ભારતના ડેટા અને ચિપ ઉદ્યોગોમાં વિરોધ; ગુજરાત મૌન

રાષ્ટ્રીય રોકાણમાં ઘટાડો છતાં, ગુજરાતે ત્રણ ચિપ ફેક્ટરીઓ અને ડેટા સેન્ટરોને મંજૂરી આપી

અમદાવાદ
જૂનથી, ભારતના ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રમાં વિદેશી રોકાણમાં ઘટાડો થયો છે. આ મુખ્યત્વે સ્થાનિક સમુદાયોના વિરોધને કારણે છે, જેઓ ઉચ્ચ પાણી અને વીજળી વપરાશ અંગે ચિંતિત છે. પરિણામે, આંધ્રપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં ઘણા પ્રોજેક્ટ્સ અટકી ગયા છે. તેનાથી વિપરીત, ગુજરાતમાં આવા પ્રોજેક્ટ્સનો કોઈ વિરોધ થયો નથી, જેના કારણે તેમની પ્રગતિ સરળ બની છે.

આવો એક પ્રોજેક્ટ ગુજરાતના જામનગરમાં આવી રહ્યો છે, અને તે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં પાણીનો વપરાશ કરશે. ડેટા કામગીરી માટે જરૂરી ચિપ્સ બનાવવા માટે ત્રણ ફેક્ટરીઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી રહી છે. આ ત્રણ એકમોને દરરોજ અમદાવાદ અને સુરતની સમગ્ર વસ્તી જેટલું પાણી જોઈએ તેટલું પાણી જોઈએ. વધુમાં, અમદાવાદ નજીક બીજો ચિપ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ બનાવવાની યોજના છે.

ઉપરાંત, ઉચ્ચ વીજળી માંગને પહોંચી વળવા માટે પાવર લાઇનો નાખવામાં આવી રહી છે, જેનો સ્થાનિક ખેડૂતો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

જોકે, આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતી ગુજરાતની NGO સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય દેખાય છે. વધુમાં, સ્થાનિક લોકોને ખબર નથી કે કેટલું પાણી વપરાય છે. ગુજરાત રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારે આ ઉદ્યોગોને અબજો રૂપિયાની સબસિડી આપી છે. ઉદાહરણ તરીકે, ટાટા ધોલેરામાં આગળ વધી રહ્યા છે, તેમને ₹44,000 કરોડ મળ્યા છે; બદલામાં, કંપનીએ ભાજપને ભંડોળ પૂરું પાડ્યું છે. રોકાણ પ્રોજેક્ટ્સ અટકી ગયા છે

જૂન 2026 થી, ભારતના ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રમાં વિદેશી રોકાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. જે ક્ષેત્ર અગાઉ ઝડપી ડીલમેકિંગનો આનંદ માણતું હતું તેમાં હવે મોટો પરિવર્તન આવ્યો છે. રોકાણની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે, અને વર્ષના પ્રથમ છ મહિનાની તુલનામાં સરેરાશ માસિક ભંડોળમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. આ ઘટાડો ફક્ત બજારના વધઘટનું પરિણામ નથી; તે આ એકમોની સ્થાપના અને સંચાલન સામે વધતા પાયાના વિરોધને કારણે પણ છે.

સ્થાનિક વિરોધ અને નિયમનકારી વિલંબ
આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ સ્થાનિક વિરોધ છે. વિશાખાપટ્ટનમ, આંધ્રપ્રદેશ જેવા વિસ્તારોમાં, સમુદાય જૂથોએ મોટા પાયે માળખાકીય સુવિધાઓના પ્રોજેક્ટ્સ વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે – જેમાં ગૂગલને લગતા મુખ્ય વિકાસ પ્રોજેક્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ ચિંતાઓ મુખ્યત્વે કમ્બાલાકોંડા અભયારણ્યની નજીકના સંભવિત પર્યાવરણીય પ્રભાવો અને આ સુવિધાઓ સ્થાનિક પાણી અને વીજળી સંસાધનો પર નોંધપાત્ર દબાણ લાવશે. જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કર્યા પછી, આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટ આ મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરી રહી છે, જેનાથી વિકાસકર્તાઓ માટે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે.

મહારાષ્ટ્રના થાણેમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં સ્થાનિક રહેવાસીઓએ ધ્વનિ પ્રદૂષણ અને સ્થાનિક પાવર ગ્રીડ પર દબાણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ વિરોધ કંપનીઓને તેમના સ્થળ પસંદગીના નિર્ણયો પર પુનર્વિચાર કરવા અને પારદર્શિતા વધારવા માટે મજબૂર કરી રહ્યા છે. નિયમનકારી એજન્સીઓ હવે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓની નજીકથી તપાસ કરી રહી છે, જેનાથી પ્રોજેક્ટ લોન્ચનો સમય અને ખર્ચ બંનેમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. વિકાસકર્તાઓ માટે, આ સ્થાનિક ચિંતાઓને સંબોધિત કરવી હવે મામૂલી કાર્ય નથી પરંતુ એક મુખ્ય કાર્યકારી પડકાર છે.

નાણાકીય અસર અને રોકાણકાર વ્યૂહરચના
ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્ર એક મૂડી-સઘન વ્યવસાય છે, જેને વિસ્તરણ માટે સતત રોકાણની જરૂર પડે છે. જ્યારે નિયમનકારી અથવા સામાજિક અવરોધોને કારણે પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ થાય છે, ત્યારે ખર્ચ વધી શકે છે, જેનાથી નાણાકીય વળતર પર દબાણ આવે છે.

ભારતના ડેટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું લાંબા ગાળાનું ભવિષ્ય દેશની વધતી જતી AI (કૃત્રિમ બુદ્ધિ) મહત્વાકાંક્ષાઓ સાથે ઊંડે સુધી જોડાયેલું છે. યોટ્ટા ડેટા સર્વિસીસ જેવી કંપનીઓ ₹8,000 કરોડ સુધી એકત્ર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. વ્યવસાયિક વાતાવરણ સુધારવા માટે, સરકારે વિદેશી કંપનીઓ માટે પાલનની મુશ્કેલીઓ ઘટાડવાના હેતુથી કરવેરા અને અન્ય કાયદા (સુધારા) બિલ, 2026 જેવા અનેક કાયદાકીય ફેરફારો કર્યા છે. રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની સમયમર્યાદા, મુખ્ય રાજ્યોમાં ચાલી રહેલા કાનૂની કેસોની સ્થિતિ અને કંપનીઓ તેમના પાણી અને વીજળીના વપરાશની જાણ કેવી રીતે કરે છે તેનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ.