[:gj]કોરોનાના કારણે ખેડૂતોએ ફુલોના ખેતરો ખેડી નાંખવા પડ્યા [:en]Farmers of Gujarat plowed the fields due to loss of crores of rupees in flower fields[:hn]गुजरात के किसानों ने फूलों के खेतों में करोड़ों रुपये का नुकसान से खेतो में हल चलाये [:]

[:gj]ગાંધીનગર, 3 જૂન 2021
ગુજરાતમાં છેલ્લા 20 વર્ષમાં ફુલોનું ઉત્પાદન અને વાવેતર બે ગણું થઈ ગયું છે. એક હેક્ટરે 9.62 ટન ફૂલો ખીલે છે. ઉત્પાદકતા પણ લગભગ બે ગણી થઈ છે. છતાં ખેડૂતોની હાલત તો ધનપતિ થઈ નથી. ફૂલ મેરીગોલ્ડ છે પણ ખેડૂતો ક્યારે ગોલ્ડ જેવી આવક મેળવતા થયા નથી. તેમાંએ કોરોનામાં ફૂલોનો ભાવ એકદમ ઘટી ગયો હોવાથી ફૂલોની ખેતી સામે સંકટ ઊભું થયું છે.

કોરોનાથી 700 કરોડનું નુકસાન

ગલગોટાનું સૌથી વધું રાજ્યનું 80 ટકા વાવેતર અમદાવાદ, આણંદ, ખેડા, ભરૂચ, વલસાડ, દાહોદમાં થાય છે. 90 હજાર ટનમાંથી 80 ટકા ગલગોટા ફેંકી દેવા પડ્યા હતા. અથવા ખેડી નાંખવા પડ્યા હતા. એક વીઘામાં ખેડૂતને રૂપિયા 60 હજારનું ખર્ચ અને 1થી 2 લાખની આવક ગણતાં ખેડૂતોને 56 હજાર હેક્ટરમાં રૂ.500થી 600 કરોડનું નુકસાન કોરોનાની પહેલી લહેરમાં તો માત્ર ગલગોટામાં થયું હતું. બીજી લહેરમાં પણ ઘણાં ખેડૂતોને 200થી 300 કરોડની ખોટ સહન કરવી પડી છે.

ખેતી ઘટી, ફુલોના ખેતરો ખેડી નાંખ્યા

ગુજરાતમાં સૌથી વધું ફૂલનું વાવેતર ગલગોટા – મેરીગોલ્ડનું થાય છે. કુલ ફૂલના વાવેતરના 50 ટકા ગલગોટાનું વાવેતર થાય છે. કોરોનામાં ગયા વર્ષે ભાવ તૂટી જતાં ગઈ સીઝનમાં ખેડૂતોએ ફૂલોની ખેતી 80 ટકા ઘટાડી દીધી છે. ખેતરો ખેડી નાંખવા પડ્યા હતા. કારણ કે કોરોનાના કારણે ખેડૂતોને ભારે મોટી ખોટ સહન કરવી પડી હતી. બીજા વર્ષે ફુલોનું વાવેતર 80 ટકા જેવું ઘટી જતાં ભાવોમાં જંગી ઉછાળો આવ્યો છે. કોરોનામાં 15 રૂપિયે કિલો વેચાતા મેરીગોલ્ડ ફૂલ ગઈ ઋતુમાં રૂપિયા 125 સુધી મળ્યા હતા. 100 રૂપિયા ઉપર ભાવ ક્યારેય ગયો નથી. એક વર્ષ ખોટના ખાડામાં ગયા તો વાવેતર 9-10 હજાર હેક્ટરથી ઘટીને 2થી3 હજાર હેક્ટરમાં જ વાવેતર થયા હતા.

ગોદાવડી ગામની કહાની

સુરતના માંડવીના ગોદાવાડી ગામના ખેડૂત પરેશભાઈ હાંસજીભાઈ ચૌધરી 9638784157 કહ્યું હતું કે ગઈ ઋતુમાં 20 કિલોના 2500 ભાવ રહ્યાં હતા. નવરાત્રી, ગણપતિ, દિવાળીએ પણ ક્યારેય આટલા ઊંચા ભાવ રહ્યાં ન હતા. ખેડૂતોમાં એ મુંજવણ હતી કે અધિક માસ હોવાથી તહેવારો ક્યારે આવશે અને આવશે તો કોરોના નડશે તેથી વાવેતર 80 ટકા ઘટાડી દીધું હોવાથી બજારમાં માલ જ ન હતો તેથી સારા ભાવ મળ્યા છે. ગયા વર્ષની ભારે ખોટ ખેડૂતોએ સહન કરવી પડી હતી. ફૂલ ફેંકી દેવા પડ્યા હતા. મરા ગોદાવાડી ગામમાં 10 લાખ છોડ વર્ષે આવતાં હતા પણ ગઈ ઋતુમાં ગામમાં માત્ર 5 હજાર છોડ આવેલા હતા. જેમાં 3 હજાર છોડ મારા હતા. સામાન્ય રીતે ગામમાં 8-10 એકરમાં વાવેતર થાય છે.

મહેસાણાની કમાણી ફુલોમાં સમાણી

મહેસાણાના વિજાપરના માઢી ગામના ખેડૂત કૌશિકભાઈ નાથાભાઈ ભગત 9925457066 કહે છે કે, કોરોનામાં ખેડૂતોએ ફુલોના ખેતર ખેડી નાંખવા પડ્યા હતા. મંદિરો, લગ્નો, સમારંભો બંધ હતા. ધાર્મિક ઉત્સવો કરવા લેવાતાં ન હતા. તેથી ખેડૂતો 10 રૂપિયે કેલો ગલગોટા સામેથી આપવા જતાં હતા. જેમાં જંગી ખોટ ગઈ હતી.

બીજી લહેરમાં થોડા દિવસ નફો અને ઘણાં દિવસ ખોટ
ગલગોટાના ગ્રીન હાઉસમાં 1થી 3 લાખ ગલગોટાના રોપા તૈયાર કરતાં ભગત કહે છે કે આ વખતે મંદિરો ખુલ્યા છે. તેથી ગઈ ઋતુમાં 100થી 125 સુધી ભાવ મળ્યા હતા. હાલ ગલગોટાના રોપાનો 50 ટકા ઉપાડ છે. ખેડૂતોને ભરોસો નથી કે હવે કોરોના નહીં આવે. તેથી વાવેતર કરતાં ગભરાય છે. 20 દિવસ પહેલા ગલગોટા ફૂલ કોઈ લેવાવાળું ન હતું. પણ હવે ફૂલોનો હાલનો કિલોનો ભાવ 40-45 જેવો આવે છે.

વેપારીઓની લૂંટ

કૌશિકભાઈ નાથાભાઈ ભગત સ્પષ્ટ કહે છે કે, વેપારીઓ મોટો ફાયદો લે છે. ખેડૂતોનો માલ 10 રૂપિયે લઈને ગ્રાહકોને ઘણી વખત રૂપિયા 100માં આવે છે. આમ ખેડૂતો અને ગ્રાહકો બન્ને છેતરાય છે. સૌથી વધું ધન તો મિડિયેટર લઈ જાય છે. ગ્રાહકોને મોંઘો માલ વેચે છે. દહેગામ, પાલનપુર, બોટાદ, બરવાળા અને સુરેન્દ્રન્દ્રનગર અને ચોટીલામાં સારા વાવેતર છે. ગુજરાતમાં ગલગોટાની ખેતીમાં અમદાવાદ જિલ્લો છેલ્લા ૩ વર્ષથી મોખરે છે. અમદાવાદની પાસે ધોળકામાં મોટા પાયે ગુલાબ, ગલગોટા, લીલીનાં ફૂલોની ખેતી થાય છે. એક હેક્ટરમાં 12થી 15 ટન ગલગોટા ઊગે છે. ત્રણ હેક્ટરમાં ખેતી કરી બે સિઝનમાં 3 લાખ કમાણી થાય છે. નવરાત્રીમાં અમદાવાદમાં રોજ 170 ટ્રક ફૂલ આવે છે.

જાતો

ગલગોટાની બે જાતો અસ્ટગંધા 5 ફૂટ ઊંચી અને ટેનિક બોલ 3 ફૂટ ઉંચાઈ થાય છે. નવરાત્રી, ધાર્મિક અને લગ્નમાં ફૂલો સારા ચાલે છે. ગલગોટા ફૂલોનો પ્રધાન છે.
પીળા હોવાતી ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં વધું વપરાય છે.

એક છોડે 5 કિલો ફૂલ
સામાન્ય દિવસોમાં બે લાખ રૂપિયાનો નફો એક વીઘાના મળી શકે છે. વીઘાનું ખર્ચ 60 હજારનો થાય છે. 4 ફૂટના ગાળો હોય 3500 છોડ જાય છે. આફ્રિકન ગલગોટાનું ઉત્પાદન એક હેકટરે 11 થી 18 ટન (15 થી 25 લાખ ફૂલો) અને ફ્રેંચ ગલગોટાનું 8 થી 12 ટન (60 થી 80 લાખ ફૂલો) મળે છે.

ટપક સિંચાઈમાં એક છોડમાં 3થી 5 કિલો ગલગોટા ઉતરે છે. ગલગોટા શહેરોમાં જાય છે. જમાલપુરમાં સીન્ડીકેટ ચાલે છે. વેપારીઓ જ ઊંચો ભાવ જાતે નક્કી કરી લે છે. એટલો જ ભાવ આપે છે. તેનાથી ઉંચા ભાવ વેપારીઓ ખરીદતા નથી. ગુજરાત બહાર સારા ભાવ મળે છે. જમાલપુરના 125 વેપારીઓ ઉઘાડી લૂંટ ચલાવે છે.

એક બી રૂપિયા 3.50નું આવે છે. ગ્રીન હાઉસના ખેડૂતો છોડ તૈયાર કરીને 4.10 રૂપિયે આપે છે. આફ્રિકન મેરીગોલ્ડ અને ફ્રેન્ચ મેરીગોલ્ડ સારા છે. ઉનાળામાં વધુ ચમક અને રંગ ટકી રહે તેવી કલકત્તી જાતન ફૂલોની ખેતી કરવી. આ જાતના ગલગોટાની ઉપજ વધુ મળે છે અને ફૂલો વધુ સમય સુધી તાજા રહે છે.

નારંગી અને પીળા રંગના કારણે હિંદુઓની ધાર્મિક વિધિઓમાં વધું વપરાય છે. સૂરજમુખી કુટુંબ છે.

ખેતી
શાકભાજી પાકોમાં મૂળના કૃમિ તેમજ નુકશાનકારક લીલી ઈયળને આવતી રોકે છે.
આખા વર્ષ દરમ્યાન કરી શકાતી ખેતી, ફૂલોની લાંબી મોસમ, ઉત્તમ પ્રકારનાં લાંબી ટકાઉશકિત અને આકર્ષક રંગો હોવાથી લોકોપ્રિય છે.
ફૂલો વીણવાના આગલા દિવસે પિયત આપવાથી ટકાઉશકિત વધે છે. હાથ વડે સહેલાઈથી ચૂંટી શકાય છે. છોડ ઉપરથી નિયમિત ફૂલો ચૂંટવાથી છોડની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધે છે.
પંચમહાલમાં 7500ની વસ્તી ધરાવતા અરાદ ગામના મોટાભાગના ખેડૂતો ગલગોટાના ફુલની ખેતી કરે છે.
મેકસિકોનું વતની 500 વર્ષથી ગુજરાતમાં ઉગાડવામાં આવે છે. પોર્ટૂગીઝો લાવ્યા હતા.

ફૂલ હેક્ટર ટન
ગલગોટા 9025 – 87 હજાર ટન
ગુલાબ 4161 – 40 હજાર ટન
મોગરા 866 – 7779 ટન
લીલી 3809 – 39 હજાર ટન
અન્ય ફૂલ 2517 – 23 હજાર ટન
કુલ ફૂલ – 20378 – 2 લાખ ટન

રંગ બને છે

લ્યુટીન નામનો કુદરતી રંગ આવેલો છે. ખાદ્યપદાર્થના રંગ, ટેક્ષાટાઈલ ઉદ્યોગમાં કુદરતી રંગ તરીકે વપરાય છે. પોલ્ટ્રી ખોરાક તરીકે ઉપયોગ.

રમતવીરોના પગ માટે ઉપયોગી છે. ઉપચાર કરે છે.

ઘરની બહાર ગલગોટાનો છોડ વાવવાથી મચ્છરો દૂર ભાગે છે.

તેલના અનેક ફાયદા

ફૂલમાંથી તેલ કાઢવામાં આવે છે. તેલથી મચ્છર, કીટકો, જુ, ઈયળ જેવા જંતુઓને દૂર રાખે છે. ચેપને દૂર કરે છે. જીવ જંતુના ડંખ કે કરડવાથી થતી અસર ને બેઅસર કરે છે. આવું એટલા માટે કેમ કે ગલગોટા માં એન્ટી પેરાસીટીક અસરો હોય છે.

તેલમાં એન્ટીબાયોટીક ગુણો છે. જે કવક, બેક્ટેરિયા અને પ્રોટોઝોઆંના વિકાસને રોકે છે. તે અલ્સર, તીવ્ર જખમો અને ગેંગ્રીન અટકાવવા માટે મદદરૂપ છે. તે જખમમાં મેગોટસના વિકાસને પણ રોકે છે.

તેલ આરામ આપે અને હીલિંગ શક્તિ આપે છે. ખેંચાણને શાંત કરવા કામ આપે છે. વામાં મદદ કરે છે. તેલમાં સામક ગુણ છે. બળતરા ઓછી કરે છે. તેલથી તંત્રિકા, પાચન, વિસર્જન પ્રણાલી, પીડા, ખેંચાણ, હતાશા, તણાવ, ગભરાટ અને ક્રોધને શાંત કરવામાં અને ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ છે.

ચામડીની તકલીફને દૂર કરી શકે છે. ચહેરા પરથી ડાઘ ને દૂર કરવા માં, ખરજવું, શરદી -ફ્લૂ, ફોડલીઓ, ફાટેલી ચામડી, વાયરલ ચેપ અને બળતરાની સારવાર કરવામાં મદદ કરે છે.

નાહવામાં આ તેલનો ઉપયોગ કરવાથી શ્વાસના સ્વાસ્થમાં પ્રોત્સાહન મળે છે. ચામડીને હાઈડ્રેટ કરે છે. વૃદ્ધત્વની ચામડી પરની નિશાની ઓછી કરે છે.

તેલનો શ્વાસ લેવાથી ઉધરસ, પેટનો દુખાવો કે શરદી માં પણ મદદરૂપ થાય છે.

ફૂલનો રોગમાં ઉપયોગ

ફૂલ અપચો, ખોડો વગેરે મા પણ મદદરૂપ છે. ફૂલ ત્વચાને ઠંડક આપે છે. ત્વચાના કોષોને પુનર્જીવિત કરે છે. પથરીના રોગમાં ફાયદો કરે છે. આંખોમાં સોજો, દુખાવામાં ફૂલ ફાયદાકારક છે. દાંત માટે ઉપયોગી છે. ફૂલના ઉકાળોથી કોગળા કરવાથી દુખાવામાં તુરંત રાહત મળે છે. નાકમાં 1-2 ટીપાં ફૂલનો રસ નાંખવાથી લોહી બંધ થાય છે. ફૂલમાં એન્ટી ઇન્ફ્લામેટરી ગુણ છે, જે એક દવા સમાન છે. જે ઘા, ફોડલીઓ, ચામડીના ચેપ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

પાનનો રોગમાં ઉપચાર

પાનની ચા અપચો અને કબજિયાત પર પ્રાભાવ પાડે છે. પાંદડાઓનો 20-30 મિલી ઉકાળો થોડા દિવસો લેવાથી શરીરમાંથી પથરી દૂર થાય છે. મેરીગોલ્ડમાં એન્ટિ- બેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે, જે ચહેરા પરના પિમ્પલ્સને ઘટાડે છે. કાનમાં મેરીગોલ્ડ છોડના પાનના 2 ટીપાં નાખવાથી કાનના દુખાવામાં રાહત મળશે.

[:en]Gandhinagar, 3 June 2021

The production and planting of flowers in Gujarat have doubled in the last 20 years. One hectare produces 9.62 tonnes of flowers. Productivity has also almost doubled. Despite this, the condition of the farmers has not improved. Farmers never get income like gold. In this, the prices of Mary Gold flowers have fallen in Corona, which has posed a threat to floriculture.

700 crore loss due to corona

Ahmedabad, Anand, Kheda, Bharuch, Valsad, and Dahod have the highest cultivation of Golgotha ​​in 80 percent of the state. Of the 90,000 tonnes, 80 percent were to be dumped at Mary Gold. Or had to plow. In the first wave of Corona, only Mary Gold lost Rs 500 to 600 crore in 56,000 hectares, causing a loss of Rs 60,000 to the farmer and Rs 60,000 in income. In the second wave also, many farmers have suffered a loss of Rs 200-300 crore.

Farming fell, flower fields were plowed

Mary Gold – Marigold is the most cultivated flower in Gujarat. Mary Gold accounts for 50% of the total flower planting. Last year, due to the fall in prices in Corona, farmers have reduced floriculture by 80 percent. Had to plow the fields. The farmers had to suffer heavy losses due to Corona. In the second year, floriculture declined by about 80 percent, leading to a sharp rise in prices. Marigold flowers sold for Rs 15 a kg in Corona were sold up to Rs 125 last season. The price never went above Rs 100. If one year went into the pit of loss, the planting was reduced from 9-10 thousand hectares to 2 to 3 thousand hectares.

Story of Godavadi Village

Farmer Pareshbhai Hansjibhai Chaudhary of Godavadi village of Mandvi, Surat told that in the last season there were 2500 prices of 20 kg. Even in Navratri, Ganpati, Diwali there have never been such high prices. Farmers were confused as to when festivals would come and go due to overcrowding, so sowing was reduced by 80 per cent as there was no commodity in the market so good prices were fetched. The farmers had to bear heavy losses of last year. Flowers had to be thrown. Every year 10 lakh saplings used to come to Mara Godavadi village but last season there were only 5 thousand saplings in the village. In which 3 thousand plants were mine. Usually planted in 8-10 acres in the village.

Mehsana’s earnings book in flowers

Kaushikbhai Nathbhai Bhagat, a farmer of Marhi village of Vijapar, Mehsana, says that in Corona, farmers had to cultivate in flower fields. Temples, weddings, functions remained closed. Not taken for religious ceremony. So the farmers were going to give Rs. in which heavy damage has been done.

In the second wave few days profit and many days loss

While preparing 1 to 3 lakh Mary Gold plants in the Mary Gold Greenhouse, Bhagat says that this time the temples are open. So last season’s prices were between 100 to 125. Currently 50 percent of Mary Gold seeds have been removed. Farmers are not sure that now corona will not come. More frightening than planting. 20 days ago Mary Gold was not a flower picker. But now the current price of one kg of flowers is around 40-45.

Loot of merchants

Kaushikbhai Nathbhai Bhagat clearly says that traders take great advantage. The goods of farmers often get from 10 to 100 rupees to the customers. In such a situation, both the farmer and the consumer are cheated. The intermediary bears the most money. Sells expensive goods to customers. Dahegam, Palanpur, Botad, Barwala and Surendranagar and Chotila have good plantations. Ahmedabad district is at the forefront in the cultivation of Mary Gold in Gujarat since last 3 years. Rose, Mary Gold and Green flowers are extensively cultivated in Dholka near Ahmedabad. 12 to 15 tonnes of Mary Gold grows in one hectare. Cultivation in three hectares gives an income of three lakh rupees in two seasons. 170 trucks of flowers reach Ahmedabad every day during Navratri.

Varieties

There are two varieties of Mary Gold Ashtagandha 5 feet high and Tannic Ball 3 feet high. Flowers look good in Navratri, religious and weddings. Mary Gould is the Minister of Flowers.

Yellow color is used more in religious ceremonies.

5 kg flower leaves on one plant

On a normal day, a profit of Rs. The cost of Vigha is 60 thousand. There are 3500 plants with a span of 4 feet. The yield of African Marie Gold is 11 to 18 tonnes (15 to 2.5 million flowers) per hectare and that of French Marie Gold is 8 to 12 tonnes (60 to 8 million flowers).

In drip irrigation, 3 to 5 kg Mary Gold per plant. Mary Gould goes to the cities. Syndicate runs in Jamalpur. Traders decide the higher price themselves. That’s the price. Traders do not buy high prices. Good prices are available outside Gujarat. 125 traders of Jamalpur carried out open loot

A seed comes at Rs.3.50. Greenhouse farmers prepare the saplings and pay Rs 4.10. African marigold and french marigold are good. Flowering cultivar of Calcutta varieties that retain more brightness and color in summer. This type of Mary Gold has a higher yield and the flowers stay fresh longer.

Orange and yellow are more commonly used in Hindu rituals. Sunflower is a family.

Farming

Inhibits root insects as well as harmful green caterpillars in vegetable crops.

It can be cultivated throughout the year, it is popular for its long flowering season, excellent durability and attractive colours.

Watering a day before flowering increases durability. Can be easily lifted by hand.

Regular picking of flowers from the plant increases the productivity of the plant.

Most of the farmers of Arad village with a population of 7500 in Panchmahal cultivate flowers of Mary Gold.

Native to Mexico, it has been grown in Gujarat for over 500 years. Brought to you by the Portuguese. It is grown in Gujarat. Brought to you by the Portuguese.

Ton hectares of flowers

Mary Gold 9025 – 87 thousand tons

Rose 4161 – 40 thousand tons

Mogra 866 – 7779 Ton

Green 3809 – 39 thousand tons

Other flowers 2517 – 23 thousand tons

Total flowers – 20378 – 2 lakh tonnes

Flowers make color

There is a natural pigment called lutein. Food coloring is used as a natural colorant in the textile industry. Used as poultry food.

Useful for athlete’s foot. heals.

Mosquitoes keep away by applying Mary Gold outside the house.

Many benefits of oil

Oil is extracted from the flower. The oil keeps away insects like mosquitoes, insects, lice, caterpillars. Removes infection. The organism neutralizes the effects of insect bites or bites. This is because Mary Gold has anti-parasitic effects.

The oil has antibiotic properties. Which inhibits the growth of fungi, bacteria and protozoa. It is helpful in preventing ulcers, acute wounds and gangrene. It also inhibits the growth of insects in the wound.

The oil gives relief and healing power. Works to soothe cramps. helps. The oil has similar properties. Reduces inflammation. The oil is also helpful in calming and alleviating the nervous, digestive system, pain, cramps, frustration, stress, anxiety and anger.

Can remove skin problems. Helps remove scars from the face, treats eczema, cold, flu, rashes, cracked skin, viral infections and inflammation.

Using this oil in bath promotes respiratory health. Hydrates the skin. Reduces the signs of aging on the skin.

Inhaling the oil also helps in cough, stomach ache or cold.

Use of flowers in disease

Flowers are also helpful in indigestion, dandruff etc. The flower cools the skin. Regenerates skin cells. Beneficial in stones. The flower is beneficial in swelling and pain in the eyes. Useful for teeth. Gargling with a decoction of flowers provides instant relief from pain. Putting 1-2 drops of the juice of flowers in the nose stops bleeding. The flower has anti-inflammatory properties similar to a medicine. Which helps to remove wounds, blisters, skin infections.

Leaf disease treatment

Leaf tea affects indigestion and constipation. Taking a decoction of 20-30 ml leaves for a few days removes body stones. Marigold has anti-bacterial properties, which reduces pimples on the face. If there is pain in someone’s ear, then putting 2 drops of marigold leaves in the ear provides relief. (Translated from Gujarati)

[:hn]गांधीनगर, 2 जून 2021

गुजरात में फूलों का उत्पादन और रोपण पिछले 20 वर्षों में दोगुना हो गया है। एक हेक्टेयर में 9.62 टन फूल लगते हैं। उत्पादकता भी लगभग दोगुनी हो गई है। इसके बावजूद किसानों की स्थिति में सुधार नहीं हुआ है। किसानों को सोने जैसी आमदनी कभी नहीं मिलती। इसमें कोरोना में मैरी गोल्ड फूलों के दाम गिर गए हैं, जिससे फूलों की खेती पर खतरा पैदा हो गया है.

कोरोना से 700 करोड़ का नुकसान

अहमदाबाद, आणंद, खेड़ा, भरूच, वलसाड और दाहोद में राज्य के 80 प्रतिशत हिस्से में सबसे ज्यादा मैरी गोल्ड की खेती होती है। 90,000 टन में से 80 प्रतिशत को मैरी गोल्ड में डंप किया जाना था। या जुताई करनी पड़ी। कोरोना की पहली लहर में 56,000 हेक्टेयर में सिर्फ मैरी गोल्ड को 500 से 600 करोड़ रुपये का नुकसान हुआ, जिससे किसान को 60,000 रुपये और आय में 60,000 रुपये का नुकसान हुआ। दूसरी लहर में भी कई किसानों को 200-300 करोड़ रुपये का नुकसान हुआ है।

खेती गिर गई

मैरी गोल्ड – गेंदा गुजरात में सबसे अधिक खेती किया जाने वाला फूल है। मैरी गोल्ड कुल फूल रोपण का 50% हिस्सा है। पिछले साल कोरोना में कीमतों में गिरावट आने पर किसानों ने फूलों की खेती में 80 फीसदी की कमी की है. खेतों की जुताई करनी पड़ी। कोरोना के कारण किसानों को भारी नुकसान उठाना पड़ा। दूसरे वर्ष में, फूलों की खेती में लगभग 80 प्रतिशत की गिरावट आई, जिससे कीमतों में तेज वृद्धि हुई। कोरोना में 15 रुपए किलो बिके गेंदे के फूल पिछले सीजन 125 रुपए तक बिके थे। कीमत कभी 100 रुपये से ऊपर नहीं गई। एक साल घाटे के गड्ढे में चला गया तो रोपण 9-10 हजार हेक्टेयर से घटाकर 2 से 3 हजार हेक्टेयर कर दिया गया।

गोदावडी गांव की कहानी

मांडवी, सूरत के गोदावडी गांव के किसान परेशभाई हंसजीभाई चौधरी ने बताया कि पिछले सीजन में 20 किलो के 2500 भाव थे. यहां तक ​​कि नवरात्रि, गणपति, दिवाली में भी इतनी ऊंची कीमतें कभी नहीं रही हैं। किसान असमंजस में थे कि कब अधिक भीड़ के कारण त्यौहार आयें और चले जाएँ, इसलिए बुवाई 80 प्रतिशत कम कर दी गई क्योंकि बाजार में कोई वस्तु नहीं थी इसलिए अच्छे मूल्य प्राप्त हुए। किसानों को पिछले साल का भारी नुकसान उठाना पड़ा। फूलों को फेंकना पड़ा। मारा गोदावडी गांव में हर साल 10 लाख पौधे आते थे लेकिन पिछले सीजन में गांव में केवल 5 हजार पौधे ही थे। जिसमें 3 हजार पौधे मेरे थे। आमतौर पर गांव में 8-10 एकड़ में लगाया जाता है।

फूलों में बही मेहसाणा की कमाई

मेहसाणा के विजापार के मढ़ी गांव के किसान कौशिकभाई नाथभाई भगत का कहना है कि कोरोना में किसानों को फूलों के खेतों में खेती करनी पड़ी. मंदिर, शादियां, समारोह बंद रहे। धार्मिक समारोह करने के लिए नहीं ले जाया गया। इसलिए किसान रुपये देने जा रहे थे। जिसमें भारी नुकसान हुआ है।

दूसरी लहर में कुछ दिन लाभ और कई दिन हानि

मैरी गोल्ड ग्रीनहाउस में 1 से 3 लाख मैरी गोल्ड के पौधे तैयार करते हुए भगत कहते हैं कि इस बार मंदिर खुले हैं. तो पिछले सीजन की कीमतें 100 से 125 के बीच रही। वर्तमान में 50 प्रतिशत मैरी गोल्ड के बीजों को हटा दिया गया है। किसानों को भरोसा नहीं है कि अब कोरोना नहीं आएगा। पौधरोपण से भी ज्यादा भयावह। 20 दिन पहले मैरी गोल्ड का फूल बीनने वाला नहीं था। लेकिन अब एक किलो फूलों की मौजूदा कीमत 40-45 के आसपास है।

व्यापारियों की लूट

कौशिकभाई नाथभाई भगत साफ कहते हैं कि व्यापारी बड़ा फायदा उठाते हैं। किसानों का सामान अक्सर ग्राहकों को 10 से 100 रुपये तक मिलता है। ऐसे में किसान और उपभोक्ता दोनों ठगे जाते हैं। मध्यस्थ सबसे अधिक पैसा वहन करता है। ग्राहकों को महंगा माल बेचता है। दाहेगाम, पालनपुर, बोटाद, बरवाला और सुरेंद्रनगर और चोटिला में अच्छे वृक्षारोपण हैं। गुजरात में मैरी गोल्ड की खेती में अहमदाबाद जिला पिछले 3 साल से सबसे आगे है। अहमदाबाद के पास ढोलका में बड़े पैमाने पर गुलाब, मैरी गोल्ड और हरे फूलों की खेती की जाती है। एक हेक्टेयर में 12 से 15 टन मैरी गोल्ड उगता है। तीन हेक्टेयर में खेती करने से दो मौसम में तीन लाख रुपये की आमदनी होती है। नवरात्रि के दौरान हर दिन 170 ट्रक फूल अहमदाबाद पहुंचते हैं।

किस्मों

मैरी गोल्ड की दो किस्में होती हैं अष्टगंधा 5 फीट ऊंची और टैनिक बॉल 3 फीट ऊंची। नवरात्रि, धार्मिक और शादियों में फूल अच्छे लगते हैं। मैरी गोल्ड फूल मंत्री हैं।

धार्मिक समारोहों में पीले रंग का प्रयोग अधिक किया जाता है।

5 किलो फूल एक पौधे पर निकलता है

एक सामान्य दिन में, रुपये का लाभ। विघा की कीमत 60 हजार है। 4 फीट की अवधि के साथ 3500 पौधे हैं। अफ्रीकी मैरी गोल्ड की उपज 11 से 18 टन (15 से 25 लाख फूल) प्रति हेक्टेयर और फ्रेंच मैरी गोल्ड की उपज 8 से 12 टन (60 से 80 लाख फूल) होती है।

ड्रिप सिंचाई में 3 से 5 किलो मैरी गोल्ड प्रति पौधा। मैरी गोल्ड शहरों में जाता है। जमालपुर में सिंडिकेट चलता है। ज्यादा कीमत व्यापारी खुद तय करते हैं। यही कीमत है। व्यापारी अधिक भाव नहीं खरीदते हैं। गुजरात के बाहर अच्छे दाम मिलते हैं। जमालपुर के 125 व्यापारियों ने की खुली लूट को अंजाम

ए बीज 3.50 रुपये पर आता है। ग्रीनहाउस किसान पौधे तैयार करते हैं और 4.10 रुपये का भुगतान करते हैं। अफ्रीकी गेंदा और फ्रेंच गेंदा अच्छा है। कलकत्ता की किस्मों के फूलों की खेती जो गर्मियों में अधिक चमक और रंग बरकरार रखती है। इस प्रकार के मैरी गोल्ड से अधिक उपज होती है और फूल अधिक समय तक ताजा रहते हैं।

नारंगी और पीले रंग का हिंदू रीति-रिवाजों में अधिक प्रयोग किया जाता है। सूरजमुखी एक परिवार है।

खेती

सब्जियों की फसलों में जड़ के कीड़ों के साथ-साथ हानिकारक हरी कैटरपिलर को रोकता है।

इसकी खेती पूरे वर्ष की जा सकती है, यह अपने लंबे फूलों के मौसम, उत्कृष्ट स्थायित्व और आकर्षक रंगों के लिए लोकप्रिय है।

फूल आने से एक दिन पहले पानी देने से स्थायित्व बढ़ता है। हाथ से आसानी से उठाया जा सकता है। पौधे से फूलों को नियमित रूप से लेने से पौधे की उत्पादकता में वृद्धि होती है।

पंचमहल में 7500 की आबादी वाले अराद गांव के ज्यादातर किसान मैरी गोल्ड के फूलों की खेती करते हैं.

मेक्सिको के मूल निवासी, इसे गुजरात में 500 वर्षों से उगाया जाता है। पुर्तगालियों द्वारा लाया गया। इसे गुजरात में उगाया जाता है। पुर्तगालियों द्वारा लाया गया।

फूलों के टन हेक्टेर

मैरी गोल्ड 9025 – 87 हजार टन

गुलाब 4161 – 40 हजार टन

मोगरा 866 – 7779 टन

हरा 3809 – 39 हजार टन

अन्य फूल २५१७ – २३ हजार टन

कुल फूल – 20378 – 2 लाख टन

फुलो से रंग बनता है

ल्यूटिन नामक एक प्राकृतिक रंग होता है। कपड़ा उद्योग में खाद्य रंग का उपयोग प्राकृतिक रंग के रूप में किया जाता है। पोल्ट्री भोजन के रूप में उपयोग किया जाता है।

एथलीट फुट के लिए उपयोगी। चंगा करता है।

मैरी गोल्ड को घर के बाहर लगाने से मच्छर दूर रहते हैं।

तेल के कई फायदे

फूल से तेल निकाला जाता है। तेल मच्छरों, कीड़ों, जूँ, कैटरपिलर जैसे कीड़ों को दूर रखता है। संक्रमण को दूर करता है। जीव कीट के काटने या काटने के प्रभाव को बेअसर करता है। ऐसा इसलिए है क्योंकि मैरी गोल्ड में परजीवी विरोधी प्रभाव होते हैं।

तेल में एंटीबायोटिक गुण होते हैं। जो कवक, बैक्टीरिया और प्रोटोजोआ के विकास को रोकता है। यह अल्सर, तीव्र घाव और गैंग्रीन को रोकने में सहायक है। यह घाव में कीड़ों के विकास को भी रोकता है।

तेल राहत और उपचार शक्ति देता है। ऐंठन को शांत करने का काम करता है। मदद करता है। तेल में समान गुण होते हैं। सूजन को कम करता है। तेल तंत्रिका, पाचन, पाचन तंत्र, दर्द, ऐंठन, हताशा, तनाव, चिंता और क्रोध को शांत करने और कम करने में भी सहायक है।

त्वचा की परेशानी को दूर कर सकता है। चेहरे से निशान हटाने में मदद करता है, एक्जिमा, सर्दी, फ्लू, चकत्ते, फटी त्वचा, वायरल संक्रमण और सूजन का इलाज करता है।

नहाने में इस तेल का प्रयोग श्वसन स्वास्थ्य को बढ़ावा देता है। त्वचा को हाइड्रेट करता है। त्वचा पर बढ़ती उम्र के निशानों को कम करता है।

तेल को अंदर लेने से खांसी, पेट दर्द या सर्दी में भी मदद मिलती है।

रोग में फूलों का प्रयोग

फूल अपच, रूसी आदि में भी सहायक होते हैं। फूल त्वचा को ठंडक देता है। त्वचा की कोशिकाओं को पुनर्जीवित करता है। पथरी में लाभकारी। आंखों में सूजन और दर्द में फूल फायदेमंद होता है। दांतों के लिए उपयोगी। फूलों के काढ़े से कुल्ला करने से दर्द से तुरंत राहत मिलती है। फूलों के रस की 1-2 बूंद नाक में डालने से खून आना बंद हो जाता है। फूल में एक दवा के समान विरोधी भड़काऊ गुण होते हैं। जो घाव, छाले, त्वचा के संक्रमण को दूर करने में मदद करता है।

पत्ती रोग का उपचार

लीफ टी अपच और कब्ज को प्रभावित करती है। 20-30 मिली पत्तियों का काढ़ा कुछ दिनों तक सेवन करने से शरीर की पथरी दूर हो जाती है। गेंदे में एंटी-बैक्टीरियल गुण होते हैं, जो चेहरे पर पिंपल्स को कम करता है। अगर किसी के कान में दर्द हो तो गेंदे के पत्ते की 2 बूंद कान में डालने से आराम मिलता है। (गुजराती से अनुवादित)

[:]