[:gj]- ઉમંગ બારોટ
અમદાવાદ, 16 એપ્રિલ 2020
અમદાવાદમાં આઈઆઈએમ સામે આવેલી અટીરા – ટેક્સટાઇલ સંશોધન સંસ્થા ભારતની એકમાત્ર સંસ્થા છે જ્યાં N99 માસ્કનું ફિલ્ટર મટીરીયલ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ડી.આર.ડી.ઓ. દ્વારા આ કામ સોંપાયાના દિવસે જ મને રાજ્યના મુખ્યસચિવ અનિલ મુકિમનો ફોન આવ્યો અને કોઈપણ જરૂરિયાત માટે સંપૂર્ણ સહકારની તત્પરતા દાખવતામાં આવી હતી. G.N.F.C. અને G.S.F.C. એ પણ કાચો માલ અહિં ગુજરાતમાંથી જ મળે તેવા પ્રયાસો કર્યા હતા.
પોલીએમાઇડ-6 પ્રકારનું નાયલોન ફિલ્ટરના ઉત્પાદનમાં વાપરવામાં આવે છે. આ માટેના ગ્રેન્યુઅલ્સ જર્મનીથી તાત્કાલિક લાવવાની જરૂરિયાત પડી હતી. ભારત સરકારના ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલયના સહયોગથી 4 ટન ગ્રેન્યુઅલ્સ પેસેન્જર પ્લેનથી ભારત પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. જર્મનીની એક ખાનગી કંપનીએ માનવતાના આ કામમાં કાચો માલ અટીરાને વિનામૂલ્યે પૂરો પાડ્યો હતો.
ફોર્મિક એસિડનો જથ્થો ખૂટી પડતાં શહેરની એલ.ડી. એન્જીનીયરીંગ કોલેજના રસાયણ વિભાગના સહયોગથી એસિડનો જથ્થો ખરીદી શકાયો હતો.
‘અટીરા’ના નેનો ટેકનોલોજી વિભાગમાં સાયન્ટિફિક ઓફિસર, રિસર્ચર, પ્રોડક્શન યુનિટ સહિત 15 જેટલા લોકો કામ કરે છે.
N95 માસ્કની ફિલ્ટરેશન કેપેસિટિ (ગાળણ ક્ષમતા) 95% હોય છે. 0.3 માઇક્રોનથી મોટા તમામ કણો (પાર્ટિક્યુલેટ મેટર) N95 માસ્ક 95%ની ક્ષમતા સાથે ફિલ્ટર કરી શકે છે. જ્યારે N99 માસ્કની ગાળણ ક્ષમતા લગભગ 100% હોય છે.
અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ એસોશીએશન (ATIRA) અને ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવેલોપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO)ના સંયુક્ત ઉપક્રમે હાલ દેશમાં અદ્યતન N99 માસ્કનું ઉત્પાદન WHO ના માપદંડ અનુસાર થઈ રહ્યું છે. ડી.આર.ડી.ઓ. ભારત સરકાર માન્ય માસ્ક ઉત્પાદન એકમ ધરાવે છે.
અટીરા દ્વારા 3.85 લાખ N99 માસ્ક બને તેટલું કાપડ ડી.આર.ડી.ઓ.ને આપવામાં આવ્યું છે. કુલ ઓર્ડર 5 લાખ માસ્ક બને તેટલા કાપડનો છે. ‘અટીરા’ના નેનો વિભાગમાં અદ્યતન નેનો ઈલેક્ટ્રો સ્પિનીંગ મશીન રાજ્ય સરકારના ઉદ્યોગ કમિશનર કચેરીના આર્થિક સહયોગથી ખરીદવામાં આવ્યું છે.
કોટેડ ફાઇબરના ઉપયોગથી N99 માસ્કનું ફિલ્ટર લેયર તૈયાર કરવામાં આવે છે. N99 માસ્કમાં ૫ સ્તર આવે છે જેમાં 3 સામાન્ય સ્તરની વચ્ચે 2 ફિલ્ટર લેયર હોય છે. N99 માસ્ક ભારતમાં ઉપલબ્ધ વિવિધ માસ્કનો સર્વોચ્ચ પ્રકાર છે.
અટીરાના નાયબ નિયામક દિપાલી પ્લાવતના જણાવ્યા અનુસાર N99 માસ્ક ડી.આર.ડી.ઓ દ્વારા એઇમ્સ, સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય અને રક્ષા સંસ્થાનોને ઉપલબ્ધ કરાવાયા છે.
ઉત્પાદન એકમમાં પરિવર્તિત કરવું એક પડકાર હતો. પરંતુ નેનો વિભાગની ટેકનિકલ ટીમ દ્વારા આ કામ પાર પાડવામાં આવ્યું. શરૂઆતમાં અહીં રોજના 10 હજાર માસ્ક માટેનું કાપડ તૈયાર થતું હતું જે ક્ષમતા હવે રોજના 15 હજાર માસ્કના કાપડ સુધી વધારવામાં આવી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, વિક્રમ સારાભાઇ અને કસ્તુરભાઇ લાલભાઇએ સ્થાપેલી સંસ્થા ‘અટીરા’ની વર્તમાન ઇમારતનો પાયો સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલે નાખ્યો હતો. ‘અટીરા’ ઈસરો સાથે મળીને વિવિધ સંશોધન કાર્યો પણ કરી રહી છે. ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રે સંશોધનનો ઉત્કૃષ્ટ વારસો ધરાવતી ‘અટીરા’ કોરોનાની મહામારી સમયે ફરીથી દેશને કાજે આગળ આવી છે.[:en]- Umang Barot
Ahmedabad, 16 April 2020
ATIRA-Textile Research Institute, located at IIM in Ahmedabad, is the only Indian institution to manufacture a N99 mask filter material.
The polyamide-6 type is used in the production of nylon filters. The granules for this were urgently needed to be brought from Germany. The 4 ton granules were transported to India by passenger plane in collaboration with the Aviation Ministry and the Ministry of External Affairs of the Government of India. A German private company provided free raw material to Atira in this humanitarian work.
Atira’s Nanotechnology department employs about 15 people, including Scientific Officer, Researcher, Production Unit.
The filtration capacity of the N95 mask is 95%. All particles (particulate matter) larger than 0.3 micron can filter the N95 mask with a capacity of 95%. While the filtration capacity of the N99 mask is about 100%.
Attira has given the DRDO as much cloth as 3.85 lakh N99 masks. The total order is 5 lakh masks. The latest Nano Electro Spinning Machine has been purchased in the Nano section of Atira with the financial support of the State Government’s Industry Commissioner’s Office.[:hn]- ऊमंग बारोट
अहमदाबाद, 16 अप्रैल 2020
अहमदाबाद में IIM में स्थित अटीरा-टेक्सटाइल रिसर्च इंस्टीट्यूट, N99 मास्क फिल्टर सामग्री बनाने वाला एकमात्र भारतीय संस्थान है।
डीआरडीओ मुझे कार्य सौंपने के अगले दिन, मुझे राज्य के मुख्य सचिव, अनिल मुकीम का फोन आया, और किसी भी जरूरत के लिए पूरा सहयोग करने के लिए तैयार थे। जी.एन.एफ.सी. और जी.एस.एफ.सी. हमने गुजरात से कच्चा माल लाने की भी कोशिश की।
पॉलियामाइड -6 प्रकार का उपयोग नायलॉन फिल्टर के उत्पादन में किया जाता है। इसके लिए दानों को तत्काल जर्मनी से लाने की जरूरत थी। 4 टन के दानों को भारत सरकार के विदेश मंत्रालय और विदेश मंत्रालय के सहयोग से यात्री विमान से भारत ले जाया गया। एक जर्मन निजी कंपनी ने इस मानवीय कार्य में अतीरा को मुफ्त कच्चा माल प्रदान किया।
शहर का एलडी फार्मिक एसिड की मात्रा से गायब है। इंजीनियरिंग कॉलेज के रासायनिक विभाग की मदद से एसिड की मात्रा खरीदी गई थी।
अतीरा के नैनो प्रौद्योगिकी विभाग में वैज्ञानिक अधिकारी, शोधकर्ता, उत्पादन इकाई सहित लगभग 15 लोग कार्यरत हैं।
N95 मास्क की निस्पंदन क्षमता 95% है। 0.3 माइक्रोन से बड़े सभी कण (पार्टिकुलेट मैटर) 95% की क्षमता वाले N95 मास्क को फ़िल्टर कर सकते हैं। जबकि N99 मास्क की निस्पंदन क्षमता लगभग 100% है।
अहमदाबाद टेक्सटाइल्स इंडस्ट्रियल रिसर्च एसोसिएशन (ATIRA) और डिफेंस रिसर्च एंड डेवलपमेंट ऑर्गनाइजेशन (DRDO) के संयुक्त उपक्रम के साथ, देश में नवीनतम N99 मास्क WHO मानदंडों के अनुसार निर्मित किए जा रहे हैं। डीआरडीओ भारत सरकार की एक मान्यता प्राप्त मुखौटा निर्माण इकाई है।
एटिआरा ने डीआरडीओ को 3.85 लाख एन 99 मास्क जितना कपड़ा दिया है। कुल आदेश 5 लाख मास्क है। नवीनतम नैनो इलेक्ट्रो स्पिनिंग मशीन को अतीरा के नैनो खंड में राज्य सरकार के उद्योग आयोग के कार्यालय के वित्तीय समर्थन से खरीदा गया है।
लेपित फाइबर का उपयोग करके N99 मास्क की फ़िल्टर परत तैयार की जाती है। N99 मास्क 3 सामान्य परतों के बीच 2 फ़िल्टर परतों के साथ 2 परतों के साथ आता है। N99 मास्क भारत में उपलब्ध विभिन्न मास्क का उच्चतम रूप है।
अतीरा दिपाली पाविलट के उप निदेशक के अनुसार, N99 मास्क को DRDO द्वारा AIIMS, स्वास्थ्य और रक्षा संस्थानों में उपलब्ध कराया गया है।
यह एक उत्पादन इकाई के लिए संक्रमण की चुनौती थी। लेकिन यह नैनो विभाग की तकनीकी टीम द्वारा किया गया था। कपड़ा का इस्तेमाल शुरू में प्रति दिन 10 हजार मास्क के लिए किया जाता था। अब यह क्षमता बढ़ाकर 15 हजार मास्क प्रति दिन कर दी गई है।
यह उल्लेख किया जा सकता है कि सरदार वल्लभभाई पटेल ने विक्रम साराभाई और कस्तूरभाई लालभाई द्वारा स्थापित अतीरा की वर्तमान इमारत की आधारशिला रखी। अटीरा इसरो के साथ विभिन्न शोध कार्य भी कर रही है। कपड़ा क्षेत्र में अनुसंधान की उत्कृष्ट विरासत रखने वाली अटीरा कोरोना महामारी के समय देश में वापस छा गई है।[:]
