[:gj]23 કરોડ ગ્રાહકો સાથે વોડાફોન આઈડિયા બંધ થવાના આરે, મોબાઈ ફોનમાં હવે મુકેશ અંબાણીનો ઈજારો [:]

[:gj]28 માર્ચ, 2023 સવારે 6:28 વાગ્યે
વોડાફોન આઈડિયાઃ દેશની ત્રણ મોટી ટેલિકોમ કંપનીઓમાં સામેલ વોડાફોન આઈડિયા બંધ થવાના આરે પહોંચી ગઈ છે. કંપનીનું દેવું 2.3 લાખ કરોડથી વધુ છે અને ક્યાંયથી ફંડ મળવાની કોઈ શક્યતા નથી. એક રિપોર્ટ અનુસાર નજીકના ભવિષ્યમાં ટેરિફ રેટમાં કોઈ વધારો થવાની કોઈ શક્યતા નથી.

વોડાફોન આઈડિયા થોડા મહિનામાં કામગીરી બંધ કરી શકે છે, તો તેમ થાય તો રિલાયંસના મુકેશ અંબાણીનો આખા દેશ પર મોબાઈ ફોન પર ઈજારો આવી શકે છે.

મુંબઈ: દેવાના બોજમાં દબાયેલી ટેલિકોમ કંપની વોડાફોન આઈડિયાની મુશ્કેલી વધી રહી છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, ટેલિકોમ સેક્ટરમાં વધતી જતી સ્પર્ધા વચ્ચે વોડાફોન આઈડિયા મુશ્કેલીમાં હોય તેમ લાગી રહ્યું છે. વધતા દેવું અને જરૂરી ભંડોળ એકત્ર કરવામાં વિલંબ વચ્ચે વધેલી સ્પર્ધાને કારણે ઉદ્ભવતા પરિબળોને કારણે પણ કંપની કામગીરી બંધ કરી શકે છે. ડોમેસ્ટિક બ્રોકરેજ કંપની કોટક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇક્વિટીઝે સોમવારે એક રિપોર્ટમાં આ દાવો કર્યો હતો. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ફુગાવો આરબીઆઈના સહનશીલ સ્તરથી ઉપર રહેવાની સાથે, ટેલિકોમ કંપનીઓ આગામી વર્ષે સામાન્ય ચૂંટણીઓ પછી, સંભવતઃ જૂન 2024 માં ટેરિફ દરોમાં વધારો કરવાનું શરૂ કરશે. ટેરિફ દરમાં વધારો કર્યા વિના, વોડાફોન આઈડિયા જરૂરી રોકાણ કરી શકશે નહીં અને 5G સેવાઓ શરૂ કરી શકશે નહીં. તેનાથી કંપનીના ગ્રાહકોની સંખ્યામાં વધુ ઘટાડો થશે અને મૂડી એકત્ર કરવાની યોજનાને સાકાર કરવામાં મુશ્કેલી પડશે.

રિપોર્ટ અનુસાર, આનાથી માર્કેટમાં માત્ર બે કંપનીઓ રિલાયન્સ જિયો અને ભારતી એરટેલ રહેશે. આ કારણોસર, લાંબા ગાળામાં બંને કંપનીઓની એકાધિકારની સ્થિતિ અંગે ચિંતા છે. બ્રોકરેજ કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, ટેલિકોમ કંપનીઓ સામાન્ય ચૂંટણી પછી જ જૂન, 2024માં ટેરિફમાં વધારો કરે તેવી શક્યતા છે. આનું કારણ રિટેલ ફુગાવો આરબીઆઈની સહનશીલ રેન્જ અને રાજ્યોમાં ચૂંટણીઓથી ઉપર છે. રિપોર્ટ અનુસાર, “ટેરિફ રેટ વધારવામાં વિલંબથી Vodafone Idea પર પ્રતિકૂળ અસર પડશે અને તેના માટે માર્કેટમાં ટકી રહેવું મુશ્કેલ બનશે.” તેનાથી બંને કંપનીઓ વચ્ચે એકાધિકારની સ્થિતિ સર્જાશે. તે જણાવે છે કે વોડાફોન આઈડિયાએ 4G કવરેજને વિસ્તૃત કરવા અને 5G સેવાઓ શરૂ કરવા માટે રોકાણ વધારવાની જરૂર છે.

આવું કેમ થયું

રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો કંપની રોકાણ નહીં કરે તો તેનો બજારહિસ્સો ઘટતો રહેશે. અહેવાલ મુજબ, “અમારા અનુમાન મુજબ, વોડાફોન આઈડિયાને આગામી 12 મહિનામાં 5,500 કરોડ રૂપિયાની રોકડની અછતનો સામનો કરવો પડી શકે છે અને કોઈ દરમાં વધારો અથવા મૂડી વધારવામાં વિલંબને કારણે કામગીરી બંધ કરવી પડી શકે છે.” બ્રોકરેજ કંપની વોડાફોન આઈડિયાનું રેટિંગ પણ સસ્પેન્ડ કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 2.3 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું દેવું અને બજારહિસ્સામાં નુકસાનની સંભાવનાને જોતાં કંપની માટે ભંડોળ ઊભું કરવું મુશ્કેલ કાર્ય છે. સોમવારના વેપાર દરમિયાન કંપનીના શેરનો ભાવ ઘટીને રૂ. 6 થયો હતો, જે તેની 52 સપ્તાહની નીચી સપાટી છે.

ગ્રાહકોનું શું થશે

31 ડિસેમ્બર, 2022ના ડેટા અનુસાર, દેશમાં વોડાફોન આઈડિયાના લગભગ 23 કરોડ ગ્રાહકો છે. તે દેશની ત્રીજી સૌથી મોટી ટેલિકોમ કંપની છે અને ગ્રાહક આધાર દ્વારા વિશ્વની 11મી સૌથી મોટી કંપની છે. પ્રશ્ન એ છે કે જો કંપની બંધ થઈ જશે તો ગ્રાહકોનું શું થશે. ગ્રાહકોએ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. જો કંપની કામ કરવાનું બંધ કરે છે, તો ગ્રાહકોને અન્ય ટેલિકોમ કંપનીઓને પોર્ટ કરવા માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવશે. નિયમો મુજબ, ટેલિકોમ કંપનીઓએ ભારતમાં તેમની કામગીરી બંધ કરતા પહેલા ગ્રાહકોને ઓછામાં ઓછી 30 દિવસની અગાઉથી સૂચના આપવી પડશે. આ સંબંધમાં ટેલિકોમ રેગ્યુલેટર ટ્રાઈ (TRAI) એ 60 દિવસ પહેલા નોટિસ આપવી પડશે.

અભિપ્રાય:
વોડાફોન આઈડિયાએ સરકારના ગળામાં ફાંસો ન બનવો જોઈએ! એક્ઝિટ પ્લાન તૈયાર કરવાનો રહેશે

જો કોઈ સબસ્ક્રાઈબર પોતાનો નંબર જાળવી રાખવા માંગે છે તો તેની પાસે કોઈ અન્ય સર્વિસ પ્રોવાઈડર પાસે જવાનો વિકલ્પ છે. તે નવું મોબાઈલ કનેક્શન પણ લઈ શકે છે. વર્ષ 2018 માં, જ્યારે એરસેલે તેની સેવા બંધ કરી દીધી, ત્યારે ગ્રાહકોએ અન્ય ઓપરેટરને શોધવો પડ્યો. ટ્રાઈએ તેમને એક અનન્ય પોર્ટિંગ કોડ આપ્યો હતો જેના દ્વારા તેઓ મોબાઈલ નંબર પોર્ટેબિલિટી પસંદ કરી શકે છે. તેને અન્ય નેટવર્ક પસંદ કરવા માટે ઓક્ટોબર 2019ની સમયમર્યાદા આપવામાં આવી હતી. જેઓ ત્યાં સુધીમાં પોર્ટિંગ વિનંતી મોકલવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા તેઓએ તેમના નંબર સરન્ડર કરવા પડ્યા હતા.

સરકાર દેવામાં ડૂબેલી ટેલિકોમ કંપની વોડાફોન આઈડિયામાં સૌથી મોટી શેરહોલ્ડર બનવા જઈ રહી છે. કંપની પર સરકારના રૂ. 16,133 કરોડનું દેવું છે. સરકારે તેનું ઈક્વિટીમાં રૂપાંતર કરવાની મંજૂરી આપી છે. સરકાર કંપનીમાં શેરહોલ્ડર બનવાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધશે પરંતુ સરકાર તેમાં લાંબો સમય રહી શકશે નહીં.

વોડાફોન આઈડિયા પર સરકારના રૂ. 16,133 કરોડનું દેવું છે
સરકારે તેને ઇક્વિટીમાં કન્વર્ટ કરવાની યોજનાને મંજૂરી આપી છે

નવી દિલ્હી: સરકારે ભારે દેવામાં ડૂબી ગયેલી ટેલિકોમ કંપની વોડાફોન આઇડિયાના રૂ. 16,133 કરોડથી વધુના વ્યાજના લેણાંને ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ સાથે સરકારને લગભગ 33 ટકા હિસ્સો મળશે અને તે કંપનીમાં સૌથી મોટી શેરહોલ્ડર બની જશે. આનો અર્થ એ નથી કે વોડાફોન આઈડિયા સરકારી કંપની બની જશે. સરકાર કંપનીના કામકાજ સંબંધિત કોઈ નિર્ણય લઈ શકશે નહીં. ડિરેક્ટરોની નિમણૂક કરવાનો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાનો અધિકાર વોડાફોન ગ્રૂપ અને આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપ પાસે રહેશે. સવાલ એ થાય છે કે સરકારને આ કંપનીમાં હિસ્સો ખરીદવાની શું જરૂર હતી? એક તરફ સરકાર નફો કરતી જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓને વેચવામાં વ્યસ્ત છે અને બીજી તરફબીજી તરફ, તેણે દેવું દબાયેલી ખાનગી કંપનીમાં હિસ્સો ખરીદ્યો છે.

હાલમાં ટેલિકોમ સેક્ટરમાં ખાનગી ક્ષેત્રની ત્રણ કંપનીઓ છે. જેમાં મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ જિયો, સુનીલ મિત્તલની ભારતી એરટેલ અને વોડાફોન આઈડિયાનો સમાવેશ થાય છે. Jio અને Airtel એ તેમની 5G સેવાઓ શરૂ કરી દીધી છે જ્યારે Vodafone Ideaએ હજુ સુધી તેમ કરવાનું બાકી છે. તેના ગ્રાહકોની સંખ્યા સતત ઘટી રહી છે. Jio એ 2016 માં પ્રવેશ કર્યો હતો અને આજે તે દેશની સૌથી મોટી ટેલિકોમ કંપની છે. એરટેલ કોઈક રીતે યુદ્ધમાં ટકી રહેવામાં સફળ રહી છે, પરંતુ વોડાફોન આઈડિયા ભયંકર સંકટમાં છે. આ કંપનીમાં બ્રિટનના વોડાફોન ગ્રુપ અને આદિત્ય બિરલા ગ્રુપનો હિસ્સો છે.

2.2 લાખ કરોડનું દેવું

સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરના અંતે, કંપની પર રૂ. 2.2 લાખ કરોડનું દેવું હતું જ્યારે તેની પાસે માત્ર રૂ. 190 કરોડની કુલ રોકડ રકમ હતી. સરકારે ટેલિકોમ કંપનીઓને રાહત આપવા માટે એક સ્કીમ જાહેર કરી હતી. સરકાર ઈચ્છે છે કે દેશમાં બેથી વધુ ટેલિકોમ કંપનીઓ રહે અને તંદુરસ્ત સ્પર્ધા થકી ગ્રાહકોને સારી સેવા મળવી જોઈએ. આ જ કારણ છે કે સરકારે ટૂંકા ગાળા માટે વોડાફોન આઈડિયામાં હિસ્સો લેવાનો નિર્ણય લીધો હતો. સરકારે ટૂંકા ગાળામાં કંપનીને ટેકો આપવા માટે આ કર્યું છે. પરંતુ વહેલા કે મોડા સરકારે કંપનીમાં પોતાનો હિસ્સો વેચવાનો માર્ગ શોધવો પડશે.

વિશ્વભરમાં એવા ઘણા ઉદાહરણો છે જ્યારે સરકારોએ કંપનીઓને બરબાદીથી બચાવવા માટે તેમનો હિસ્સો ખરીદ્યો હોય. સરકારના હસ્તક્ષેપને કારણે આમાંથી ઘણી કંપનીઓ તેમના વ્યવસાયને પાટા પર લાવવામાં સફળ રહી હતી. બ્રિટિશ સરકારે દેશના બેન્કિંગ ક્ષેત્રને બચાવવા માટે નેટવેસ્ટ ગ્રૂપમાં £45 બિલિયનનું રોકાણ કર્યું અને બાદમાં તેમાં 84 ટકા હિસ્સો ખરીદ્યો. હવે 2025-26માં ફરી એકવાર તેને ખાનગી હાથમાં સોંપવાની તૈયારી છે. આ માટે તબક્કાવાર શેર વેચવામાં આવી રહ્યા છે.

કોઈ રાહત નહીં, કોચર દંપતી અને ધૂતને 14 દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા

એક્ઝિટ પ્લાન તૈયાર કરવાનો રહેશે

તેવી જ રીતે, 2008 માં, યુકે સરકારે ઉત્તરીય રોકનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું, જે દેશના પાંચમા સૌથી મોટા ગીરો ધિરાણકર્તા છે. આ તે સમયગાળો હતો જ્યારે વૈશ્વિક નાણાં બજારો મુશ્કેલ સમયમાં હતા. આ બેંક બે ભાગમાં વહેંચાયેલી હતી. ગયા વર્ષે તેને સંપૂર્ણપણે ખાનગી હાથમાં સોંપવામાં આવ્યું હતું. યુએસમાં સરકારે 30 અબજ ડોલરનું પેકેજ આપીને ઓટો કંપની જનરલ મોટર્સમાં 60 ટકા હિસ્સો ખરીદ્યો હતો. તેના બોર્ડમાં સરકારી અધિકારીઓ હતા પરંતુ સરકારે તેની કામગીરીમાં દખલગીરી કરી ન હતી. 2013 સુધીમાં, તેના મોટાભાગના શેર જાહેર જનતાને વેચવામાં આવ્યા હતા.

વોડાફોન આઈડિયાના મામલામાં સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેનો ટેલિકોમ બિઝનેસ ચલાવવાનો કોઈ ઈરાદો નથી. સરકારનો ટેકો કંપનીને ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે જરૂરી પ્રવાહિતા અને ટેકો આપશે. પરંતુ સરકાર લાંબા સમય સુધી કંપનીમાં રહી શકતી નથી. તેના પોતાના જોખમો છે. શક્ય છે કે આવનારી સરકારો કે રાજકીય નેતૃત્વ તેને જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીની જેમ જ વર્તે. જો આમ થશે તો કરદાતાઓને નુકસાન વેઠવું પડશે. તેથી, સરકારે આમાંથી બહાર નીકળવા માટે એક વ્યૂહરચના બનાવવી પડશે અને કંપની પાછી પાછી આવે કે તરત જ તેનો હિસ્સો વેચવો પડશે.હવે વોડાફોન આઇડિયાની માલિકી સરકારની રહેશે, તે કંપનીમાં મહત્તમ હિસ્સો મેળવશે.

વોડાફોન આઈડિયામાં સરકાર 33.44 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે

ભારત સરકાર ખોટ કરતી કંપની વોડાફોન આઈડિયા (Vi)માં સૌથી મોટી શેરધારક બનશે. ટેલિકોમ કંપનીએ કહ્યું છે કે વોડાફોન આઈડિયામાં સરકાર 33.44 ટકા હિસ્સો ધરાવશે. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે તેના બોર્ડે મંગળવારે શેરની ફાળવણીને મંજૂરી આપી છે. બાકી સ્પેક્ટ્રમ ચૂકવણી પર વ્યાજ અને બાકી AGRના NPVને શેરમાં રૂપાંતરિત થવાને કારણે આ શેર સરકાર પાસે આવશે. બ્રોકરેજ CLSAનો અંદાજ છે કે Viના સહ-પ્રમોટર્સ યુકેની વોડાફોન પીએલસી અને ભારતના આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપ અનુક્રમે Viમાં 31.7% અને 18.2% હિસ્સો ધરાવશે. સરકારને શેરની ફાળવણી પછી, તેમની સંયુક્ત હોલ્ડિંગ લગભગ 50% હશે. હાલમાં, Vodafone UK અને ABG Vi માં અનુક્રમે 47.61% અને 27.38% હિસ્સો ધરાવે છે.

બોર્ડ મંજૂર

વીએ મંગળવારે સાંજે BSE ફાઇલિંગમાં જણાવ્યું હતું કે, “બોર્ડે આજે તેની મીટિંગમાં રૂ. 10ની ફેસ વેલ્યુના 16,133,184,899 ઇક્વિટી શેરની રૂ. 10ની ઇશ્યૂ કિંમતે ફાળવણીને મંજૂરી આપી છે. આ શેરો કુલ રૂ. 161,331,848,990 એડજસ્ટ કરવાના બદલામાં ભારત સરકારના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ પબ્લિક એસેટ મેનેજમેન્ટને આપવામાં આવશે. આ ફાળવણી બાદ કંપનીમાં સરકારનો હિસ્સો વધીને 33.44 ટકા થઈ જશે.

સરકારે બાકી વ્યાજને ઈક્વિટીમાં કન્વર્ટ કરવાની વાત કરી હતી

ગયા અઠવાડિયે, સરકારે વોડાફોન આઇડિયાના બાકી વ્યાજને ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. સરકાર રૂ. 16,133.18 કરોડના વ્યાજને શેર દીઠ રૂ. 10ના દરે ઇક્વિટીમાં રૂપાંતરિત કરવા સંમત થઈ હતી. વોડાફોન આઈડિયાના પ્રમોટર્સ તરફથી ખાતરી મળ્યા બાદ સરકારે આ પગલું ભર્યું છે. પ્રમોટરોએ ખાતરી આપી હતી કે તેઓ કંપની માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને જરૂરી ભંડોળનો ઉપયોગ કરશે.

કંપનીને મોટી મદદ મળશે

ગ્લોબલ રેટિંગ એજન્સી ફિચના વરિષ્ઠ ડિરેક્ટર (કોર્પોરેટ્સ) નીતિન સોનીએ જણાવ્યું હતું કે, “સરકાર અને Vi દ્વારા આ નિર્ણય ધિરાણકર્તાઓને Viની હાલની બેંક લોનને પુનઃધિરાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે.” જો કે, ટેલિકોમ કંપનીની નબળી નાણાકીય સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, તેઓ નવી લોન આપીને જોખમ લેશે નહીં. ફિચે જણાવ્યું હતું કે જો પુનર્ધિરાણ થાય છે, તો Vi ને ટાવર કંપનીઓ અને નેટવર્ક વિક્રેતાઓને બાકી ચૂકવણીઓ સાફ કરવામાં મદદ કરવામાં આવશે. કંપની પણતે તેના 4G કામગીરીને મજબૂત બનાવવામાં પણ મદદ કરશે.[:]