[:gj]Behind the call of 108 ambulance in Gujarat, the price of Rs 735? गुजरात में 108 एम्ब्युलंस की कॉल के पीछे, 735 की कीमत?
17 વર્ષમાં 15 લાખ લોકોના જીવ બચાવતી 108 લેવાયા
આગામી 10 વર્ષમાં 10 હજાર કરોડનો ખર્ચ? સરકાર કંપનીનું નામ અને ખર્ચ છુપાવે છે
દિલીપ પટેલ
અમદાવાદ, 22 ઓગસ્ટ 2024
આફતમાં એક કૉલમાં હાજર થતી ગુજરાતની 108 એમ્બ્યુલન્સ ઈમરજન્સી સેવા 29મી ઓગસ્ટે 17 વર્ષ પુરા કરશે. 2007થી શરૂ થયેલી આરોગ્ય તાકીદની સેવાને 17 વર્ષમાં 1 કરોડ 66 લાખ કોલ મળ્યા છે.
આપત્તિ, આપાતકાલ, તાત્કાલિક મેડિકલ સારવાર, મદદથી જીવન બચાવનાર એમ્બ્યુલન્સ સેવા જીવાદોરી બની ગઈ છે. જેની પાછળ લોકોએ કોઈ ખર્ચ કરવો પડતો નથી.
બે રીંગ
99 ટકા ફોન કોલ પ્રથમ બે રિંગમાં જ ઉપડે છે અને પ્રતિસાદ આપવામાં આવે છે. જે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર અને ધોરણ કરતાં પણ વધુ સારી ગુણવત્તા છે. રોજના અંદાજે 7000 જેટલા કોલ લેવામાં આવે છે.
18 મીનીટમાં હાજર
રાજ્યમાં સરેરાશ રિસ્પોન્સ ટાઈમ 18 મિનિટનો છે. શહેરી વિસ્તારમાં 11 મિનિટમાં એમ્બ્યુલન્સ આવી જાય છે. ગ્રામીણ વિસ્તારમાં 22 મિનિટ જેટલો રિસ્પોન્સ ટાઈમ છે. તમામ 257 તાલુકા, 18 હજાર જેટલા ગામો, 33 જિલ્લાઓ અને મહાનગરો સહિત તમામ જગ્યાએ આ 108ની સેવાનું માળખું ફેલાયેલું છે. 2022માં 12 લાખ 72 હજાર 343 લોકોને મદદ કરી હતી. 1 લાખ 20 હજાર 723 પીડિત દર્દીઓને આકસ્મિક સેવા આવે છે. 2019માં શહેરી વિસ્તારમાં શરેરાશ 14 મિનીટ 45 સેકંડ અને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં સરેરાશ 23 મિનીટ 51 સેકન્ડમાં દર્દી સુધી પહોંચતી હતી. જેમાં સુધારો થયો છે.
દેશમાં આદર્શ
અન્ય રાજ્યો માટે આદર્શ મોડલ તરીકે પ્રસ્થાપિત થયું છે. ગુજરાતના તમામ જિલ્લાનાં શહેરો, તાલુકા અને છેવાડાના ગામ સુધી પહોંચે છે. રોજ સરેરાશ 3300 દર્દીઓને કટોકટીના સમયે હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડે છે. ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ સેન્ટરની 40 હજાર દેશ-વિદેશના લોકોએ રૂબરૂ મુલાકાત લીધી છે. એક લાખની વસ્તીએ 1 એમ્બ્યુલન્સ હોવી જોઈએ તે ધોરણો ગુજરાતમાં સારી રીતે અમલી છે.
10 હજાર કરોડનો ખર્ચ થઈ શકે
ગુજરાત સરકાર કે ખાનગી કંપનીની 108 ક્યારેય ખર્ચની કે કંપનાનીના નામ જાહેર કરતી નથી. પણ મહારાષ્ટ્રના જાહેર ખર્ચની ગણતરી ગુજરાતને લાગુ પાડવામાં આવે તો 2024થી 2034 સુધીમાં ગુજરાત સરકાર 108 પાછળ ખાનગી કંપનીના ઠેકા પાછળ મળીને રૂ. 10 હજાર કરોડનું ખર્ચ કરશે એવો અંદાજ છે. એટલે કે વર્ષે રૂ. 1 હજાર કરોડ.
આ હિસાબે ગુજરાત સરકાર એક કોલ પાછળ રૂ. 735 ખર્ચ કરતી હોવાનું અનુમાન છે. સરકારે 108ના આર્થિક હિસાબો પ્રજા સમક્ષ જાહેર કરવા જોઈએ. સીએજીનું ઓડિટ કરાવવું જોઈએ એવી અનેક વખત માંગણી કરવામાં આવી છે. જ્યારે પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાનના નજીકના ભાઈનું મોત 108 સમયસર ન પહોંચી ત્યારે થયું હતું તે વેળા પણ આવા સવાલો ઉભા થયા હતા.
માનસન્માન
108 એમ્બ્યુલન્સ વાનની સાયરન વાગે ત્યારે ત્વરિત તેને રસ્તો આપી દઈને લોકો માન આપવા લાગ્યા છે.
800 એમ્બ્યુલન્સ
જીવન રક્ષક સાથેની મૂળભૂત એમ્બ્યુલન્સની કિંમત રૂ. 30.3 લાખ છે. આજે 800 એમ્બ્યુલંસ લેવી હોય તો રૂ. 240 કરોડનું ખર્ચ થાય છે.
53 એમ્બ્યુલન્સથી શરૂ થયેલી 108ની 2024માં 800 એમ્બ્યુલન્સ છે. અદ્યતન ટેક્નોલોજી સભર સ્ટેટ-ઓફ-આર્ટ ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ સેન્ટર અમદાવાદના નરોડા કઠવાડા ખાતે છે. 108 જીવીકે ઈ એમ આર આઇ ના મુખ્ય સંચાલક અધિકારી જશંવત પ્રજાપતિ છે. 4 હજાર કર્મચારીઓ છે. અધ્યતન ટ્રેનિંગ સેન્ટર, રિસર્ચ સેન્ટર તથા તાલીમાર્થીઓને રહેવાની સગવડ માટે હોસ્ટેલ વગેરે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર વિકસાવવામાં આવ્યું છે. નિયોનેટલ એમ્બ્યુલન્સ આપે છે.
2007માં શરૂ
108 ઇમરજન્સી સેવા 29 ઓગસ્ટ 2007માં શરૂ થઈ હતી. એક જ કોલમાં દર્દીને હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડનારી આ સેવા થકી 17 વર્ષમાં 15 લાખ 52 હજાર લોકોના જીવ બચ્યા છે. 1 લાખ 43 હજાર બાળકોનો જન્મ એમ્બ્યુલન્સમાં થયો છે.
રોગ અને સારવાર
મેડિકલ ઈમરજન્સી જેવી કે હૃદય રોગ, કેન્સર, કિડની, પ્રસૂતિ સંબંધિત, ઝેરી જીવજંતુ કરડવું, મારામારીમાં ઘવાયેલ, ગંભીર બીમારી અને દાઝી જવાથી થતી ગંભીર ઇજાઓ, રોડ અકસ્માત, બીમાર નવજાત શિશુ વગેરે જેવી મેડિકલ ઈમરજન્સીમાં 24 કલાક કામ કરે છે. જે કોલ આવે છે તેમાં મોટાભાગના કોલ્સ પ્રસૂતા માટે ઈમરજન્સી સેવાને લગતા હોય છે. ગુજરાત રાજ્યમાં માતા અને બાળ મૃત્યુદર ઘટવામાં મદદ કરી છે.
પોણા બે કરોડને સારવાર
20 ઓગસ્ટ 2024 સુધીમાં 1 કરોડ 63 લાખ દર્દીને સારવાર આપી છે. કટોકટીના સમયમાં કામ આપે છે.
2 લાખ 31 હજાર પોલીસને લગતા કોલ લીધા છે. 6 હજાર ફાયર કોલ લીધા છે. 55 લાખ 25 હજાર પ્રસૂતાને કટોકટીની સ્થિતિમાં મદદ કરી છે.
માર્ગ અકસ્માત
માર્ગ અકસ્માત અંગે 20 લાખ 28 હજાર ઈમર્જન્સી કોલ આવેલા છે. જેમાં 16 લાખ 38 હજાર ઘવાલેયાઓને તાત્કાલિક સારવાર આપીને તેમના જીવ બચાવવામાં આવ્યા છે.
રોગ અને દર્દી
17 લાખ 22 હજાર કોલ્સ પેટમાં દુખાવાની તકલીફની ફરિયાદના મળેલા છે.
7 લાખ 84 હજાર કોલ્સ હૃદયરોગ સંબંધિત ઇમરજન્સી માટે મળેલા છે.
9 લાખ 8 હજાર કોલ્સ શ્વાસ લેવામાં પડેલી તકલીફના છે.
7 લાખ 14 હજાર કોલ્સ ભારે તાવના છે.
51 કરોડ 53 લાખ કિલોમીટરનું એમ્યુલન્સ સંચાલન કરવામાં આવ્યું છે.
108 સિટીઝન મોબાઇલ એપ્લિકેશન
108 સિટીઝન મોબાઇલ એપ્લિકેશન શરૂ કરવામાં આવી છે. 3 લાખ 50 હજાર ડાઉનલોડ છે. 30 હજાર કોલ આ એપ્લિકેશન મારફતે રિસીવ કરવામાં આવ્યા છે.
દરિયામાં એમ્બ્યુલન્સ
માછામીરી કે પ્રાવસીઓને દરિયામાં બીમાર પડે કે અકસ્માત થાય તો મેડિકલની ઈમરજન્સી માટે 108 બોટ એમ્બ્યુલન્સ શરૂ કરી છે. 742 લોકોના જીવ બચ્યા છે. 2 બોટ એમ્બ્યુલન્સ સેવા પોરબંદર અને બેટ દ્વારકામાં શરૂઆતમાં હતી. બોટમાં 1 કેપ્ટન, 3 સહાયક કર્મચારીઓ અને તાલીમબધ્ધ 1 ઇમરજન્સી મેડીકલ ટેકનીશીયન સહિત 5 સભ્યોની ટીમ 24 કલાક હોય છે.
હવાની એમ્બ્યુલન્સ
108 એર એમ્બ્યુલન્સ શરૂ કરી છે. 50 લોકોના જીવ બચાવવામાં આવ્યા છે. એમ્બ્યુલન્સમાં અદ્યતન મેડિકલ સાધનો, દવાઓ, વેન્ટિલેટર મશીન અને તેની સાથે ટેકનોલોજીનો સમન્વય કર્યો છે, જેનો સીધો લાભ કટોકટીની પળોમાં દર્દીને મળે છે.
મુખ્ય પ્રધાનના ભાઈનું મોત 108ના કારણે
ઓક્ટોબર 2019માં 108ને કોલ કર્યા બાદ 45 મિનિટ મોડી પડતાં મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીના માસિયારા ભાઈ અનિલભાઈનું અવસાન થયું હતું. સમગ્ર ઘટના જાણમાં આવતાં જ મુખ્યમંત્રી દ્વારા તપાસના આદેશ આપી દેવામાં આવ્યા હતા. પછી શું થયું તે કોઈને ખબર નથી.
અનિલભાઈ લાંબા સમયથી શ્વાસની બીમારીથી પીડાતા હતા. એકાએક તકલીફ વધી જતાં પરિવાર દ્વારા 108ને ફોન કરવામાં આવતા હતા. શરૂઆતમાં 15થી 20 મિનિટ સુધી તો ફોન સતત વ્યસ્ત આવી રહ્યો હતો, જો કે બાદમાં લેન્ડલાઈન દ્વારા ફોન કરવામાં આવતા 108 દ્વારા નોંધ કરવામાં આવી હતી.
20 મિનિટ બાદ લાગેલા ફોનમાં ઓપરેટર દ્વારા સરનામું સમજવામાં ભૂલ થઈ ગઈ હતી. જેથી એમ્બુલન્સ અન્ય કોઈ એડ્રેસ પર જતી રહી હતી. જે બાદમાં અનિલભાઈ માટે 45 મિનિટ સુધી એમ્બુલન્સ પહોંચી શકી નહોતી. આખરે જ્યારે અનિલભાઈના એડ્રેસ પર એમ્બુલન્સ પહોંચી ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. સારવાર મળે તે પહેલાં ઘરે જ અનિલભાઈનું અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું.
મહારાષ્ટ્રનું ખર્ચ
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને નવા અને અપગ્રેડેડ 108 એમ્બ્યુલન્સ કાફલા માટે આગામી દાયકામાં રૂ. 10 હજાર કરોડનો સંભવિત ખર્ચ થઈ શકે છે. અગાઉના કરારના ખર્ચ કરતાં ત્રણ ગણું કરતાં વધુ છે.
108 એમ્બ્યુલન્સ સેવા માટેનો કોન્ટ્રાક્ટ અગાઉ, એક દાયકા માટે BVG પ્રાઇવેટ લિમિટેડ દ્વારા સંચાલિત હતો. તે જાન્યુઆરી 2024માં પૂરો થયો હતો.
BVG નાઉ, BVG, સ્પેનિશ કંપની SSG અને નાણાકીય કંપની સુમિત એન્ટરપ્રાઇઝિસનું એક કન્સોર્ટિયમ મહારાષ્ટ્રમાં સેવાનું સંચાલન કરવા માટે 10 વર્ષનો કરાર મેળવ્યો છે.
કન્સોર્ટિયમ સરકારી ટેન્ડરમાં એકમાત્ર બિડર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. જે ચાર વખત રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 30 કંપનીઓને પ્રારંભિક રસ હતો.
હવે એજન્સી 1,756 એમ્બ્યુલન્સનો કાફલો હસ્તગત કરશે અને જાળવશે. જે વર્તમાન 937 ના કાફલા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે.
એમ્બ્યુલન્સ ખરીદવા માટે આશરે રૂ. 580 કરોડનો મૂડી ખર્ચ અને કોલ સેન્ટરનું સંચાલન કરવા અને એમ્બ્યુલન્સ ઓપરેશન માટે જવાબદાર તબીબી કર્મચારીઓના પગાર ચૂકવવા માટે રૂ. 700 કરોડનો વાર્ષિક ખર્ચ થશે.
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યએ એમ્બ્યુલન્સ પ્રાપ્તિ માટે રૂ. 580 કરોડનો મૂળ મૂડી ખર્ચ નિર્ધારિત કર્યો છે. કરારમાં રાજ્ય એમ્બ્યુલન્સ ખરીદીના ખર્ચના 49% અગાઉથી ભરપાઈ કરે છે અને બાકીના 51% આગામી 10 વર્ષમાં ચૂકવે છે. જો કે, તે ઓપરેટિંગ ખર્ચ છે જે ભમર ઉભા કરે છે. રાજ્યે રૂ. 700 કરોડના બેઝ ઓપરેટિંગ કોસ્ટ સાથે ટેન્ડર લોન્ચ કર્યું હતું, જે ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવા 8% વાર્ષિક વધારાને આધિન છે.
સંચાલન ખર્ચ અને મૂડી ખર્ચ બંનેને જોડીને, 2034 સુધીમાં કુલ રૂ. 10,000 કરોડને વટાવી જવાની સંભાવના છે.
એડવાન્સ લાઇફ સપોર્ટ એમ્બ્યુલન્સ અને નિયોનેટલ એમ્બ્યુલન્સનો ખર્ચ, જેની શરૂઆતમાં રૂ. 48.7 લાખનો ખર્ચ થયો હતો, તે વધી શકે છે.
એક બોટ એમ્બ્યુલન્સની કિંમત રૂ. 1.8 કરોડથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે, અને જીવન રક્ષક સાથેની મૂળભૂત એમ્બ્યુલન્સની કિંમત રૂ. 30.3 લાખ છે.
આટલી મોટી રકમથી સરકાર સંભવિત રીતે પોતાનો કાફલો ઉભી કરી શકે છે.
તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં, ફક્ત કોલ સેન્ટરનું સંચાલન અને કર્મચારીઓને આઉટસોર્સ કરવામાં આવે છે, જ્યારે વાહન રાજયની માલિકીના હોય છે.
2014 અને 2024 વચ્ચે સેવાની કામગીરીનું ફોરેન્સિક ઓડિટ કરવામાં રાજ્યની અસમર્થતા અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
BVG દરરોજ લગભગ 4,000 ઈમરજન્સી કેસ હેન્ડલ કરવાનો દાવો કરે છે અને 94 લાખ કેસ થાય છે.
2009માં ખર્ચ
2009માં નવ રાજ્યોએ તેમના રાજ્યમાં ERS ચલાવવા માટે EMRI સાથે MOU પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે અને અન્ય રાજ્યો પણ તેના પર વિચાર કરી રહ્યાં છે.
એમઓયુનું મૂલ્ય રાજ્યો વચ્ચે પણ અલગ-અલગ છે, રાજસ્થાનમાં રૂ. 50 કરોડ પ્રતિ વર્ષ કેપેક્સ અને ઓપેક્સ બંનેનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, આંધ્ર પ્રદેશ પાસે વર્ષે 114 કરોડ છે જે ફક્ત ઓપેક્સ ખર્ચનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ગુજરાત પાસે 5 વર્ષમાં 252 કરોડ છે (કેપેક્સ અને ઓપેક્સ બંને માટે એકાઉન્ટિંગ) હતું. 2010 થી પ્રતિ વર્ષ 1500 કરોડના ખર્ચનો અંદાજ હતો.
ભારતના તમામ રાજ્યો દ્વારા EMRI અપનાવવામાં આવે તો પ્રતિ લાખ વસ્તીએ એક એમ્બ્યુલન્સ હોવી જોઈએ એવું EMRI દ્વારા ભલામણ કરવામાં આવી છે. દેશને આવરી લેવા માટે લગભગ 10,000 એમ્બ્યુલન્સની જરૂર પડે તેમ હતી. આ માટેનો ખર્ચ રૂ. વાર્ષિક 1700 કરોડ (વર્તમાન ખર્ચ એમ્બ્યુલન્સ દીઠ આશરે રૂ. 17 લાખ પ્રતિ વર્ષ છે, જે ઓપરેશનલ તેમજ વાર્ષિક મૂડી ખર્ચ બંનેને ધ્યાનમાં લે છે).[:en]108 was taken away while saving 15 lakh lives in 17 years
10 thousand crores spent in the next 10 years? Government hides the name and cost of the company
Dilip Patel
Ahmedabad, 23 August 2024
Gujarat’s 108 ambulance emergency service, which attends a call in a disaster, will complete 17 years on 29 August. The health emergency service started in 2007 has received 1 crore 66 lakh calls in 17 years.
Disaster, emergency, immediate medical treatment, life-saving ambulance service has become a lifeline. For which people will not have to spend anything.
Two rings
99 percent of phone calls are picked up and answered within the first two rings. Which is of better quality than international level and standard. About 7000 calls are received daily.
Submit in 18 minutes
The average response time in the state is 18 minutes. An ambulance reaches in 11 minutes in the urban area. The response time in the rural area is 22 minutes. These 108 services are spread across all 257 talukas, 18 thousand villages, 33 districts and metros. In 2022, 12 lakh 72 thousand 343 people were helped. 1 lakh 20 thousand 723 suffering patients receive emergency services. In 2019, it took an average of 14 minutes 45 seconds in urban areas and 23 minutes 51 seconds in rural areas. Which has improved.
Ideal in the country
It has been established as a role model for other states. It reaches cities, talukas and remote villages of all districts of Gujarat. On an average, 3300 patients are taken to the hospital in an emergency situation every day. 40 thousand people from the country and abroad have personally visited the Emergency Response Center. The rule of keeping one ambulance per one lakh population is well implemented in Gujarat.
10 thousand crores can be spent
The Gujarat government or private company’s 108 never discloses the cost or the name of the company. But if the calculation of Maharashtra’s public expenditure is applied to Gujarat, then from 2024 to 2034, the Gujarat government will spend Rs. 10 thousand crores on this. That is, Rs. 1 thousand crores.
In this item, the Gujarat government has spent Rs. 735 is estimated to be spent. The government should expose the financial accounts of 108 to the public. There have been demands many times that the CAG should be audited. Such questions were also raised when the former Chief Minister’s close brother died untimely.
Respect
As soon as the siren of the 108 ambulance van sounds, people have started respecting it by giving way immediately.
800 Ambulances
The cost of a basic ambulance with lifeguard is Rs. 30.3 lakhs. Today, Rs 800 is spent to buy an ambulance. 240 crores have been spent.
108 started with 53 ambulances, now 800 ambulances in 2024. The state-of-the-art Sabahaar Emergency Response Center is located in Naroda Kathwada, Ahmedabad. The Chief Operating Officer of 108 GVK EMRI is Jashanvat Prajapati. There are 4 thousand employees. Infrastructure like advanced training center, research center and hostel etc. has been developed for the accommodation of trainees. Provides ambulance to newborn babies.
Started in 2007
108 emergency service was started on 29 August 2007. Through this service, which takes the patient to the hospital in one call, the lives of 15 lakh 52 thousand people have been saved in 17 years. 1 lakh 43 thousand children have been born in ambulances.
Diseases and Treatment
24 hour medical emergencies like heart disease, cancer, kidney, maternity, poisonous insect bites, shock injuries, critical illness and severe burn injuries, road accidents, sick newborns etc. Most of the calls received are related to obstetric emergency services. This has helped in reducing maternal and infant mortality in the state of Gujarat.
Treatment worth two crores
Till 20 August 2024, 1 crore 63 lakh patients have been treated. Provides work in times of crisis.
2 lakh 31 thousand police related calls were taken. 6 thousand fire calls have been taken. 55 lakh and 25 thousand deliveries have been helped in emergency situations.
Road Accident
There are 20 lakh 28 thousand emergency calls regarding road accidents. In which 16 lakh 38 thousand soldiers have been given immediate treatment and their lives have been saved.
Diseases and Patients
17 lakh 22 thousand calls have been received complaining of stomach ache.
7 lakh 84 thousand calls were received for cardiac emergencies.
9 lakh 8 thousand calls are for respiratory problems.
7 lakh 14 thousand calls are for high fever.
51 crore 53 lakh kilometers of ambulance has been operated.
108 Citizen Mobile App
108 Citizen Mobile App has been launched. 3 lakh 50 thousand downloads. 30 thousand calls have been received through this application.
Ambulance at sea
108 boat ambulances have been started for medical emergencies when fishermen or foreigners fall ill or have an accident at sea. 742 lives have been saved. 2 boat ambulance services were initially in Porbandar and Bat Dwarka. The boat has a 24-hour crew of 5 members including 1 captain, 3 support staff and 1 trained emergency medical technician.
Air Ambulance
108 air ambulances have been started. 50 lives have been saved. Ambulances are equipped with advanced medical equipment, medicines, ventilator machines and integrated technology, which directly benefits the patient in times of emergency.
Chief Minister’s brother died due to 108
In October 2019, after calling 108, there was a delay of 45 minutes
Khaya Pradhan Vijay Rupani’s Masiyara brother Anilbhai passed away. As soon as the Chief Minister got information about the whole incident, he went to the hospital.
Ordered to take over the ambulance. No one knows what happened next.
Anilbhai was suffering from respiratory disease for a long time. When the problem suddenly increased, the family used to call 108. Initially, the phone was continuously busy for 15 to 20 minutes, but later it was reported by calling 108 from the landline.
After 20 minutes, the operator gave the wrong address. So the ambulance was going to some other address. After which the ambulance could not reach Anilbhai for 45 minutes. Finally, when the ambulance reached Anilbhai’s address, it was too late. Anilbhai died at home before getting treatment.
Maharashtra’s expenditure
The state of Maharashtra will get a new and advanced fleet of 108 ambulances in the next decade. There may be a possible expenditure of 10 thousand crores. This is more than three times the cost of the previous contract.
The contract for 108 ambulance service was earlier operated by BVG Private Limited for a decade. It was completed in January 2024.
BVG Now, a consortium of BVG, Spanish company SSG and financial company Sumit Enterprises has secured a 10-year contract to operate the service in Maharashtra.
The consortium emerged as the sole bidder in the government tender. Which was submitted four times. There was initial interest from 30 companies.
The agency will now acquire and maintain a fleet of 1,756 ambulances. Which is significantly more than the current fleet of 937.
To buy an ambulance, around Rs. 580 crore in capital expenditure and to run the call center and pay the salaries of the medical personnel responsible for ambulance operations, Rs. 700 crore will be spent annually.
The state of Maharashtra has allocated Rs. 580 crore fixed capital cost. In the agreement, the state pays 49% of the ambulance purchase cost upfront and the remaining 51% over the next 10 years. However, it is the operating cost that raises questions. The state does not have Rs. The tender was floated with a base operating cost of Rs 700 crore, subject to an 8% annual increase due to inflation.
The total cost of both operating expenses and capital expenditure is likely to cross Rs 10,000 crore by 2034.
The price of an Advanced Life Support Ambulance and Neonatal Ambulance, initially priced at Rs 48.7 lakh, may increase.
A boat ambulance costs Rs 1.8 crore, and a basic ambulance with life preserver costs Rs 30.3 lakh.
With such a large sum, the government can potentially build its own fleet.
In states like Tamil Nadu, only call centre management and staffing are outsourced, while the vehicles are state-owned.
Concerns have also been raised about the state’s inability to conduct a forensic audit of the service’s performance between 2014 and 2024.
BVG claims to handle about 4,000 emergency cases and 94 lakh cases every day.
Expenditure in 2009
In 2009 nine states have signed MoUs with EMRI to run ERs in their states and other states are also considering it.
The value of the MoUs also varies between states, ranging from Rs. 50 crores per year representing both capex and opex, in Andhra Pradesh it was Rs. 114 crores per year representing only opex expenditure and in Gujarat it was Rs. 252 crores (accounting for both capex and opex) over 5 years. Rs. 1500 crores per year from 2010.
EMRI has recommended that if EMRI is adopted by all the states of India, there should be one ambulance per lakh population. About 10,000 ambulances were required to cover the country. The cost for this would be Rs. 1700 crores per year (Current cost is around Rs. 17 lakhs per ambulance per year, which includes both operational and annual capital expenditure). (Google translation from Gujarati)[:hn]17 साल में 15 लाख जिंदगियां बचाते हुए 108 ले लिए गए
अगले 10 साल में 10 हजार करोड़ खर्च? सरकार कंपनी का नाम और लागत छुपाती है
दिलीप पटेल
अहमदाबाद, 23 अगस्त 2024
आपदा में एक कॉल अटेंड करने वाली गुजरात की 108 एम्बुलेंस आपातकालीन सेवा 29 अगस्त को 17 साल पूरे कर लेगी। 2007 में शुरू हुई स्वास्थ्य आपातकालीन सेवा को 17 वर्षों में 1 करोड़ 66 लाख कॉल प्राप्त हुए हैं।
आपदा, आपातकालीन स्थिति, तत्काल चिकित्सा उपचार, जीवन रक्षक एम्बुलेंस सेवा जीवन रेखा बन गई है। जिसके लिए लोगों को कुछ भी खर्च नहीं करना पड़ेगा.
दो अंगूठियाँ
99 प्रतिशत फ़ोन कॉलें पहली दो रिंगों के भीतर उठा ली जाती हैं और उत्तर दे दी जाती हैं। जो अंतरराष्ट्रीय स्तर और मानक से बेहतर गुणवत्ता वाला है। प्रतिदिन लगभग 7000 कॉल आती हैं।
18 मिनट में प्रस्तुत करें
राज्य में औसत प्रतिक्रिया समय 18 मिनट है। शहरी क्षेत्र में एक एम्बुलेंस 11 मिनट में पहुंचती है। ग्रामीण क्षेत्र में रिस्पांस टाइम 22 मिनट है। ये 108 सेवाएँ सभी 257 तालुकाओं, 18 हजार गाँवों, 33 जिलों और महानगरों में फैली हुई हैं। 2022 में 12 लाख 72 हजार 343 लोगों को मदद दी गई. 1 लाख 20 हजार 723 पीड़ित मरीजों को आपातकालीन सेवाएं प्राप्त होती हैं। 2019 में शहरी इलाकों में औसतन 14 मिनट 45 सेकेंड और ग्रामीण इलाकों में औसतन 23 मिनट 51 सेकेंड का समय लगा. जिसमें सुधार हुआ है.
देश में आदर्श
यह अन्य राज्यों के लिए रोल मॉडल के रूप में स्थापित हो चुका है। गुजरात के सभी जिलों के शहरों, तालुकाओं और दूरदराज के गांवों तक पहुंचता है। प्रतिदिन औसतन 3300 मरीजों को आपातकालीन स्थिति में अस्पताल पहुंचाया जाता है। देश-विदेश से 40 हजार लोगों ने व्यक्तिगत रूप से आपातकालीन प्रतिक्रिया केंद्र का दौरा किया है। प्रति एक लाख की आबादी पर एक एम्बुलेंस रखने का नियम गुजरात में अच्छी तरह से लागू है।
10 हजार करोड़ हो सकते हैं खर्च
गुजरात सरकार या निजी कंपनी की 108 कभी भी लागत या कंपनी के नाम का खुलासा नहीं करती है। लेकिन अगर महाराष्ट्र के सार्वजनिक व्यय की गणना गुजरात पर लागू की जाए तो 2024 से 2034 तक गुजरात सरकार रुपये खर्च करेगी। इस पर 10 हजार करोड़ रुपये खर्च होने का अनुमान है. यानी रु. 1 हजार करोड़.
इस मद में गुजरात सरकार ने रु. 735 रुपए खर्च होने का अनुमान है। सरकार को 108 का वित्तीय लेखा-जोखा जनता के सामने उजागर करना चाहिए। कई बार मांग की जा चुकी है कि CAG से ऑडिट कराया जाए. ऐसे सवाल तब भी उठे थे जब पूर्व मुख्यमंत्री के करीबी भाई की असमय मौत हो गई थी.
आदर
108 एंबुलेंस वैन का सायरन बजते ही लोग उसे तुरंत रास्ता देकर उसका सम्मान करने लगे हैं।
800 एम्बुलेंस
लाइफगार्ड के साथ एक बुनियादी एम्बुलेंस की लागत रु। 30.3 लाख. आज एम्बुलेंस लेने के लिए 800 रु. 240 करोड़ खर्च हुए हैं.
53 एम्बुलेंस से शुरू हुई 108 से 2024 में 800 एम्बुलेंस। अत्याधुनिक सबाहार आपातकालीन प्रतिक्रिया केंद्र नरोदा कठवाड़ा, अहमदाबाद में स्थित है। 108 जीवीके ईएमआरआई के मुख्य परिचालन अधिकारी जशनवत प्रजापति हैं। 4 हजार कर्मचारी हैं. प्रशिक्षणार्थियों के आवास हेतु उन्नत प्रशिक्षण केन्द्र, अनुसंधान केन्द्र एवं छात्रावास आदि आधारभूत संरचना का विकास किया गया है। नवजात शिशु को एम्बुलेंस प्रदान करता है।
2007 में शुरू हुआ
108 आपातकालीन सेवा 29 अगस्त 2007 को शुरू की गई थी। एक कॉल में मरीज को अस्पताल पहुंचाने वाली इस सेवा के जरिए 17 साल में 15 लाख 52 हजार लोगों की जान बचाई जा चुकी है। 1 लाख 43 हजार बच्चों का जन्म एम्बुलेंस में हुआ है.
रोग एवं उपचार
हृदय रोग, कैंसर, किडनी, मातृत्व, जहरीले कीड़े के काटने, झटका चोटें, गंभीर बीमारी और गंभीर जलने की चोटें, सड़क दुर्घटनाएं, बीमार नवजात शिशु आदि जैसी 24 घंटे चिकित्सा आपात स्थिति। आने वाली अधिकतर कॉलें प्रसूति संबंधी आपातकालीन सेवाओं से संबंधित होती हैं। इससे गुजरात राज्य में मातृ एवं शिशु मृत्यु दर को कम करने में मदद मिली है।
दो करोड़ का इलाज
20 अगस्त 2024 तक 1 करोड़ 63 लाख मरीजों का इलाज किया जा चुका है. संकट के समय काम उपलब्ध कराता है.
पुलिस संबंधी 2 लाख 31 हजार कॉलें ली गईं। 6 हजार फायर कॉल्स ली गई हैं. आपातकालीन स्थितियों में 55 लाख और 25 हजार डिलीवरी में मदद की गई है।
सड़क दुर्घटना
सड़क दुर्घटनाओं को लेकर 20 लाख 28 हजार आपातकालीन कॉल हैं। जिसमें 16 लाख 38 हजार सैनिकों को तत्काल इलाज दिया गया है और उनकी जान बचाई गई है.
रोग और रोगी
पेट दर्द की शिकायत के 17 लाख 22 हजार कॉल आए हैं.
हृदय संबंधी आपात स्थितियों के लिए 7 लाख 84 हजार कॉल प्राप्त हुईं।
9 लाख 8 हजार कॉल सांस संबंधी समस्याओं के लिए हैं।
7 लाख 14 हजार कॉल तेज बुखार की हैं.
51 करोड़ 53 लाख किलोमीटर एम्बुलेंस का संचालन किया गया है।
108 नागरिक मोबाइल ऐप
108 सिटीजन मोबाइल ऐप लॉन्च किया गया है. 3 लाख 50 हजार डाउनलोड. इस एप्लीकेशन के जरिए 30 हजार कॉल्स आ चुकी हैं.
समुद्र में एम्बुलेंस
मछुआरों या विदेशियों के बीमार पड़ने या समुद्र में दुर्घटना होने पर चिकित्सा आपात स्थिति के लिए 108 नाव एम्बुलेंस शुरू की गई हैं। 742 लोगों की जान बचाई गई है. 2 बोट एम्बुलेंस सेवा शुरू में पोरबंदर और बैट द्वारका में थी। नाव में 1 कप्तान, 3 सहायक कर्मचारी और 1 प्रशिक्षित आपातकालीन चिकित्सा तकनीशियन सहित 5 सदस्यों का 24 घंटे का दल है।
एयर एम्बुलेंस
108 एयर एंबुलेंस शुरू की गई हैं. 50 लोगों की जान बचाई गई है. एम्बुलेंस उन्नत चिकित्सा उपकरणों, दवाओं, वेंटिलेटर मशीनों और एकीकृत तकनीक से सुसज्जित हैं, जो आपातकालीन समय में रोगी को सीधे लाभ पहुंचाती हैं।
मुख्यमंत्री के भाई की 108 से मौत
अक्टूबर 2019 में 108 पर कॉल करने के बाद 45 मिनट देर हो गई
ख्या प्रधान विजय रूपाणी के मसियारा भाई अनिलभाई का निधन हो गया। पूरी घटना की जानकारी होते ही मुख्यमंत्री ने जांच के आदेश दिये. आगे क्या हुआ कोई नहीं जानता.
अनिलभाई लंबे समय से सांस की बीमारी से पीड़ित थे। अचानक समस्या बढ़ने पर परिजन 108 पर कॉल करते थे। शुरुआत में 15 से 20 मिनट तक फोन लगातार व्यस्त रहा, लेकिन बाद में लैंडलाइन से 108 पर कॉल कर इसकी सूचना दी गई।
20 मिनट बाद ऑपरेटर ने पता गलत बताया। इसलिए एंबुलेंस किसी दूसरे पते पर जा रही थी. जिसके बाद 45 मिनट तक एंबुलेंस अनिलभाई तक नहीं पहुंच सकी. आख़िरकार जब एम्बुलेंस अनिलभाई के पते पर पहुंची, तब तक बहुत देर हो चुकी थी। इलाज मिलने से पहले ही अनिलभाई की घर पर ही मौत हो गई।
महाराष्ट्र का खर्च
महाराष्ट्र राज्य को अगले दशक में 108 एम्बुलेंस का नया और उन्नत बेड़ा मिलेगा। 10 हजार करोड़ का संभावित खर्च हो सकता है. यह पिछले अनुबंध की लागत से तीन गुना से भी अधिक है।
108 एम्बुलेंस सेवा का अनुबंध पहले एक दशक के लिए बीवीजी प्राइवेट लिमिटेड द्वारा संचालित किया जाता था। यह जनवरी 2024 में पूरा हुआ।
बीवीजी नाउ, बीवीजी, स्पेनिश कंपनी एसएसजी और वित्तीय कंपनी सुमित एंटरप्राइजेज के एक संघ ने महाराष्ट्र में सेवा संचालित करने के लिए 10 साल का अनुबंध हासिल किया है।
कंसोर्टियम सरकारी निविदा में एकमात्र बोलीदाता के रूप में उभरा। जिसे चार बार प्रस्तुत किया गया। 30 कंपनियों की शुरुआती दिलचस्पी थी।
अब एजेंसी 1,756 एम्बुलेंस के बेड़े का अधिग्रहण और रखरखाव करेगी। जो मौजूदा 937 बेड़े से काफी अधिक है।
एक एम्बुलेंस खरीदने के लिए लगभग रु. पूंजीगत व्यय में 580 करोड़ रुपये और कॉल सेंटर चलाने और एम्बुलेंस संचालन के लिए जिम्मेदार चिकित्सा कर्मियों के वेतन का भुगतान करने के लिए रु। 700 करोड़ सालाना खर्च होगा.
महाराष्ट्र राज्य ने रुपये आवंटित किए हैं। 580 करोड़ स्थिर पूंजी लागत। समझौते में, राज्य एम्बुलेंस खरीद लागत का 49% अग्रिम भुगतान करता है और शेष 51% अगले 10 वर्षों में भुगतान करता है। हालाँकि, यह परिचालन लागत ही है जो सवाल उठाती है। राज्य के पास रु. निविदा 700 करोड़ रुपये की आधार परिचालन लागत के साथ शुरू की गई थी, जो मुद्रास्फीति के कारण 8% वार्षिक वृद्धि के अधीन थी।
परिचालन व्यय और पूंजीगत व्यय दोनों को मिलाकर 2034 तक कुल रु. 10,000 करोड़ पार होने की संभावना है.
एडवांस्ड लाइफ सपोर्ट एम्बुलेंस और नियोनेटल एम्बुलेंस की कीमत, शुरुआत में रु. 48.7 लाख रुपए खर्च हुए, इसमें बढ़ोतरी हो सकती है।
एक नाव एम्बुलेंस की लागत रु। 1.8 करोड़, और जीवन रक्षक के साथ एक बुनियादी एम्बुलेंस की लागत रु। 30.3 लाख.
इतनी बड़ी रकम से सरकार संभावित रूप से अपना बेड़ा बना सकती है।
तमिलनाडु जैसे राज्यों में, केवल कॉल सेंटर प्रबंधन और स्टाफिंग को आउटसोर्स किया जाता है, जबकि वाहन राज्य के स्वामित्व में होते हैं।
2014 और 2024 के बीच सेवा के प्रदर्शन का फोरेंसिक ऑडिट करने में राज्य की असमर्थता के बारे में भी चिंताएं व्यक्त की गई हैं।
बीवीजी हर दिन लगभग 4,000 आपातकालीन मामलों और 94 लाख मामलों को संभालने का दावा करती है।
2009 में व्यय
2009 में नौ राज्यों ने अपने राज्यों में ईआरएस चलाने के लिए ईएमआरआई के साथ एमओयू पर हस्ताक्षर किए हैं और अन्य राज्य भी इस पर विचार कर रहे हैं।
एमओयू का मूल्य भी राज्यों के बीच भिन्न-भिन्न होता है, रुपये से लेकर। पूंजीगत व्यय और ओपेक्स दोनों का प्रतिनिधित्व करते हुए प्रति वर्ष 50 करोड़, आंध्र प्रदेश में प्रति वर्ष 114 करोड़ केवल ओपेक्स व्यय का प्रतिनिधित्व करता था और गुजरात में 5 वर्षों में 252 करोड़ (कैपेक्स और ओपेक्स दोनों के लिए लेखांकन) था। 2010 से प्रतिवर्ष 1500 करोड़ रु.
ईएमआरआई ने सिफारिश की है कि यदि ईएमआरआई को भारत के सभी राज्यों द्वारा अपनाया जाता है, तो प्रति लाख आबादी पर एक एम्बुलेंस होनी चाहिए। देश को कवर करने के लिए लगभग 10,000 एम्बुलेंस की आवश्यकता थी। इसके लिए लागत रु. 1700 करोड़ प्रति वर्ष (वर्तमान लागत लगभग 17 लाख रुपये प्रति एम्बुलेंस प्रति वर्ष है, जिसमें परिचालन और वार्षिक पूंजीगत व्यय दोनों शामिल हैं)। (गुजराती से गुगल अनुवाद)[:]
