ડેટા અને ચીપ ઉદ્યોગેનો ભારતમાં વિરોધ, ગુજરાત મૌન

ડેટા અને ચીપ ઉદ્યોગેનો ભારતમાં વિરોધ, ગુજરાત મૌન

દેશમાં રોકાણ ઘટી રહ્યું છે છતાં, ગુજરાતમાં ચીપની 3 ફેક્ટરી અને ડેટા સેન્ટરને મંજૂરી

અમદાવાદ
ભારતમાં ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રે વિદેશી રોકાણમાં જૂન મહિનાથી ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. તેનું મુખ્ય કારણ સ્થાનિક સમુદાયોનો પાણી અને વીજળીના વપરાશ સામેનો વિરોધ છે. આના કારણે આંધ્ર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં અનેક પ્રોજેક્ટ્સ અટવાયા છે. ગુજરાતમાં કોઈ વિરોધ કરતાં ન હોવાથી મોકળુ મેદાન મળી ગયું છે.

ગુજરાતમાં જામનગરમાં પણ આવો પ્રોજેક્ટ આવી રહ્યો છે જ્યાં બે ફામ પાણી વપરાવાનું છે. ડેટા માટે વપરાતી ચીપની 3 ફેક્ટરીઓ શરૂ થઈ છે. 3 ફેક્ટરી અમદાવાદ અને સુરતના નાગરિકો માટે જેટલું પાણી રોજ જોઈએ છે એટલું પાણી જોઈશે. અમદાવાદ આસપાસ બીજી ચીપ બનાવતી ફેક્ટરી આવી રહી છે.

વીજળીનો મોટો વપરાશ થવાનો છે તે માટે વીજ લાઈનો નાંખવામાં આવી રહી છે. જેનો વિરોધ ખેડૂતો કરી રહ્યાં છે.

પણ ગુજરાતમાં આ ક્ષેત્રે કામ કરતી સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ હાવ કંઈ કરતી દેખાતી નથી. સ્થાનિક લોકો પણ પાણીના વપરાશ અંગે જાણતા નથી. ગુજરાત સરકારે અને કેન્દ્ર સરકારે અબજો રૂપિયાની સબસિડી આ ઉદ્યોગેને આપી છે. જેમાં ધોલેરામાં ટાટા કંપની મોખરે છે. જેને રૂ. 44 હજાર કરોડ આપ્યા છે. તેના બદલામાં ભાજપને ફંડ અપાયું છે.

રોકાણ પર અટવાયેલા પ્રોજેક્ટ્સ
જૂન 2026 પછી, ભારતના ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રમાં આવતા વિદેશી રોકાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. આ ક્ષેત્ર જે પહેલા ઘણા ઝડપી ડીલ-મેકિંગ સાથે ધમધમી રહ્યું હતું, તેમાં હવે સ્પષ્ટ પરિવર્તન આવ્યું છે. રોકાણની પ્રવૃત્તિ ઓછી થઈ ગઈ છે, અને મહિનાનું સરેરાશ ભંડોળ વર્ષના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળાની સરખામણીમાં ઘણું ઘટી ગયું છે. આ ઘટાડો માત્ર બજાર ચક્રનું પરિણામ નથી, પરંતુ આ સુવિધાઓ કેવી રીતે છે અને જાળવવામાં આવે છે તે અંગે જમીની સ્તરે વધતા ઘર્ષણને કારણે પણ છે.

સ્થાનિક વિરોધ અને નિયમનકારી વિલંબ
આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ સ્થાનિક પ્રતિકાર છે. આંધ્ર પ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ જેવા પ્રદેશોમાં, સમુદાય જૂથોએ ગૂગલ સાથે જોડાયેલા મોટા વિકાસ સહિત મોટા પાયાના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કમ્બાલાક સેન્ચ્યુરી નજીક પર્યાવરણીય અસરની સંભાવના અને આ સુવિધાઓ દ્વારા સ્થાનિક પાણી અને વીજળી સંસાધનો પર પડતા ભારે દબાણને લઈને ચિંતાઓ કેન્દ્રિત છે. આ મુદ્દાઓની હાલમાં આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં જાહેર હિતની અરજી (PIL) હેઠળ સમીક્ષા ચાલી રહી છે, જેના કારણે વિકાસકર્તાઓ માટે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે.

મહારાષ્ટ્રના થાણેમાં પણ આવી જ તંગદિલી જોવા મળી રહી છે, જ્યાં રહેવાસીઓએ અવાજ પ્રદૂષણ અને સ્થાનિક વીજળી ગ્રીડ પરના તાણ અંગે ભય વ્યક્ત કર્યો છે. આ વિરોધો કંપનીઓને સાઇટની પસંદગી પર પુનર્વિચાર કરવા અને પારદર્શિતા વધારવા દબાણ કરી રહ્યા છે. નિયમનકારી સંસ્થાઓ હવે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે, જેના કારણે આ પ્રોજેક્ટ્સને શરૂ કરવાનો સમય અને ખર્ચ વધી રહ્યો છે. વિકાસકર્તાઓ માટે, આ સ્થાનિક ચિંતાઓને નેવિગેટ કરવી હવે માત્ર એક ગૌણ કાર્ય નથી, પરંતુ એક મુખ્ય ઓપરેશનલ પડકાર બની ગયો છે.

નાણાકીય અસરો અને રોકાણકાર વ્યૂહરચના
ડેટા સેન્ટર એ મૂડી-આધારિત વ્યવસાયો છે, જેમાં વિસ્તરણ માટે સતત ખર્ચની જરૂર પડે છે. જ્યારે પ્રોજેક્ટ્સ નિયમનકારી અથવા સામાજિક અવરોધોને કારણે વિલંબનો સામનો કરે છે, ત્યારે તે ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે અને નાણાકીય વળતર પર દબાણ લાવી શકે છે.

ભારતીય ડેટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું લાંબા ગાળાનું દૃષ્ટિકોણ દેશની વધતી AI મહત્વાકાંક્ષાઓ સાથે જોડાયેલું છે. Yotta Data Services જેવી કંપનીઓ રૂ.8,000 કરોડ સુધી ભંડોળ એકત્ર કરવાનો છે. એકંદર વ્યવસાયિક વાતાવરણનું સંચાલન કરવા માટે, સરકારે કાયદાકીય ફેરફારો રજૂ કર્યા છે, જેમ કે ટેક્સેશન એન્ડ અધર લોઝ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ 2026, જેનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી કંપનીઓ માટે અનુપાલન સંબંધિત મુશ્કેલીઓ ઘટાડવાનો છે.

રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગ સમયરેખા, મુખ્ય રાજ્યોમાં ચાલી રહેલા મુકદ્દમાની સ્થિતિ અને કંપનીઓ તેમના પાણી અને વીજળીના વપરાશનો રિપોર્ટ કેવી રીતે કરે છે તેના પર નજર રાખવી જોઈએ.