadeshi and make the people of the country self-reliant. Gandhiji emphasized on involving women in the education of self-reliance and since then the activities started in 1940 with the aim of making women self-reliant are still going on in Bhavnagar. A year after the establishment of Shishu Vihar Sansthan in 1939, in 1940, the Sansthan started training the sisters in tailoring. Initially, due to lack of space, sewing training was started in a shed made of kerosene canisters. A government aided organization has so far made 11 thousand sisters self-reliant.
Following Gandhiji’s insistence on involving the sisters in the education of self-reliance through the Shishuvihar institution of Bhavnagar, the sisters of the Anand Mangal Mandal family started tailoring training as part of social reforms to train for self-reliance. The sisters of Anand Mangal Mandal were solving the social problems of poor and needy sisters on the initiative of Jyoti Mandal. A year after the establishment of Shishu Vihar Sansthan in 1939, in 1940, the Sansthan started training the sisters in tailoring. The institute did not initially have building facilities, so tailoring training began in a shed built on kerosene and oil scraps and bent wood. Initially, some wealthy families of Bhavnagar allowed their houses to be used. Lilysister, who supported her family by sewing, also trained other needy sisters to become self-reliant. Gradually, many service beggars joined this activity and after the sisters, the brothers were also trained in tailoring. Sondbhai Barad, who worked as a mechanic in a rubber factory in Bhavnagar, started training his brothers in tailoring after the factory was closed. After that, Dhananjaybhai Trivedi trained his brothers in tailoring for 30 years and made them good artisans, even though they were handicapped. This service yagya, which at first glance is considered very simple, has left many families in trouble. Even today 45 sisters take sewing training here. An effort has been made to make the sisters self-reliant by providing assistance of Rs 28.15 lakh to 390 economically weak trainees. This organization has so far made 11 thousand sisters self-reliant without any government help.

This activity got a boost due to the inspiration of Maharaja Krishnakumarsinji.

D.T. On 11-11-1939, a conference of Praja Parishad was held in Bhavnagar and the arrangements of this conference were handled by the brothers of Anand Mangal Mandal of Shishu Vihar Sanstha. After the conference ended, the Maharaja praised the youth and asked, “Boys, what are you doing here?” Manbhai said, “Bapu, what you cannot do, we are doing.” Manbhai. Responding to the sarcasm of the Maharaja, he said, You tell us what we cannot do and then Manbhai said, We want to build a place where poor needy sisters and children can be fed and taken care of. After that, Bhavnagar State gave the place to Anand Mangal Mandal where Shishu Vihar Sansthan is now functioning.[:hn]14 मार्च, 2024

-बापू, हम वो करते हैं जो आप नहीं कर सकते… मानभाई के एक व्यंग्य ने शिशु विहार संस्थान को जगह दिला दी।

-स्वराज के लिए सामाजिक सुधार के तहत बहनों ने शुरू किया सिलाई प्रशिक्षण, केरोसिन के डिब्बे पेपर शेड में शुरू हुआ सिलाई प्रशिक्षण, आज 45 बहनें प्राप्त कर रही हैं सिलाई प्रशिक्षण

भावनगर: कोई देश तभी आत्मनिर्भर बनता है जब देश के लोग आत्मनिर्भर हों. स्वतंत्रता संग्राम में स्वदेशी अपनाने और देश के लोगों को आत्मनिर्भर बनाने के लिए कई आंदोलन हुए। गांधीजी ने महिलाओं को स्वालंबन की शिक्षा में शामिल करने पर जोर दिया और तब से 1940 में महिलाओं को स्वालंबन बनाने के उद्देश्य से शुरू की गई गतिविधि आज भी भावनगर में चल रही है। 1939 में शिशुविहार संस्थान की स्थापना के एक साल बाद 1940 में संस्थान ने बहनों को सिलाई का प्रशिक्षण देना शुरू किया। शुरुआत में जगह की कमी के कारण मिट्टी के तेल के कनस्तरों से बने शेड में सिलाई प्रशिक्षण शुरू किया गया। सरकारी सहायता प्राप्त एक संस्था ने अब तक 11 हजार बहनों को आत्मनिर्भर बनाया है।
भावनगर की शिशुविहार संस्था के माध्यम से बहनों को स्वालंबन की शिक्षा में शामिल करने के गांधीजी के आग्रह के बाद, आनंद मंगल मंडल परिवार की बहनों ने आत्मनिर्भरता के प्रशिक्षण के लिए सामाजिक सुधारों के तहत सिलाई प्रशिक्षण शुरू किया। आनंद मंगल मंडल की बहनें ज्योति मंडल की पहल पर गरीब और जरूरतमंद बहनों की सामाजिक समस्याओं का समाधान कर रही थीं। 1939 में शिशु विहार संस्थान की स्थापना के एक साल बाद 1940 में संस्थान ने बहनों को सिलाई का प्रशिक्षण देना शुरू किया। संस्थान के पास शुरू में भवन निर्माण की सुविधा नहीं थी, इसलिए केरोसिन और तेल के स्क्रैप और मुड़ी हुई लकड़ी के आधार पर एक शेड में सिलाई प्रशिक्षण शुरू हुआ। शुरुआत में भावनगर के कुछ धनी परिवारों ने अपने घरों को इस्तेमाल करने दिया। सिलाई करके परिवार का भरण-पोषण करने वाली लिलीबहन ने अन्य जरूरतमंद बहनों को भी आत्मनिर्भर बनने का प्रशिक्षण दिया। धीरे-धीरे, कई सेवा भिखारी इस गतिविधि में शामिल हो गए और बहनों के बाद भाइयों को भी सिलाई का प्रशिक्षण दिया गया। भावनगर की एक रबर फैक्ट्री में मैकेनिक के रूप में काम करने वाले सोंदभाई बराड ने फैक्ट्री बंद होने के बाद अपने भाइयों को सिलाई का प्रशिक्षण देना शुरू किया। उसके बाद, धनंजयभाई त्रिवेदी ने अपने भाइयों को 30 वर्षों तक सिलाई का प्रशिक्षण दिया और उन्हें अच्छा कारीगर बनाया, भले ही वे विकलांग थे। पहली नजर में बेहद सामान्य माने जाने वाले इस सेवा यज्ञ ने कई परिवारों को खड़ा कर दिया है. आज भी यहां 45 बहनें सिलाई का प्रशिक्षण लेती हैं। आर्थिक रूप से कमजोर 390 प्रशिक्षुओं को 28.15 लाख रुपये की सहायता प्रदान कर बहनों को आत्मनिर्भर बनाने का प्रयास किया गया है। यह संस्था अब तक 11 हजार बहनों को बिना किसी सरकारी मदद के आत्मनिर्भर बना चुकी है।

महाराजा कृष्णकुमारसिंजी की प्रेरणा से इस गतिविधि को बढ़ावा मिला

डी.टी. 11-11-1939 को भावनगर में प्रजा परिषद का एक सम्मेलन हुआ और इस सम्मेलन की व्यवस्था शिशुविहार संस्था के आनंद मंगल मंडल के भाइयों ने संभाली। सम्मेलन समाप्त होने के बाद महाराजा ने युवाओं की प्रशंसा की और पूछा, ”लड़कों, तुम यहाँ क्या कर रहे हो?” मनभाई ने कहा, ”बापू, जो तुम नहीं कर सकते, वह हम कर रहे हैं।” मानभाई के व्यंग्य का जवाब देते हुए महाराजा ने कहा, आप हमें बताएं कि हम क्या नहीं कर सकते और फिर मानभाई ने कहा, हम एक ऐसी जगह बनाना चाहते हैं जहां गरीब जरूरतमंद बहनों और बच्चों का भरण-पोषण और देखभाल की जा सके। उसके बाद भावनगर राज्य ने आनंद मंगल मंडल को वह स्थान दिया जहां अब शिशु विहार संस्था कार्यरत है।[:]