[:gj]કપાસીયા ખોળ પશુ માટે મોતનો કોળિયો બની ગયો[:hn]समय की चुस्की – पशु के लिए मौत का भोजन बन गया बिनौला खली[:]

[:gj]ગાંધીનગર, 26 જૂન 2021

એક લિટર દૂધ આપતાં પશુને 300 ગ્રામ ખાણ દાણ આપવામાં આવે છે. જેમાં કપાસીયા ખોળ સૌથી વધું હોય છે. કપાસીયામાં  ભેળસેળ થતી હોવાની ફરિયાદ 10 વર્ષથી ખેડૂતો કરી રહ્યાં છે. છતાં સરકાર કંઈ કરવા માંગતી નથી. આ અઠવાડિયે ભેળસેળયુકત કપાસિયા ખોળના કોથળા સાથે ખેડૂતોએ દેખાવો કર્યા હતા. પશુ આહારનો ભાવ વધતાં તેમાં 90 ટકા સુધી બીજા અખાદ્યય પદાર્થો નાંખવામાં આવે છે.

અમૂલ દાણથી 150 ગાય મરી ગઈ

એક માસમાં આણંદ જિલ્લાના પાળજ, ત્રણોલ અને રતનપુરા ગામમાં અમૂલ ચરમ દાણ ખાવાને કારણે 150થી 300 દૂધાળી ગાયો અને વાછરડાના મોત થયા હતા. 2018-2019માં અમુલ ડેરી દ્વારા આપવામાં આવેલા ચરમીયા નાશક દાણ આપવામાં આવ્યું હતું. આમ આદમી પક્ષના ઉપપ્રમુખ ભેમાભાઈ ચૌધરી કહે છે કે, માત્ર અમૂલ જ નહીં સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં ખાણ-દાણમાં ભેળસેળના કારણે પશુઓ મરી રહ્યાં છે. ખાણની તપાસ કરવા માટે એક પણ લેબ નથી. માણસોની વસ્તુઓ માટેનો ભેળસેળ કાયદો છે એવો જ કાયદો પશુઓ માટે તુરંત બનાવવામાં આવે.

ગુજરાતમાં 5 હજાર વર્ષથી કપાસિયા બીને પશુઓને ખવડાવવાનો રેકર્ડ મળે છે. પહેલા તેલ સાથેના કપાસિયા પશુને આપવામાં આવતાં હતા. જે પોષ્ટિક હોય છે. પણ 1950થી તેમાંથી તેલ કાઢીને તેલ માણસ ખાવા લાગ્યો અને તેનો ખોળ પશુઓને ભેળસેળ કરી આપવા લાગ્યો છે. પશુનો આહાર માણસ ખાવા લાગ્યા છે.

ઉત્પાદન

ભારતમાં રૂમાંથી 110 લાખ ટન કપાસીયા પેદા થાય  છે. જેમાં ગુજરાતમાં 12 લાખ ટન કપાસિયા પેદા થાય છે. 17થી20 ટકા તેલ કાઢી લઈને 10 લાખ ટન ખોળ બની શકે છે. પણ ખોળના ઉત્પાદન કરતાં બે ગણો કપાસિયા ખોળ વપરાય છે.

ખેડૂતોએ વારંવાર રજૂઆતો કરી હોવા છતાં સરકાર કે ખોળ ઉત્પાદકો અને વેચરાનારા સંગઠનો દ્વારા કોઈ પગલાં લેવાયા નથી. તેથી ભેળસેળ વધી રહી છે.

ઉત્પાદન કરતાં 3 ગણો ખોળ વપરાય છે

2019માં

ગુજરાતમાં કુલ પશુઓની વસતી 2.68 કરોડ ગણવામાં આવી છે. ગુજરાતમાં કુલ ગૌવંશ (કેટલ) 99.83 લાખ હતો. જેમાં 67.67 લાખ ગાય અને 32 લાખ બળદ, સાંઢ હતા. 43.76  લાખ કુલ દેશી ગાય હતી. 18.49 લાખ બળદ હતા.

1 કરોડ જેની ભેંસની વસતી છે.

આમ 1.70 કરોડ ગાય અને ભેંસને દૂજણા ગણીને સરેરાશ 10 લિટર દૂધ આપે તો એક પશુને રોજના 3 કિલો ખાણ-દાણ આપવામાં આવે છે. જેમાં 50 ટકા કપાસિયા ખોળ હોય છે. આ હિસાબે આખા ગુજરાતમાં એક પશુ દીઠ 1થી 1.50 કિલો કપાસિયા ખોળ આપવામાં આવે છે. જો રોજનું 20 લિટર દૂધ હોય તો 3 કિલો કપાસિયાનો ખોળ આપવામાં આવે છે.

આમ 1.70 કરોડ પશુને રોજના 1.70થી 5.10 કરોડ કિલો કપાસિયા ખોળ રોજ ઓછામાં ઓછો આપવામાં આવે છે. તેનાથી વધું હોવાની શક્યતા છે. જે આખા વર્ષનું ગણવામાં આવે તો 620 કરોડ કિલોથી 1861 કરોડ કિલો કપાસિયા ખોળ થવા જાય છે. માનો કે માત્ર 300 કરોડ કિલો જ કપાસિયા ખોળ વપરાય છે. તો પણ તેની સામે કપાસિયા ખોળનું ઉત્પાદન તો 10 લાખ ટન એટલે કે 100 કરોડ કિલો જ છે.

તેનો સીધો મતલબ એ થયો કે ઓછામાં ઓછી 3 ઘણી ભેળસેળ થઈ રહી છે.

શું ભેળસેળ થાય છે

ખોળમાં સસ્તી વસ્તુ ભેળવે છે. ખોળમાં લાકડાનો વેર, મગફળીની ફોતરી, કમોદની ફોતરી, કપાસિયાના છાલા, મકાઈનું ભૂસું, ભોગાવો રેતી, કલર કેમિકલ, સડેલુ અનાજ, સડેલું કઠોળ, ગાંડા બાવળના પડીયા, ઉદયપુરની માટી, કઠોળની ફોતરી, પથ્થરનો ભૂકો, કાગળના પેંકીંગના પૂઠા, ચીકણી માટી  વિગેરે ભારે ભેળસેળ કરાય છે. આવી 18 વસ્તુ નાંખવામાં આવે છે. કપાસિયા ખોળ જેવો દેખાય તે માટે લીલોરંગ અને રાજસ્થાની સફેદ એસિડ ઉમેરવામાં આવે છે. કપાસિયા ખોળમાં આ બધું ઉમેરાય ત્યારે તે પશુની હત્યા કરતું ઝેર બની જાય છે.

ખતરનાક કેમિકલ

આ ભેળસેળ પછી કેકને મુલાયમ બનાવવા માટે કેમિકલ વાપરવામાં આવે છે. સૌરાષ્ટ્રના મિલ માલિકો નીતિ નેવે મૂકીને સૌથી વધું ભેળસેળ કરે છે.

ભેળસેળ કરાયેલા કપાસિયા ખોળ ખાવાથી પશુને શું થાય છે.

પશુઓમાં વ્યંધત્વ આવી જાય છે.

માદાને ગર્ભ રહેતો નથી. વારંવાર ઊથલા મારે છે.

કાયમ ગાભણ થતું નથી.

ગર્ભાશયને પારાવાર નુકસાન થાય છે. ગર્ભાશય બહાર નિકળી જાય છે.

પશુનો વિકાસ અટકી જાય છે.

ઝાડા થાય છે. ઝાડામાં લોહી પડે છે.

દૂધનું ઉત્પાદન અને ફેટ ઘટી જાય છે.

કેમિકલના કારણે પશુ નબળુ પડી જાય છે.

પશુના મોત થાય છે.

ગુલાબી ઇયળ ખોળમાં

કપાસીયા તેલમાં ગુલાબી ઈયળ

ગુજરાતમાં કપાસીયામાંથી તેલ કાઢવામાં આવે છે. જેમાં ગુલાબી ઈયળ મોટા પ્રમાણમાં આવે છે. જેને દૂર કર્યા વગર કેટલાંક તેલ મીલો તેલ કાઢીને ખાવા આપી દે છે. તેથી સાવધ રહેવું. તેથી જીનીંગ મીલોએ કચરો સળગાવી દેવો કે ખાતર બનાવી નાંખવું. 12 લાખ હેક્ટર તો બીટી કપાસનું હોવાનો અંદાજ છે.

કપાસિયા ખોળને પશુ આહાર માટે આવશ્યક ચીજ ધારા હેઠળ ગણવાની જરૂર છે.

હાઇડ્રોજન

કપાસિયાથી તેલ કાઢવા માટે હાઈડ્રોજનની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. જે પાચન અને જઠરના પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.

તેલ કાઢવા માટે ડીઓડોરાઈઝિંગ રાસાયણિક દ્રાવણ નાંખવામાં આવે છે. ખોળને ગરમ કરીને ફરીથી તેલ કાઢવામાં આવે છે. ખોળથી તેલ કાઢવા માટે એ અને બી ગેલોસીન અથવા હેક્સાઈનનો ઉપયોગ થાય છે. હાઈડ્રેશન, રિફાઈનીંગ, બ્લીચિંગ, ડિઓડોરાઈઝેશન કરવામાં આવે છે. તેલ કાઢતી વખતે ઓક્સિડાઇઝ્ડ થાય છે જેના કારણે તેમની પ્રકૃતિ વધુ ઘાતક બને છે. ગેસની પ્રકૃત્તિ પેદા થાય છે.

ગોસિપોલ ઝેર

ગોસિપોલ ઝેર કપાસિયામાં હોય છે. પોષણ વિરોધી, કુપોષણની સમસ્યા થઈ શકે છે. લાંબો સમય ખાવાથી ઝેરી અસર થઈ શકે છે. ગોસિપોલની અનેક નકારાત્મક આડઅસરો થાય છે. ગોસિપોલથી વંધ્યત્વ અને ઓછું વીર્ય બની શકે છે. પ્રારંભિક ગર્ભના વિકાસ સહિત ગર્ભાવસ્થાની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. યકૃત નુકસાન, શ્વસન તકલીફ અને મંદાગ્નિ પેદા થાય છે. લોહીમાં પોટેશિયમનું પ્રમાણ વધારી પશુના હ્રદય, યકૃતને નુકસાન કરે છે. કુકડાને કપાસિયા ખોળ એક અઠવાડિયા સુધી સતત આપવામાં આવે તો તે મૃત્યુ પામે છે.

કોઈ કાયદો નથી

પશુઆહારમાં ભેળસેળ અંગે કોઈ કાયદો નથી. જે કાયદો માણસની ખાવા પીવાની વસ્તુઓ માટે લાગુ પડે છે. એ જ કાયદો પશુઓના ખોરાકની ભેળસેળ અને ગુણવત્તા માટે બનાવવાની માંગણી કરવામાં આવી છે. કોઈ કાયદો ન હોવાથી પશુ વિરોધી લોકો પશુઓનો જીવ લઈ રહ્યાં છે. ખોળ 6 મહિનામાં ન વપરાય તો એક્સ્પાઇરી તારીખ 6 મહિના પછી ફૂગ લાગી જાય છે. લીલો ખોળ ચોકલેટ રંગનો થઈ જાય છે.

ખોળની મિલો અને કપાસીયાની જીનિંગ મિલો

પાસિયા ખોળનું ઉત્પાદન કરતી 1200 મિલો આખા ગુજરાતમાં અને સૌરાષ્ટ્રમાં 900 મિલો છે. તેના ઉત્પાદન પર બોરી પેકમાં કપાસીયા ખોળ લખે છે. પણ તેમાં 30 ટકા જ કપાસીયા ખોળ હોય છે. 70 ટકા ભેળસેળ હોય છે. ગુજરાતમાં ખાસને સૌરાષ્ટ્રમાં કપાસિયા ખોળ બનાવતી મિલો વધું છે. ચોમાસું આવે એટલે ભાવ વધે છે. તેથી ભેળસેળ વધે છે. 20 કિલોના રૂ.1800 ભાવ છે.

વેપારી સંગઠન 5 વર્ષથી કંઈ ન કરી શક્યું

ભેળસેળ વધારે હોય તેવો ખોળ બનાવનારા, વેચી આપનારા દલાલો અને છૂટક વેપારીને વધુ કમિશન મળે છે.  સૌરાષ્ટ્ર કોટનસીડ ક્રસર્સ એસોસિયેશન અને સૌરાષ્ટ્ર, કપાસ, કપાસીયા ખોળ દલાલ એસોસીયેશન છે. 2016માં ગુજરાત કોટન સીડ્સ ક્રશર્સ એસોસિએશને ભેળસેળીયા તત્વો સામે ઝુંબેશ શરૂ કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. છતાં પણ તેમના વેપારીઓ ભેળસેળ કરી રહ્યાં છે. પશુઆહારમાં કપાસિયા અને કપાસિયા ખોળનો ઉપયોગ ઓછો થઈ ગયો છે.

મિલો બંધ

લોકડાઉનમાં ગુજરાતમાં 1200માંથી સૌરાષ્ટ્રની 900 મિલો બંધ થઈ ગઈ હતી. ઉદ્યોગ ખોટમાં હતો. તેથી તેઓ ભેળસેળ તરફ વળી ગયા છે. ભાવમાં અસ્થિરતા અને ધંધાની અસ્થિરતાથી રાતોરાત નુકસાની થાય છે. રાતોરાત ધનપતિ બનવા માટે અનેક ઓઈલ મિલરો ભેળસેળ તરફ વળ્યા છે.

ખાણ-દાણ

પશુઓની આહાર પેટર્ન બદલાઈ ગઈ છે. પશુને તેના દૂધના ઉત્પાદનના 30 ટકા અને બાકી બીજો ખોળ આપવો જોઈએ. જેમાં કપાસિયા, ગુવાર, મગફળી ખોળ, કપાસિયા ખોળ, મકાઈ ખોળ કે અન્ય ખોળ અથવા કોઈ એક થુલુ કે ચુની અથવા બે વસ્તુ ભેગી કરીને આપવી જોઈએ. પરંતુ જુદા જુદા દાણનું યોગ્ય મિશ્રણ કરતા નથી. મીઠું, ક્ષારમિશ્રણ હોવું જોઈએ.

પશુપાલકો જાનવરોને એકલા કપાસીયા, બાજરી, ગુવાર કે ખોળ ખવડાવે છે. તેના બદલે બીજા ખોળ કે તત્વો ઉમેરવા જોઈએ. જેમાં જુવાર /બાજરી/મકાઈ 10 ટકા, કપાસિયાખોળ 30 ટકા, તુવેર ચુની -મગ ચુની  -અડદ ચુની 20 ટકા, ઘઉં નું થુલું 10 ટકા, ડાંગર કુશ્કી 12 ટકા, મગફળી છોડા 5 ટકા હોવા જોઈએ.

ભેંસના દૂધ ઉત્પાદનના 50 ટકા, ગાયના દૂધના ઉત્પાદનના 40 ટકા દાણ આપવું જોઈએ.

21 લાખ ટન ખોરાક ફેક્ટરીનો

6 લીટરથી લઈને 41 લીટર દૂધ એક પ્રાણી રોજ આપે છે. 21 લાખ ટન ફેક્ટરીમાં બનેલો કૃત્રિમ ખોરાક ગાય અને ભેંસને ખવડાવી દેવામાં આવે છે. 1 હજાર કરોડ કિલો દૂધ મેળવવામાં આવે છે. જેમાંથી દૂધ, ચોકલેટ, દહી, ચીજ, ઘી, માખણ જેની 211 જાતની ડેરી પ્રડક્ટ બનાવવામાં આવે છે. જે માણસ મોજથી ખાય છે. દૂધ સહિત આવી વસ્તુઓ માણસને આરોગ્યને નુકસાન કરતી હોવાથી ઘણાં લોકો દૂધ કે પશુઓની કોઈ પણ વસ્તુ ખાવાનું બંધ કરી રહ્યાં છે. એક વર્ગ એવો છે કે તેમણે દૂધ પીવાનું બંધ કરી દીધું હોય અને તેના રોગ સારા થઈ ગયા હોય.

પ્રમાણ નથી

દાણમાં સિલિકા-રેતી 2 ટકાના બદલે 7 ટકા સુધી નાંખવામાં આવે છે. ફાઈબર 18 ટકા સુધી હોય છે. ઓછી ગુણવત્તા, પ્રોટીન 20 ટકા સુધી હોવું જોઈએ તેના બદલે 8-10 ટકા હોય છે.

દૂધ સફેદ કે કાળું

આહારની અસર પશુની તંદુરસ્તી અને દૂધ ઉત્પાદન પર થાય છે. ખોળમાં કે દાણમાં ભેળસેળ કરવાથી તેના દુધમાં અસર થાય છે. તે તત્વો દૂધમાં આવે છે. આ દૂધ પાવથી ભારે નુકસાન થાય છે. એક તો દૂધની ડેરીનું દૂધ એટલે ચોખ્ખું એવું ન માનવું, તેમાં આ ભેળસેળ પકડાઈ છે. બાયકાર્બોનેટ, સોડિયમ કાર્બોનેટ, યુરિયા ખાતર, એમોનિયમ સલ્ફેટ, ખાંડ, ડી.ડી.ટી., જંતુનાશકો,  ઓકિસટેટ્રાસાયકિલન, પેનિસિલિન, સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન પશુઓની દવાના અંશો, દુધને ફાટી જતું અટકાવવા જેન્ટામાયસીન, સિન્થટિક દૂધ, ડીટરજન્ટ, વનસ્પતિજન્ય ચરબીની ઘણી વખત મિલાવટ શોધી શકાય છે.

ઝેર

રજકો, જુવાર, કપાસમાં ઝેરી તત્વ અમુક પ્રમાણમાં હોય છે. જે પશુ માટે જીવલેણ સાબિત થાય છે.  હાઈડ્રોસાયાનીક એસિડ, એચ.સી.એન.પોઈઝનિંગ, જુવાર, શેરડી, મકાઈ, સુદાન ઘાસ, અળસીનો ખોળમાં સાયનોજનીક ગ્યુકોસાઈડ કે સાયનાઈડ નામે ઝેર હોય છે. માત્રા વધારે ન હોવી જોઈએ.

ગોસીપોલ પોઈઝનિંગ

કપાસ, કાલા, છોડ કે તેના ખોળ જેવી પેદાશોમાં ગોસીપોલ પોઈઝનિંગ 6 ટકા સુધી હોય છે.

પશુમાં ગોસીપોલની આડ અસર થાય છે. લાંબાગાળા સુધી આવો ખોરાક ખાવાથી પશુ નબળું પડતું જાય છે. સતત શ્રમથી ધ્રાંસે છે, પશુ નબળું પડતું જાય, ખોરાક ન લે તેમજ ધ્રાંસે છે. ચામડી ફીકકી અને પશુ થાકી જાય છે. દુધ ઉત્પાદન ઘટે, વિશેષ કરી માદા પશુમાં પ્રજનન સમસ્યાઓ રહે, જેમાં ફાલુ નથવું, ઉથલા મારવા, અનિયમિત ગરમીમાં આવવું વગેરે મુખ્ય ગણી શકાય.

ઝેર એસિડોસીસ

ઝેર એસિડોસીસ તત્વ ઘઉંનુ ભડકું, મકાઈ, મકાઈની ફોતરી, ઘઉં, લાપસી, રોટલી, લોટ વધુ પડતી ખવડાવવાથી પશુનો પી.એચ. (અલ્કલત) નીચો જાય છે. જાડા, પેટમાં દુખાવો થતાં પગ પછાડી પશું આડું પડી જાય છે. ભાંભરે છે. શરીરમાં લેકટિક એસિડનું પ્રમાણ વધી જાય છે. થોડા કલાકોમાં પશુ મૃત્યુ પામે છે.

આલ્કલોસીસ

પશુને યુરિયા ખાણમાં આપવામાં આવે છે. તેની માત્રા વધારી દેવાય તો આલ્કલોસીસને યુરિયા પોઈઝનિંગ કહે છે. યુરિયા ઝેર ચડે છે. વધુ પડતાં કઠોળ, અડદ, મગ, ગુવાર, ખાઈ જવાથી આવ્હાલોસીસ ઝેર થાય છે.  એમોનિયા ગેસનું પ્રમાણ વધે છે. એમોનિયા લોહીમાં ભળતાં આલ્કલોસીસ ઝેરની અસર તીવ્ર બને છે. પશુને તાણ આવે છે. વારંવાર પેશાબ કરે છે. આંખો ખૂબ લાલ થઈ જાય છે. પશુ આડું પડી પગ પછાડે છે. કોઈ વખત ઝાડા થાય છે. થોડા કલાકમાં મૃત્યુ પામે છે.

જુનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટીના પશુચિકિત્સા અને પશુપાલન મહાવિદ્યાલયના ડૉ. વી. એલ.પરમાર, જે.એસ. પટેલ, ડો. ભાવિકા આર. પટેલ, ડો. બી.બી. જાવિયાએ આ અંગે ખેડૂતોને ચેતવણી આપી છે.[:hn]गांधीनगर, 26 जून 2021

एक लीटर दूध के हिसाब से जानवर को 300 ग्राम फेक्टरी चारा देते है। जिसमें बिनौला-कपासिया खली सबसे अधिक होता है। गुजरात के किसान 10 साल से कपास खली में मिलावट की शिकायत कर रहे हैं। फिर भी सरकार कुछ करना नहीं चाहती। किसानों ने इस सप्ताह मिलावटी बिनौला खली के बोरे के साथ प्रदर्शन किया। जैसे-जैसे पशु चारा की कीमत बढ़ती है, उसमें 90 प्रतिशत तक अन्य अखाद्य पदार्थ मिला दिए जाते हैं।

अमूल के दाने से 150 गायों की मौत

आणंद जिले के पलाज, ट्रिनोल और रतनपुरा गांवों में एक माह में 150 से 300 डेयरी गायों और बछड़ों की मौत अमूल चरम दान के सेवन से हो गई. 2018-2019 में अमूल डेयरी को चारमिया नशा दान दिया गया। इस तरह आम आदमी पार्टी के उपाध्यक्ष भीमाभाई चौधरी का कहना है कि अमूल ही नहीं बल्कि सौराष्ट्र और उत्तरी गुजरात भी खदानों में मिलावट से मर रहे हैं. खदान की जांच के लिए एक भी लैब नहीं है। वही कानून जो इंसानी चीजों के लिए मिलाजुला कानून है, जानवरों के लिए तुरंत बनाया जाए।

गुजरात में 5,000 साल से मवेशियों को बिनौला खिलाने का रिकॉर्ड है। पहले मवेशियों को बिनौला तेल दिया जाता था। जो पौष्टिक होते हैं। लेकिन 1950 के बाद से इसमें से तेल निकाला जाता रहा है और आदमी ने उस तेल को खाकर मवेशियों में मिलाना शुरू कर दिया है। मनुष्य ने पशु आहार खाना शुरू कर दिया है।

उत्पाद

भारत में कपास से 110 लाख टन कपास बीज का उत्पादन होता है। जिसमें गुजरात में 12 लाख टन बिनौला का बीज उत्पादन होता है। 17 से 20 फीसदी तेल निकालने से 10 लाख टन खली – oil-cake  तैयार किया जा सकता है। बिनौला खली के उत्पादन से दुग-तीन गुना उपयोग किया जाता है।

किसानों के बार-बार अभ्यावेदन के बावजूद, सरकार या खली उत्पादक और विक्रेता संघों द्वारा कोई कार्रवाई नहीं की गई है। इसलिए भ्रम बढ़ रहा है।

उत्पाद की तुलना में 3 गुना अधिक खली का उपयोग किया जाता है

2019 में

गुजरात में कुल पशुधन आबादी 2.68 करोड़ अनुमानित है। गुजरात में कुल गायों की संख्या 99.83 लाख थी। इनमें 67.67 लाख गाय और 32 लाख बैल थे। कुल 43.76 लाख देसी गायें थीं। 18.49 लाख बैल थे।

गाय भैंस आबादी है।

इस प्रकार यदि 1.70 करोड़ गाय-भैंस को औसतन 10 लीटर दूध दिया जाए तो एक पशु को प्रतिदिन 3 किलो खली दिया जाता है। जिसमें 50% बिनौला खली होता है। इसके अनुसार गुजरात में प्रति पशु 1 से 1.50 किलो बिनौला खली दिया जाता है। प्रतिदिन 20 लीटर दूध हो तो 3 किलो बिनौला खली दिया जाता है।

इस प्रकार 1.70 करोड़ मवेशियों को प्रतिदिन कम से कम 1.70 से 5.10 करोड़ किलोग्राम बिनौला खली दिया जाता है। बहुत संभावना है। पूरे वर्ष को ध्यान में रखते हुए 620 करोड़ किलो से लेकर 1861 करोड़ किलो बिनौला खली। मान लीजिए कि केवल 300 करोड़ किलोग्राम बिनौला खली का उपयोग किया जाता है। हालांकि बिनौला खली का उत्पादन केवल 10 लाख टन या 100 करोड़ किलोग्राम है।

इसका शाब्दिक अर्थ है कि कम से कम 3 गुना खली दिखाकर लोगो कों भ्रमित हो रहे हैं।

क्या भ्रमित है

खली में सबसे सस्ती चीज मिलाते लें। लकड़ी के बर्तन, मूंगफली की भूसी, कमोद की भूसी, बिनौले की भूसी, मक्के की भूसी, भोगावों की रेत, रंग रसायन, सड़ा हुआ अनाज, सड़ा हुआ फली, पागल बबूल की फली, उदयपुर की मिट्टी, बीन की भूसी, पत्थर का गूदा, कागज का गूदा किया जाता है। ऐसी 18 वस्तुओं को त्याग दिया जाता है। इसे बिनौला खली जैसा दिखने के लिए हरा और राजस्थानी सफेद अम्ल मिलाते हैं। जब यह सब बिनौला खली में मिला दिया जाता है तो यह पशु वध विष बन जाता है।

खतरनाक रसायन

इस मिश्रण के बाद केक को नरम करने के लिए रसायनों का उपयोग किया जाता है। सौराष्ट्र में मिल मालिक इस नीति से सबसे ज्यादा भ्रमित हैं।

मिश्रित बिनौला खली खाने से पशु का क्या होता है?

पशुओं में बांझपन होता है।

मादा के गर्भ नहीं होता है। बार-बार रिलैप्स।

गर्भावस्था हमेशा के लिए नहीं होती है।

गर्भाशय गंभीर रूप से क्षतिग्रस्त है। गर्भाशय निकलता है।

पशु की वृद्धि रुक ​​जाती है।

दस्त होता है। दस्त में खून होता है।

दूध उत्पादन और वसा को कम करता है।

रसायन जानवर को कमजोर करते हैं।

जानवर मर जाता है।

गुलाबी कैटरपिलर खली में

बिनौले के तेल में गुलाबी कमला

गुजरात में बिनौले से तेल निकाला जाता है। जिसमें बड़ी संख्या में गुलाबी कैटरपिलर आते हैं। कुछ तेल मिलें इसे हटाए बिना ही तेल निकाल कर खिलाती हैं। तो सावधान रहो। इसलिए जिनिंग मिलें कचरे को जलाती हैं या कम्पोस्ट बनाती हैं। बीटी कपास 12 लाख हेक्टेयर होने का अनुमान है।

अधिनियम के तहत बिनौला खली को पशु आहार के लिए एक आवश्यक वस्तु के रूप में माना जाना चाहिए।

हाइड्रोजन

कपास से तेल निकालने के लिए हाइड्रोजन को संसाधित किया जाता है। जो पाचन और गैस्ट्रिक की समस्या को जन्म देता है।

तेल निकालने के लिए एक दुर्गन्ध दूर करने वाला रासायनिक घोल मिलाया जाता है। खली को गर्म करके फिर से तेल निकाला जाता है। खली से तेल निकालने के लिए ए और बी ग्लाइसिन या हेक्सेन का उपयोग किया जाता है। हाइड्रेशन, रिफाइनिंग, ब्लीचिंग, डियोडोराइजेशन किया जाता है। निष्कर्षण के दौरान तेलों का ऑक्सीकरण होता है जो उनकी प्रकृति को और अधिक घातक बनाता है। गैस की प्रकृति उत्पन्न होती है।

गपशप विषाक्तता

बिनौला में गोसीपोल विष पाया जाता है। कुपोषण विरोधी, कुपोषण एक समस्या हो सकती है। लंबे समय तक खाने से विषाक्त प्रभाव हो सकता है। गॉसिपोल के कई नकारात्मक दुष्प्रभाव हैं। गॉसीपोल से बांझपन और कम वीर्य हो सकता है। प्रारंभिक भ्रूण विकास सहित गर्भावस्था की समस्याएं हो सकती हैं। जिगर की क्षति, श्वसन संकट और एनोरेक्सिया का कारण बनता है। खून में पोटैशियम की मात्रा बढ़ने से जानवर के दिल और लीवर को नुकसान पहुंचता है। यदि मुर्गे को लगातार एक सप्ताह तक बिनौला खली दिया जाए तो वह मर जाएगा।

कोई कानून नहीं है

पशुओं के चारे में मिलावट को लेकर कोई कानून नहीं है। मनुष्य के खाने-पीने पर कौन सा कानून लागू होता है। पशुओं के चारे में मिलावट और गुणवत्ता के लिए भी यही कानून बनाने की मांग की गई है। चूंकि कोई कानून नहीं है

लोग जानवरों की जान ले रहे हैं। यदि 6 महीने के भीतर पाउडर का उपयोग नहीं किया जाता है, तो कवक समाप्ति तिथि से 6 महीने बाद फैल जाएगा। हरा खली चॉकलेट के रंग का हो जाता है।

खली मिलें और बिनौला जिनिंग मिलें

पूरे गुजरात में पासिया के खली का उत्पादन करने वाली 1200 मिलें और सौराष्ट्र में 900 मिलें हैं। अपने उत्पाद पर बोरी पैक में बिनौला खली। लेकिन इसमें केवल 30% बिनौला खली होता है। 70 प्रतिशत भ्रमित हैं। गुजरात में, विशेष रूप से सौराष्ट्र में, बिनौला खली बनाने वाली मिलें अधिक हैं। जब मानसून आता है, तो कीमत बढ़ जाती है। तो उलझन बढ़ जाती है। 20 किलो की कीमत 1800 रुपये है।

ट्रेड एसोसिएशन 5 साल से कुछ नहीं कर पा रहा है

अधिक मिलावटी खली बनाने और बेचने वाले दलालों और खुदरा विक्रेताओं को अधिक कमीशन मिलता है। सौराष्ट्र कॉटन सीड क्रशर एसोसिएशन और सौराष्ट्र, कॉटन, कॉटनसीड फ्लोर ब्रोकर्स एसोसिएशन। 2016 में, गुजरात कॉटन सीड्स क्रशर एसोसिएशन ने मिलावटी तत्वों के खिलाफ एक अभियान शुरू करने का फैसला किया। फिर भी उनके व्यापारी भ्रमित हैं। पशुओं के चारे में बिनौला और बिनौला खली का उपयोग कम कर दिया गया है।

मिलें बंद

लॉकडाउन में गुजरात की 1200 मिलों में से सौराष्ट्र में 900 मिलें बंद रहीं। उद्योग घाटे में था। इसलिए वे असमंजस में पड़ गए हैं। रातों-रात घाटा कीमतों में उतार-चढ़ाव और कारोबारी अस्थिरता के कारण होता है। रातों-रात करोड़पति बनने के लिए कई तेल मिलें भ्रम की स्थिति में आ गई हैं।

खुदाई

पशु आहार पैटर्न बदल गया है। पशु को उसके दूध उत्पादन का 30% फेक्टरी फूड दिया जाना चाहिए। जिसमें बिनौला, ग्वार, मूंगफली का खली, बिनौला खली, मकई का खली या अन्य खली या कोई एक थुलु या चूना या दो चीजें एक साथ देनी चाहिए। नमक, क्षार का मिश्रण होना चाहिए।

पशुपालक पशुओं को केवल बिनौला, बाजरा, ग्वार या खली खिलाते हैं। इसके बजाय अन्य अवयवों को जोड़ा जाना चाहिए। जिसमें ज्वार/बाजरा/मक्का 10 प्रतिशत, बिनौला खली 30 प्रतिशत, तुवर चूना-मग चूना-अडाड चूना 20 प्रतिशत, गेहूं का चोकर 10 प्रतिशत, धान का गूदा 12 प्रतिशत, मूंगफली के पत्ते 5 प्रतिशत होना चाहिए।

भैंस के दूध उत्पादन का 50% और गाय के दूध उत्पादन का 40% दिया जाना चाहिए।

21 लाख टन फूड फैक्ट्री

एक जानवर रोजाना 6 से 41 लीटर दूध देता है। 21 लाख टन फैक्ट्री निर्मित कृत्रिम खली गायों और भैंसों को खिलाया जाता है। 1 हजार करोड़ किलो दूध प्राप्त होता है। जिससे दूध, चॉकलेट, दही, पनीर, घी, मक्खन से 211 प्रकार के डेयरी उत्पाद बनते हैं। जो आदमी चाव से खाता है। बहुत से लोग दूध या जानवरों से कुछ भी खाना बंद कर रहे हैं क्योंकि दूध सहित चीजें मानव स्वास्थ्य के लिए हानिकारक हैं। एक वर्ग यह है कि उसने दूध पीना बंद कर दिया है और उसकी बीमारी ठीक हो गई है।

कोई अनुपात नहीं

अनाज में सिलिका-रेत 2 प्रतिशत के स्थान पर 7 प्रतिशत तक मिलाया जाता है। फाइबर 18 प्रतिशत तक है। निम्न गुणवत्ता, प्रोटीन 8-10 प्रतिशत के बजाय 20 प्रतिशत तक होना चाहिए।

दूध सफेद या काला

आहार पशु स्वास्थ्य और दूध उत्पादन को प्रभावित करता है। इसे खली या अनाज में मिलाने से इसके दूध पर असर पड़ता है। दूध में ये तत्व आते हैं। यह दूध पाउडर गंभीर नुकसान पहुंचाता है। यह नहीं सोचना है कि डेयरी दूध शुद्ध है, यह इस भ्रम में फंस गया है। बाइकार्बोनेट, सोडियम कार्बोनेट, यूरिया उर्वरक, अमोनियम सल्फेट, चीनी, डीडीटी, कीटनाशक, ऑक्सीटेट्रासाइक्लिन, पेनिसिलिन, स्ट्रेप्टोमाइसिन पशु औषधि अर्क।

 

ज़हर

ज्वार, ज्वार, कपास में कुछ विष होते हैं। जो जानवर के लिए घातक साबित होता है। हाइड्रोसायनिक एसिड, एचसीएन विषाक्तता, शर्बत, गन्ना, मक्का, सूडान घास, अलसी के खली में सायनोजेनिक ग्लूकोसाइड या साइनाइड नामक विषाक्त पदार्थ होते हैं। खुराक बहुत अधिक नहीं होनी चाहिए।

गोसिपोल जहर

कपास, काला, पौधों या उसके भूसी जैसे उत्पादों में गॉसीपोल विषाक्तता 6 प्रतिशत तक होती है।

गोसिपोल का जानवरों में दुष्प्रभाव होता है। ऐसा खाना ज्यादा देर तक खाने से जानवर कमजोर हो जाता है। यह लगातार श्रम से थक जाता है, जानवर कमजोर हो जाता है, खली नहीं करता है और थक जाता है। त्वचा पीली है और जानवर थक गया है। दूध उत्पादन में कमी, विशेष रूप से मादा पशुओं में, प्रजनन संबंधी समस्याएं हो सकती हैं, जैसे फ्लू न होना, उल्टी, अनियमित गर्मी आदि।

विषाक्त अम्लरक्तता

विषाक्त अम्लरक्तता तत्व गेहूं के गुच्छे, मक्का, मकई की भूसी, गेहूं, लपसी, ब्रेड, खली अत्यधिक खिलाने से पशु का पीएच बढ़ जाता है। (अल्कलत) नीचे चला जाता है। मोटा, पेट दर्द पशु को क्षैतिज रूप से गिरने का कारण बनता है। भांबरे है। शरीर में लैक्टिक एसिड की मात्रा बढ़ जाती है। कुछ ही घंटों में जानवर की मौत हो जाती है।

क्षारमयता

खदान में पशुओं को यूरिया खिलाया जाता है। यदि इसकी खुराक बढ़ा दी जाए तो क्षारीयता को यूरिया विषाक्तता कहा जाता है। यूरिया विषाक्तता। बहुत अधिक फलियां, दाल, मग, ग्वार खाने से हिमस्खलन विषैला हो जाता है। अमोनिया गैस की मात्रा बढ़ जाती है। रक्त में क्षारीय विषों का प्रभाव तेज हो जाता है। जानवर तनाव में है। लगातार पेशाब आना। आंखें बहुत लाल हो जाती हैं। जानवर क्षैतिज रूप से गिरता है और लात मारता है। कभी-कभी दस्त भी हो जाते हैं। कुछ ही घंटों में मर जाओ।

डॉ. जूनागढ़ कृषि विश्वविद्यालय, पशु चिकित्सा एवं पशुपालन महाविद्यालय। वी एल परमार, जे.एस. पटेल, डॉ. भाविका आर. पटेल, डॉ. बी.बी. जाविया ने इस बारे में किसानों को चेतावनी दी है।[:]