[:gj] ગુજરાતમાં 1 લાખ હેક્ટરનું જિંગા જમીન કૌભાંડ[:en]1 lakh hectare shrimp land scam in Gujarat[:hn]गुजरात में 1 लाख हेक्टेयर का झींगा जमीन घोटाला[:]

[:gj]shrimp land scam in Gujarat, गुजरात में 1 लाख हेक्टेयर का झींगा जमीन घोटाला

દિલીપ પટેલ

અમદાવાદ, 14 ઓગસ્ટ 2023

ભારતમાં 8129 કિ.મી. અને ગુજરાતમાં 1600 કિ.મી.નો દરિયા કિનારાની કુદરતી ભેટ મળેલી છે. તેના પર લૂંટ શરૂ થઈ છે. 1600 કિલોમીટરમાં વાપીથી મોરબી અને કચ્છના જખૌ સુધી ઓછામાં ઓછા 40 હજાર જિંગા ફાર્મ કે તળાવો છે. સરેરાશ એ જિંગા ફાર્મ માટે બે હેક્ટર જમીન હોય છે. તે હિસાબે 80થી 1 લાખ હેક્ટર જમીનનું કૌભાંડ હોઈ શકે છે. દરિયા કાંઠાની ખારી જમીનનો એક હેક્ટરનો ભાવ 1 લાખ રૂપિયા ગણવામાં આવે તો પણ 2023માં 1 લાખ હેક્ટર જમીનની કિંમત રૂ.1 હજાર કરોડ થાય છે.

4થી 5 લાખ લોકો તેમાં કામ કરતાં હતા. જે વાવાઝોડાં વખતે વિગતો બહાર આવી હતી.

1 લાખ હેક્ટર જમીનમાં સરકારે મંજૂર કરેલા 3 ટકા જ છે. બાકીના બધા સરકારી જમીન પચાવી પાડી છે. 14 જિલ્લાના 32 તાલુકાના દરિયા કાંઠે જિંગા થાય છે. એક જિલ્લામાં સરેરાશ 3 હજાર હેક્ટરમાં ગેરકાયદે જિંગા પેદા કરવામાં આવે છે. 45છી 50 હજાર હેક્ટરમાં જિંગા પાકતાં હોવાનો અંદાજ આંદોલન કરી રહેલાં લોકોએ સેટેલાઈની સતવીરોના આધારે મૂક્યો છે. આ હિસાબે 45થી 50 હજાર ટન જિંગા વર્ષે પેદા થતાં હોવા જોઈએ. જેમાં સરકારની પચાવી પાડેલી જમીન પર જિંગા ખેડૂ જિંગા ખેતી કરે છે. એક હેક્ટરે 5 લોકોની જરૂર પડે છે. મોટા ભાગના લોકો કોળી અને મુસ્લિમ છે.

ઉત્પાદન

ભારતમાંથી વર્ષ 2016-17માં મુખ્ય નિકાસ થયેલ ચીજોમાંથી સીફૂડનો ફાળો રૂા.37 હજાર કરોડ હતો.  ફાર્મમાંથી ઉછેરવામાં આવેલા જિંગાનું ઉત્‍પાદન રૂા.25 હજાર કરોડ હતું . એક હેક્ટરે 1 ટન જિંગાનું ઉત્પાદન થાય છે.

આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ પછી ગુજરાત જિંગા ઉત્પાદનમાં ત્રીજા સ્‍થાને હતું.

દરિયાકિનારો અને 3 લાખ 76 હજાર હેકટર સંભવિત ખારાશવાળો વિસ્તાર છે. 6 ટકા કરતા પણ ઓછો ઉપયોગ જિંગા ઉછેરમાં કરવામાં આવે છે. રાજયમાં મુખ્ય જિંગા ઉત્‍પાદનના વિસ્તારોમાં સુરત, નવસારી અને વલસાડ મોખરે છે.

આઇસીએઆર-સીબાની ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી રાજયમાં જિંગા હેચરી અને બે ફીડ મિલો છે.

એકલા ભરૂચમાં જ 3 હજાર જિંગા ખેડૂતો છે. સરતર, વલસાડ, નવસારીમાં એટલાં જ જિંગા પેદા કરતાં ખેડૂતો છે.

ભારતમાં ગુજરાત રાજ્યનો મત્સ્ય ઉછેર ત્રીજા ક્રમે છે. છેલ્લા થોડા વર્ષોથી ગુજરાતે મત્સ્ય નિકાસમાં વૃદ્ધિ કરેલી છે. ગુજરાત રાજ્યનો રાષ્ટ્રીય મરીન મત્સ્ય ઉત્પાદનમાં હિસ્સો 20 ટકા છે. રાજ્યના જી.ડી.પી.ના લગભગ 1.5 ટકા જેટલો છે. જીંગાની ખેતી વર્ષમાં બે વાર લેવાય છે. પ્રથમ ફેબુ્રઆરી થી મે અને બીજો જુલાઇથી ઓક્ટોબર વચ્ચે પાક લેવાય છે. એક હેક્ટરે 1 ટન જિંગાનું ઉત્પાદન થાય છે. કોસ્ટલ એકવાકલચર ઓથોરિટી એક્ટની રચના કરી છે. જેથી દરિયાઇ ખેડૂ અને માછીમારો વ્યવસાય કરી શકે.

નાનું રણ

કચ્છના નાના રણના ઘુડખર અભયારણ્ય 4953 ચોરસ કિલોમીટરમાં છે જેમાં 3500 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં પાણી ભરાય છે. જેમાં જિંગા થાય છે. માળિયા, વેણાસર ગામો તેનો ધંધો કરે છે. 500 પરિવારો રાતના સમયે રણની અંદર હોડી ચલાવીને જિંગા પકડીને લાવે છે. બજારોમાં લીલા અને સૂકા એમ બંને જિંગાની માંગ રહે છે. લીલા જિંગાનો ભાવ 70થી 90 રૂપિયા કિલો વેચાય છે. જ્યારે સુકવેલા અને સાફ કરેલ જિંગા કિલોના રૂ.250થી 500 છે. 2023ના ચોમાસાની સીઝનમાં રણમાં અંદાજીત 10 હજાર મેટ્રિક ટન જેટલું આ જિંગાનું ઉત્પાદન થઈ શકે છે.

ભરૂચથી સુરત સુધી જીંગાના તળાવો ઊભા કરવાના અબજો રૂપિયાના જમીન કૌભાંડ થયા છે. સરકારી ખાર, ખરાબા અને પડતર પડેલી જમીનો પર જિંગા તળાવ માફિયાઓ દ્વારા ગેરકાયદેસર જિંગા તળાવો બનાવી દીધા હતા. જેમાં લેન્ડ ગ્રેબિંગ એક્ટ મુજબ કાયદેસરની કાર્યવાહી સુધીની નોટિસ આપી હતી.

દાંડી ગામથી લઈને ભરૂચ જિલ્લાના હાંશોટ ગામની હદને આવેલા ઓલપાડ તાલુકાનાં મંડરોઈ ગામ સુધીમાં ખાર ખરાબા અને પડતર જમીનો પર 1000થી 1200 જિંગા તળાવો બન્યા છે.

ભરૂચના ભાજપના નેતા પરેશ પટેલનું લાખો રૂપિયાનું જીંગા તળાવ કૌભાંડ પકડાયા પહેલાં 1200 જીંગા તળાવમાં રૂ.9000 કરોડનું કૌભાંડ થયું હતું. ભાજપના નેતા પરેશ પટેલના પાણી ચોરી કૌભાંડ બહાર આવ્યા બાદ એક વાત નક્કી થઈ ગઈ છે કે, ભરૃચમાં ગેરકાયદે જીંગા ઉછેર કૌભાંડ આજે પણ ચાલી રહ્યાં છે.

ફેબ્રુઆરી 2015માં જીંગા ઉછેર માટેના દરિયા કાંઠાની જમીન પર ગેરકાયદે તળાવોનું કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું હતું. 8,500 હેકટર જમીનમાં 1,200 તળાવો ખોદી નાંખવામાં આવ્યાં હતાં. રૂ.9,000 કરોડનું જીંગા કૌભાંડ અંગે ભરૂચના મત્સયવિભાગના અધિકારી વી.એસ. ચૌધરીએ ધી કોસ્ટલ એકવાકલ્ચર ઓથોરીટી એકટની કલમ 14 મુજબ દહેજ મરીન પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી. પણ પછી તેમાં કોને સજા થઈ તે અંગે આજ સુધી સત્તાવાળાઓએ જાહેર કર્યું નથી.

ભાજપના લોકસભાના સાંસદ મનસુખ વસાવા અને કોંગ્રેસના રાજ્યસભાના સાંસદ અહેમદ પટેલ મૌન બની ગયા હતા.

સપ્ટેમ્બર 2017માં ભરૂચના હાંસોટતાલુકાના વમલેશ્વર અને કતપોર ગામમાં ખેતીની જમીનમાં ગેરકાયદે તળાવ બનાવી જીંગા ઉછેરનું કૌભાંડ બહાર આવ્યું હોવા છતાં ભાજપના સાંસદ મનસુખ વસાવા અને કોંગ્રેસના સાંસદ અહેમદ પટેલ મૌન ધારણ કરી લીધું હતું. આલીયાબેટમાં સરકારી જમીન પર બનાવી દેવામાં આવેલાં 1,200થી વધારે તળાવો તોડી પડાયા હતાં. રૂ.200ના કિલોના ભાવે જિંગા વેચાય છે.

જીંગા તળાવ કૌભાંડ બહાર બાદ કોમી રમખાણો થયાં હતાં જેમાં ત્રણ યુવાનોના મોત થયાં હતાં. 200થી વધારે લોકો જેલના સળીયા પાછળ ધકેલાઇ ગયાં હતાં. ભાજપ તરફથી કોઇ મદદ કરવામાં આવી નથી. જીંગા તળાવમાં થયેલો કરોડો રૂપિયાનો ભ્રષ્ટાચાર હાંસોટના કોમી રમખાણો માટે જવાબદાર હતો. તેથી ભાજપમાંથી ઘણાં લોકોએ રાજીનામાં આપી દીધા હતા.

9000 કરોડના જિંગા કૌભાંડમાં મનસુખ વસાવા મૌન

સપ્ટેમ્બર 2017માં ભરૂચના હાંસોટતાલુકાના વમલેશ્વર અને કતપોર ગામમાં ખેતીની જમીનમાં ગેરકાયદે તળાવ બનાવી જીંગા ઉછેરનું કૌભાંડ બહાર આવતાં 98 તળાવો હતા, જેમમાંથી રૂ.17 કરોડના ખર્ચે બનેલાં 23 ખાનગી તળાવો તોડી પાડવામાં આવ્યાં હતા.  ત્રણ વર્ષ પહેલાં આલીયાબેટમાં સરકારી જમીન પર બનાવી દેવામાં આવેલાં 1,200થી વધારે તળાવો તોડી પડાયા હતાં. રૂ.200ના કિલોના ભાવે જિંગા વેચાય છે. રૂ.900 કરોડ ઉપરાંતના જીંગા તળાવ કૌભાંડે રાજયભરમાં ચકચાર જગાવી હતી. હાંસોટમાં જીંગા તળાવ કૌભાંડમાં સરકારની નિષ્ક્રીયતાને કારણે અસામાજીક તત્વોને છુટો દોર મળી ગયો હતો. જીંગા તળાવ કૌભાંડ બાદ કોમી રમખાણો થયાં હતાં જેમાં ત્રણ યુવાનોના મોત થયાં હતાં.

સુરત – જિંગા

ખાનગી સંસ્થા દ્વારા નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ પુણેમાં અરજી નંબર 16-2020 ફરિયાદ કરી હતી. 2022માં સુરત જિલ્લાના ઓલપાડ, ચોર્યાસી, મજુરા તાલુકામાં આવેલા 10,000 થી વધુ ગેરકાયદે ઝીંગાના તળાવો સરકારી જમીન પર બનાવી દેવાયા હતા. તેની સામે નેશનલ ગ્રીન ટીબ્યુનલમાં ફરિયાદ થઈ હતી. સુરતના ડુમસના કાંઠા પટ્ટીના ગામોમાં સરકારી જમીનમાં 20 વર્ષોથી સરકારી જમીન પર ગેરકાયદે ઝીંગા તળાવોમાં ખેતી કરવામાં આવતી હતી.

ચોર્યાસીના ઉંબેર ગામના સર્વે નં.197માં 184 તળાવોમાંથી 75 તળાવો તોડી પડાયા હતા.

ઓલપાડના મોર, લવાછા, ઓરમા, કાછોલ, હાથીસા, મંદ્વોઇ, તેના, નેશ, કપાસી કુદિયાણા, દેલાસા,દાંડી, ભગવા તેમજ મજુરા તાલુકાના ખજોદ, ડુમસ,ભીમપોર, આલીયા બેટ,  આભવા, તલગપોર સુરતના એરપોર્ટની આજુબાજુમાં મોટી સંખ્યામાં ગેરકાયદે ઝીંગાના તળાવો સરકારી જમીન પર બન્યા છે.

ઓલપાડ – સુરત

ઓલપાડના દરિયા કાંઠા પર 1 હજારથી વધારે જિંગા તળાવો સરકારી જમીન પર બની ગયા હતા. 16 ગામોમાં સરકારી જમીન પર ગેરકાયદે જિંગા તળાવ દૂર કરવાનો અને લેન્ડ ગ્રેબિંગ મુજબ ગુનો દાખલનો આદેશ 21 મે 2022માં આપવામાં આવ્યો હતો. વરસાદી પાણી તળાવોના કારણે નિકાલ ન થતાં ઓલપાડ તાલુકાનાં ગામોમાં ચોમાસામાં પૂર જેવી સ્થિતી હતી.

16 મે 2022માં દાંડી, કૂદીયાણા, ક્પાસી, કુવાડ, સરસ, ઓરમા, મોર, દેલાસા, મંડરોઈ, નેશ, કાછોલ, હાથીસા,લવાછા, તેના, સોંડલાખારા, કોબા અને ઠોઠબ એમ 16 ગામ હતા. તલાટીએ સરવે કર્યો હતો. કાર્યવાહી કરવાનું નાટક કરાતું આવ્યું હતું.

કિમ નદી

કિમ નદીના પટ પર ગેરકાયદે ઝીંગા તળાવો હતા. ઓલપાડના 14 ગામોમાં ઝીંગા તળાવોની માપણી કરી હતી.

આલીયા બેટ – સુરત

સુરતના ડુમસ પાસે આલિયા બેટ પરની 780 હેક્ટર સરકારી જમીન પર 150 ગેરકાયદે ઝીંગા તળાવો બનાવી દેવાયા હતા. રૂ25કરોડનો વેપાર તેમાંથી થયો હતો. ‘મહા’ વાવાઝોડા સમયે આ વાત બહાર આવી હતી. 10 વર્ષમાં અહીં રૂ.200 કરોડના જિંગા પેદા કરવામાં આવ્યા છે. જે જાપાન અે ચીન મોકલાયા છે. નવાબ હૈદરે 1949માં બેટ ગૌચર જમીન તરીકે સરકારને આપી દીધો હતો. ત્યારથી ગામવાસી ઢોર ચરાવવા માટે બેટ પર લઇ જતા હતા. ખેતી શરૂ કરી હતી. ગામના લોકોએ 2013થી આલિયા બેટ પર ગેરકાયદેસર ઝીંગા તળાવ બનાવી દીધા હતા. મામલતદાર, તલાટીની ગંભીર બેજવાબદારી હતી. હવે અહીં પર્યટક સ્થળ વિકસાવવાનું છે. કેટલાક તળાવ મુંબઇના જિંગાના વેપારીને આપી દીધા હતા. બોટથી જઈ શકાય છે. બેટ પર લોકો આવે નહીં તેથી એવી અફવા ફેલાવી હતી કે અહીં ભૂત છે. ફેબ્રુઆરી 2021માં મનાઈ હુકમ આપ્યો હતો. તેમાં આદેશ કર્યો હતો કે, ગેરકાયદે ઝીંગાના તળાવોમાં ઝીંગા ઉછેરની કોઇ પ્રવૃતિ કરવી નહીં.

આલીયા બેટ – ભરૂચ

નર્મદા નદીના કિનારે આવેલાં અને ભૌગોલિક દ્દષ્ટિએ મોકાનું સ્થાન ધરાવતાં આલિયાબેટમાં સર્વે નંબર 1ની 8.500 હેક્ટર સરકારી પડતર છે.  હાંસોટ ગામના મહિલા સરપંચનો પતિ જ જમીન પચાવી લેવામાં હતો. મુખ્ય સુત્રધાર ગણાતાં હાંસોટના પપ્પુ ખોખર અને સાબીર કાનુગાની ધરપકડ કરી હતી. બંને આરોપીઓ પૈકી એક પપ્પુ ખોખર હાંસોટના મહિલા સરપંચનો પતિ હતો. મે 2014માં 100 પોલીસ સાથે 700 કર્મીઓએ આલીયા બેટ પર 3 દિવસ સુધી સર્ચ ઓપરેશન કર્યું હતું. ગુજરાતનું આ રીતનું સૌથી મોટું શોધ કાર્ય હતું. 8,500 હેકટર સરકારી જમીનમાં પરવાનગી વગર 1,200થી વધુ તળાવો ખોદી ગેરકાયદે જિંગા ઉછેર કરવામાં આવતો હતો.

હાંસોટ – ભરૂચ

ખેતીની જમીનમાં તળાવ બનાવી જીંગા ઉછેરનું કૌભાંડ બહાર આવ્યું છે. હાંસોટના કતપોર અને વમલેશ્વરમાં  123 ગેરકાયદે તળાવો તોડી નાંખ્યા હતા. કતપોર ગામના કોટેશ્વર મહાદેવ મંદિરના પાછળના ભાગે કન્ટેનરમાં જીંગાની હેરાફેરી થતી હતી. તળાવના માલિક શૈલેષ પટેલ પાસે પરવાનગીના દસ્તાવેજોની માંગણી કરી હતી. ખેતીની જમીનમાં તળાવ બનાવી તેમાં જીંગાનો ઉછેર કરવામાં આવતો હતો. જમીનનો હેતુફેર કર્યા સિવાય જીંગાનો ઉછેર કરાયો હોવાથી 1,775 કીલોથી વધારે જીંગાનો જથ્થો સીઝ કર્યો હતો. શૈલેષ પટેલને 3.37 લાખ રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો.

કોડીનાર – જિંગા

કોડીનારના કાજ ગામે ઝીંગાફાર્મ ભાજપના એક નેતાની દાદાગીરીથી 2018થી ગૌચરની જમીન પર બની રહ્યાં છે. ભાજપના જમીન માફીઆઓ દ્વારા 78 જીંગા તળાવો બનાવી દેવાયા હતા. ગાયની જમીન પર જિંગા પાળવામાં આવે છે. લોકોએ મામલતદાર કચેરીએ વિરોધ કર્યો હતો. 8 દિવસથી કોડીનાર મામલતદાર કચેરીએ પ્રતિક ઉપવાસ પર બેઠા હતા. પ્રશ્નોને વાચા ન મળતા ગ્રામજનોએ પ્રાંત અધિકારીના છાજીયા લીધા હતા. ગૌચર ખોદીને તળાવ બનાવે છે. દરિયાનું ખારૂં પાણી જમીનમાં ઉતરે છે. ખેડતોના કૂવા અને બોરમાં ભળી રહ્યું છે. પાક અને જમીન બિનઉપજાઉ બની છે. ખેતી બચાવવા અને ગૌચરની જમીન છૂટી કરાવવા છેક હાઈકોર્ટમાં ધા નાખી હતી. કલેક્ટર અને એસપીને ઝીંગા ફાર્મની કાયદેસરતા અંગે તપાસ કરી હતી. ઝીંગા ફાર્મ દૂર કરવા અને ગૌચરની જમીન છૂટી કરવા હુકમ કર્યો હતો.

પશુધનના પ્રમાણમાં 490 હેકટર જમીન ઘટે છે. ગ્રામ પંચાયતની વારંવારની તંત્રમાં રજૂઆત કરી હતી કે ગૌચર આપો. તેથી 2019માં 145 હેક્ટર પડતર જમીન ગૌચર તરીકે આપી હતી. જિલ્લા ડી.એલ.આર. કચેરીને 2 વર્ષમાં 19 પત્રો જમીન માપવા માટે લખ્યા હતા. છતાં જમીનની માપણી થઈ ન હતી. અને જિંગા તળાવો બની ગયા હતા. ઉછેર માટેના વિશાળ તળાવો બનાવવામાં આવ્યા છે. જેમાં માત્ર એકાદ તળાવના પાળા તોડવાનું રોજકામ કર્યું હતું. કોડીનાર નજીકના નાના દરિયાકાંઠે ગામો છે જેમાં મુળ દ્વારકા મહાભારતની મૂળ દ્વારકાના ઐતિહાસિક સ્થળ છે. દીપડા અહીં રહે છે. સારી નાળિયેરી થાય છે.

 

પાદરા – જિંગા

2015માં પાદરા તાલુકાના કરખડી ગામે ખાલસા કરવામાં આવેલી જમીનમાં કેટલાક શખ્સો દ્વારા જિંગા ફેક્ટરી શરૂ કરી હતી. ગામના લોકોએ મામલતદારને જાણ કરી છતાં કંઈ ન કર્યું. સામુહીક ખેતી કરવા ગરીબ લોકોને આપી હતી. બ્લોક નં. 1944માં જવાહર સામુહીક ખેતી મંડળી, નવ સહાય સામુહીક ખેતી મંડળી, જય કિસાન સામુહીક હક ખેતી મંડળ પહેલાં ખેતી કરતાં હતાં. કેટાંક માથભારે લોકોએ મંડળીના સભ્યોને હાંકી કાઢ્યા હતા. જેમાં હાલ ખેતી થતી નથી. જમીનમાં તળબદા સુખદેવ છોટા, રણછોડ ફુલાભાઇ તળપદા, લાલભાઇ ભુજાભાઇ તળપદા કાયદેસર કબજો કરી તેમાં જેસીબીથી ખોદકામ કરી તળાવો બનાવેલા હતા. 200થી વધુ વૃક્ષો કાપી નાંખ્યા હતા.

તળાજા

તળાજાના મીઠી વીરડીના દરિયાકાંઠે 40 નોંધાયેલા અને 150 ખાનગી જિંગા બનાવતી પેઢીઓ હતી. 350 હેક્ટરમાં આ ઉદ્યોગ વિસ્તરેલો છે.

ભાવનગર પાસે 1125 હેક્ટર ભાંભરા પાણીનો વિસ્તાર છે. વર્ષ 2018માં 40 ફાર્મરોને જીંગા ઉછેર માટે 140 હેક્ટર જમીન ફાળવી હતી. પ્રત્યેક હેક્ટર દિઠ 1 ટન જિંગા ઉત્પાદન થાય છે. ભાવનગરમાં ઘોઘા, જસવંતપુરા, કોટડા, ગણેશગઢ, બાવળીયાળી વિસ્તારમાં જિંગા ફાર્મ છે. ભાવનગરમાં વનામી પ્રજાતિના જીંગા વિશેષ પ્રમાણમાં ઉછેરાય છે. જે ચેન્નાઇથી બીજ આવે છે. ખાડીના ભાંભરા પાણીમાં ઉછેરી વેરાવળ અને ત્યાંથી પ્રોસેસ થઇ ગલ્ફ કન્ટ્રીમાં એક્સપોર્ટ કરાય છે. જ્યારે ડોલોમાઇ ટાઇગર પ્રજાતિનું હવે પ્રત્યારોપણ પણ શરૂ કરાયું છે.

દેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં લગભગ 1,70,000 હેક્ટરમાં ઝીંગાનું કાયદેસર વાવેતર થાય છે. પણ ગેરકાયદે વાવેતર તેનાથી અનેક ગણું છે. ભારત 14.73 મિલિયન મેટ્રિક ટન માછલી ઉત્પાદન સાથે ત્રીજા ક્રમનો સૌથી મોટો માછલી ઉત્પાદક છે. 10 લાખ ટન ઉત્પાદન સાથે, 7 લાખ ટન ઝીંગાનો સૌથી મોટો નિકાસકાર છે. ભારતમાંથી થતી દરિયાઈ નિકાસમાં ઝીંગાનો હિસ્સો 70 ટકા છે.

2018ની સરખામણીમાં 2019માં ઝીંગાનું ઉત્પાદન 7.2% વધીને 8,04,000 ટન થયું. હવે તે 10 લાખ ટન છે. આંધ્ર પ્રદેશ દેશમાં સૌથી વધુ 71% ઝીંગાનું ઉત્પાદન કરે છે. અન્ય ઝીંગા ઉત્પાદક રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ (10%), ઓડિશા (9%), ગુજરાત (5.5%) અને તમિલનાડુ (2.7%) છે. ગણ ગુજરાતના ગેરકાયદે ઝીંગા ક્યાં જાય છે તે સવાલ છે.

ચીન 25% હિસ્સા સાથે યુએસ (42%) પછી ભારતીય ઝીંગાનો બીજો સૌથી મોટો ખરીદનાર છે. ત્રણ મુખ્ય ઝીંગા ઉત્પાદક રાજ્યોના પાણીમાં ઓછી ખારાશને કારણે સારી લણણી થઈ છે. ગુજરાત અને તમિલનાડુમાં પાણીમાં વધુ ખારાશના કારણે ઝીંગાનું ઉત્પાદન પ્રભાવિત થયું છે. પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ, પોંડિચેરી, કેરળ, કર્ણાટક, ગોવા, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત છે.

કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રી પરષોત્તમ રૂપાલા છે. તેઓ ગુજરાતના અમરેલીના છે. તેઓ જ્યારથી મત્યસ્ય પ્રધાન થયા ત્યારથી ગુજરાતમાં ગેરકાદયે ઝીંગા માછલી વધારે બની રહી છે.

ભારતમાં 2.8 કરોડ માછીમારો અને મત્સ્ય ખેડૂતો છે.
વૈશ્વિક માછલી ઉત્પાદનમાં લગભગ 8% હિસ્સો ધરાવતો ભારત માછલીનો ત્રીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ છે. 10 વર્ષો દરમિયાન ભારત સરકારે મત્સ્યોદ્યોગ અને જળચરઉછેર ક્ષેત્રે રોકાણ વધાર્યું છે. 2015 થી, કેન્દ્ર સરકારે બ્લુ રિવોલ્યુશન સ્કીમ કુલ રૂ. 38,572 કરોડના રોકાણને મંજૂરી આપી.

મત્સ્યપાલન અને જળચરઉછેરમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ રોકાણ છે. 3 વર્ષમાં રૂ. 14,656 કરોડના પ્રોજેક્ટ મંજૂર કરવામાં આવ્યા.

ભારતની આઝાદી સમયે મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્ર સંપૂર્ણપણે પરંપરાગત પ્રવૃત્તિ હતી. હવે વ્યાપારી સાહસમાં પરિવર્તિત થયું છે. 1950 થી 2021-22 ના અંત સુધીમાં રાષ્ટ્રીય માછલી ઉત્પાદનમાં 22 ગણો વધારો થયો છે. ભારતનું 2013-14માં મત્સ્ય ઉત્પાદન 95.79 લાખ ટન હતું. 2021-22માં 162.48 લાખ ટન થયું હતું.

મોદી રાજમાં 10 વર્ષમાં 100 લાખ ટન વધારો 2023 સુધીમાં થઈ જશે. 2022-23 માટે રાષ્ટ્રીય માછલીનું ઉત્પાદન પણ 174 લાખ ટન થશે. જે 2013-14ની સરખામણીમાં 81% વધુ છે.

આંતરદેશીય માછલીનું ઉત્પાદન 1950-51માં માત્ર 2.18 લાખ ટનથી વધીને 2021-22માં 121.12 લાખ ટન થયું છે. 2013-14ના અંતે 61.36 લાખ ટનથી વધીને 2021-22ના અંતે 121.12 લાખ ટન થયું છે. આંતરદેશીય ઉત્પાદન 61.36 લાખ ટન સુધી પહોંચવામાં 63 વર્ષ લાગ્યા હોવા છતાં, છેલ્લા નવ વર્ષમાં આટલો જ જથ્થો પ્રાપ્ત થયો છે. જે ગેરકાયદે ઝીંગા ફાર્મના કારણે શક્ય બન્યું છે. જેમાં ગુજરાતનો હિસ્સો સૌથી વધારે છે.

ભારતની સીફૂડની નિકાસ 2013-14થી 2022-23 સુધીમાં બમણી થઈ છે. જ્યારે સીફૂડની નિકાસ 2013-14માં રૂ. 30,213 કરોડ હતી, તે વર્ષ 2022-23માં રૂ. 63,969.14 કરોડ થઈ હતી. 111.73% ની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. ભારતીય સીફૂડની નિકાસ 129 દેશોમાં થાય છે, જેમાં યુએસએ સૌથી મોટો આયાતકાર છે.

રૂપાલા માને છે કે, ખારી એક્વાકલ્ચર જેમાં ઝીંગા (ઝીંગા)ની ખેતી અગ્રેસર છે તે સરકારી નીતિ દરમિયાનગીરીઓ દ્વારા હજારો વૈવિધ્યસભર નાના એક્વાકલ્ચર ખેડૂતોની સફળતાની ગાથા છે. છેલ્લા 9 વર્ષોમાં, ખાસ કરીને આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત, ઓડિશા અને તમિલનાડુ રાજ્યોમાંથી ઝીંગાની ખેતી અને નિકાસમાં તેજી આવી છે. દેશના ઝીંગાનું ઉત્પાદન 2013-14ના અંતે 3.22 લાખ ટનથી 267% વધીને 2022-23ના અંતે રેકોર્ડ 11.84 લાખ ટન છે. 2022-23ના અંતે ઝીંગાની નિકાસ બમણીથી વધીને રૂ. 43,135 કરોડ છે. જે મોદી રાજમાં રૂ.50 હજાર કરોડ થઈ જશે.

થવાની ધારણા છે, જે 2013-14ના અંતે રૂ. 19,368 કરોડથી 123 ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

ભારતમાં આધુનિક ઝીંગા ઉછેરની શરૂઆત 1980ના દાયકાના અંતમાં થઈ હતી, જે ઝીંગા માટેની વૈશ્વિક ભૂખ, સીફૂડની નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાની સરકારી નીતિઓ અને હેચરી, ફાર્મ અને પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ બનાવવા માટે મૂડી પૂરી પાડતી અનેક કોર્પોરેટ સંસ્થાઓ દ્વારા પ્રેરિત હતી. તે મુખ્યત્વે કાળા વાઘના ઝીંગા (ફેનોરસ મોનોડોન) પર અને થોડા અંશે ભારતીય સફેદ ઝીંગા (ફેનેરોપેનિયસ ઇન્ડિકસ) પર આધારિત હતું.

થોડા વર્ષો પછી, જ્યારે વ્હાઈટ સ્પોટ સિન્ડ્રોમ વાયરસ (WSSV) ભારતના કિનારા પર પહોંચ્યો, ત્યારે ક્ષેત્રના વિકાસને ગંભીર અસર થઈ, અને ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે, પર્યાવરણીય કાર્યકરોની અરજીઓ પર ધ્યાન આપતા, દરિયાકાંઠાના પાણીમાં ઝીંગા ઉછેર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. ઝીંગા જળચરઉછેરના પુનઃપ્રારંભ માટે ભારતીય સંસદના અધિનિયમની આવશ્યકતા હતી અને ત્યારપછીના વિકાસના તબક્કામાં ઘણા નાના ખેડૂતોની માલિકીની અથવા ભાડે લીધેલી પાંચ હેક્ટરથી ઓછી જમીનની સ્વતંત્ર હેચરી અને ખેતરોના વિકાસ દ્વારા ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યો હતો. રુચિની પ્રજાતિઓ બ્લેક ટાઈગર ઝીંગા રહી પરંતુ તાજા પાણીના ઝીંગા (મેક્રોબ્રાચિયમ રોઝેનબર્ગી)નું નોંધપાત્ર ઉત્પાદન પણ હતું.

જ્યારે 2000 ના દાયકાના મધ્ય સુધી વોલ્યુમમાં વધારો થતો રહ્યો, રોગની સમસ્યાઓ, ધીમી પ્રાણી વૃદ્ધિ અને કદની વિવિધતાને કારણે દાયકાના બીજા ભાગમાં અટકી ગઈ. બ્રૂડસ્ટોક માટે, આ પ્રદેશ જંગલી પકડાયેલા કાળા વાઘના ઝીંગા પર આધાર રાખતો હતો, જેનો અર્થ એ થયો કે રોગાણુઓને બાકાત રાખવું અત્યંત પડકારજનક હતું અને પ્રજનન સંપૂર્ણપણે અશક્ય હતું. અન્ય મુખ્ય એશિયાઈ ઉત્પાદકોના અનુભવને ધ્યાનમાં લઈને, ભારતે 2008માં ચોક્કસ પેથોજેન ફ્રી (SPF) પેસિફિક વ્હાઇટ ઝીંગા (લિટોપેનિયસ વેનેમી) રજૂ કરવાનું નક્કી કર્યું. કેટલીક પસંદગીની સંસ્થાઓને પ્રાયોગિક સંસ્થાઓને આયાત અને પ્રદર્શિત કરવાની મંજૂરી આપીને દેશે પ્રજાતિઓને કાળજીપૂર્વક રજૂ કરી. પરીક્ષણ, જેના આધારે વધુ આયાત માટે નિયમો બનાવવામાં આવ્યા હતા અને લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા.

વિશ્વના ટોચના ઝીંગા ઉત્પાદક
ભારતમાં 38 ફીડ મિલો છે જે 3.5 મિલિયન મેટ્રિક ટનની સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્ષમતા સાથે ઝીંગા ફીડનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. 2019 માં, ઝીંગા ફીડનું વેચાણ વોલ્યુમ 1.3 મિલિયન મેટ્રિક ટન હોવાનો અંદાજ હતો. ગ્રોલ ફીડ્સ દ્વારા ફોટો.

ભારતીય ઝીંગા ઉછેર ઉદ્યોગ 550 થી 600 હેચરીમાંથી પ્રતિ વર્ષ 120 બિલિયન પોસ્ટલાર્વા (PL) ની અંદાજિત સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવે છે.

વિશ્વના ટોચના ઝીંગા ઉત્પાદક
ભારતે 2019માં 652,253 MT ઝીંગાની નિકાસ કરી હતી, જેનું મૂલ્ય US$4.89 બિલિયન હતું. છેલ્લા દાયકા રણની નિકાસમાં 430 ટકાનો વધારો થયો છે. મુખ્ય બજારોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (46.7 ટકા), ચીન (23.8 ટકા), યુરોપિયન યુનિયન (12.1 ટકા) અને જાપાન (6.4 ટકા)નો સમાવેશ થાય છે.

પ્રતિ ચોરસ મીટર લગભગ 40 ઝીંગાનું પ્રમાણ વ્યાપકપણે અનુસરવામાં આવે છે. તેથી, દેશ મોટા ઝીંગાનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. ભારતીય ખેડૂતો વધુ સારી નફાકારકતા માટે મોટા ઝીંગા, ખાસ કરીને કાળા વાઘના ઉત્પાદનમાં ખૂબ જ રસ ધરાવે છે.

મોટા પી. મોનોડોનનું ઉત્પાદન એક નોંધપાત્ર તક માનવામાં આવે છે, ખાસ કરીને ગુજરાત જેવા ઉત્તરીય રાજ્યોમાં.
સરકારે તાજેતરમાં ભારતમાં SPF બ્લેક ટાઇગર શ્રિમ્પની આયાતને મંજૂરી આપી છે.

 [:en]Dilip Patel

Ahmedabad, 14 August 2023

8129 km in India And Gujarat has a sea coast line of 1600 km. There is a robbery on land. There are at least 40,000 official shrimp farms or ponds in an area of 1600 kilometers from Vapi to Morbi and Jakhau on the Kutch-Pakistan border. On an average, a shrimp farm occupies two hectares of land. Accordingly, 80 to 1 lakh hectares of land is considered a scam. Even if the cost of one hectare land of sea salt is considered to be Rs 1 lakh, then the cost of 1 lakh hectare land will be Rs 1,000 crore.

Un official, 4 to 5 lakh people work in this. Details emerged during the storm.

Out of 1 lakh hectares of land, only 3 percent of the land is approved by the government. The rest of the government land has been grabbed. Shrimp occurs on the sea coast of 32 talukas of 14 districts. On an average, 3 thousand hectares of illegal shrimp are produced in a district. On the basis of satellite survey, it is estimated by the agitating people that Ginga is growing in 45 to 50 thousand hectares. Accordingly, 45 to 50 thousand tones of shrimp should be produced annually. There are so many hectares of shrimp in the interior area. In which the prawn farmer cultivates the prawn on the government’s usurped land. 5 people are required for one hectare. Most of the people are Koli and Muslim.

Production

In the year 2016-17, the contribution of sea food in the major exports from India was 37 thousand crore rupees. The production of farm-raised shrimp was 25 thousand crore rupees. 1 ton is produced per hectare.

After Andhra Pradesh and Tamil Nadu, Gujarat ranked third in Ginga production.

Coastal and 3 lakh 76 thousand hectare potential salinity area. Less than 6 percent is used in shrimp farming. Surat, Navsari and Valsad are the major Ginga production areas of the state.

There are 3000 prawn farmers in Bharuch alone. Sartar, Valsad, Navsari have the same number of Ginga producing farmers.

The state of Gujarat is the third largest producer of fish in India. In the last few years, there has been an increase in Gujarat fish exports. The state of Gujarat accounts for 20 percent of the national marine fish production. About 1.5 percent of the state’s GDP. Dinga farming is done twice a year. The first is harvested from February to May and the second is harvested from July to October. 1 ton shrimp is produced per hectare. The Coastal Aquaculture Authority Act has been enacted. So that marine farmers and fishermen can do business.

Small desert

The Ghudkhar Sanctuary of the small swampy desert of Kutch covers 4953 sq km, of which 3500 sq km is submerged. In which there is Zinga. This business is done in Malia, Venasar villages. 500 families catch shrimp by sailing inside the desert at night. Both green and dry ginger are in demand in the markets. The price of green prawns is sold at Rs 70 to 90 per kg. While the dried and cleaned Ginkgo is 250 to 500 rupees per kg. The desert could produce an estimated 10,000 metric tons of this jingle in the monsoon season of 2023.

There has been a land scam worth billions of rupees to build Ginga Talab from Bharuch to Surat. Illegal Prawn Lake was constructed by the Prawn Lake Mafia on Government Khar, Bada and barren land. In which instructions were given to take legal action under the Land Grabbing Act.

1000 to 1200 shrimp ponds have been built on barren and barren land from Dandi village to Mandroi village in Allpad taluka on the border of Hansot village in Bharuch district.

Before BJP leader Paresh Patel of Bharuch was caught, there was a scam of Rs 9000 crore in 1200 Prawn Lakes. After BJP leader Paresh Patel’s water theft scam came to the fore, one thing is certain that illegal prawn farming scam is still going on in Bharuch.

In February 2015, there was a scandal of illegal ponds on the coastal land for shrimp farming. 1,200 ponds were dug on 8,500 hectares of land. Bharuch fisheries officer V.S. Chowdhary filed a complaint under Section 14 of the Coastal Aquaculture Authority Act at the Dahej Marine Police Station. But till date the authorities have not disclosed who was punished.

BJP’s Lok Sabha MP Mansukh Vasava and Congress’s Rajya Sabha MP Ahmed Patel remained silent.

In September 2017, BJP MP Mansukh Vasava and Congress MP Ahmed Patel remained silent even after the scam of illegal pond farming in agricultural land in Vamleshwar and Katpore villages of Hansot taluka of Bharuch was exposed. In Alibet, more than 1200 prawn ponds built on government land were demolished. Prawn is sold at the rate of Rs.200 per kg.

There were communal riots after the Prawn Lake scam, in which three youths were killed. More than 200 people were put behind bars. No help from BJP. The corruption of crores of rupees in Prawn Lake was responsible for the communal riots in Hansot. So many people resigned from BJP.

Mansukh Vasava silent in 9000 crore prawn scam

In September 2017, 98 ponds built at a cost of Rs 17 crore were demolished in Vamleshwar and Katpore villages of Hansota taluk of Bharuch after the scam of illegal pond farming on agricultural land came to light. There were also 23 private ponds. Three years ago, more than 1200 ponds built on government land were demolished in Alibet. Prawn is sold at the rate of Rs.200 per kg. The Rs 900 crore prawn pond scandal created a stir in the entire state. Shrimp in Hansot

Due to the inaction of the government in the lake scam, anti-social elements got a free hand. The Prawn Lake incident was followed by communal riots in which three youths were killed.

Surat-Shrimp

The petition number 16-2020 was filed by a private entity in the National Green Tribunal Pune. In 2022, over 10,000 illegal shrimp ponds were constructed on government land in Allpad, Chorayasi, Majura taluks of Surat district. There was a complaint against him in the National Green Tribunal. Illegal shrimp ponds were being cultivated for 20 years on government land in the coastal villages of Dumas in Surat.

In survey number 197 of Umber village of Choryas Four, 75 lakes out of 184 were broken.

There are a large number of illegal shrimp ponds at Mor, Lavachha, Orma, Kachhol, Hathisa, Mandvoi, Tena, Nesh, Kapasi Kudiana, Delasa, Dandi, Bhagwa and Khajod, Dumas, Bhimpore, Alia Bet, Abva, Talagpore of Allpad in Majura taluk . Surat’s airport has been built on government land

Ollpad-Surat

More than 1,000 prawn ponds were built on government land on the sea coast of Allpad. On May 21, 2022, an order was issued to remove the illegal Zinga pond built on government land in 16 villages and file a case under land grab. Due to non-drainage of rainwater due to ponds, villages in Allpad taluka faced flood-like situation in monsoon.

As of 16 May 2022, there were 16 villages namely Dandi, Khokiana, Kapasi, Kuvad, Saras, Orma, Mor, Delasa, Mandroi, Naish, Kachhol, Hatisa, Lavachha, Tena, Sondalkhara, Koba and Thotab. Talati did the survey. The action was being dramatized.

Kim River

There were illegal shrimp ponds along the Kim River. Measurement of prawn ponds in 14 villages of Allpad.

Alia Bet – Surat

In Surat, 150 illegal prawn ponds were constructed on 780 hectares of government land at Aliya Bet near Dumas. This resulted in a business of Rs 25 crore. This thing came to the fore during the ‘Maha’ storm. In 10 years, shrimp worth Rs 200 crore has been prepared here. Which have been sent to Japan and China. Nawab Haider gave Bet Gauchar to the government in 1949. Since then villagers used to take cattle to Ballam for grazing. Started farming. The villagers had built an illegal prawn pond at Alia Bet since 2013. Mamlatdar, Talati was grossly irresponsible. Now the tourist place is to be developed here. Some ponds were given to zinc dealers in Mumbai. Can go by boat. People do not come on bats, so the rumor spread that there are ghosts here. The injunction was granted in February 2021. It was ordered that no shrimp farming activity should be carried out in illegal shrimp ponds.

Alia Bet – Bharuch

The 8,500 hectares of Survey No. 1 land in Aliabet, situated on the banks of the Narmada River and geographically privileged, is government land. The husband of the woman sarpanch of Hansot village grabbed the land. Pappu Khokhar and Sabir Kanuga of Hansot, believed to be the main conspirators, were arrested. One of the two accused, Pappu Khokhar, was the husband of a woman sarpanch of Hansot. In May 2014, 100 policemen along with 700 jawans conducted a search operation on Alia Bet for 3 days. This was the biggest search operation of its kind in Gujarat. More than 1,200 ponds were dug without permission on 8,500 hectares of government land for illegal shrimp farming.

Hansot – Bharuch

The scam of prawn farming has come to the fore by making a pond in agricultural land. 123 illegal ponds were demolished at Vamleshwar in Katpore and Hansot. Ginga was smuggled in coaches behind the Koteshwar Mahadev temple in Katpore village. Pond owner Shailesh Patel demanded permission related documents. Zinga was reared in ponds built on agricultural land. Over 1,775 kg of shrimp were seized as the shrimp were grown without land conversion. Shailesh Patel was fined Rs 3.37 lakh.

Kodinar – Shrimp

Zingafarm is being constructed on Gauchar land since 2018 due to bullying of a BJP leader in Kaj village of Kodinar. 78 Prawn Lakes were created from BJP’s land concessions. Prawns are reared on cow land. People protested against Mamlatdar’s office. Kodinar was on a symbolic fast in the Mamlatdar’s office for 8 days. Unable to answer the questions, the villagers took the seat of the provincial official. Gauchar digs and makes a pond. The salt water of the sea seeps into the ground. Mixing in farmers’ wells and sacks. Crops and land have become barren. To save agriculture and to get rid of Gauchar’s land, the door of the High Court was knocked. Collector and SP investigated the legality of the prawn farm. Ordered to remove the prawn farm and free the Gauchar land.

Livestock has reduced 490 hectares of land. The Gram Panchayat was repeatedly suggested to give Gauchar in Tantra-Mantra. Therefore, in 2019, 145 hectares of fallow land was given as Gauchar. District D.L.R. For land measurement, letters were written to the office 19 times in two years. But the measurement of the land was not done. And the shrimp lakes were formed. Large breeding ponds have been constructed. In which only one day the work of breaking the embankment of the lake was done. There are small coastal villages near Kodinar including Mul Dwarka, the historical site of Mul Dwarka of the Mahabharata. Leopards live here.

Padra-Shrimp

In 2015, some people started a prawn factory on the land allotted to Khalsa in Karkhadi village of Padra taluka. The villagers informed the Mamlatdar but nothing was done. gave it to poor people to do collective farming

I went. Block no. Jawahar Collective Farming Society, Nav Sahay Collective Farming Society in 1944

Te Mandali, Jai Kisan was doing farming before Collective Rights Farming Mandali. Some stubborn people expelled the members of the circle. In which there is no farming at present. Sukhdev Chhota, Ranchod Phoolabhai Talpada, Lalbhai Bhujbhai Talpada took legal possession of the land and made a pond by digging it with JCB. More than 200 trees were cut.

Pond

There were 40 registered and 150 private shrimp manufacturing firms on the Mithi Virdi coast of Talaja. This industry is spread over 350 hectares.

Bhavnagar has an area of 1125 hectares of Bhambra water. In the year 2018, 40 farmers were allotted 140 hectares of land for shrimp cultivation. 1 ton shrimp is produced per hectare. In Bhavnagar, there are shrimp farms in Ghogha, Jaswantpura, Kotda, Ganeshgarh, Baoliyali area. The Vanami variety of prawn is specially grown in Bhavnagar. The seeds come from Chennai. Varieties are grown in the Bhambra waters of the Gulf and processed from there and exported to Gulf countries. While the transplantation of Dolomite tiger species has also been started.

About 1,70,000 hectares of shrimp farming is done legally in the coastal areas of the country. But illegal farming is many times more than that. India is the third largest fish producer with 14.73 million metric tonnes of fish production. With a production of 10 lakh tonnes, it is the largest exporter of 7 lakh tonnes of shrimp. Shrimp accounts for 70 per cent of India’s marine exports.

Shrimp production increased by 7.2% to 8,04,000 tonnes in 2019 as compared to 2018. Now it is 10 lakh tonnes. Andhra Pradesh produces the maximum 71% of shrimp in the country. Other shrimp producing states are West Bengal (10%), Odisha (9%), Gujarat (5.5%) and Tamil Nadu (2.7%). The question is, where do the illegal prawns of Gujarat go?

China is the second largest buyer of Indian shrimp after the US (42%) with a 25% share. Low salinity in water has resulted in good yields in the three major shrimp producing states. High salinity of water has affected shrimp production in Gujarat and Tamil Nadu. West Bengal, Odisha, Andhra Pradesh, Tamil Nadu, Pondicherry, Kerala, Karnataka, Goa, Maharashtra and Gujarat.

The Union Minister for Fisheries, Animal Husbandry and Dairying is Parshottam Rupala. He is a resident of Amreli, Gujarat. Ever since he became the fisheries minister, there has been an increase in the number of lobsters in Gujarat.

There are 2.8 crore fishermen and fish farmers in India.
India is the third largest producer of fish, accounting for about 8% of global fish production. In the last 10 years, the Government of India has increased investment in fisheries and aquaculture. Since 2015, the Central Government has provided a total of Rs. has launched the Blue Revolution Scheme. Approval for investment of 38,572 crores.

By far the largest investment is in fisheries and aquaculture. In 3 years Rs. Projects worth Rs 14,656 crore were sanctioned.

At the time of India’s independence, the fisheries sector was purely a traditional activity. Now has been transformed into a commercial enterprise. National fish production has increased 22 times since 1950 by the end of 2021-22. India’s fish production was 95.79 lakh tonnes in 2013-14. 162.48 lakh tonnes in 2021-22.

In Modi’s rule, there will be an increase of 100 lakh tonnes in 10 years till 2023. The national fish production for 2022-23 will also be 174 lakh tonnes. Which is 81% more than 2013-14.

Inland fish production has increased from only 2.18 lakh tonnes in 1950-51 to 121.12 lakh tonnes in 2021-22. It has increased from 61.36 lakh tonnes at the end of 2013-14 to 121.12 lakh tonnes at the end of 2021-22. Although it took 63 years for domestic production to reach 61.36 lakh tonnes, the same amount has been achieved in the last nine years. Which is possible because of illegal shrimp farms. In which Gujarat has the highest share.

India’s seafood exports are set to double from 2013-14 to 2022-23. While in 2013-14 the seafood export was Rs. 30,213 crore, in the year 2022-23 it will be Rs. 63,969.14 crores. Shows an increase of 111.73%. Indian seafood is exported to 129 countries, with the United States being the largest importer.

Rupala believes that brackish aquaculture with shrimp (shrimp) farming is a success story of thousands of diversified small aquaculture farmers through government policy interventions. In the last 9 years, there has been a boom in the cultivation and export of shrimp, especially from the states of Andhra Pradesh, Gujarat, Odisha and Tamil Nadu. The country’s shrimp production is set to increase by 267% from 3.22 lakh tonnes at the end of 2013-14 to a record 11.84 lakh tonnes at the end of 2022-23. Shrimp exports to more than double by the end of 2022-23 to Rs. 43,135 crores. Which will become 50 thousand crore rupees in Modi’s rule.

It is expected that at the end of 2013-14 Rs. 19,368 crore showing a growth of 123 per cent.

Modern shrimp farming in India began in the late 1980s, fueled by a global appetite for shrimp, government policies to promote seafood exports, and a number of corporate entities providing capital to build hatcheries, farms and processing plants. was inspired. It was based mainly on black tiger shrimp (Phaneros monodon) and to a lesser extent on Indian white shrimp (Phaneropaenius indicus).

A few years later, when the White Spot Syndrome Virus (WSSV) reached Indian shores, development in the region was severely affected and the Supreme Court of India ordered a group of environmental activists to

Focusing on the lakes, shrimp farming was banned in the coastal waters. An Act of the Parliament of India was required to restart shrimp aquaculture and the subsequent development phase was marked by the development of independent hatcheries and farms of less than five hectares owned or leased from many small farmers. Black tiger shrimp remained the species of interest, but freshwater shrimp (Macrobrachium rosenbergii) also produced significant production.

While volumes continued to increase until the mid-2000s, problems of disease, slow animal growth and size variation stalled in the second half of the decade. For broodstock, the region relied on wild-caught black tiger shrimp, which meant that exclusion of pathogens was extremely challenging and breeding completely impossible. Based on the experience of other major Asian producers, India decided in 2008 to introduce specific pathogen free (SPF) Pacific white shrimp (Litopaenius venemii). The country introduced the species cautiously, allowing a select few institutions to import and display experimental units. test, on the basis of which rules for further imports were made and implemented.

World’s top shrimp producer
There are 38 feed mills in India which are 3.5

can produce Shrimp Feed with an installed production capacity of Million Metric Tonnes. In 2019, the sales volume of shrimp feed was estimated to be 1.3 million metric tons. Photo by Growl Feeds.

The estimated installed production capacity of the Indian shrimp farming industry is 120 billion postlarvae (PL) per year from 550 to 600 hatcheries.

world’s top shrimp producer
India exported 652,253 MT of shrimp in 2019, valued at US$ 4.89 billion. Desert exports have increased by 430 percent in the last decade. Major markets include the United States (46.7 percent), China (23.8 percent), the European Union (12.1 percent) and Japan (6.4 percent).

A ratio of about 40 shrimp per square meter is widely followed. Therefore, the country can produce large shrimp. Indian farmers are very interested in producing larger shrimp, especially black tiger, for better profitability. Big P. monodon production is considered a significant opportunity, especially in northern states such as Gujarat. The government has recently approved the import of SPF Black Tiger Shrimp in India.[:hn]दिलीप पटेल

अहमदाबाद, 14 अगस्त 2023

भारत में 8129 कि.मी. और गुजरात को 1600 किमी की समुद्री तटरेखा प्राप्त है। उस पर लूट मची है। वापी से लेकर  मोरबी और कच्छ पाकिस्तान सरहद के जखौ तक 1600 किलोमीटर के क्षेत्र में कम से कम 40 हजार झींगा फार्म या तालाब हैं। औसतन, एक झींगा फार्म में दो हेक्टेयर भूमि होती है। उस हिसाब से 80 से 1 लाख हेक्टेयर जमीन का घोटाला माना जाता है। तटीय नमक की एक हेक्टेयर जमीन की कीमत भले ही 1 लाख रुपये मानी जाए, तो 1 लाख हेक्टेयर जमीन की कीमत 1 हजार करोड़ रुपये होगी।

इसमें 4 से 5 लाख लोग काम करते थे. तूफान के दौरान विवरण सामने आया।

1 लाख हेक्टेयर भूमि में से केवल 3 प्रतिशत भूमि ही सरकार द्वारा स्वीकृत है। बाकी सारी सरकारी जमीन हड़प ली गयी है. झींगा 14 जिलों के 32 तालुकाओं के समुद्री तट पर होता है। एक जिले में औसतन 3 हजार हेक्टेयर अवैध झींगा का उत्पादन होता है। सैटेलाइट सर्वे के आधार पर आंदोलनरत लोगों का अनुमान है कि 45 से 50 हजार हेक्टेयर में गींगा उग रहा है। इस हिसाब से सालाना 45 से 50 हजार टन झींगा का उत्पादन होना चाहिए। अंदुरूनी विस्तार में ईतने हेक्टर में झींगा होता है। जिसमें झींगा किसान झींगा सरकार की हड़पी हुई जमीन पर खेती करता है. एक हेक्टेयर के लिए 5 लोगों की आवश्यकता होती है। अधिकतर लोग कोली और मुस्लिम हैं।

उत्पादन

साल 2016-17 में भारत से हुए प्रमुख निर्यात में समुद्री भोजन का योगदान 37 हजार करोड़ रुपये था। खेत से उठाया गया झींगा का उत्पादन 25 हजार करोड़ रुपये था। प्रति हेक्टेयर 1 टन का उत्पादन होता है।

आंध्र प्रदेश और तमिलनाडु के बाद, गुजरात गिंगा उत्पादन में तीसरे स्थान पर था।

तटीय एवं 3 लाख 76 हजार हेक्टेयर संभावित लवणता क्षेत्र। झींगा पालन में 6 प्रतिशत से भी कम का उपयोग किया जाता है। राज्य के प्रमुख गिंगा उत्पादन क्षेत्रों में सूरत, नवसारी और वलसाड प्रमुख हैं।

अकेले भरूच में 3 हजार झींगा किसान हैं। सारतार, वलसाड, नवसारी में गिंगा उत्पादक किसानों की संख्या समान है।

गुजरात राज्य भारत में मछली का तीसरा सबसे बड़ा उत्पादक राज्य है। पिछले कुछ वर्षों में, गुजरात मछली निर्यात में वृद्धि हुई है। राष्ट्रीय समुद्री मछली उत्पादन में गुजरात राज्य की हिस्सेदारी 20 प्रतिशत है। राज्य की जीडीपी का लगभग 1.5 प्रतिशत। दिंगा खेती साल में दो बार की जाती है. पहली की कटाई फरवरी से मई के बीच और दूसरी कटाई जुलाई से अक्टूबर के बीच की जाती है। प्रति हेक्टेयर 1 टन झींगा का उत्पादन होता है। तटीय जलकृषि प्राधिकरण अधिनियम अधिनियमित किया गया है। ताकि समुद्री किसान और मछुआरे व्यवसाय कर सकें।

छोटा रेगिस्तान

कच्छ के छोटा दलदल रेगिस्तान का घुड़खर अभयारण्य 4953 वर्ग किमी है जिसमें 3500 वर्ग किमी जलमग्न है। जिसमें ज़िंगा होता है। मालिया, वेणासर गांवों में इसका व्यवसाय होता है। 500 परिवार रात में रेगिस्तान के अंदर नौकायन करके झींगा पकड़ते हैं। बाजारों में हरी और सोंठ दोनों की ही मांग है। हरी झींगा की कीमत 70 से 90 रुपये प्रति किलो बिकती है. जबकि सूखा और साफ किया हुआ जिंकगो 250 से 500 रुपये प्रति किलो है। 2023 के मानसून सीज़न में रेगिस्तान में अनुमानित 10,000 मीट्रिक टन इस जिंग का उत्पादन हो सकता है।

भरूच से लेकर सूरत तक गिंगा तालाब बनाने के लिए अरबों रुपये का जमीन घोटाला हुआ है। झींगा झील माफिया द्वारा सरकारी खार, बाड़ा एवं बंजर भूमि पर अवैध झींगा झील का निर्माण कराया गया था. जिसमें लैंड ग्रेबिंग एक्ट के तहत कानूनी कार्रवाई करने का निर्देश दिया गया।

भरूच जिले के हंसोट गांव की सीमा पर अल्लपाड तालुका के दांडी गांव से मंदरोई गांव तक बंजर और बंजर भूमि पर 1000 से 1200 झींगा तालाब बनाए गए हैं।

भरूच के बीजेपी नेता परेश पटेल के फंसने से पहले 1200 झींगा लेक में 9000 करोड़ रुपये का घोटाला हुआ था। बीजेपी नेता परेश पटेल का पानी चोरी घोटाला सामने आने के बाद एक बात तो तय हो गई है कि भरुच में अवैध झींगा पालन घोटाला अभी भी चल रहा है.

फरवरी 2015 में, झींगा पालन के लिए तटीय भूमि पर अवैध तालाबों का घोटाला हुआ था। 8,500 हेक्टेयर भूमि पर 1,200 तालाब खोदे गए। 9,000 करोड़ रुपये के झींगा घोटाले को लेकर भरूच के मत्स्य अधिकारी वी.एस. चौधरी ने दहेज समुद्री पुलिस स्टेशन में तटीय एक्वाकल्चर प्राधिकरण अधिनियम की धारा 14 के तहत शिकायत दर्ज की। लेकिन आज तक अधिकारियों ने यह खुलासा नहीं किया कि सजा किसे दी गई.

बीजेपी के लोकसभा सांसद मनसुख वसावा और कांग्रेस के राज्यसभा सांसद अहमद पटेल चुप रहे।

सितंबर 2017 में भरूच के हांसोट तालुका के वामलेश्वर और काटपोर गांवों में कृषि भूमि में अवैध तालाब खेती का घोटाला उजागर होने पर भी भाजपा सांसद मनसुख वसावा और कांग्रेस सांसद अहमद पटेल चुप रहे। अलीबेट में सरकारी जमीन पर बने 1200 से ज्यादा झींगा तालाब तोड़ दिए गए। झींगा 200 रुपये प्रति किलो के दाम पर बिकता है.

झींगा लेक घोटाले के बाद सांप्रदायिक दंगे हुए थे, जिसमें तीन युवक मारे गए थे. 200 से अधिक लोगों को सलाखों के पीछे डाल दिया गया। बीजेपी से कोई मदद नहीं. हंसोट में सांप्रदायिक दंगों के लिए झींगा झील में करोड़ों रुपये का भ्रष्टाचार जिम्मेदार था। इतने सारे लोगों ने बीजेपी से इस्तीफा दे दिया.

9000 करोड़ के झींगा घोटाले में मनसुख वसावा चुप

सितंबर 2017 में कृषि भूमि पर अवैध तालाब खेती का घोटाला उजागर होने के बाद भरूच के हंसोटा तालुक के वामलेश्वर और काटपोर गांवों में 17 करोड़ रुपये की लागत से बने 98 तालाबों को ध्वस्त कर दिया गया था, जिनमें से 17 करोड़ रुपये की लागत से बने 23 निजी तालाब भी थे। तीन साल पहले अलीबेट में सरकारी जमीन पर बने 1200 से ज्यादा तालाब तोड़ दिए गए थे. झींगा 200 रुपये प्रति किलो के दाम पर बिकता है. 900 करोड़ रुपये की झींगा तालाब कांड से पूरे प्रदेश में हड़कंप मच गया। हांसोट में झींगा झील घोटाले में सरकार की निष्क्रियता से असामाजिक तत्वों को खुली छूट मिल गई। झींगा झील कांड के बाद सांप्रदायिक दंगे हुए जिसमें तीन युवक मारे गए।

सूरत-झींगा

नेशनल ग्रीन ट्रिब्यूनल पुणे में एक निजी संस्था द्वारा याचिका संख्या 16-2020 दायर की गई थी। 2022 में, सूरत जिले के ऑलपाड, चोरयासी, माजुरा तालुक में सरकारी भूमि पर 10,000 से अधिक अवैध झींगा तालाबों का निर्माण किया गया था। उनके खिलाफ नेशनल ग्रीन ट्रिब्यूनल में शिकायत हुई थी. सूरत के डुमस के तटीय गांवों में सरकारी जमीन पर 20 वर्षों से अवैध झींगा तालाबों की खेती की जा रही थी।

चोरयास फोर के उम्बर गांव के सर्वे नंबर 197 में 184 में से 75 झीलें टूट गईं।

माजुरा तालुक के ऑलपाड के मोर, लवाछा, ओरमा, कछोल, हथिसा, मांडवोई, तेना, नेश, कापसी कुडियाना, डेलासा, दांडी, भगवा और खाजोद, डुमास, भीमपोर, आलिया बेट, अभावा, तलागपोर में बड़ी संख्या में अवैध झींगा तालाब हैं। सूरत के हवाई अड्डे सरकारी जमीन पर बन गए हैं

ऑलपाड-सूरत

ऑलपाड के समुद्री तट पर सरकारी जमीन पर 1 हजार से ज्यादा झींगा तालाब बनाए गए थे. 21 मई 2022 को 16 गांवों में सरकारी जमीन पर बने अवैध जिनगा तालाब को हटाने और जमीन हड़पने के तहत मुकदमा दर्ज करने का आदेश जारी किया गया था. तालाबों के कारण वर्षा जल की निकासी नहीं होने के कारण, ऑलपाड तालुका के गांवों को मानसून में बाढ़ जैसी स्थिति का सामना करना पड़ा।

16 मई 2022 तक, दांडी, खोकियाना, कापसी, कुवाड, सारस, ओरमा, मोर, डेलासा, मंदरोई, नैश, कछोल, हतीसा, लवाछा, तेना, सोंडलखरा, कोबा और थोटाब नाम के 16 गांव थे। तलाती ने सर्वेक्षण किया। कार्रवाई का नाटक किया जा रहा था।

किम नदी

किम नदी के किनारे अवैध झींगा तालाब थे। ऑलपाड के 14 गांवों में झींगा तालाबों की मापी.

आलिया बेट – सूरत

सूरत में डुमस के पास आलिया बेट में 780 हेक्टेयर सरकारी भूमि पर 150 अवैध झींगा तालाबों का निर्माण किया गया था। इससे 25 करोड़ रुपये का कारोबार हुआ. ये बात ‘महा’ तूफान के दौरान सामने आई थी. 10 साल में यहां 200 करोड़ रुपये का झींगा तैयार किया गया है. जिन्हें जापान और चीन भेजा गया है. 1949 में नवाब हैदर ने बेट गौचर को सरकार को दे दिया। तब से ग्रामीण मवेशियों को चराने के लिए बल्लम ले जाते थे। खेती शुरू की. ग्रामीणों ने 2013 से आलिया बेट में एक अवैध झींगा तालाब बनाया था। मामलतदार, तलाटी घोर गैर-जिम्मेदार थे। अब यहां पर्यटक स्थल विकसित किया जाना है। कुछ तालाब मुंबई के जिंक डीलर को दे दिये गये। नाव से जा सकते हैं. लोग चमगादड़ पर नहीं आते इसलिए यह अफवाह फैली कि यहां भूत हैं। फरवरी 2021 में निषेधाज्ञा दी गई थी। यह आदेश दिया गया था कि अवैध झींगा तालाबों में झींगा पालन की कोई भी गतिविधि नहीं की जानी चाहिए।

आलिया बेट – भरूच

नर्मदा नदी के तट पर स्थित और भौगोलिक दृष्टि से विशेषाधिकार प्राप्त अलियाबेट में सर्वे नंबर 1 की 8,500 हेक्टेयर भूमि सरकारी है। हांसोट गांव की महिला सरपंच के पति ने ही जमीन हड़प ली। मुख्य साजिशकर्ता माने जाने वाले हंसोट के पप्पू खोखर और साबिर कानूगा को गिरफ्तार कर लिया गया। दोनों आरोपियों में से एक पप्पू खोखर हांसोट की एक महिला सरपंच का पति था. मई 2014 में 100 पुलिसकर्मियों ने 700 जवानों के साथ 3 दिनों तक आलिया बेट पर सर्च ऑपरेशन चलाया था. यह गुजरात में अपनी तरह का सबसे बड़ा तलाशी अभियान था। अवैध झींगा पालन के लिए 8,500 हेक्टेयर सरकारी भूमि पर बिना अनुमति के 1,200 से अधिक तालाब खोदे गए।

हंसोत – भरूच

कृषि भूमि में तालाब बनाकर झींगा पालन का घोटाला सामने आया है। कटपोर और हंसोट के वामलेश्वर में 123 अवैध तालाब ध्वस्त किये गये। कटपोर गांव में कोटेश्वर महादेव मंदिर के पीछे डिब्बों में गिंगा की तस्करी होती थी। तालाब के मालिक शैलेश पटेल ने अनुमति संबंधी दस्तावेजों की मांग की। ज़िंगा को कृषि भूमि में बने तालाबों में पाला गया था। 1,775 किलोग्राम से अधिक झींगा जब्त किया गया क्योंकि झींगा को भूमि रूपांतरण के बिना उगाया गया था। शैलेश पटेल पर 3.37 लाख रुपये का जुर्माना लगाया गया.

कोडिनार – झींगा

कोडिनार के काज गांव में एक भाजपा नेता की दबंगई के कारण 2018 से गौचर भूमि पर ज़िंगाफार्म का निर्माण किया जा रहा है। भाजपा की भूमि रियायतों से 78 झींगा झीलें बनाई गईं। झींगा को गौ भूमि पर पाला जाता है। लोगों ने मामलतदार कार्यालय के खिलाफ प्रदर्शन किया. 8 दिनों से कोडिनार मामलतदार कार्यालय में सांकेतिक अनशन पर थे. सवालों का जवाब देने में असमर्थ ग्रामीणों ने प्रांतीय पदाधिकारी का आसन ग्रहण कर लिया। गौचर खोदकर तालाब बनाता है। समुद्र का खारा पानी जमीन में रिसता है। किसानों के कुओं और बोरों में मिलाना। फसलें और जमीनें बंजर हो गई हैं। खेती बचाने और गौचर की जमीन छुड़ाने के लिए हाईकोर्ट का दरवाजा खटखटाया गया। कलेक्टर और एसपी ने झींगा फार्म की वैधानिकता की जांच की. झींगा फार्म को हटाने और गौचर भूमि को मुक्त करने का आदेश दिया।

पशुधन के कारण 490 हेक्टेयर भूमि कम हो गई है। ग्राम पंचायत के बार-बार तंत्र-मंत्र में गौचर देने का सुझाव दिया गया। इसलिए 2019 में 145 हेक्टेयर परती भूमि गौचर के रूप में दी गई। जिला डी.एल.आर. जमीन मापी के लिए दो साल में कार्यालय को 19 बार पत्र लिखा गया. लेकिन, जमीन की मापी नहीं करायी गयी. और झींगा झीलें बन गईं। विशाल प्रजनन तालाबों का निर्माण किया गया है। जिसमें केवल एक दिन ही झील के तटबंध को तोड़ने का काम किया गया. कोडिनार के पास छोटे-छोटे तटीय गाँव हैं जिनमें मूल द्वारका भी शामिल है, जो महाभारत का मूल द्वारका का ऐतिहासिक स्थल है। यहाँ तेंदुए रहते हैं। अच्छा नारियल पैदा होता है.

पद्रा-झींगा

2015 में पडरा तालुका के करखड़ी गांव में खालसा को आवंटित जमीन पर कुछ लोगों ने झींगा फैक्ट्री शुरू की. ग्रामीणों ने मामलतदार को सूचना दी लेकिन कुछ नहीं किया गया। इसे गरीब लोगों को सामूहिक खेती करने के लिए दिया गया था। ब्लॉक नं. 1944 में जवाहर कलेक्टिव फार्मिंग सोसायटी, नव सहाय कलेक्टिव खे

ते मंडली, जय किसान सामूहिक अधिकार खेती मंडल से पहले खेती कर रहे थे। कुछ जिद्दी लोगों ने मंडली के सदस्यों को निष्कासित कर दिया। जिसमें फिलहाल कोई खेती नहीं होती है. सुखदेव छोटा, रणछोड़ फूलाभाई तलपाड़ा, लालभाई भुजभाई तलपाड़ा ने जमीन पर कानूनी कब्जा कर लिया और जेसीबी से खुदाई कर तालाब बना दिया। 200 से ज्यादा पेड़ काटे गए.

तालाब

तलाजा के मीठी विरडी तट पर 40 पंजीकृत और 150 निजी झींगा बनाने वाली फर्में थीं। यह उद्योग 350 हेक्टेयर में फैला हुआ है.

भावनगर में भाम्बरा जल का 1125 हेक्टेयर क्षेत्र है। वर्ष 2018 में 40 किसानों को झींगा की खेती के लिए 140 हेक्टेयर भूमि आवंटित की गई थी। प्रति हेक्टेयर 1 टन झींगा का उत्पादन होता है। भावनगर में घोघा, जसवन्तपुरा, कोटडा, गणेशगढ़, बावलियाली क्षेत्र में झींगा फार्म हैं। झींगा की वनमी प्रजाति विशेष रूप से भावनगर में उगाई जाती है। बीज चेन्नई से आते हैं। खाड़ी के भाम्बरा जल में किस्मों को उगाया जाता है और वहां से संसाधित किया जाता है और खाड़ी देशों में निर्यात किया जाता है। जबकि डोलोमाइट बाघ प्रजाति का प्रत्यारोपण भी शुरू कर दिया गया है.

देश के तटीय क्षेत्रों में लगभग 1,70,000 हेक्टेयर झींगा की खेती कानूनी रूप से की जाती है। लेकिन अवैध खेती उससे कई गुना ज्यादा है. 14.73 मिलियन मीट्रिक टन मछली उत्पादन के साथ भारत तीसरा सबसे बड़ा मछली उत्पादक है। 10 लाख टन के उत्पादन के साथ, यह 7 लाख टन झींगा का सबसे बड़ा निर्यातक है। भारत के समुद्री निर्यात में झींगा की हिस्सेदारी 70 प्रतिशत है।

2018 की तुलना में 2019 में झींगा उत्पादन 7.2% बढ़कर 8,04,000 टन हो गया। अब यह 10 लाख टन है. देश में सर्वाधिक 71% झींगा का उत्पादन आंध्र प्रदेश में होता है। अन्य झींगा उत्पादक राज्य पश्चिम बंगाल (10%), ओडिशा (9%), गुजरात (5.5%) और तमिलनाडु (2.7%) हैं। सवाल यह है कि गुजरात के अवैध झींगा कहां जाते हैं?

चीन 25% हिस्सेदारी के साथ अमेरिका (42%) के बाद भारतीय झींगा का दूसरा सबसे बड़ा खरीदार है। तीन प्रमुख झींगा उत्पादक राज्यों में पानी में कम लवणता के कारण अच्छी पैदावार हुई है। पानी की उच्च लवणता ने गुजरात और तमिलनाडु में झींगा उत्पादन को प्रभावित किया है। पश्चिम बंगाल, ओडिशा, आंध्र प्रदेश, तमिलनाडु, पांडिचेरी, केरल, कर्नाटक, गोवा, महाराष्ट्र और गुजरात।

केंद्रीय मत्स्य पालन, पशुपालन और डेयरी मंत्री परषोत्तम रूपाला हैं। वह गुजरात के अमरेली के रहने वाले हैं। जब से वह मत्स्य पालन मंत्री बने हैं, गुजरात में झींगा मछली की संख्या में वृद्धि हुई है।

भारत में 2.8 करोड़ मछुआरे और मछली किसान हैं।
भारत मछली का तीसरा सबसे बड़ा उत्पादक है, जो वैश्विक मछली उत्पादन का लगभग 8% हिस्सा है। पिछले 10 वर्षों में, भारत सरकार ने मत्स्य पालन और जलीय कृषि में निवेश बढ़ाया है। 2015 से, केंद्र सरकार ने कुल रु। की नीली क्रांति योजना शुरू की है। 38,572 करोड़ के निवेश को मंजूरी.

अब तक का सबसे बड़ा निवेश मत्स्य पालन और जलीय कृषि में है। 3 वर्षों में रु. 14,656 करोड़ की परियोजनाएं स्वीकृत की गईं।

भारत की स्वतंत्रता के समय, मत्स्य पालन क्षेत्र पूरी तरह से एक पारंपरिक गतिविधि थी। अब एक व्यावसायिक उद्यम में तब्दील हो गया है। राष्ट्रीय मछली उत्पादन 1950 के बाद से 2021-22 के अंत तक 22 गुना बढ़ गया है। 2013-14 में भारत का मछली उत्पादन 95.79 लाख टन था। 2021-22 में 162.48 लाख टन।

मोदी राज में 10 साल में 100 लाख टन की बढ़ोतरी 2023 तक होगी. 2022-23 के लिए राष्ट्रीय मछली उत्पादन भी 174 लाख टन होगा। जो 2013-14 से 81% ज्यादा है.

अंतर्देशीय मछली उत्पादन 1950-51 में केवल 2.18 लाख टन से बढ़कर 2021-22 में 121.12 लाख टन हो गया है। यह 2013-14 के अंत में 61.36 लाख टन से बढ़कर 2021-22 के अंत में 121.12 लाख टन हो गया है। हालाँकि घरेलू उत्पादन 61.36 लाख टन तक पहुँचने में 63 साल लग गए, लेकिन इतनी ही मात्रा पिछले नौ वर्षों में हासिल की गई है। जो अवैध झींगा फार्मों के कारण संभव हुआ है। जिसमें गुजरात की हिस्सेदारी सबसे ज्यादा है.

भारत का समुद्री भोजन निर्यात 2013-14 से 2022-23 तक दोगुना हो गया है। जबकि 2013-14 में समुद्री खाद्य निर्यात रु. 30,213 करोड़, वर्ष 2022-23 में यह रु. 63,969.14 करोड़. 111.73% की वृद्धि दर्शाता है। भारतीय समुद्री भोजन 129 देशों में निर्यात किया जाता है, जिसमें संयुक्त राज्य अमेरिका सबसे बड़ा आयातक है।

रूपाला का मानना ​​है कि झींगा (झींगा) पालन के साथ खारा जलीय कृषि सरकारी नीतिगत हस्तक्षेपों के माध्यम से हजारों विविध छोटे जलीय कृषि किसानों की सफलता की कहानी है। पिछले 9 वर्षों में, झींगा की खेती और निर्यात में तेजी आई है, खासकर आंध्र प्रदेश, गुजरात, ओडिशा और तमिलनाडु राज्यों से। देश का झींगा उत्पादन 2013-14 के अंत में 3.22 लाख टन से 267% बढ़कर 2022-23 के अंत में रिकॉर्ड 11.84 लाख टन हो गया है। 2022-23 के अंत तक झींगा निर्यात दोगुना से अधिक होकर रु. 43,135 करोड़. जो मोदी राज में 50 हजार करोड़ रुपये हो जायेगा.

उम्मीद है कि 2013-14 के अंत में रु. 123 प्रतिशत की वृद्धि दर्शाता 19,368 करोड़।

भारत में आधुनिक झींगा पालन 1980 के दशक के अंत में शुरू हुआ, जो झींगा के लिए वैश्विक भूख, समुद्री खाद्य निर्यात को बढ़ावा देने के लिए सरकारी नीतियों और हैचरी, फार्म और प्रसंस्करण संयंत्रों के निर्माण के लिए पूंजी प्रदान करने वाली कई कॉर्पोरेट संस्थाओं द्वारा प्रेरित था। यह मुख्य रूप से ब्लैक टाइगर झींगा (फैनेरोस मोनोडोन) और कुछ हद तक भारतीय सफेद झींगा (फैनेरोपेनियस इंडिकस) पर आधारित था।

कुछ साल बाद, जब व्हाइट स्पॉट सिंड्रोम वायरस (डब्ल्यूएसएसवी) भारतीय तटों पर पहुंचा, तो इस क्षेत्र का विकास बुरी तरह प्रभावित हुआ और भारत के सर्वोच्च न्यायालय ने पर्यावरण कार्यकर्ताओं की दलीलों पर ध्यान देते हुए तटीय जल में झींगा पालन पर प्रतिबंध लगा दिया। झींगा जलीय कृषि को फिर से शुरू करने के लिए भारत की संसद के एक अधिनियम की आवश्यकता थी और बाद के विकास चरण को कई छोटे किसानों के स्वामित्व या पट्टे पर पांच हेक्टेयर से कम के स्वतंत्र हैचरी और खेतों के विकास द्वारा चिह्नित किया गया था। रुचि की प्रजाति ब्लैक टाइगर झींगा ही रही, लेकिन मीठे पानी के झींगा (मैक्रोब्रैचियम रोसेनबर्गी) का भी महत्वपूर्ण उत्पादन हुआ।

जबकि 2000 के दशक के मध्य तक मात्रा में वृद्धि जारी रही, दशक के उत्तरार्ध में बीमारी, धीमी पशु वृद्धि और आकार भिन्नता की समस्याएं रुक गईं। ब्रूडस्टॉक के लिए, यह क्षेत्र जंगली पकड़े गए काले बाघ झींगा पर निर्भर था, जिसका मतलब था कि रोगज़नक़ों का बहिष्कार बेहद चुनौतीपूर्ण था और प्रजनन पूरी तरह से असंभव था। अन्य प्रमुख एशियाई उत्पादकों के अनुभव के आधार पर, भारत ने 2008 में विशिष्ट रोगज़नक़ मुक्त (एसपीएफ़) प्रशांत सफेद झींगा (लिटोपेनियस वेनेमी) पेश करने का निर्णय लिया। देश ने प्रजातियों को सावधानीपूर्वक पेश किया, जिससे कुछ चुनिंदा संस्थानों को प्रायोगिक इकाइयों को आयात करने और प्रदर्शित करने की अनुमति मिली। परीक्षण, जिसके आधार पर आगे के आयात के लिए नियम बनाए और लागू किए गए।

विश्व का शीर्ष झींगा उत्पादक
भारत में 38 फ़ीड मिलें हैं जो 3.5 हैं

मिलियन मीट्रिक टन की स्थापित उत्पादन क्षमता के साथ झींगा फ़ीड का उत्पादन कर सकता है। 2019 में, झींगा फ़ीड की बिक्री की मात्रा 1.3 मिलियन मीट्रिक टन होने का अनुमान लगाया गया था। फोटो ग्रोल फीड्स द्वारा।

भारतीय झींगा पालन उद्योग की अनुमानित स्थापित उत्पादन क्षमता 550 से 600 हैचरी तक प्रति वर्ष 120 बिलियन पोस्टलार्वा (पीएल) है।

विश्व का शीर्ष झींगा उत्पादक
भारत ने 2019 में 652,253 मीट्रिक टन झींगा का निर्यात किया, जिसका मूल्य 4.89 बिलियन अमेरिकी डॉलर था। पिछले दशक में रेगिस्तान निर्यात में 430 प्रतिशत की वृद्धि हुई है। प्रमुख बाजारों में संयुक्त राज्य अमेरिका (46.7 प्रतिशत), चीन (23.8 प्रतिशत), यूरोपीय संघ (12.1 प्रतिशत) और जापान (6.4 प्रतिशत) शामिल हैं।

प्रति वर्ग मीटर लगभग 40 झींगा के अनुपात का व्यापक रूप से पालन किया जाता है। इसलिए, देश बड़े झींगा का उत्पादन कर सकता है। भारतीय किसान बेहतर लाभप्रदता के लिए बड़े झींगा, विशेषकर काले बाघ के उत्पादन में बहुत रुचि रखते हैं। बिग पी. मोनोडॉन उत्पादन को एक महत्वपूर्ण अवसर माना जाता है, खासकर गुजरात जैसे उत्तरी राज्यों में। सरकार ने हाल ही में भारत में एसपीएफ़ ब्लैक टाइगर झींगा के आयात को मंजूरी दे दी है।[:]