ગુજરાતમાં કાજુની ખેતીનો રાજકીય ઉપગોય

ગુજરાતમાં કાજુની ખેતી નિષ્ફળ રહી છે. 23 જિલ્લામાં વાવેતર થયું હતું જેમાં માત્ર બે કે ત્રણ જિલ્લામાં જ કાજુ થઈ શકે છે. ત્યાં વાવેતર અને ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે. 28 હજાર ટન ઉત્પાદન પહોંચ્યું હતું પણ હવે 6 હજાર ટન કાજુનું ઉત્પાદન આવીને અટકી ગયું છે. મોટા ભાગના કાજુ વલસાડમાં થતાં હતા ત્યાં પણ ઉત્પાદન નીચે આવી રહ્યું છે. જે બાગાયતી વિભાગે જાહેર કરેલા આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટ થયું છે. 2015 પછી અચાનક ઘટાડો આવી રહ્યો છે.

પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતમાં ભરપુર કાજું થઈ રહ્યાં હોવાનો વ્યાપર પ્રચાર કરીને પ્રસંશા અને પ્રસિદ્ધી મેળવી હતી. તેઓ દેશના વડાપ્રધાન થયા કે તુરંત કાજુનું એકાએક વાવેતર ઘટી ગયું હતું. આમ કેમ થયું ? ગુજરાતનું કૃષિ ચિત્ર અને ખેડૂતોને ભ્રમામાં રાખવા માટે કાજુની ખેતીને આગળ કરવામા આવી હતી. તેઓ જ્યાં સુધી મુખ્ય પ્રધાન રહ્યાં ત્યાં સુધી આંકડાની માયાજાળ ચાલું રાખી પણ કાજુના આંકડાની માળાજાળ ખૂલ્લી પડી ગઈ અને હવે ગુજરાતમાં 28 હજાર ટનું 2015નું ઉત્પાદન એકાએક ઘટીને હવે 2019માં 6 હજાર ટન સુધી આવી ગયું છે એ બતાવે છે કે કાજુની ખેતીની રોજકીય ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

સૌરાષ્ટ્ર ઉત્તર ગુજરાત નિષ્ફળ
એક સમયે 23 જિલ્લામાં કાજુની ખેતી થતી હતી. હવે એવું નથી. વલસાડ અને ડાંગમાં ખેતી કંઈક સફળ છે. ત્યાં પણ ઉત્પાદન અને વાવેતર ઘટી રહ્યું છે.

સુરત, નર્મદા, ભરૂચ, નર્મદા, સુરત, દાહોદ, તાપી, ડાંગ, નવસારી, વલસાડ, દાહોદ, બનાસકાંઠા, કચ્છ, મોરબી, અમરેલી, ભાવનગર, દ્વારકા, જામનગર, જુનાગઢ, પંચમહાલ, સુરેન્દ્રનગર,  અમદાવાદ, સોમનાથ જિલ્લામાં કાજુનું વાવેતર થયું હતું. જેમાં સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં નિષ્ફળતા મળી છે. કચ્છમાં ખેતી બંધ થઈ રહી છે.

2005-06 – કૃષિ વિભાગના સત્તાવાર આંકડા પ્રમાણે 2005-06માં ડાંગમાં 600 હેક્ટરમાં 900 ટન કાજુ પાક્યા હતા. વલસાડમાં 5000 હેક્ટરમાં 12000 ટન કાજુ પાક્યા હતા.
2006-07 –  6236 હેક્ટરમાં 14,031 ટન કાજુ થયા હતા.
2007-8માં 6380 હેક્ટરમાં 16,823 ટન કાજુ થયા હતા. જેમાં ભરૂચ, અમરેલી, બનાસકાંઠા, નર્મદા, જામનગર, જુનાગઢ, કચ્છ, દાહોદ, સુરત, સુરેન્દ્રનગર, વડોદરા, તાપીમાં ખેતી શરૂં થઈ હતી.

વર્ષ	હેકેટર-ટન	વલસાડ	ડાંગ	નવસારી	તાપી	દાહોદ	સુરત	નર્મદા	ભરૂચ	બનાસ	સોમનથ	કચ્છ	અમદાવાદ	દ્વારકા	મોરબી	સુરેન્દ્રનગ	જામનગર	જુનાગઢ	રાજકોટ	પંચમહાલ	કૂલ
2008-09	વાવેતર	5215	720	44	85	189	44	37	30	2		102				63	3	6			6562
	ઉત્પાદન	15645	1080	132	128	95	40	0	60	2		0				49	1	0			17232
2009-10	વાવેતર	5415	750	150	150	189	48	37	31	2		105				65	4	6			6903
	ઉત્પાદન	16245	2250	60	60	189	72	0	60	2		0				49	2	2			19171
2010-11	વાવેતર	5590	800	115	160	189	50		35			105				67	4	6			28800
	ઉત્પાદન	17888	2600	403	64	189	75		68			0				54	2	2			28798
2011-12	વાવેતર	5595	1050	260	260	189	0	39	38			105				67	4	6			27626
	ઉત્પાદન	18125	3413	920	78	189	0	0	74			0				54	2	2			22860
2012-13	વાવેતર	5849	1145	270	270	170	0	39	27	2		105	0			67	4	6		12	7966
	ઉત્પાદન	18716	3975	1080	87	179	0	0	59	4		353	0			64	4	2		0	24523
2013-14	વાવેતર	6175	1225	270	275	170	0	44	27	2		105	0			54	4	6			8357
	ઉત્પાદન	19143	4250	1080	798	196	0	113	61	3		353	0			70	4	7			26076
2014-15	વાવેતર	6195	1287	324	275	60	12	48	27	1		105	4			54	4	6	20		8422
	ઉત્પાદન	20444	4545	1204	804	48	0	121	75	0		364	0			72	4	8	0		27688
2015-16	વાવેતર	6315	1303	324	275	55	12	52	11	1		66	4	1	30	34					8552
	ઉત્પાદન	21015	4601	1204	804	55	0	131	30	1		180	0	1	26	45					28097
2016-17	વાવેતર	6596	1315	330	274	40	12	54	11	2		66	3		12						8742
	ઉત્પાદન	12268.56	2104	597.3	470.25	44.4	0	74.52	12	1.96		100.32	0		9.6						15693
2017-18	વાવેતર	3470	1347	347	275	38	12					66									5630
	ઉત્પાદન	4511	2155	347	470	34	10					100									7709
2018-19	વાવેતર	3670	1360	335	197	38	10	121	8	2	6	58									5810
	ઉત્પાદન	4588	1496	308	169	34	8	97	6	2	2	58									6772