Tuesday, June 30, 2026

ત્રિભુવનદાસ કે. ગજ્જર: ગુજરાતી રસાયણશાસ્ત્રી

Tribhuvandas K. Gajjar: Gujarati alchemist 5 ફેબ્રુઆરી 2023 બીબીસી ગુજરાતી રસાયણશાસ્ત્રમાં પારંગત ત્રિભુવનદાસ ગજ્જર મુંબઈમાં આધુનિક ‘ટેકનો કેમિકલ લૅબોરેટરી’થી માંડીને વડોદરામાં કલા ભવન (ફૅકલ્ટી ઓફ ટેકનોલોજી)ની સ્થાપના દ્વારા કેવળ પુસ્તકીયા નહીં, પણ વ્યવહારુ જ્ઞાનનું પ્રતિક બની રહ્યા. ‘સરસ્વતીચંદ્ર’ના લેખક ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીના પરમ મિત્ર ગજ્જ...

સુરતને શિવાજીએ મરાઠાને આર્થિક મજબૂત કરવા લૂંટ્યું હતું, સળગાવ્યું હતું...

Surat was looted, burned by Shivaji to give financial aid to the Marathas मराठों को आर्थिक सहायता देने के लिए शिवाजी द्वारा सूरत को लूटा गया, जला दिया गया। 4 સપ્ટેમ્બર 2024 મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્ય મંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે તાજેતરમાં કહ્યું હતું, “છત્રપતિ શિવાજી મહારાજે સુરતને લૂંટ્યું ન હતું, પરંતુ કૉંગ્રેસે આવો ખોટો ઇતિહાસ શીખવ્યો છે.” દેવેન...

લુપ્ત થતી રોગન કલા હવે સલામત

लुप्तप्राय गुजरात की रोगान कला अब सुरक्षित है દિલીપ પટેલ 07 સપ્ટેમ્બર 2024 આજ સુધી ભય હતો કે કાપડ પરની છાપકામ કળા રોગાન લુપ્ત થઈ જશે. પણ હવે એવું નથી. એક કુટુંબે 30 બીજા કલાકારોને તૈયાર કર્યા છે અને હવે બીજા કલાકારો પણ પોતાની રીતે આ કલા શીખી ગયા છે. જેમાં એક છે આશિષભાઈ કંસારા. હવે આ કલા લુપ્ત નહીં થાય. કચ્છના નખત્રાણાના નિરોણા ગામમાં એક...

કોમ્પ્યુટરે ચિત્રકારોનો ભોગ લીધો

21 એપ્રિલ, 2024 અમદાવાદમાં સાઈન બોર્ડ ચિત્રકારો વ્યક્તિગત સ્પર્શ આપવા માટે જાણીતા છે. પરંતુ હવે સસ્તા ડિજિટલ વિકલ્પો તેને ખતમ કરી રહ્યાં છે. અમદાવાદમાં સાઈનબોર્ડ તૈયાર કરનારા હવે માંડ 50 જેટલાં ચિત્રકારો રહ્યાં છે. સ્ટુડન્ટ રિપોર્ટરઃ અથર્વ વનકુંદ્રે સંપાદક: સંવિતિ અય્યર ફોટો એડિટર: બીનાફર ભરૂચા ફોટો • અથર્વ વનકુંદ્રેફોટો અમદાવાદમાં સાઈન બ...

આદિવાસીઓના મસિહા ગોવિંદગૂરુ, જલિયાવાલા બાગથી મોટો હત્યાકાંડ

રાજસ્થાન, પંચમહાલની આસપાસના વિસ્તારનો એક સમય હતો કે આદિવાસી સમાજ ઘણી બધી બદીઓથી ઘેરાયેલો હતો. ત્યારે આવી બદીઓ અંધશ્રધ્ધા, દારુબંધી, ચોરીથી દુર કરવાનુ કામ શ્રી ગોવિંદગૂરુ કર્યૂ હતું અને પોતે આદિવાસીઓના મસિહા તરીકે ઓળખાયા હતાં. તો આવો આપણે શ્રી ગોવિંદગૂરુ વિશે જાણીએ. વિશ્વ આદિવાસી દિવસ. આદિવાસી સમાજના જીવનકાળ સાથે માનગઢ હત્યાકાંડ કે જે જલિયાવાલા ...

કારગીલ યુદ્ધનું હન્ડરમેન ગામ, ગુજરાતના યુવાને ઇતિહાસ બનાવવા મદદ કરી

મે 2018 બે દુશ્મન દેશો વચ્ચે ગોળીબારમાં ફસાયેલું હન્ડરમેન ગામ મ્યુઝિયમ બની ગયું છે. કારગીલમાં એલઓસી પર સ્થિત અને બે દુશ્મન દેશો વચ્ચેના ક્રોસફાયરમાં ફસાયેલા હન્ડરમેન, એક દૂરના ગામડાએ તેનો ઇતિહાસ વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કર્યો છે - તેના ત્યજી દેવાયેલા ઘરો હવે ભૂતકાળની વાર્તા કહેતા હેરિટેજ સાઇટ્સ બની ગયા છે. ગામને ઐિહાસિક બનાવવા ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓએ મદદ કરી...

ગુજરાતમાં 15 લાખ મૂર્તિઓ નદીમાં નંખાય છે, વડોદરાની કલાની કથા

15 lakh idols immersed in river in Gujarat, art story of Vadodara! गुजरात में 15 लाख मूर्तियां नदी में विसर्जित, वडोदरा की कला कहानी! અમદાવાદ, 5 સપ્ટેમ્બર 2024 મહેસાણા જીલ્લાના ઉંઝા તાલુકાના ઔઠોર ગામમાં આવેલુ બાપ્પાનું મંદિર ઔઠોરના ગણપતિ મંદિર છે. 1200 વર્ષથી અહીં ગણપતીની માટીની મૂર્તિ બને છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં ગણેશોત્સવથી 10 હજાર લોકોને રોજગ...

ખાનગી દૂધ ડેરી ગુજરાતને પાયમાલ કરશે, શ્વેતક્રાંતિ બની રહી છે બ્લેકક્ર...

દિલીપ પટેલ અમદાવાદ, 5 સપ્ટેમ્બર 2024 ગુજરાતમાં દૂધનો ધંધો કરતાં પશુપાલક ખેડૂતોની સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી છે, 2001-02 અને 2018-19 વચ્ચે દૂધ ઉત્પાદનમાં 147 ટકાનો વધારો થયો છે. મહારાષ્ટ્રમાં 300 થી વધુ કંપનીઓ દૂધનો વેપાર કરે છે, ગુજરાતમાં આજ સુધી માત્ર એક જ કંપની, અમૂલ, મોટા ભાગનું દૂધ ખરીદતી હતી. પણ 2001થી ભાજપે તેના પર સંપુર્ણ કબજો જમાવી લીધો...

સુરતના ઓડિયા મજૂરોના ઓરડા જેલથી બદતર

31 જુલાઈ 2019 રીતિકા રેવતી સુબ્રમણ્યમ અનુવાદક: છાયા દેવ ફોટો • રીતિકા રેવતી સુબ્રમણ્યન ઓડિશાના લગભગ 8 લાખ મજૂરો સુરતના લૂમ્સ પર ભીડભાડવાળા, ગંદા અને ઘોંઘાટવાળા રૂમમાં, પાવર કટ અને પાણી વચ્ચે પાળીમાંથી થાકીને આવે છે. માંદગી, તણાવ અને દારૂનું વ્યસન હંમેશા પરેશાન કરે છે. ઉત્તર સુરતના વેડ રોડ પર અંધારા રૂમમાં રહે છે. એકી સાથે રજા હોય ત્યારે 60 મ...

સુરતમાં આધુનિક ગુલામી

રીતિકા રેવતી સુબ્રમણ્યમ અનુવાદક: આનંદ સિંહા 7 ઓગસ્ટ 2019 ગુજરાતના સુરત શહેરમાં ઓડિશાની મહિલાઓ કરોડો રૂપિયાના કાપડ ઉદ્યોગમાં ઘરેથી કામ કરે છે. ગુજરાત વીવર્સ ફેડરેશન અને તેના ગૌણ પાંડેસર વીવર્સ ફેડરેશનના જુલાઈ 2018ના અહેવાલ મુજબ, દેશના ટેક્સટાઈલ કેપિટલ ગણાતા શહેરના પાવર લૂમ અને ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગનું વાર્ષિક ટર્નઓવર આશરે રૂ. 50,000 કરોડ છે. 2 ર...

સુરતની કાપડ લુમમાં ઓડિસાના મજૂરો ગુલામ જેવા

ઓડિશાના લાખો સ્થળાંતર કામદારો, જેઓ દેશની પોલિએસ્ટર રાજધાની સુરતમાં પાવર લૂમ્સ ચલાવે છે, તેઓ દરરોજ ગંભીર ઇજાઓ અને આકસ્મિક મૃત્યુનું જોખમ લે છે. ઓડિશાના ગંજમ જિલ્લાના લૂમ માસ્ટર, 45 વર્ષીય પ્રમોદ બિસોયી કહે છે, જેઓ સુરતમાં કામ કરે છે. "કામદારોના પરિવારો ઘણીવાર અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપવા આવવા માટે ખૂબ ગરીબ હોય છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં, મેં 27 લોકોના અં...

પતંગ ઉત્પાદકોનું કઠોર જીવન

13 જાન્યુઆરી 2022 ગુજરાતમાં ઉત્તરાયણના દિવસે રંગબેરંગી પતંગો આકાશને શણગારે છે. ખંભાત અને અમદાવાદની પતંગ બનાવતી મહિલાઓનું કઠોર જીવન તેમની મહેનતથી પ્રકાશિત રંગબેરંગી આકાશથી તદ્દન વિપરીત છે. મહિલાઓ વર્ષના 10 મહિનાથી વધુ સમય પતંગ બનાવવાનું કામ કરે છે, જેના બદલામાં તેઓ ખૂબ ઓછી આવક મેળવે છે. ગુજરાતમાં લગભગ 1.28 લાખ લોકો 625 કરોડ રૂપિયાના આ ઉદ્યોગ સાથે...

મોટા ટીંબલાના પટોળા

ગુજરાતનો કલાવારસો અદ્ભુત છે. અહીં વિવિધ સમાજના સમુદાય પ્રમાણે અલગ અલગ હસ્તકળા જોવા મળે છે. જેમાંની વર્ષો જૂની હસ્તકલામાં પટોળા વર્ક આજે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રસિદ્ધ છે. આ કળામાં દોરાની લટ પર ડિઝાઇન મુજબ રંગ કરી કાપડ તૈયાર કરવામાં આવે છે. વૈશ્વિક સ્તરે પ્રસિદ્ધ હસ્તકળાના પટોળા હવે અમદાવાદના વસ્ત્રાપુરમાં આવેલા હાટમાં જોવા મળી રહી છે. https://www.youtub...

આદિવાસી લોકવાદ્ય પાવરીનું પતન

આદિવાસી લોકવાદ્ય પાવરીનું પતન Decline of tribal folk Pavri આદિવાસી સંસ્કૃતિ લુપ્ત થઈ રહી છે. પાવરી વાદ્ય વગાડનારા કલાકારો ઓછા થઈ ગયા છે. હાલની પેઢીને આ વાદ્ય વગાડવામાં રસ જ નથી. 18 કલાકારો બચ્યા 9 ઓગસ્ટ આદિવાસી દિવસ તરીકે ઉજવાય છે. ત્યારે 18 પાવરીના કલાકારોએ ભેગા મળીને પાવરી વાદ્ય વગાડયું હતું. નિષ્ણાંત ડાંગના પાવરી વાદ્ય બનાવનાર અને વગાડન...

બુલેટટ્રેનના પાટા નીચે કચડાતી રમેશભાઈની ખેતી

લેખક - રત્ના 85 વર્ષના રમેશભાઈ મનુભાઈ પટેલ પૈતૃક મકાન ગુજરાતના ખેડા જિલ્લામાં આવેલા દંતલી ગામમાં છે. તેનો જન્મ 82 વર્ષ પહેલા આ રૂમમાં થયો હતો. રૂમ સાથે ભાવનાત્મક લગાવ છે. તે રૂમ, તેમનું ઘર અને આજુબાજુના ખેતરો, જ્યાં તેમનો પરિવાર ચોખા અને શાકભાજીની ખેતી કરે છે, બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માર્ગમાં નાશ થયો છે. આ ટ્રેન માત્ર 3 કલાકમાં 508 કિલોમીટરનું અં...