મરચાની ખેતીમાં 3 વર્ષથી માલામાલ, છતાં ગુજરાતના ખેડૂતો ભારતમાં પછાત, ચોમાસામાં 25 ટકા વાવેતર વધશે

Chilli farming best for 3 years, yet Gujarat lag behind in India and the world, planting increase 25%

ગાંધીનગર, 6 એપ્રિલ 2021

ગુજરાતમાં સૂકા મરચા માટે ખેતીમાં છેલ્લાં 3 વર્ષથી પૈસા કમાવાનું શ્રેષ્ઠ સાધન બની ગયું છે. મોટા ખેતરો ધરાવતાં મરચાના ખેડૂતો લાખોપતિ થઈ ગયા છે. તેથી આ ચોમાસામાં મરચાનું વાવેતર 25 ટકા વધે એવી ખેડૂતો તૈયારી કરી રહ્યાં છે.

2020માં 22 હજાર હેક્ટર વાવેતર થયા હતા. જે 2021માં 25થી 28 હજાર હેક્ટરમાં વાવેતર થાય એવી શક્યતા ખેડૂતો તરફથી બતાવવામાં આવી રહી છે.

ગોંડલમાં ખેડૂતોને એક વીઘા દીઠ રૂપિયા 1 લાખથી રૂપિયા 1.25 લાખનું વેચાણ થયું હતું. સારા ભાવ મળતાં વાવેતર વધતાં ભાવ નીચા આવશે. ભારતના બીજા રાજ્યોના ખેડૂતોની સરખામણીએ ગુજરાતના ખેડૂતો ઉત્પાદન મેળવવામાં પછાત છે.

ભારતની સરેરાશ ઉત્પાદકતા 2400 કિલોની છે. ગુજરાતના ખેડૂતો 1900-2000 કિલો ઉત્પાદન એક હેક્ટરે કરે છે. આમ એક હેક્ટરે ગુજરાતના ખેડૂતોને 500 કિલોની ખોટ જતી હોવા છતાં 3 વર્ષથી ખેડૂતો માલામાલ થઈ ગયા છે.

ભારતમાં હિસ્સો

ભારતમાં મરચાંનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક રાજ્ય આંધ્રપ્રદેશ 26% સાથે આગળ છે. મહારાષ્ટ્ર 15%, કર્ણાટક 11%, ઓરિસ્સા 11%, મધ્યપ્રદેશ 7%, ગુજરાત 2% અને બીજા રાજ્યો 20% ઉત્પાદન ધરાવે છે.

વિશ્વમાં ગુજરાતના ખેડૂતો

વિશ્વમાં ચીનના ખેડૂતો 6820 કિલો મરચા હેક્ટરે પેદા કરે છે. જે વિશ્વમાં સૌથી વધું છે. ગુજરાત કરતાં પાકિસ્તાનના ખેડૂતો વધું મરચા પેદા કરે છે. આંધ્ર પ્રદેશના ખેડૂતો 2017 પ્રમાણે હેક્ટર દીઠ 4580 કિલો મરચા પેદા કર્યા હતા.

આમ ગુજરાતના ખેડૂતો વિશ્વ કક્ષાએ અને ભારત કક્ષાએ અત્યંત પાછળ છે. ગુજરાતના ખેડૂતોને સારા બિયારણ આપવામાં 4 કૃષિ વિશ્વ વિદ્યાલયના વિજ્ઞાનીઓ સદંતર નિષ્ફળ રહ્યાં છે. ગુજરાતના ખેડૂતોએ દેશના ખેડૂતો સામે ટકી રહેવું હોય તો આંધ્ર પ્રદેશનું બિયારણ લાવીને ઉગાડવું જોઈએ.

ગોંડલના ખેડૂતોની શ્રેષ્ઠ ઉત્પાદકતા

ઉત્પાદકતામાં ગોંડલના ખેડૂતો દેશની સરેરાશ સાથે ટોચ પર છે. 2380 કિલો એક હેક્ટરે પેદા કરે છે. કારણ કે ગોંડલના દેશી મરચાને તિલાંજલી આપી દેવામાં આવી છે. ગોંડલમાં હવે હાઈબ્રિડ મરચા પકવે છે. તેથી ગુજરાતમાં ઉત્પાદકતા મેળવવામાં પ્રથમ ક્રમે છે.

બીજા ક્રમે અમરેલી મરચાના ઉત્પાદનમાં આવે છે. જ્યાં 2250 કિલો મરચું ખેડૂતો એક હેક્ટરે પેદા કરે છે. કડી-કલોલ મરચાની ઉત્પાદકતામાં ત્રીજા નંબર પર છે. જેનું મરચું દેશભરમાં જાય છે.

300 કરોડના મરચા

ગુજરાતમાં 50 હજાર જેટલાં ખેડૂતો વર્ષે રૂપિયા 200-300 કરોડનું મરચું પેદા કરે છે. જેમાં હજારો ખેડૂતો સારા નાણાં કમાયા છે.

જોકે શાકભાજીમાં વપરાતા લીલા મરચા સાથે કુલ ઉત્પાદન તો ઘણું વધારે થાય છે. સૂકા મરચા માટે ખેડૂતોએ 5 મહિના મહેનત કરવી પડે છે. 20 કિલો સૂકા મરચામાંથી 3 કિલો લાલા મરચા બને છે. જેનો પાઉડર બનાવીને ઉદ્યોગપતિઓ વેચે છે.

ગોંડલના ખેડૂતો

ગોંડલમાં ઉત્પાદકતા વધું મળતી હોવા પાછળ નવા બિયાણો છે. જેમાં રેશમપટ્ટા, રેવા, શાનિયા, 220, 035, 735 જાતોનું વાવેતર થાય છે. અહીંના એપીએમસી બજારમાં રોજની 2500 ભારીના સોદા થાય છે. જે ગુજરાત અને ગુજરાત બહારના વેપારીઓ લઈ જાય છે. ગુજરાતના કુલ ઉત્પાદનમાં ગોંડલનું મરચું 9 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.

રોજનું 2500 ભારીનું વેચાણ થાય છે. કુલ 1100-1200 ટન મરચા ગોંડલમાં પાકે છે. ગુજરાત બહારના વેપારીઓ આવે છે. તેઓ ચોખ્ખા મરચાનો પાઉડર કરવાના બદલે તેમાં ડીંડલા, પાન ભેળવીને ધંધો કરી લે છે. વળી ગુજરાતમાં મરચામાં કુકડનો વાયરસ રોગ આવે ત્યારે ખેડૂતો બેફામ દવા છાંટે છે. તેથી નિકાસમાં નમુના નિષ્ફળ જાય છે.

ગોંડલમાં રેશમ પટ્ટા 42507 ક્વિન્ટલ, ઘોલર 10208 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન થાય છે. હવે કાશ્મિરી મરચું ઉગાડવાની શરૂઆત થાય છે. 2021માં કાશ્મિરી મરચાની સારી આવક થઈ હતી.

ગુજરાતમાં સુકા મરચાલું વાવેતર હેક્ટર અને ઉત્પાદન ટનમાં છે
		2019-20	મરચાનું	હેક્ટરે	શ્રેષ્ઠ
	ખેતીની	મરચાનું	ઉત્પાદન	ઉત્પાદકતા	ઉત્પાદકતા
જિલ્લો	કૂલ જમીન	વાવેતર	2019-20	કિલો	ક્રમ
સુરત	251300	98	145	1479
નર્મદા	113000	14	20	1428
ભરૂચ	314900	386	695	1800
ડાંગ	56500	29	37	1275
નવસારી	106800	0	0
વલસાડ	164300	90	140	1555
તાપી	149100	1205	2109	1750
દક્ષિણ ગુ.	1663700	1822	3146	1726
અમદાવાદ	487400	254	505	1988
અણંદ	183800	0	0
ખેડા	283500	30	50	1666
પંચમહાલ	176200	725	1508	2080	6
દાહોદ	223600	1305	2375	1820
વડોદરા	304700	120	216	1800
મહિસાગર	122400	580	1247	2150	4
છોટાઉદેપુર	206600	80	152	1900
મધ્ય ગુ.	1988200	3094	6054	1955
બનાસકાંઠા	691600	600	1140	1900
પાટણ	360400	0	0
મહેસાણા	348100	1380	2760	2000	8
સાબરકાંઠા	271600	37	61	1648
ગાંધીનગર	160200	50	110	2200	3	કડી કલોક
અરાવલી	202700	30	56	1866
ઉત્તર ગુજ.	2034600	2097	4127	1968
કચ્છ	733500	77	150	1848
સુરેન્દ્રનગર	621000	1118	2236	2000	9
રાજકોટ	536300	820	1952	2380	1	ગોંડલ
જામનગર	366200	56	118	2107	5
પોરબંદર	110900	0	0
જૂનાગઢ	358700	300	486	1620
અમરેલી	538200	397	893	2250	2	અમરેલી
ભાવનગર	454700	361	606	1678
મોરબી	347000	120	222	1850
બોટાદ	199700	325	673	2070	7
સોમનાથ	217000	0	0
દ્વારકા	229600	712	1388	1919	10
સૌરાષ્ટ્ર	3979300	4209	8574	2037
ગુજરાત કૂલ	9891500	11299	22051	1951
ભારત		733000	1764000	2406
સ્ત્રોત – ગુજરાત સરકારનો કૃષિ વિભાગ
કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓએ ખેતરમાં જઈને આ સરવે કરેલો નથી
પાકિસ્તાન		65000	150000	2310
થાઈલેન્ડ		70000	156000	2230
ચીન		44000	300000	6820
વિશ્વ		2020000	3762132	1860
આધ્રપ્રદેશ	વર્ષ 2017	131300	602000	4580
તેલંગણા	વર્ષ 2017	78900	279800	3550
મધ્ય પ્રદેશ	વર્ષ 2017	54400	93600	1720
ગુજરાત	વર્ષ 2017	43400	68500	1580