કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોએ બાયોફોર્ટીફાઇડ, 14.7% પ્રોટીન ધરાવતા નવા ઘઉં વિકસાવ્યા

ઉત્તમ અને સ્થિર ઉપજ આપવાની ક્ષમતા દર્શાવી છે

તે સ્ટેમ રસ્ટ, પાંદડાની કાટ, પાંદડાવાળા એફિડ, રુટ એફિડ્સ અને બ્રાઉન ઘઉંના જીવાત સામે પ્રતિરોધક છે.

દિલ્હી, 25 એમએઆર 2020
ભારત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ હેઠળની એક સ્વાયત સંસ્થા, પુનાના અગ્રકર રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (એઆરઆઈ) ના વૈજ્ .ાનિકોએ એક બાયોફોર્ટીફાઇડ ડ્યુરમ ઘઉંની વિવિધતા એમએસીએસ 4028 વિકસિત કરી છે, જેમાં ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રી દર્શાવે છે.

ઘઉંના સુધારણા પર એઆરઆઈ વૈજ્ઞાનિકો જૂથ દ્વારા વિકસિત ઘઉંની વિવિધતામાં લગભગ 14.7% ની પ્રોટીન સામગ્રી, ઝીંક 40.3 પીપીએમની સારી પોષક ગુણવત્તા અને અનુક્રમે 40.3 પીપીએમ અને 46.1 પીપીએમની આયર્ન સામગ્રી, સારી મિલિંગ ગુણવત્તા અને એકંદર સ્વીકાર્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

એમએસીએસ 4028, જેનો વિકાસ ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ જિનેટિક્સ એન્ડ પ્લાન્ટ બ્રીડિંગમાં પ્રકાશિત થયો હતો, તે અર્ધ-વામન વિવિધ છે, જે 102 દિવસમાં પરિપક્વ થાય છે અને તે પ્રતિ હેક્ટરમાં 19.3 ક્વિન્ટલની ઉત્તમ અને સ્થિર ઉપજ આપવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે. તે સ્ટેમ રસ્ટ, પાંદડાની કાટ, પાંદડાવાળા એફિડ, રુટ એફિડ્સ અને બ્રાઉન ઘઉંના જીવાત માટે પ્રતિરોધક છે.

કૃષિ વૈજ્ઞાન કેન્દ્ર (કેવીકે) દ્વારા યુનાઇટેડ નેશન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ (યુનિસેફ) દ્વારા ટકાઉ રીતે કુપોષણને દૂર કરવા અને રાષ્ટ્રીય પોષણ વ્યૂહરચના, વિઝન 2022 “કુપોષણ મુકત ભારત” ને પ્રોત્સાહન આપી શકાય તે માટે એમ.એ.સી.એસ. ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છુપાયેલી ભૂખથી નિવારણ કરવાનો પ્રયાસ “કુપોષણ મુકત ભારત” પ્રાપ્ત કરવા માટે પરંપરાગત છોડના સંવર્ધન અભિગમનો ઉપયોગ કરીને ચાલુ રાખવામાં આવી રહ્યો છે.

કેન્દ્રિય પેટા સમિતિ દ્વારા પાક ધોરણો, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક સહિતના દ્વીપકલ્પની ઝોનની સમયસર વાવણી, વરસાદની સ્થિતિ માટે કૃષિ પાક માટે સી.વી.આર.સી. ની સૂચના અને રજૂઆત અંગે ઘઉંની વિવિધતા એમ.એ.સી.એસ. ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (આઈસીએઆર) એ પણ વર્ષ 2019 દરમિયાન આ વિવિધતાને બાયોફોર્ટીફાઇડ કેટેગરી હેઠળ ટેગ કર્યા છે.

શ્રીમતી જયશ્રી ગોવિંદ જાધવ, એક મહિલા ખેડૂત, મહારાષ્ટ્રના જિલ્લા પૂના, મોરગાંવમાં, બાયફોર્ટીફાઇડ ઘઉંની વિવિધતા એમએસીએસ 4028 ની વાવેતર દ્વારા તેના પરિવારની પોષક સુરક્ષાની ખાતરી કરે છે.

ભારતમાં ઘઉંનો પાક છ વિવિધ વૈશ્વિક કૃષિ ક્ષેત્ર હેઠળ ઉગાડવામાં આવે છે. ભારતના દ્વીપકલ્પ ઝોનમાં (મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક રાજ્યો) ઘઉંની ખેતી મોટાભાગે વરસાદી અને મર્યાદિત સિંચાઈની સ્થિતિમાં થાય છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં પાકને ભેજનું તાણ અનુભવાય છે. આથી દુષ્કાળ સહન કરતી જાતોની વધુ માંગ છે. અન્ન ભારતીય સંયુક્ત ઘઉં અને જવ સુધારણા કાર્યક્રમ અંતર્ગત પુષ્કળ અગ્રકર રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, પુણે ખાતે ઉચ્ચ ઉપજ આપતી, પ્રારંભિક પાકતી જાતોની સારી ગુણવત્તા અને રોગપ્રતિકારક સ્થિતિ માટે રોગપ્રતિકારક શક્તિના વિકાસ માટેના પ્રયત્નો કરવામાં આવે છે. ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ દ્વારા. એમએસીએસ 4028 એ ખેડૂતો માટે આવી દખલનું પરિણામ છે.
((વધુ વિગતો માટે સંપર્ક કરો: ડ Yas. યશવંતકુમાર કે. જે., ઇમેઇલ: yashavanthak@aripune.org))