[:gj]તબીબી ઉપકરણોના ઉત્પાદન માટે CSIR- રાષ્ટ્રીય રસાયણ લેબોરેટરીએ (NCL)એ ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) સાથે જોડાણ કર્યું
સમગ્ર ભારતમાં ઉત્પાદકોને જથ્થાબંધ ઉત્પાદન માટે તૈયાર હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેરની ડિઝાઇન વિનામૂલ્યે આપવામાં આવશે
CSIRની અંગભૂત લેબ, CSIR-NCL પૂણે છેલ્લા એક દાયકાથી તેમના વેન્ચર સેન્ટર દ્વારા નાવીન્યતા અને ઉદ્યમશીલતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં મોખરાની ભૂમિકા નિભાવે છે અને તેના ઇનોવેશન કોરોના બીમારીના ઉપદ્રવ સામે લડવામાં ખૂબ મદદરૂપ થઇ રહ્યા છે. તેના તાજેતરમાં સામે આવેલા બે ઇનોવેશન કોરોના બીમારીના ઉપદ્રવને ખતમ કરવામાં મદદરૂપ થઇ શકે છે જે અહીં દર્શાવ્યા અનુસાર છે:
ડિજિટલ IR થર્મોમીટર : CSIR-NCLના વેન્ચર સેન્ટરમાં શ્રી પ્રતિક કુલકર્ણીના નેતૃત્વમાં કાર્યરત BMEK સંશોધન સંસ્થા દ્વારા હાથમાં રાખી શકાય તેવા ડિજિટલ IR થર્મોમીટર તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે જે કોરોના વાયરસ મહામારીને નિયંત્રણમાં લેવા માટેના પગલાંનું મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે. આના માટે પાવરના સ્રોત તરીકે મોબાઇલ ફોન અથવા પાવર બેંકનો ઉપયોગ થઇ શકે છે. આ IR થર્મોમીટરની ડિઝાઇન ઓપન સોર્સ પર ઉપલબ્ધ છે જ્યાં આ ઉપકરણનું જથ્થાબંધ ઉત્પાદન કરવા માટે હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેરની સંપૂર્ણ ડિઝાઇન સમગ્ર ભારતના ઉત્પાદકો માટે વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. મોટી સંખ્યામાં ઉત્પાદકો થર્મોમીટરનું જથ્થાબંધ ઉત્પાદન કરી શકે અને સ્થાનિક માંગને પૂરી કરી શકે તેવા આશયથી આ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હવે BEL (ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ, પૂણે) સાથે ભાગીદારી કરીને તેમાં વધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે. પ્રારંભિક ધોરણે વિતરણ અને પરીક્ષણ કરવા માટે અંદાજે 100 પ્રોટોટાઇપ યુનિટ બેંગલોરમાં આવેલા TUV રેઇનલેન્ડ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ ખાતે તૈયાર કરવામાં આવશે.
બીજુ ઇનોવેશન ઓક્સિજન એનરિચમેન્ટ યુનિટ (OEU) છે: કોવિડ-19થી અસરગ્રસ્ત દર્દીઓને ફેફસામાં ઘણી અસર થતી હોવાથી શરીરમાં તેમની ઓક્સિજનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે આ એક ખૂબ મહત્વપૂર્ણ આવશ્યક ઉપકરણ છે. આસપાસની હવામાંથી 21-22% થી 38-40% સુધી ઓક્સિજનની સાંદ્રતા વધારવા માટે CSIR-NCL અને NCL ખાતે પોલીમર સાયન્સ અને એન્જિનિયરિંગ વિભાગના વડા ડૉ. ઉલ્હાસ ખરુલ દ્વારા સ્થાપિત સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેશન વેન્ચર જેનરીચ મેમ્બ્રેન્સ દ્વારા ઓક્સિજન એનરિચમેન્ટ યુનિટ (OEU) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપકરણ ફાઇબરના આંતરપટલ ધરાવતા બંડલોની એક પોલી રચના છે જે આસપાસની હવા ફિલ્ટર કરે છે અને તેને વિભાજિત કરીને દર્દી માટે ઘરમાં અને હોસ્પિટલમાં વધુ પ્રમાણમાં ઓક્સિજનનો જથ્થો પૂરો પાડે છે. આના પ્રોટોટાઇપ એકમો પૂણે ખાતે તૈયાર છે અને તેને પરીક્ષણ/ માન્યતા માટે બેંગલોર ખાતે આવેલી TUV રેઇનલેન્ડ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડમાં મોકલવામાં આવશે. અંદાજે OEU મશીનનું એસેમ્બલિંગ પૂણેમાં NCL BEL દ્વારા કરવામાં આવશે અને પરીક્ષણો પછી તેનું ઉત્પાદન વધારવામાં આવશે.
પાંચ, ઇન્ફ્રારેડ નોન-કોન્ટેક્ટ થર્મોમીટર પૂણેના નાયબ પોલીસ કમિશનરને આપવામાં આવ્યા છે.
જેનરીચ- NCL ઓક્સિજન એનરિચમેન્ટ યુનિટ મશીન પૂણે નજીક પ્રોટોટાઇપ પરીક્ષણ દરમિયાન તબીબી કેન્દ્રમાં દર્દીના શ્વાસ લેવાના માસ્ક સાથે જોડવામાં આવ્યા હતા.[:en]
CSIR’s constituent Lab, CSIR-NCL Pune, has been leading the way in promoting innovation and entrepreneurship through its Venture Centre for the past decade and new innovations from there are helping in fight against the Corona outbreak. Two of the recent innovations that can help in the mitigation of the Corona outbreak are featured:
1) Digital IR Thermometer: CSIR-NCL’s Venture Centre’s incubatee BMEK headed by Mr. Pratik Kulkarni has developed hand held digital IR thermometer which is an important component of measures to mitigate Coronavirus outbreak. Mobile phone or power banks can be used as a power source. The design of IR thermometers is available open source where in the complete know-how with mass manufacturing ready hardware and software design will be available to manufacturers across India for free. This is an effort to enable a large number of manufacturers to manufacture the thermometers and cater to their local demands. Now it is being scaled up in partnership with BEL (Bharat Electronics Ltd, Pune). About 100 prototype units will be made for pilot distribution and testing at TUV Rheinland India Pvt Ltd Bangalore.
2) The second innovation is the oxygen enrichment unit (OEU): One of the critical needs of COVID-19 patients is the need to meet the oxygen requirements due to their lungs being compromised. Oxygen enrichment unit (OEUs) to increase the oxygen concentration from the ambient air of 21-22% to 38-40% have been developed by CSIR-NCL and Genrich Membranes, a start-up innovation venture founded by Dr. Ulhas Kharul, Head of Polymer Science & Engineering Divsion at NCL. OEU is hollow fiber membrane bundles for separation and filtration of ambient air to produce enriched oxygen for patients in home and hospital settings. The prototype units are ready at Pune and will be sent to TUV Rheinland India Pvt Ltd Bangalore for testing/validation. About 10 OEU machines will be assembled by NCL BEL in Pune and after the trials, scale up will be done.
[:hn]सीएसआईआर की अनुषंगी प्रयोगशाला, सीएसआईआर-एनसीएल पुणे पिछले एक दशक से अपने वेंचर सेंटर के माध्यम से नवाचार और उद्यमिता को बढ़ावा देने में अग्रणी रहा है। यहां के नए नवाचार कोरोना महामारी के खिलाफ लड़ाई में मददगार साबित हुए हैं। हाल के दो नवाचार निम्न हैं जो कोरोना प्रकोप को कम करने में मदद कर सकते हैं:
1) डिजिटल आईआर थर्मामीटर :: सीएसआईआर-एनसीएल के वेंचर सेंटर के इनक्यूबेटर बीएमईके ने हाथ से उपयोग किए जाने लायक एक डिजिटल आईआर थर्मामीटर विकसित किया है जो कोरोना वायरस के प्रकोप को कम करने के लिए एक महत्वपूर्ण घटक है। श्री प्रतीक कुलकर्णी बीएईके के प्रमुख हैं। इस थर्मामीटर के लिए मोबाइल फोन या पावर बैंक को ऊर्जा के स्त्रोत के रूप में उपयोग किया जा सकता है। आईआर थर्मामीटर का डिजाइन ओपन सोर्स के रूप में उपलब्ध है। बड़े पैमाने पर उपकरण के निर्माण के लिए आवश्यक हार्डवेयर और सॉफ्वेयर डिजाइन पूरे भारत के विनिर्माताओं के लिए नि:शुल्क उपलब्ध हैं। यह बड़ी संख्या में विनिर्माताओं को सक्षम बनाने का एक प्रयास है जिसकी मदद से वे थर्मामीटर का उत्पादन करके स्थानीय मांग को पूरा कर सकते हैं। बीईएल (भारत इलेक्ट्रोनिक्स लिमिटेड, पुणे) के साथ साझेदारी करके इसके पैमाने को बढ़ाया गया है। टीयूवी रीनलैंड इंडिया प्राइवेट लिमिटेड, बेंगलुरू में पायलट वितरण और जांच के लिए 100 प्रोटोटाइप इकाइयों का निर्माण किया जाएगा।
2) दूसरा नवाचार ऑक्सीजन संवर्धन इकाई है (ओईयू) : कोविड-19 मरीजों को ऑक्सीजन की जरूरत पड़ती है क्योंकि उनके फेफड़ों में संक्रमण होता है। ऑक्सीजन संवर्धन इकाई (ओईयू) परिवेश के वायु में ऑक्सीजन की मात्रा को 21-22 प्रतिशत से बढ़ाकर 38-40 प्रतिशत कर देती है। इसे सीएसआईआर-एनसीएल और जेनरिच मेम्बरेन ने विकसित किया है। जेनरिच मेम्बरेन एक स्टार्टअप नवाचार उद्यम है जिसकी स्थापना डॉ.उल्हास खरूल ने की है। डॉ उल्हास खरूल एनसीएल के पॉलीमर विज्ञान और इंजीनियरिंग विभाग के प्रमुख हैं। ओईयू एक खोखला व बारीक मेम्बरेनों का बंडल है जो परिवेश के वायु को पृथक और फिल्टर करता है जिससे घरों एवं अस्पतालों में परिवेश के ऑक्सीजन की मात्रा में वृद्धि होती है। पुणे में प्रोटोटाइप इकाइयां तैयार है जिन्हें जांच और सत्यापन के लिए रीनलैंड इंडिया प्राइवेट लिमिटेड, बेंगलुरू भेजा जाएगा। एनसीएल-बीईएल पुणे में लगभग 10 मशीनें तैयार की जाएंगी और परीक्षण के बाद उत्पादन को बढ़ाया जाएगा।[:]
