વિશ્વમાં સૌથી વધું એરંડા પકવતાં ગુજરાતના ખેડૂતોનું આર્થિક શોષણ કરતાં ઉદ્યોગપતિઓ

ગાંધીનગર, 4 જૂન 2021

ગુજરાતના ખેડૂતો એરંડી પેદા કરવામાં અને હેક્ટર દીઠ સૌથી વધું ઉત્પાદન મેળવવામાં દેશમાં સતત 5 વર્ષથી આગળ રહ્યાં હોવાનો એક અહેવાલ ભારત સરકારે ગયા અઠવાડિયએ જાહેર કર્યો છે. એરંડીની ખેતી કરતાં રાજ્યોની 2015-16થી 2019-20ના 5 વર્ષની સરેરાશ જાહેર કરી છે. વિશ્વમાં સૌથી વધું એરંડી ગુજરાત પકવે છે.

2018-19માં દેશમાં એરંડીનું ઉત્પાદન 12.15 લાઠ ટન થયું હતું. જેમાં ગુજરાતમાંથી 12.15 લાખ ટન થયું હતું. દેશના 77 ટકા માલ ગુજરાતના

ચોમાસુ પૂરું થયું ત્યારે ખેડૂતો પાસેથી વેપારીઓએ 600 રૂપિયાના 20 કિલો એરંડી ખરીદી લીધી હતી. હવે તેનો ભાવ 1100 સુધી થઈ ગયો છે. ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના 80 ટકા ખેડૂતો એરંડીનો પાક તૈયાર થાય એટલે તુરંત વેચી દેતા હોય છે. ખેતરેથી જ વેપારીઓને આપી દેતા હોય છે. આ માલ વેપારીઓ કે નિકાસકારોના ગોડાઉનોમાં જતો રહે છે. જે ભાવ ઊંચકીને વેચે છે.

249 તાલુકામાંથી 67 તાલુકામાં એરંડી થાય છે. જે ત્યાંના એપીએમસીમાં વેચવા જાય છે અથવા વેપારીઓ ખેડૂતોના ખેતરથી જ માલ લઈ જતાં હોય છે.

ગયા ચોમાસામાં 6.52 લાખ હેક્ટરમાં 15 લાખ ટન એરંડી પેદા થઈ હતી. હેક્ટર દીઠ 2293.55 કિલો ઉત્પાદન ખેડૂતોએ લીધું હતું.

ઉત્પાદન અને ભાવના આંકડા પરથી કહી શકાય કે 150 કરોડ કિલો ઉત્પાદન થયું હતું. જ્યારે પાક તૈયાર થયો ત્યારે એક કિલોનો ભાવ રૂપિયા 30 હતો. રૂ.4500 કરોડનો માલ તૈયાર હતો. જેમાં 50 ટકા ખેડૂતોએ ખેતરથી જ માલ વેચી દીધો હતો. જે હિસાબે રૂ.2250 કરોડનો માલ 30 રૂપિયામાં વેચાયો હતો. બીજા ખેડૂતોએ થોડા દિવસોમાં માલ વેચી દીધો હોઈ શકે છે. જેના વેપારીઓએ હવે બે ગણા ભાવો મેળવ્યા હતા. ખેડૂત આખું વર્ષ મહેનત કરે અને તેને એક કિલોએ માંડ 10 રૂપિયા નફો મળે છે. પણ વેપારીઓ પૈસા રોકીને ગોડાઉનમાં ભરે એટલે એ માલમાં 100 ટકા નફો મેળવી લીધો છે.

એરંડીમાં ગુજરાત સૌથી આગળ છે તેની પાછળ સારા બિયારણો છે. ગુજરાતમાં હાઈબ્રિડ જાતો સૌથી વધું શોધાઈ છે.

10 વર્ષમાં ભારે વધારો
હેક્ટરે 2010 કિલોની ઉત્પાદકતા સાથે 4.90 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર 2010-11માં થયું હતું. આજે હેક્ટરે 2303 કિલો સાથે 6.38 લાખ હેક્ટરમાં 14.70 લાખ ટન એરંડી પેદા થઈ છે. આમ 10 વર્ષમાં હેક્ટરે ઉત્પાદકતા 300 કિલોની વધી છે.

એરંડીનું તેલ અને ખોળ બને છે. તેલ રંગ ઉદ્યોગ, ડિટરજન્ટ, શાહી, દવા, પ્લાસ્ટિક, પોલિશ, લુબ્રિગેન્ટ સહિત 250 પ્રકારના ઉદ્યોગોમાં તેનો વપરાશ છે. તેથી વિશ્વમાં માંગ છે. વિશ્વમાં સૌથી વધું એરંડી ગુજરાત પકવે છે. ગુજરાતને નામના અપાવનાર કૃષિ વિજ્ઞાનીઓ અને ખેડૂતો છે. વેપરીઓ હવે ખેડૂતોની લૂંટ કરીને વિદેશ માલ મોકલે છે.

			કિલો
	હેક્ટર	ઉત્પાદન	હેક્ટર દીઠ
રાજ્ય	વાવેતર	ટન	ઉત્પાદકતા
ગુજરાત	619690	1248670	2015
રાજસ્થાન	164250	232500	1416
હરિયાણા	1620	1660	1027
બિહાર	60	60	965
મેધાલય	70	50	745
અરુણાચલ	320	230	719
તેલંગણા	33800	24230	717
પ.બંગાળ	50	30	706
કર્ણાટક	6370	4070	639
આસામ	770	350	460
જારખંડ	730	300	409
મધ્યપ્રદેશ	7200	3220	447
મહારાષ્ટ્ર	11410	3080	270
નાગાલેન્ડ	350	230	673
ઓરીસા	8230	5190	631
તમિલનાડુ	4920	1530	312
ઉત્તરાખંડ	40	20	446
ભારત	898080	1546900	1722

હેક્ટર	ખેતીની	એરંડાનું
જિલ્લો	જમીન	વાવેતર
સુરત	251300	100
નર્મદા	113000	200
ભરૂચ	314900	1900
ડાંગ	56500	0
નવસારી	106800	0
વલસાડ	164300	0
તાપી	149100	100
દક્ષિણ ગુ.	1663700	22
અમદાવાદ	487400	47600
અણંદ	183800	500
ખેડા	283500	12200
પંચમહાલ	176200	2000
દાહોદ	223600	0
વડોદરા	304700	23900
મહિસાગર	122400	3100
છોટાઉદેપુર	206600	100
મધ્ય ગુ.	1988200	89300
બનાસકાંઠા	691600	98900
પાટણ	360400	99600
મહેસાણા	348100	81400
સાબરકાંઠા	271600	23600
ગાંધીનગર	160200	24800
અરાવલી	202700	10600
ઉત્તર ગુજ.	2034600	338800
કચ્છ	733500	126400
સુરેન્દ્રનગર	621000	65000
રાજકોટ	536300	5600
જામનગર	366200	3200
પોરબંદર	110900	0
જૂનાગઢ	358700	0
અમરેલી	538200	700
ભાવનગર	454700	0
મોરબી	347000	6600
બોટાદ	199700	100
સોમનાથ	217000	0
દ્વારકા	229600	100
સૌરાષ્ટ્ર	3979300	81300
ગુજરાત કૂલ	9891500	638000