[:en]Corona like disease in sheep and goats, no cure, vaccine remedy [:hn]भेड़ और बकरियों में कोरोना जैसी बीमारी, इलाज नहीं, वैक्सीन उपाय [:]

[:gj]કોરોના જેવો ઘેટા-બકરામાં બકરી પ્લેગ રોગ, કોઈ દવા ન હોવાશી રસી એકમાત્ર ઉપાય

ગાંધીનગર, 19 મે 2021

કોરોના જેવા લક્ષણો ધરાવતો બકરી પ્લેગ ગુજરાતમાં જોવા મળે છે. બકરીના પ્લેગ તરીકે પણ ઓળખાતા પીપીઆર (પેસ્ટ ડેસ પિટિટ્સ રુમિનન્ટ્સ) રોગને લીધે દર વર્ષે હજારો બકરા અને ઘેટા મૃત્યુ પામે છે. રસીકરણ એક માત્ર ઉપાય છે. જેની કોઈ દવા નથી. ગુજરાતમાં 18 લાખ ઘેટા અને 50 લાખ બકરી છે. રોગના કારણે ઉન, માંસ અને દૂઘમાં વર્ષે રૂપિયા 500 કરોડ માલધારીઓ ગુમાવે છે.

નજીકના સંપર્ક દ્વારા બકરામાં ફેલાય છે. આ રોગને લીધે તાવ, બકરીના ઘા, ઝાડા, ન્યુમોનિયા અને બકરા અને ઘેટાંના બકરાના મૃત્યુ થાય છે. ફેફસાંના બેક્ટેરિયલ ચેપથી ખાંસી અને છીંક આવવાથી રોગનો ઝડપી ફેલાવો પણ શક્ય છે. બકરામાં રોગ ઘેટાં કરતાં ઝડપથી ફેલાય છે.

સૌથી વધુ રોગ 66.66 ટકા બકરીમાં અને 35.71 ટકા ઘેટામાં જમ્મુમા હવા મળ્યો હતો. ગુજરાતમાં 36.7 ટકા નાના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે જેમાં ઘેટીમાં 39.16 ટકા અને બકરીમાં 35.9 ટકા દોવા મળેલો હતો. કૃષિ અને પશુપાલન વિભાગ આ અંગે ચિંતિત છે.

કેન્દ્ર સરકાર આ રોગના કારણે રૂપિયા 1.67 કરોડનું નુકસાન થતું હોવાનું કહે છે. પણ ખાનગી રીતે થયેલા એક સરવેમાં બહાર આવ્યું છે કે, બકરાં અને ઘેટાંમાં પીપીઆર રોગને કારણે રૂ.8895.12 કરોડનું આર્થિક નુકસાન થયું છે. ગુજરાતમાં રૂપિયા 400થી 500 કરોડ જેવું થતું હોવાનું તેના પરથી તારણ નિકળે છે.

ગુજરાતમાં ઉનના ઉત્પાદનમાં 2018-19માં માત્ર 0.31 ટકાનો વધારો હતો. જે 2021માં વધવાના બદલે ઘટી ગયું છે. 20 લાખ કિલોથી વધારે ઉનનું ઉત્પાદન રહ્યું નથી. 18 લાખ દૂધ આપતી બકરીઓ છે. એક બકરી રોજ 500 ગ્રામ દૂધ આપે છે. 3.20 લાખ ટન વર્ષે દૂધ પેદા થતું હોવાનું અનુમાન છે. 33 હજાર ટન માંસ પેદા થાય છે. 40 હજાર ઘેટાઓની કતલ માંસ માટે કરવામાં આવે છે. બધા મળીને 3 કરોડ પશુ-પક્ષીની હત્યા કરીને માંસ મેળવાય છે. બકરીમાંથી 3 હજાર ટન માંસ મેળવાય છે.

આ રોગનો મૃત્યુ દર 50 થી 80 ટકા સુધી હોય છે. જો રોગ વધે તો તે 100 ટકા મોત થાય છે.  આ રોગની અસર સૌથી વધુ કુપોષી ઘેટાંમાં થાય છે.

દારૂ, ઈથર અથવા સરળ ડીટરજન્ટના ઉપયોગથી વાયરસ સરળતાથી નાશ કરી શકાય છે.

પીપીઆર ચેપ ઘેટાનું રૂ, ઘાસચારામાં ફેરફાર, એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે ભ્રમણ, નવા ખરીદેલા પશુ, હવામાનમાં ફેરફાર થવાના કારણે પણ પીપીઆર ચેપ ફેલાય છે.

પીઆરપીના લક્ષણો

તીવ્ર તાવ, મોં ફોલ્લાઓ,  આંખોમાં પાણી, નાક, ઝાડા, શ્વેત કોશિકાઓની તકલીફ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, જેવા લક્ષણો બતાવે છે. ત્રણ-ચાર દિવસના તાવ પછી, બકરાને હાયપર મ્યુકોસ અથવા લોહિયાળ ઝાડા થાય છે. ગૌણ બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયાને લીધે બકરીઓમાં શ્વાસ અને ખાંસી સામાન્ય છે. બીમાર બકરી ચેપના એક અઠવાડિયામાં મરી જાય છે.

ફેફસાંના ગૌણ બેક્ટેરિયલ ચેપને રોકવા માટે ઓક્સીટેટ્રાસાયક્લાઇન અને ક્લોરેટ્રેસાઇક્લાઇન દવાઓ છે.

પીપીઆર રસી મુખ્યત્વે સબટ્રોપિકલ આબોહવામાં વપરાય છે. એન્ટિ-વાયરલ દવા હજી ઉપલબ્ધ નથી. બકરીનું હોમોલોગસ રસી એ પી.પી.આર. અટકાવવાનો એકમાત્ર અસરકારક માર્ગ છે. રસીકરણ પહેલાં ઘેટાંના બકરાને એન્ટિબાયોટિક્સ આપવી જોઈએ.[:en]Gandhinagar, 19 May 2021
Goat plague disease with corona-like symptoms is found in Gujarat. Thousands of goats and sheep die every year from PPR (Paste des petitis ruminants). There is no cure. Vaccination is the only remedy. There are 18 lakh sheep and 50 lakh goats in Gujarat. Maldhari suffers a loss of Rs 500 crore annually in wool, meat and milk due to animal illness and death due to this disease.

Transmitted to goats from close contact. Due to this disease, fever, goat wound, diarrhea, pneumonia and goats and sheep die. Bacterial infections of the lungs can also cause rapid spread of the disease through coughing and sneezing. The disease spreads faster in goats than in sheep.
36 Taka Veterinary Disease
In Gujarat, 36.7 percent small animals were found, 39.16 percent were found in sheep and 35.9 percent in goats. The Department of Agriculture and Animal Husbandry is concerned about this. The highest cases of this disease were 66.66 percent in goats in Jammu and 35.71 percent in sheep. It is mentioned in the survey.
500 million loss
The central government says that there is a loss of Rs 1.67 crore due to this disease. But a private survey has revealed that PPR disease has caused an economic loss of Rs 8,895.12 crore in goats and sheep. It is learned that 400 to 500 crore rupees are being spent in Gujarat.
Their production went down
Wool production in Gujarat increased by only 0.31 percent in 2018-19. Which has decreased rather than increased in 2021. No more than 20 lakh kilograms of wool have been produced. There are 18 lakh milking goats. A goat gives 500 grams of milk per day. It is estimated that 3.20 lakh tonnes of milk are produced annually. 33 thousand tons of meat is produced. 40 thousand sheep are slaughtered for meat. In all, meat is obtained by killing 3 crore animals and birds. 3000 thousand tons of meat is obtained from goats.
50 percent turn
The death rate from this disease is 50 to 80 percent. If the disease progresses, 100 percent dies. The disease affects most malnourished sheep.
Alcohol from alcohol
Viruses can be easily destroyed by the use of alcohol, ether or mild detergent.
PPR infection also spreads due to change in price of sheep, fodder, migration from one place to another, newly purchased cattle, change in season.

Symptoms of PRP

Symptoms include high fever, mouth ulcers, watery eyes, runny nose, diarrhea, white blood cell problems and difficulty in breathing. After three to four days of fever, the goat gets hyper mucosa or bloody diarrhea. Breathing and coughing are common in goats due to secondary bacterial pneumonia. The sick goat dies within a week of infection.
Oxytetracycline and chlorotracycline are medicines to prevent secondary bacterial infections of the lungs.
The PPR vaccine is mainly used in subtropical climates. Antiviral drugs are not yet available. The goat’s domestic vaccine is a PPR. There is only one effective way to stop it. Sheep and goats should be given antibiotics before vaccination.

https://www.researchgate.net/publication/270215253_Estimation_of_economic_losses_due_to_PPR_in_small_ruminants_in_India [:hn]गांधीनगर, 19 मई 2021

गुजरात में कोरोना जैसे लक्षणों वाला बकरी प्लेग रोग पाया जाता है। पीपीआर (पेस्ट डेस पेटिटिस रुमिनेंट्स) से हर साल हजारों बकरियां और भेड़ें मर जाती हैं. कोई ईलाज नहीं है। टीकाकरण ही एकमात्र उपाय है। गुजरात में 18 लाख भेड़ और 50 लाख बकरियां हैं। इस बीमारी के कारण पशु बिमार और मरजाने से मालधारी को ऊन, मांस और दूध में सालाना 500 करोड़ रुपये का नुकसान होता है।

निकट संपर्क से बकरियों को प्रेषित। इस रोग के कारण बुखार, बकरी का घाव, दस्त, निमोनिया और बकरियों और भेंडो की मृत्यु हो जाती है। फेफड़ों के जीवाणु संक्रमण भी खांसने और छींकने से रोग के तेजी से फैलने का कारण बन सकते हैं। भेड़ों की अपेक्षा बकरियों में यह रोग तेजी से फैलता है।

36 टका पशुमां रोग

गुजरात में 36.7 प्रतिशत छोटे जानवर पाए गए, जिनमें 39.16 प्रतिशत भेड़ और 35.9 प्रतिशत बकरियों में पाए गए। इसको लेकर कृषि एवं पशुपालन विभाग चिंतित है। इस रोग के सर्वाधिक मामले ज्म्मु में बकरियों में 66.66 प्रतिशत और भेड़ों में 35.71 प्रतिशत थे। सरवे में बताया गया है।

500 करोडना नुकसान

केंद्र सरकार का कहना है कि इस बीमारी से 1.67 करोड़ रुपये का नुकसान हो रहा है. लेकिन एक निजी सर्वेक्षण में खुलासा हुआ है कि बकरियों और भेड़ों में पीपीआर रोग से 8,895.12 करोड़ रुपये का आर्थिक नुकसान हुआ है। पता चला है कि गुजरात में 400 से 500 करोड़ रुपये खर्च किए जा रहे हैं.

उनका उत्पादन कम हो गया

गुजरात में ऊन उत्पादन 2018-19 में केवल 0.31 प्रतिशत बढ़ा। जो 2021 में बढ़ने के बजाय घटी है। 20 लाख किलोग्राम से अधिक ऊन का उत्पादन नहीं हुआ है। 18 लाख दूध देने वाली बकरियां हैं। एक बकरी प्रतिदिन 500 ग्राम दूध देती है। अनुमान है कि सालाना 3.20 लाख टन दूध का उत्पादन होता है। 33 हजार टन मांस का उत्पादन होता है। मांस के लिए 40 हजार भेड़ों का वध किया जाता है। कुल मिलाकर 3 करोड़ पशु-पक्षियों को मारकर मांस प्राप्त किया जाता है। बकरियों से 3 हजार टन मांस प्राप्त होता है।

50 प्रतिशत मोत

इस बीमारी से मृत्यु दर 50 से 80 प्रतिशत है। रोग बढ़ता है तो शत-प्रतिशत मर जाता है। यह रोग अधिकांश कुपोषित भेड़ों को प्रभावित करता है।

आल्कोहोल से वायरस

अल्कोहल, ईथर या माइल्ड डिटर्जेंट के इस्तेमाल से वायरस को आसानी से नष्ट किया जा सकता है।

पीपीआर संक्रमण भेड़, चारे की कीमत में बदलाव, एक स्थान से दूसरे स्थान पर पलायन, नए खरीदे गए मवेशी, मौसम में बदलाव के कारण भी पीपीआर संक्रमण फैलता है।

पीआरपी के लक्षण

लक्षणों में तेज बुखार, मुंह के छाले, आंखों से पानी बहना, नाक बहना, दस्त, सफेद रक्त कोशिका की समस्याएं और सांस लेने में कठिनाई शामिल हैं। बुखार के तीन से चार दिनों के बाद, बकरी को हाइपर म्यूकोसा या खूनी दस्त हो जाते हैं। सेकेंडरी बैक्टीरियल निमोनिया के कारण बकरियों में सांस और खांसी होना आम है। संक्रमण के एक सप्ताह के भीतर बीमार बकरी की मौत हो जाती है।

फेफड़ों के द्वितीयक जीवाणु संक्रमण को रोकने के लिए ऑक्सीटेट्रासाइक्लिन और क्लोरोट्रासाइक्लिन दवाएं हैं।

पीपीआर टीका मुख्य रूप से उपोष्णकटिबंधीय जलवायु में प्रयोग किया जाता है। एंटीवायरल दवाएं अभी तक उपलब्ध नहीं हैं। बकरी का घरेलू टीका एक पीपीआर है। इसे रोकने का एक ही कारगर उपाय है। टीकाकरण से पहले भेड़ और बकरियों को एंटीबायोटिक्स दी जानी चाहिए।

https://www.researchgate.net/publication/270215253_Estimation_of_economic_losses_due_to_PPR_in_small_ruminants_in_India[:]